ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଗତ୍ଵା ରାକ୍ଷସୋ ଘୋରଦର୍ଶନଃ।' କିର୍ମୀରସ୍ତ୍ଵବ୍ରଵୀଦେନଂ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଦେଵୈରିଦଂ ମମ। ଉପପାଦିତମଦ୍ଯେହ ଚିରକାଲାନ୍ମନୋରଥମ୍
ସେ ଭୟାନକ ଦେଖାଯାଉଥିବା କିର୍ମୀର ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ି, କହିଲା, "ଦେବତାମାନଙ୍କ କୃପାରେ, ଆଜି ମୋର ଦୀର୍ଘଦିନର ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲା।"
ଭୀମସେନଵଧାର୍ଥଂ ହି ନିତ୍ଯମଭ୍ଯୁଦ୍ଯତାଯୁଧଃ। ଚରାମି ପୃଥିଵୀଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ନୈନଂ ଚାସାଦଯାମ୍ଯହମ୍
"ଭୀମସେନକୁ ମାରିବା ପାଇଁ, ମୁଁ ସବୁବେଳେ ଅସ୍ତ୍ର ଧାରଣ କରି, ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଘୁଞ୍ଚିଲି, କିନ୍ତୁ ସେକୁ ମିଳିଲି ନାହିଁ।"
ସୋଯମାସାଦିତୋ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଭ୍ରାତୃହା କାଙ୍କ୍ଷିତଶ୍ଚିରମ୍। ଅନେନ ହି ମମ ଭ୍ରାତା ବକୋ ଵିନିହତଃ ପ୍ରିଯଃ
"ଆଜି ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ସେ ମୋ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି—ଯାହାକୁ ମୁଁ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଖୋଜୁଥିଲି, ଯିଏ ମୋର ପ୍ରିୟ ଭାଇ ବକାକୁ ମାରିଥିଲା।"
ଵୈତ୍ରକୀଯଵନେ ରାଜନ୍ବ୍ରାହ୍ମଣଚ୍ଛଦ୍ମରୂପିଣା। ଵିଦ୍ଯାବଲମୁପାଶ୍ରିତ୍ଯ ନ ହ୍ମସ୍ତ୍ଯସ୍ଯୌରସଂ ବଲମ୍
"ଭୂତପୂର୍ବକାଳରେ ବୈତ୍ରକୀ ଅରଣ୍ୟରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭେଷ ଧାରଣ କରି, ନିଜ ବୁଦ୍ଧି ଶକ୍ତିରେ ଭିତରି, ସେ ମୋ ଭାଇକୁ ମାରିଦେଇଥିଲା; ତାଙ୍କ ପରାକ୍ରମର ସମାନ କେହି ନାହିଁ।"
ହିଡିମ୍ବଶ୍ଚ ସଖା ମହ୍ମଂ ଦଯିତୋ ଵନଗୋଚରଃ। ହତୋ ଦୁରାତ୍ମନାଽନେନ ସ୍ଵସା ଚାସ୍ଯ ହୃତା ପୁରା
"ମୋର ପ୍ରିୟ ବନବାସୀ ବନ୍ଧୁ ହିଡିମ୍ବାକୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ମାରିଦେଇଥିଲା, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଭଉଣୀକୁ ମଧ୍ୟ ପୂର୍ବେ ନେଇଯାଇଥିଲା।"
ସୋଯମଭ୍ଯାଗତୋ ମୂଢୋ ମମେଦଂ ଗହନଂ ଵନମ୍। ପ୍ରଚାରସମଯେଽସ୍ମାକମର୍ଦ୍ଧରାତ୍ରେ ସ୍ଥିତେ ସମେ
"ଏହି ମୂର୍ଖ ଏବେ ମୋର ଗଭୀର ଅରଣ୍ୟକୁ ଆସିଛି, ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଚରାଇଁ, ମଧ୍ୟରାତିରେ ସମସ୍ତ କିଛି ଶାନ୍ତ।"
ଅଦ୍ଯାସ୍ଯ ଯାତଯିଷ୍ଯାମି ତଦ୍ଵୈରଂ ଚିରସଂଭୃତମ୍। ତର୍ପଯିଷ୍ଯାମି ଚ ବକଂ ରୁଧିରେଣାସ୍ଯ ଭୂରିଣା
