ପଶ୍ଯୈନଂ କର୍ଷକଂ କ୍ଷୁଦ୍ରଂ ଦୁର୍ବଲଂ ମମ ପୁତ୍ରକମ୍। ପ୍ରତୋଦେନାଭିନିଘ୍ନନ୍ତଂ ଲାଙ୍ଗଲେନ ଚ ପୀଡିତମ୍। ନିଷୀଦମାନଂ ସୋତ୍କଣ୍ଠଂ ଵଧ୍ଯମାନଂ ସୁରାଧିପ
ମୋ ପୁଅ, ଏହି ଦୁଃଖୀ, ଦୁର୍ବଳ ହଳବୋଇକୁ ଦେଖ। ଏହାକୁ ଚାବୁକରେ ମାଡ଼ାଯାଉଛି, ହଳରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଆଯାଉଛି, ଏହା କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ ବସିଯାଇଛି, ମୁକ୍ତି ପାଇବାକୁ ଆଶା କରୁଛି, ଏବଂ ପୁନି ପୁନି ପିଟାଯାଉଛି, ହେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ମହାରାଜ।
ଏନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୃଶଂ ଶ୍ରାନ୍ତଂ ଵଧ୍ଯମାନଂ ସୁରାଧିପ।' କୃପାଵିଷ୍ଟାଽସ୍ମି ଦେଵେନ୍ଦ୍ର ମନଶ୍ଚୋଦ୍ଵେପତେ ମମ
ଏହି ଦୁଃଖରେ ଅତି କ୍ଲାନ୍ତ ଓ ପିଟାଯାଉଥିବା ଏହି ବୋଇକୁ ଦେଖି, ମୋର ହୃଦୟ କ୍ଷମାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ମୋ ମନ ଭୟରେ କମ୍ପିତ ହୁଏ।
ଏକସ୍ତତ୍ରବଲୋପେତୋ ଧୁରମୁଦ୍ଵହତେଽଧିକାମ୍। ଅପରୋପ୍ଯବଲପ୍ରାଣଃ କୃଶୋ ଧମନିସଂତତଃ। କୃଚ୍ଛ୍ରାଦୁଦ୍ଵହତେ ଭାରଂ ତଂ ଵୈ ଶୋଚାମି ଵାସଵ
ଏଠାରେ ଜଣେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୋଇ ଅତିରିକ୍ତ ଭାର ବହୁଛି, ଅନ୍ୟଜଣ ଦୁର୍ବଳ ଓ କ୍ଷୀଣ, ତାଙ୍କର ଶିରା ଫୁଲିଯାଇଛି, ସେ କଷ୍ଟରେ ଭାର ବହୁଛି—ସେଠିପାଇଁ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଦୁଃଖିତ, ହେ ବାସବ।
ଵଧ୍ଯମାନଃ ପ୍ରତୋଦେନ ତୁଦ୍ଯମାନଃ ପୁନଃ ପୁନଃ। ନୈଵ ଶକ୍ନୋତି ତଂ ଭାରମୁଦ୍ଵୋଢୁଂ ପଶ୍ଯ ଵାସଵ
ଚାବୁକରେ ପିଟାଯାଉଛି, ପୁନି ପୁନି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଆଯାଉଛି, ସେ ଏହି ଭାର ବହିପାରୁନାହିଁ—ଦେଖ, ହେ ବାସବ।
ତତୋଽହଂ ତସ୍ଯ ଶୋକାର୍ତା ଵିରୌମି ଭୃଶଦୁଃଖିତା। ଅଶ୍ରୂଣ୍ଯାଵର୍ତଯନ୍ତୀ ଚ ନେତ୍ରାଭ୍ଯାଂ କରୁଣାଯତୀ
ତେଣୁ ମୁଁ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଉଚ୍ଚ୍ୱାସ କରୁଛି, ମୋ ଦୁଇ ଆଖିରୁ କ୍ଷମାର ଅଶ୍ରୁ ବହୁଛି।
ତଵ ପୁତ୍ରସହସ୍ରେଷୁ ପୀଡ୍ଯମାନେଷୁ ଶୋଭନେ। କିଂ କୃପାଯିତଵତ୍ଯତ୍ର ପୁତ୍ର ଏକୋ ନିପୀଡ୍ଯତେ
ତୁମର ହଜାର ପୁଅ ମଧ୍ୟରେ ଏତେ ଦୁଃଖିତ ହେଉଛନ୍ତି, ହେ ସୁନ୍ଦରୀ, ତେବେ କାହିଁକି ଏଠି ଏକ ପୁଅ ପାଇଁ ଏମିତି କ୍ଷମା ଜନ୍ମିଲା?
