ଦସ୍ଯୂନାମିଵ ଯଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ସଭାଯାଂ କୁରୁନନ୍ଦନ। ତେନ ନ ଭ୍ରାଜସେ ରାଜଂସ୍ତାପସାନାଂ ସମାଗମେ
ହେ କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ, ସଭାରେ ଯେଉଁ ଘଟଣା ଘଟିଲା, ତାହା ଚୋରମାନେ କରିଥିବା କାମ ପରି; ଏହି କାରଣରୁ ତୁମେ ତାପସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମାନ୍ୟତା ହରାଇଛ।
ତତୋ ଵ୍ଯାଵୃତ୍ଯ ରାଜାନଂ ଦୁର୍ଯୋଧନମମର୍ଷଣମ୍। ଉଵାଚ ଶ୍ଲକ୍ଷ୍ଣଯା ଵାଚା ମୈତ୍ରେଯୋ ଭଗଵାନୃପିଃ
ତାପରେ, ରାଜାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, ଭଗବାନ୍ ମୈତ୍ରେୟ ମୃଦୁ କଥାରେ ଅଡ଼ିଗ ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନ ମହାବାହୋ ନିବୋଧ ଵଦତାଂ ଵର। ଵଚନଂ ମେ ମହାଭାଗ ବ୍ରୁଵତୋ ଯଦ୍ଧିତଂ ତଵ
ହେ ଦୁର୍ଯୋଧନ, ବଳଶାଳୀ, କଥା କହିବାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୋର ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣ, କାରଣ ଏହା ତୁମ ଭଲ ପାଇଁ।
ମା ଦ୍ରୁହଃ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ରାଜନ୍କୁରୁଷ୍ଵ ହିତମାତ୍ମନଃ। ପାଣ୍ଡଵାନାଂ କୁରୂଣାଂ ଚ ଲୋକସ୍ଯ ଚ ନରର୍ଷଭ
ହେ ରାଜା, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଉପରେ ଅନ୍ୟାୟ କରିନାହ, ନିଜ ଭଲ, ପାଣ୍ଡବ, କୁରୁ ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ କାମ କର।
ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ତାନ୍ରାତ୍ରୌ କିର୍ମୀରୋ ନାମ ରାକ୍ଷସଃ। ଅଵୃତ୍ଯ ମାର୍ଗଂ ରୌଦ୍ରାତ୍ମା ତସ୍ଥୌ ଗିରିଵାଚଲଃ
ରାତିରେ, କିର୍ମୀର ନାମକ ଏକ ରାକ୍ଷସ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପଥ ଅଟକାଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ପର୍ବତ ପରି ଦଢ଼ି ରହିଥିଲା।
ତଂ ଭୀମଃ ସମରସ୍ଲାଘୀ ବଲେନ ବଲିନାଂ ଵରଃ। ଜଘାନ ପଶୁମାରେଣ ଵ୍ଯାଘ୍ରଃ କ୍ଷୁଦ୍ରମୃଗଂ ଯଥା
ସେଠାରେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରଶଂସିତ ଓ ବଳବାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୀମ, ଏହି ରାକ୍ଷସକୁ ନିଜ ଶକ୍ତିରେ ମାରିଦେଲେ, ଯେପରି ଏକ ବଘ ଛୋଟ ପଶୁକୁ ମାରେ।
ପଶ୍ଯ ଦିଗ୍ଵିଜଯେ ରାଜନ୍ଯଥା ଭୀମେନ ପାତିତଃ। ଜରାସନ୍ଧୋ ମହେଷ୍ଵାସୋ ନାଗାଯୁତବଲୋ ଯୁଧି
ଦିଗ୍ବିଜୟ କାଳରେ ଭୀମ କିପରି ଯରାସନ୍ଧଙ୍କୁ, ଯିଏ ଦଶ ହଜାର ହାତୀର ଶକ୍ତି ଥିଲେ ଏବଂ ଶୂର ବାଣଧାରୀ ଥିଲେ, ସେଠି ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ କଲେ, ଦେଖ।
ସଂବନ୍ଧୀ ଵାସୁଦେଵଶ୍ଚ ଶ୍ଯାଲାଃ ସର୍ଵେ ଚ ପାର୍ଷତାଃ। ତେ ହି ସର୍ଵେ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରାଃ ଶୂରା ଵିକ୍ରାନ୍ତଯୋଧିନଃ