"ଆଜି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମାରି, ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଜମା ଥିବା ଶତ୍ରୁତା ପୂରଣ କରିବି, ଏବଂ ବକାକୁ ତାଙ୍କର ରକ୍ତରେ ତୃପ୍ତ କରିଦେବି।"
ଅଦ୍ଯାହମନୃଣୋ ଭୂତ୍ଵା ଭ୍ରାତୁଃ ସଖ୍ଯୁସ୍ତଥୈଵ ଚ। ଶାନ୍ତିଂ ଲବ୍ଧାସ୍ମି ପରମାଂ ହତ୍ଵା ରାକ୍ଷସକଣ୍ଟକମ୍
"ଆଜି ମୁଁ ମୋ ଭାଇ ଓ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ଋଣ ଶୋଧି, ଏହି ରାକ୍ଷସମଧ୍ୟରେ ଅନର୍ଥକୁ ମାରି, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶାନ୍ତି ଲାଭ କରିବି।"
ଯଦି ତେନ ପୁରା ମୁକ୍ତୋ ଭୀମସେନୋ ବକେନ ଵୈ। ଅଦ୍ଯୈନଂ ଭକ୍ଷଯିଷ୍ଯାମି ପଶ୍ଯତସ୍ତେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର
"ପୂର୍ବେ ଯଦି ଭୀମସେନ ବକାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛାଡ଼ାଯାଇଥିଲେ, ତେବେ ଆଜି ତୁମର ସାମ୍ନାରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ଷିବି।"
ଏନଂ ହି ଵିପୁଲପ୍ରାଣମଦ୍ଯ ହତ୍ଵା ଵୃକୋଦରମ୍। ସଂଭକ୍ଷ୍ଯ ଜରଯିଷ୍ଯାମି ଯଥାଽଗସ୍ତ୍ଯୋ ମହାସୁରମ୍
"ଆଜି ଏହି ପ୍ରବଳ ଭୀମସେନକୁ ମାରି, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଖାଇ ହଜମ କରିଦେବି, ଯେପରି ଅଗସ୍ତ୍ୟ ମହାଅସୁରକୁ ଗିଲିଥିଲେ।"
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଧର୍ମାତ୍ମା ସତ୍ଯସନ୍ଧୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ନୈତଦସ୍ତୀତି ସକ୍ରୋଧୋ ଭର୍ତ୍ସଯାମାସ ରାକ୍ଷସମ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଏବଂ ସତ୍ୟବାନ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, କ୍ରୋଧିତ ହେଇ, ରାକ୍ଷସକୁ ଡାକି ଦେଲେ — 'ଏହା ଠିକ୍ ନୁହେଁ!'
ତତୋ ଭୀମୋ ମହାବାହୁରାରୁଜ୍ଯତରସା ଦ୍ରୁମମ୍। ଦଶଵ୍ଯାମମଥୋଦ୍ଵିଦ୍ଧଂ ନିଷ୍ପତ୍ରମକରୋତ୍ତଦା
ତାପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ ତୁରନ୍ତ ଦଶ ହାତ ଉଚ୍ଚ ଗଛକୁ ଉପଡ଼ି, ତାହାର ପତ୍ର ଏବଂ ଡାଳ ଖସାଇ ଦେଲେ।
ଚକାର ସଜ୍ଯଂ ଗାଣ୍ଡୀଵଂ ଵଜ୍ରନିଷ୍ପେଷଗୌରଵମ୍। ନିମେଷାନ୍ତରମାତ୍ରେଣ ତଥୈଵ ଵିଜଯୋଽର୍ଜୁନଃ
ବିଜୟୀ ଅର୍ଜୁନ ଏକ ଝଟକାରେ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁକୁ ତଯାର କରିଲେ, ଯାହାର ଓଜନ ବଜ୍ର ପରି।
ନିଵାର୍ଯ ଭୀମୋ ଜିଷ୍ଣୁଂ ତଂ ତଦ୍ରକ୍ଷୋ ମେଘନିଃସ୍ଵନମ୍। ଅଭିଦ୍ରୁତ୍ଯାବ୍ରଵୀଦ୍ଵାକ୍ଯଂ ତିଷ୍ଠତିଷ୍ଠେତି ଭାରତ
ଭୀମ ଅର୍ଜୁନକୁ ରୋକିଲେ, ଏବଂ ସେଇ ରାକ୍ଷସ ମେଘର ଗର୍ଜନ ପରି ଚିତ୍କାର କରି, ଆଗକୁ ଆସି କହିଲେ — 'ଥାଉ, ଥାଉ!'