ଯଦି ପୁତ୍ରସହସ୍ରାଣି ସର୍ଵତ୍ରସମତୈଵ ମେ। ଦୀନସ୍ଯ ତୁ ସତଃ ଶକ୍ର ପୁତ୍ରସ୍ଯାଭ୍ଯଧିକାକୃପା
ମୋର ସମସ୍ତ ପୁଅ ପ୍ରତି ସମାନ ମମତା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ହେ ଶକ୍ର, ଯିଏ ଦୁଃଖିତ ଓ ଦୁର୍ବଳ, ସେଠିପାଇଁ ମୋର କ୍ଷମା ଅଧିକ।
ତଦିନ୍ଦ୍ରଃ ସୁରଭେର୍ଵାକ୍ଯଂ ନିଶମ୍ଯ ଭୃଶଵିସ୍ମିତଃ। ଜୀଵିତେନାପି କୌରଵ୍ଯ ମେନେଽଭ୍ଯଧିକମାତ୍ମଜମ୍
ତାପରେ ଇନ୍ଦ୍ର, ସୁରଭିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ, ଏବଂ ସେ ଦୁଃଖିତ ପୁଅକୁ ନିଜ ପ୍ରାଣଠାରୁ ବି ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟ ଦେଲେ, ହେ କୌରବ।
ପ୍ରଵଵର୍ଷ ଚ ତତ୍ରୈଵ ସହସା ତୋଯମୁଲ୍ଵଣମ୍। କର୍ଷକସ୍ଯାଚରନ୍ଵିଘ୍ନଂ ଭଗଵାନ୍ପାକଶାସନଃ
ତାଁଠାରେ, ଭଗବାନ ପାକଶାସନ ହଠାତ୍ ଭାବେ ଭାରି ବର୍ଷା କରିଲେ, ଚାଷୀଙ୍କ ପାଇଁ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କଲେ।
ତଦ୍ଯଥା ସୁରଭିଃ ପ୍ରାହ ସମମେଵାସ୍ତୁ ତେ ତଥା। ସୁତେଷୁ ରାଜନ୍ସର୍ଵେଷୁ ହୀନେଷ୍ଵଭ୍ଯଧିକା କୃପା
ଯେପରି ସୁରଭି କହିଛନ୍ତି, ସେପରି ତୁମ ପାଇଁ ହେଉ—ତୁମ ସମସ୍ତ ପୁଅ ମଧ୍ୟରେ, ହେ ରାଜା, ଯିଏ ଦୁଃଖିତ, ସେଠିପାଇଁ ଅଧିକ କ୍ଷମା ହୁଏ।
ଯାଦୃଶୋ ମେ ସୁତଃ ପାଣ୍ଡୁସ୍ତାଦୃଶୋ ମେଽସି ପୁତ୍ରକ। ଵିଦୁରଶ୍ଚ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସ୍ନେହାଦେତଦ୍ବ୍ରଵୀମ୍ଯହମ୍
ମୋର ପୁଅ ପାଣ୍ଡୁ ଯେପରି, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ, ମୋ ପୁଅ; ଏବଂ ବିଦୁର, ଯିଏ ବଡ଼ ଜ୍ଞାନୀ, ମୁଁ ଏହି କଥା ସ୍ନେହରୁ କହୁଛି।
ଚିରାଯ ତଵ ପୁତ୍ରାଣାଂ ଶତମେକଶ୍ଚ ଭାରତ। ପାଣ୍ଡୌଃ ପଞ୍ଚୈଵ ଲକ୍ଷ୍ଯନ୍ତେ ତେଽପି ମନ୍ଦାଃସୁଦୁଃଖିତାଃ
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ହେଲା, ତୁମର ପୁଅମାନେ ଏକଶଏକ ଅଛନ୍ତି, ହେ ଭାରତ; କିନ୍ତୁ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପଞ୍ଚ ପୁଅ ଅତି କମ୍ ଓ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଅଛନ୍ତି।
କଥଂ ଜୀଵେଯୁରତ୍ଯନ୍ତଂ କଥଂ ଵର୍ଧେଯୁରିତ୍ଯପି। ଇତି ଦୀନେଷୁ ପାର୍ଥେଷୁ ମନୋ ମେ ପରିତପ୍ଯତେ