ବାସୁଦେବ ତାଙ୍କର ସମ୍ବନ୍ଧୀ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାର୍ଷଦମାନେ ତାଙ୍କର ଶ୍ୟାଳା। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ଶୂର ଏବଂ ପ୍ରବଳ ଯୋଦ୍ଧା।
ସର୍ଵେ ନାଗାଯୁତପ୍ରାଣା ଵଜ୍ରସଂହନନା ଦୃଢଃ। ସତ୍ଯଵ୍ରତଧରାଃ ସର୍ଵେସର୍ଵେ ପୁରୁଷମାନିନଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଦଶ ହଜାର ହାତୀର ଶକ୍ତି ଧାରଣ କରନ୍ତି, ବଜ୍ର ପରି ଦୃଢ଼, ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଏବଂ ସମସ୍ତେ ନିଜକୁ ସତ୍ୟ ପୁରୁଷ ଭାବନ୍ତି।
ହନ୍ତାରୋ ଦେଵଶତ୍ରୂଣାଂ ରକ୍ଷସାଂ କାମରୂପିଣାମ୍। ହିଡିମ୍ବବକମୁଖ୍ଯାନାଂ କିର୍ମୀରସ୍ ଚ ରକ୍ଷସଃ। କସ୍ତାନ୍ଯୁଧି ସମାସୀତ ଜରାମରଣଵାନ୍ନରଃ
ସେମାନେ ଦେବତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ଏବଂ ରୂପ ବଦଳାଇପାରୁଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହିଡିମ୍ବ ଏବଂ ବକା ପ୍ରମୁଖ, ଏବଂ କିର୍ମୀର ରାକ୍ଷସଙ୍କୁ ମାରିଛନ୍ତି। ଏମିତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ କିଏ ଟିକିପାରିବ, ଯିଏ ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁର ଅଧୀନ?
ତସ୍ଯ ତେ ଶମ ଏଵାସ୍ତୁ ପାଣ୍ଡଵୈର୍ଭରତର୍ଷଭ। କୁରୁ ମେ ଵଚନଂ ରାଜନ୍ମା ମୃତ୍ଯୁଵଶମନ୍ଵଗାଃ
ଏହିପରି, ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହିତ ତୁମର ଶାନ୍ତି ହେଉ। ମୋ କଥା ଶୁଣ, ରାଜା, ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁର ଅଧୀନ ହେଉନି।
ଏଵଂ ତୁ ବ୍ରୁଵତସ୍ତସ୍ଯ ମୈତ୍ରେଯସ୍ଯ ଵିଶାଂପତେ। ଊରୁଂ କରିକରାକାରଂ କରେଣାଭିଜଘାନ ତଃ
ମୈତ୍ରେୟ ଏପରି କହୁଥିବା ବେଳେ, ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ନିଜ ହାତରେ ହାତୀର ଶୁଣ୍ଡ ପରି ଥାଇକୁ ମାରିଲେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନଃ ସ୍ମିତଂ କୃତ୍ଵା ଚରଣେନୋଲ୍ଲିଖନ୍ମହୀମ୍। ନକିଂଚିଦୁକ୍ତ୍ଵା ଦୁର୍ମେଧାସ୍ତସ୍ଥୌ କିଂଚିଦଵାଙ୍ମୁଖଃ
ଦୁର୍ୟୋଧନ ହସିଲେ, ପାଦରେ ମାଟି ଖୁଁଦିଲେ, କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ସେଠାରେ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଉଭେଇ ରହିଲେ।
ତମଶୁଶ୍ରୂଷମାଣଂ ତୁ ଵିଲିଖନ୍ତଂ ଵସୁଂଧରାମ୍। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ରାଜନ୍ମୈତ୍ରେଯଂ କୋପ ଆଵିଶତ୍
ଦୁର୍ୟୋଧନ ଶୁଣୁଥିବା ସତ୍ୱେ ମାଟି ଖୁଁଦୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ରାଜା, ମୈତ୍ରେୟ ଋଷିଙ୍କ ମନରେ କ୍ରୋଧ ଆସିଗଲା।
ସ କୋପଵଶମାପନ୍ନୋ ମୈତ୍ରେଯୋ ମୁନିସତ୍ତମଃ। ଵିଧିନା ସଂପ୍ରଯୁକ୍ତଶ୍ଚ ଶାପାଯାସ୍ଯ ମନୋ ଦଧେ
କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ, ମହାମୁନି ମୈତ୍ରେୟ, ଭାଗ୍ୟରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେବାକୁ ମନେ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ।
ତତଃ ସ ଵାର୍ଯୁପସ୍ପୃଶ୍ଯ କୋପସଂରକ୍ତଲୋଚନଃ। ମୈତ୍ରେଯୋ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ତମଶପଦ୍ଦୁଷ୍ଟଚେତସମ୍
ତାପରେ, ଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରି ଏବଂ କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ହୋଇ, ମୈତ୍ରେୟ ଦୁଷ୍ଟମନ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ।
ଯସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ମାମନାଦୃତ୍ଯ ନେମାଂ ଵାଚଂ ଚିକୀର୍ଷସି। ତସ୍ମାଦସ୍ଯାତିମାନସ୍ଯ ସଦ୍ଯଃ ଫଲମଵାପ୍ସ୍ଯସି
ତୁମେ ମୋତେ ଅଦରକରି ଏହି ଉପଦେଶ ମାନୁନାହାଁ, ତେଣୁ ଏହି ଅହଂକାରର ତୁରନ୍ତ ଫଳ ଦେଖିବ।
ତ୍ଵଦଭିଦ୍ରୋହସଂଯୁକ୍ତଂ ଯୁଦ୍ଧମୁତ୍ପତ୍ସ୍ଯତେ ମହତ୍। ଯତ୍ର ଭୀମୋ ଗଦାଘାତୈସ୍ତଵୋରୁଂ ଭେତ୍ସ୍ଯତେ ବଲୀ
ତୁମର ଶତ୍ରୁତା ଦ୍ୱାରା ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେବ, ଯେଉଁଠାରେ ଭୀମ ତୁମର ଉରୁକୁ ଗଦା ଘାତରେ ଭାଙ୍ଗିଦେବେ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତେ ଵଚନେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ମହୀପତିଃ। ପ୍ରସାଦଯାମାସ ମୁନିଂ ନୈତଦେଵଂ ଭଵେଦିତି
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜା ମୁନିଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, 'ଏଭଳି ଘଟୁନାହିଁ' ବୋଲି।
ଶମଂ ଯାସ୍ଯତି ଚେତ୍ପୁତ୍ରସ୍ତଵ ରାଜନ୍ଯଦା ତଦା। ଶାଯୋ ନ ଭଵିତା ତାତ ଵିପରୀତେ ଭଵିଷ୍ଯତି
ତୁମର ପୁଅ ଯଦି ଶାନ୍ତି ଚାହେ, ରାଜା, ତେବେ ଏହି ଶାପ ଲାଗୁ ହେବନାହିଁ; ଯଦି ଅନ୍ୟଥା କରିବ, ନିଶ୍ଚିତ ଘଟିବ।
ସଵିଲକ୍ଷସ୍ତୁ ରାଜେନ୍ଦ୍ରୋ ଦୁର୍ଯୋଧନପିତା ତଦା। ମୈତ୍ରେଯଂ ପ୍ରାହ କିର୍ମୀରଃ କଥଂ ଭୀମେନ ପାତିତଃ
ଲଜ୍ଜିତ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ପିତା, ତାପରେ ମୈତ୍ରେୟଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ଭୀମ କିପରି କିର୍ମୀରଙ୍କୁ ମାରିଥିଲେ?'
ନାହଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମ୍ଯସୂଯା ତେ ନ ତେ ଶୁଶ୍ରୂଷତେ ସୁତଃ। ଏଷ ତେ ଵିଦୁରଃ ସର୍ଵମାଖ୍ଯାସ୍ଯତି ଗତେ ମଯି
ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବିନାହିଁ, କାରଣ ତୁମେ ମୋପ୍ରତି ଦ୍ୱେଷ ରଖ, ତୁମ ପୁଅ ମୋ କଥା ଶୁଣେନାହିଁ। ମୁଁ ଚାଲିଗଲା ପରେ ବିଦୁର ସମସ୍ତ କଥା ତୁମକୁ କହିଦେବେ।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମୈତ୍ରେଯଃ ପ୍ରାତିଷ୍ଠତ ଯଥାଗତମ୍। କିର୍ମୀରଵଧସଂଵିଗ୍ନୋ ଭଯଂ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ଯଯୌ