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵୈନମତିକ୍ରୁଦ୍ଧଃ କକ୍ଷ୍ଯାମୁତ୍ପୀଡ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵଃ। ନିଷ୍ପିଷ୍ଯ ପାଣିନା ପାଣିଂ ସଂଦଷ୍ଟୌଷ୍ଠପୁଟୋ ବଲୀ। ତମଭ୍ଯଧାଵଦ୍ଵେଗେନ ଭୀମୋ ଵୃକ୍ଷାଯୁଧସ୍ତଦା
ଏପରି କହି, ରୁଷ୍ଟ ପାଣ୍ଡବ ତାଙ୍କର କମରବନ୍ଧ କୁ ଭାଙ୍ଗି, ହାତକୁ ମୋଡ଼ି, ଓଠ କଟି, ଗଛକୁ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ ନେଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀମ ରାକ୍ଷସ ଉପରେ ଚାଲି ଆସିଲେ।
ଯମଦଣ୍ଡପ୍ରତୀକାଶଂ ତତସ୍ତଂ ତସ୍ଯ ମୂର୍ଧନି। ପାତଯାମାସ ଵେଗେନ କୁଲିଶଂ ମଘଵାନିଵ
ତାପରେ, ଭୀମ ଯମର ଦଣ୍ଡ ପରି ଗଛକୁ ଉଠାଇ ରାକ୍ଷସର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ପରି ଜୋରରେ ପିଟିଲେ।
ଅସଂଭ୍ରାନ୍ତଂ ତୁ ତଦ୍ରକ୍ଷଃ ସମରେ ପ୍ରତ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ। ଚିକ୍ଷେପ ଚୋଲ୍ମୁକଂ ଦୀପ୍ତମଶନିଂ ଜ୍ଵଲିତାମିଵ
ତଥାପି, ରାକ୍ଷସ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଶାନ୍ତ ହେଲେ ନାହିଁ, ତାହା ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଦଣ୍ଡକୁ ବଜ୍ର ପରି ଭୀମ ଉପରେ ଫିଙ୍ଗିଲେ।
ତଦୁଦସ୍ତମଲାତଂ ତୁ ଭୀମଃ ପ୍ରହରତାଂ ଵରଃ। ପଦା ସଵ୍ଯେନ ଚିକ୍ଷେପ ତଦ୍ରକ୍ଷଃ ପୁନରାଵ୍ରଜତ୍
ଯୁଦ୍ଧରେ ସବୁଠୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀମ ତାହା ଉଠାଇଥିବା ଦଣ୍ଡକୁ ବାମ ପାଦରେ ଟିପି ଦେଲେ, ଏବଂ ରାକ୍ଷସ ପୁନି ଫେରି ଆସିଲେ।
କିର୍ମୀରଶ୍ଚାପି ସହସା ଵୃକ୍ଷମୁତ୍ପାଟ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵମ୍। ଦଣ୍ଡପାଣିରିଵ କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସମରେ ପ୍ରତ୍ଯଧାଵତ
ହଠାତ୍, କିର୍ମିର ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ, ଦଣ୍ଡଧାରୀ ପରି ଏକ ଗଛକୁ ଉପଡ଼ି, ପାଣ୍ଡବ ଉପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ତଦ୍ଵୃକ୍ଷଯୁଦ୍ଧମଭଵନ୍ମହୀରୁହଵିନାଶନମ୍। ଵାଲିସୁଗ୍ରୀଵଯୋର୍ଭ୍ରାତ୍ରୋର୍ଯଥା ସ୍ତ୍ରୀକାଙ୍କ୍ଷିଣୋଃ ପୁରା
ସେଠାରେ ଗଛ ଦେଇ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଜଙ୍ଗଲ ଭଞ୍ଜିଗଲା, ପୁରୁଣା କାଳରେ ବାଲି ଓ ସୁଗ୍ରୀବ ଭାଇମାନେ ଜଣେ ମହିଳାକୁ ଚାହିଁ ଯେପରି ଯୁଦ୍ଧ କରିଥିଲେ।
ଶୀର୍ଷଯୋଃ ପତିତା ଵୃକ୍ଷା ଵିଭିଦୁର୍ନୈକଧା ତଯୋଃ। ଯଥୈଵୋତ୍ପଲପତ୍ରାଣି ମତ୍ତଯୋର୍ଦ୍ଵିପଯୋସ୍ତଥା
ଗଛଗୁଡ଼ିକ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପଡ଼ି, ଅନେକ ଖଣ୍ଡ ହୋଇ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଦୁଇ ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ଉପଲପତ୍ର ଭାଙ୍ଗି ଫିଙ୍ଗି ଦେଇଥିବା ପରି।
ମୂର୍ଧ୍ନିଜର୍ଝରଭୂତାସ୍ତୁ ବହଵସ୍ତତ୍ର ପାଦପାଃ। ଚୀରାଣୀଵ ଵ୍ଯୁଦସ୍ତାନି ରେଜୁସ୍ତତ୍ର ମହାଵନେ
ଏଠି ଅନେକ ଗଛ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ପଡ଼ି ଭାଙ୍ଗି ଚିରା ଭଳି ଚିଁଡ଼ା ହୋଇ ମହାବନରେ ଚାଉଁ ହେଲା।