ସେମାନେ କିପରି ବଞ୍ଚିବେ, କିପରି ବଢ଼ିବେ—ଏହି ଚିନ୍ତାରେ ମୋ ମନ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଦୁଃଖିତ ପୁଅମାନେ ପାଇଁ ଦୁଃଖିତ ହୁଏ।
ଯଦି ପାର୍ଥିଵ କୌଖ୍ଯାଞ୍ଜୀଵମାନାନିହେଚ୍ଛସି। ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତଵ ସୁତଃ ଶମଂ ଗଚ୍ଛତୁ ପାଣ୍ଡଵୈଃ
ଯଦି ରାଜା, ତୁମେ ଚାହୁଁଛ, ତୁମ ପୁଅମାନେ ମର୍ଯ୍ୟାଦାରେ ବଞ୍ଚୁନ୍ତୁ, ତେବେ ତୁମ ପୁଅ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହିତ ଶାନ୍ତି କରୁ।
ଏଵମେତନ୍ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଯଥା ଵଦସି ମାଂ ମୁନେ। ଅହଂ ଚୈଵ ଵିଜାନାମି ସର୍ଵେ ଚେମେ ନରାଧିପାଃ
ଏହିପରି ଠିକ୍ କହିଛ, ହେ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ମୁନି, ଯେପରି ତୁମେ ମୋତେ କହିଛ; ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଏହା ବୁଝିପାରୁଛି, ଏବଂ ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ।
ଭଵାଂଶ୍ଚ ମନ୍ଯତେ ସାଧୁ ଯତ୍କୁରୂଣାଂ ସୁଖୋଦଯମ୍। ତଦେଵ ଵିଦୁରୋଽପ୍ଯାହ ଭୀଷ୍ମୋ ଦ୍ରୋଣଶ୍ଚ ମାଂ ମୁନେ
ତୁମେ ଯାହା କୁରୁମାନେର ସୁଖ ପାଇଁ ଭଲ ଭାବୁଛ, ସେଇ କଥା ବିଦୁର, ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣ ମଧ୍ୟ ମୋତେ କହିଛନ୍ତି, ହେ ମୁନି।
ଯଦିତ୍ଵହମନୁଗ୍ରାହ୍ଯଃ କୌରଵ୍ଯେଷୁ ଦଯା ଯଦି। ଅନ୍ଵଶାଧି ଦୁରାତ୍ମାନଂ ପୁତ୍ରଂ ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ମମ
ଯଦି ମୋତେ କୃପା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ଯଦି କୌରବମାନେ ମଧ୍ୟରେ କୃପା ଥାଏ, ତେବେ ମୋର ପୁଅ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, ଯିଏ ଦୁଷ୍ଟ କାମ କରେ, ତାଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କର।
ଅଯମାଯାତି ଵୈ ରାଜନ୍ମୈତ୍ରେଯୋ ଭଗଵାନୃଷିଃ। ଅନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ଭ୍ରାତୃନିହୈଵାଽସ୍ମଦ୍ଦିଦୃକ୍ଷଯା
ଏବେ, ହେ ରାଜା, ମହାନ ଋଷି ମୈତ୍ରେୟ ଆସୁଛନ୍ତି, ସେ ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଦେଖି, ଆମ୍ଭେ ଭାଇମାନେକୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛନ୍ତି।