ଏଭଳି କହି, ମୈତ୍ରେୟ ଯେମିତି ଆସିଥିଲେ, ସେମିତି ଚାଲିଗଲେ। କିର୍ମୀରଙ୍କ ବଧ ଭାବି, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଭୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
କିର୍ମୀରସ୍ଯ ଵଧଂ କ୍ଷତ୍ତଃ ଶ୍ରୋତୁମିଚ୍ଛାମି କଥ୍ଯତାମ୍। ରକ୍ଷସା ଭୀମସେନସ୍ଯ କଥମାସୀତ୍ସମାଗମଃ
ହେ କ୍ଷତ୍ତା, ମୁଁ କିର୍ମୀରଙ୍କ ବଧ ବିଷୟରେ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ। ଭୀମସେନ କିପରି ସେଇ ରାକ୍ଷସ ସହିତ ମିଶିଥିଲେ, କହ।
ଶୃଣୁ ଭୀମସ୍ଯ କର୍ମେଦମତିମାନଷକର୍ମଣଃ। ଶ୍ରୁତପୂର୍ଵଂ ମଯା ତେଷାଂ କଥାନ୍ତେଷୁ ପୁନଃ ପୁନଃ
ଭୀମଙ୍କର ଏହି ଅତିଶୟ ଗର୍ବ ଓ ପ୍ରାକ୍ରମର କାର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ଶୁଣ। ଏହି କଥାକୁ ମୁଁ ଅନେକଥର ଶୁଣିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଗଳ୍ପ ଶେଷରେ ଏହାକୁ ପୁନିପୁନି କହାଯାଏ।
ଇତଃ ପ୍ରଯାତା ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପାଣ୍ଡଵା ଦ୍ଯୂତନିର୍ଜିତାଃ। ଜଗ୍ମୁସ୍ତ୍ରିଭିରହୋରାତ୍ରୈଃ କାମ୍ଯକଂ ନାମ ତଦ୍ଵନମ୍
ହେ ରାଜା, ତାହାଠାରୁ ଡାଇସରେ ହାରିଥିବା ପାଣ୍ଡବମାନେ ଚାଲିଗଲେ ଏବଂ ତିନି ଦିନ ଓ ତିନି ରାତିରେ କାମ୍ୟକ ନାମକ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ରାତ୍ରୌ ନିଶୀଥେ ତ୍ଵାଭୀଲେ ଗତେଽର୍ଧସମଯେ ନୃପ। ପ୍ରଚାରେ ପୁରୁଷାଦାନାଂ ରକ୍ଷସାଂ ଘୋରକର୍ମଣାମ୍
ରାତିର ମଧ୍ୟଭାଗରେ, ଯେତେବେଳେ ଅଧା ରାତି କଟିଗଲା, ସେତେବେଳେ ଭୟଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ମାନବ ଖାଉଥିବା ରାକ୍ଷସମାନେ ଏଠାରେ ଘୁରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ତଦ୍ଵନଂ ତାପସା ନିତ୍ଯମଶେଷା ଵନଚାରିଣଃ। ଦୂରାତ୍ପରିହରନ୍ତି ସ୍ମ ପୁରୁଷାଦଭଯାତ୍କିଲ
ଏହି ମାନବ ଖାଉଥିବା ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ଭୟରେ, ସେଇ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହୁଥିବା ସମସ୍ତ ତାପସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲବାସୀମାନେ ସେଠାକୁ ଦୂରରୁ ଏଡ଼ାଇଯାଉଥିଲେ।
ତେଷାଂ ପ୍ରଵିଶତାଂ ତତ୍ର ମାର୍ଗମାଵୃତ୍ଯ ଭାରତ। ଦୀପ୍ତାକ୍ଷଂ ଭୀଷଣଂ ରକ୍ଷଃ ମୋଲ୍ମୁକଂ ପ୍ରତ୍ଯପଦ୍ଯତ
ସେମାନେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ବେଳେ, ଭୟଙ୍କର ଦୀପ୍ତ ଆଖି ଥିବା କିର୍ମିର ନାମକ ଏକ ରାକ୍ଷସ ସେମାନଙ୍କ ରାସ୍ତା ଅଟକାଇ ଦାଉଡ଼ିଆ ହେଲା।
ବାହୂ ମହାନ୍ତୌ କୃତ୍ଵା ଚ ତଥାସ୍ଯଂ ଚ ଭଯାନକମ୍। ସ୍ଥିତମାଵୃତ୍ଯପନ୍ଥାନଂ ଯେନ ଯାନ୍ତି କୁରୂଦ୍ଵହାଃ
ସେ ନିଜ ହାତକୁ ବଡ଼ କରି, ମୁହଁକୁ ଭୟଙ୍କର କରି, ସେଠାରେ ଦାଉଡ଼ିଆ ହୋଇ ଦାଉଡ଼ିଆ ହେଲା, ଯେଉଁପଥରେ କୁରୁବୀରମାନେ ଯାଉଥିଲେ।