ତଦ୍ଵୃକ୍ଷଯୁଦ୍ଧମଭଵନ୍ମହୂର୍ତଂ ଭରତର୍ଷଭ। ରାକ୍ଷସାନାଂ ଚ ମୁଖ୍ଯସ୍ଯ ନରାଣାମୁତ୍ତମସ୍ଯ ଚ
ଏହି ଗଛ ଦେଇ ଯୁଦ୍ଧ କିଛି ସମୟ ଚାଲିଲା, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ରାକ୍ଷସମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ମୁଖ୍ୟ ଏବଂ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ।
ତତଃ ଶିଲାଂ ସମୁତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ଭୀମସ୍ଯ ଯୁଧି ତିଷ୍ଠତଃ। ପ୍ରାହିଣୋଦ୍ରାସଃ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଭୀମସେନଶ୍ଚଚାଲ ହ
ତାପରେ, କ୍ରୋଧିତ ରାକ୍ଷସ ଏକ ପଥର ଉଠାଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୃଢ଼ ଭୀମ ଉପରେ ଫିଙ୍ଗିଲେ, ଭୀମସେନ ଅଳ୍ପ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ।
ତଂ ଶିଲାତାଡନଜଡଂ ପର୍ଯଧାଵତ ରାକ୍ଷସଃ। ବାହୁଵିକ୍ଷିପ୍ତକିରଣଃ ସ୍ଵର୍ଭାନୁରିଵ ଭାସ୍କରମ୍
ପଥରର ଘାଁରେ ଅସ୍ଥିର ହୋଇ ରାକ୍ଷସ ଚାରିପାଖରେ ଘୂରିଲେ, ତାଙ୍କର ହାତ ଘୂରାଇ ଯେପରି ସ୍ୱର୍ଭାନୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଢାକି ଦେଇଥାଏ।
ତାଵନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ସମାଶ୍ଲିଶ୍ଯ ପ୍ରକର୍ଷନ୍ତୌ ପରସ୍ପରମ୍। ଉଭାଵପି ଚକାଶେତେ ପ୍ରଵୃଦ୍ଧୌ ଵୃଷଭାଵିଵ
ସେମାନେ ଦୁଇଜଣେ ଏକାପରକୁ ଧରି, ଏକାପରକୁ ଟାଣି, ଦୁଇ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବଳଦ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦେଖାଗଲେ।
ତଯୋରାସୀତ୍ସୁତୁମୁଲଃ ସଂପ୍ରହାରଃ ସୁଦାରୁଣଃ। ନଖଦଂଷ୍ଟ୍ରାଯୁଧଵତୋର୍ଵ୍ଯାଘ୍ରଯୋରିଵ ଦୃପ୍ତଯୋଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟାନକ ଏବଂ ଭୀତିଜନକ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଦୁଇ ଗର୍ବିତ ବାଘ ନଖ ଓ ଦାନ୍ତ ଦେଇ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା ପରି।
ଦୁର୍ଯୋଧନନିକାରାଚ୍ଚ ବାହୁଵୀର୍ଯାଚ୍ଚ ଦର୍ପିତଃ। କୃଷ୍ଣାନଯନଦୃଷ୍ଟଶ୍ଚ ଵ୍ଯଵର୍ଧତ ଵୃକୋଦରଃ
ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଅପମାନ, ନିଜ ହାତର ଶକ୍ତି ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଗମନ ଦେଖି, ବୃକୋଦରଙ୍କ ଶକ୍ତି ଅଧିକ ହେଲା।
ଅଭିହତ୍ଯାଥ ବାହୁଭ୍ଯାଂ ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାଦମର୍ଷିତଃ। ମାତଙ୍ଗମିଵ ମାତଙ୍ଗଃ ପ୍ରଭିନନକରଟାମୁଖମ୍
ତାପରେ, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସେ ଦୁଇହାତରେ ଘାତ କଲା ଏବଂ ତାକୁ ଧରିଲା, ଯେପରିକି ଏକ ହାତୀ ଦୁସ୍ତ୍ର ହାତୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଦାନ୍ତରେ ମୁହଁ ଫାଟିଦେଇ ଧରିଥାଏ।
ସ ଚାପ୍ଯେନଂ ତତୋ ରକ୍ଷଃ ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ଵୀର୍ଯବାନ୍। ତମାକ୍ଷିପଦ୍ଭୀମସେନୋ ବଲେନ ବଲିନାଂ ଵରଃ
ସେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାକ୍ଷସ ମଧ୍ୟ ତାକୁ ଧରିଲା; କିନ୍ତୁ ଭୀମସେନ, ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିରେ ଟାଣିଲେ।