ଏଷ ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ପୁତ୍ରଂ ତଵ ରାଜନ୍ମହାନୃଷିଃ। ଅନୁଶାସ୍ତା ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଶମାଯାସ୍ଯ କୁଲସ୍ଯ ଚ
ହେ ରାଜା, ଏହି ମହାନ ଋଷି ତୁମ ପୁଅ ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କୁ ନ୍ୟାୟ ଅନୁଯାୟୀ ଉପଦେଶ ଦେଉଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଶାନ୍ତି ଓ ତୁମ ସମସ୍ତ ପରିବାରର ଭଲ ପାଇଁ।
ବ୍ରୂଯାଦ୍ଯଦେଷ କୌରଵ୍ଯ ତତ୍କାର୍ଯମଵିଶଙ୍କଯା। ଅକ୍ରିଯାଯାଂ ତୁ କାର୍ଯସ୍ଯ ପୁତ୍ରଂ ତେ ଶପ୍ସ୍ଯତେ ରୁଷା
ହେ କୁରୁବଂଶୀ, ଏହି ଋଷି ଯାହା କହିବେ, ସେଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନ ରଖି ନିଷ୍ପାଦନ କରିବା ଉଚିତ୍; ଯଦି ତୁମ ପୁଅ କିଛି କରିବାରେ ବିଫଳ ହେବେ, ତେବେ ତାଙ୍କୁ କ୍ରୋଧରେ ଶାପ ମିଳିବ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଯଯୌ ଵ୍ଯାସୋ ମୈତ୍ରେଯଃ ପ୍ରତ୍ଯଦୃଶ୍ଯତ। ପୂଜଯା ପ୍ରତିଜଗ୍ରାହ ସପୁତ୍ରସ୍ତଂ ନରାଧିପଃ
ଏପରି କହି ବ୍ୟାସଦେବ ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ମୈତ୍ରେୟ ଦେଖାଦେଲେ; ରାଜା ତାଙ୍କର ପୁଅ ସହିତ ଉଚିତ୍ ସମ୍ମାନରେ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
କୃତ୍ଵାଽର୍ଧ୍ଯାଦ୍ଯାଃ କ୍ରିଯାଃ ସର୍ଵା ଵିଶ୍ରାନ୍ତଂ ମୁନିସତ୍ତମମ୍ ପ୍ରଶ୍ରଯେଣାବ୍ରଵୀଦ୍ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽମ୍ବିକାସୁତଃ
ସମସ୍ତ ଆତିଥ୍ୟ ଓ ଆଦର ଦେଇ, ଅମ୍ବିକାପୁତ୍ର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ନମ୍ରତାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୁନିଙ୍କୁ ବିଶ୍ରାମ କରିବା ପରେ କଥା କହିଲେ।
ସୁଖେନାଗମନଂ କଚ୍ଚିଦ୍ଭଗଵନ୍କୁରୁଜାଙ୍ଗଲେ। କଚ୍ଚିତ୍କୁଶଲିନୋ ଵୀରା ଭ୍ରାତରଃ ପଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵାଃ
ଭଗବନ୍ତ, କୁରୁ ଦେଶ ମାଧ୍ୟମରେ ତୁମ ଯାତ୍ରା ସୁଖଦ ହେଲା କି? ପାଞ୍ଚ ପାଣ୍ଡବ ଭାଇମାନେ ସୁସ୍ଥ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ଅଛନ୍ତି କି?
ସମଯେ ସ୍ଥାତୁମିଚ୍ଛନ୍ତି କଚ୍ଚିଚ୍ଚ ଭରତର୍ଷଭାଃ। କଚ୍ଚିତ୍କୁରୂଣାଂ ସୌଭ୍ରାତ୍ରମଵ୍ଯୁଚ୍ଛିନ୍ନଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଚୁକ୍ତିକୁ ମାନିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି କି? କୁରୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମିତ୍ରତା ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ରହିବ କି?
ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାମନୁକ୍ରାମନ୍ପ୍ରାପ୍ତୋଽସ୍ମି କୁରୁଜାଙ୍ଗଲାନ୍। ଯଦୃଚ୍ଛଯା ଧର୍ମରାଜଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵଵାନ୍କାମ୍ଯକେ ଵନେ
ମୁଁ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରିବା ସମୟରେ କୁରୁ ଦେଶକୁ ପହଞ୍ଚିଲି; ସଂଯୋଗବଶତଃ କାମ୍ୟକ ଅରଣ୍ୟରେ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଦେଖିଲି।
ତଂ ଜଟାଜିନସଂଵୀତଂ ତପୋଵନନିଵାସିନମ୍। ସମାଜଗ୍ମୁର୍ମହାତ୍ମାନଂ ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ମୁନିଗଣାଃ ପ୍ରଭୋ
ସେଠାରେ, ଜଟା ଓ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା, ତପୋବନରେ ବସିଥିବା ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ବହୁ ମୁନିମାନେ ଆସିଥିଲେ।
ତତ୍ରାଶ୍ରୌଷଂ ମହାରାଜ ପୁତ୍ରାଣାଂ ତଵ ଵିଗ୍ରହମ୍। ଅନଯଂ ଦ୍ଯୂତରୂପେଣ ମହାଭଯମୁପସ୍ଥିତମ୍
ହେ ମହାରାଜ, ସେଠାରେ ମୁଁ ତୁମ ପୁଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ଓ ଜୁଆ ଆକାରରେ ଆସିଥିବା ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ୟାୟ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲି।
ତତୋଽହଂ ତ୍ଵାମନୁପ୍ରାପ୍ତଃ କୌରଵାଣାମଵେକ୍ଷଯା ।। ସଦା ହ୍ଯଭ୍ଯଧିକଃ ସ୍ନେହଃ ପ୍ରୀତିଶ୍ଚ ତ୍ଵଯି ମେ ପ୍ରଭୋ
ସେଥିପାଇଁ, କୁରୁମାନଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ଦେଖିବାକୁ ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି; କାରଣ, ମୋର ସବୁବେଳେ ତୁମ ପ୍ରତି ଅଧିକ ସ୍ନେହ ଓ ଆଦର ଅଛି।
ନୈତଦୌପଯିକଂ ରାଜଂସ୍ତ୍ଵଯି ଭୀଷ୍ମେ ଚ ଜୀଵତି। ଯଦନ୍ଯୋନ୍ଯେନ ତେ ପୁତ୍ରା ଵିରୁଧ୍ଯନ୍ତେ କଥଂଚନ
ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଓ ଭୀଷ୍ମ ଜୀବିତ ଥିବାବେଳେ ତୁମ ପୁଅମାନେ ପରସ୍ପର ବିରୋଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ମେଢୀଭୂତଃ ସ୍ଵଯଂ ରାଜନ୍ନିଗ୍ରହେ ପ୍ରଗ୍ରହେ ଭଵାନ୍। କିମର୍ଥମନଯଂ ଘୋରମୁତ୍ପତନ୍ତମୁପେକ୍ଷସେ
ହେ ରାଜା, ନିୟମ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ତୁମେ ନିଜେ ଦୃଢ଼ ଆଧାର; ତେବେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ୟାୟ ଦେଖି ମଧ୍ୟ କାହିଁକି ଚୁପ୍ ରହୁଛ?