ଯାଵଦସ୍ଯ ପୁନର୍ବୁଦ୍ଧିଂ ଵିଦୁରୋ ନାପକର୍ଷତି। ପାଣ୍ଡଵାନଯନେ ତାଵନ୍ମନ୍ତ୍ରଯଧ୍ଵଂ ହିତଂ ମମ
ବିଦୁର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ମନକୁ ପୁନି ମୁଡ଼ିବା ପୂର୍ବରୁ, ମୋର ଉପକାର ହେବା ପାଇଁ, ପାଣ୍ଡବମାନେ କିପରି ଏଠାକୁ ଆଣିବାଯିଏ, ତାହା ଶୀଘ୍ର ଯୋଜନା କର।
ଅଥ ପଶ୍ଯାମ୍ଯହଂ ପାର୍ଥାନ୍ପ୍ରାପ୍ତାନିହ କଥଂଚନ। ପୁନଃ ଶୋଷଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ନିରସୁର୍ନିଷ୍ପରିଗ୍ରହଃ
ଯଦି ମୁଁ କିପରି ନାହିଁ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଏଠାକୁ ଆସିଥିବା ଦେଖିବି, ମୁଁ ପୁନି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଯିବି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହିନ୍ନ ଓ ସହାୟ ନଥିବା।
ଵିଷମୁଦ୍ବନ୍ଧନଂ ଚୈଵ ଶସ୍ତ୍ରମଗ୍ନିପ୍ରଵେଶନମ୍। କରିଷ୍ଯେ ନ ହି ତାନୃଦ୍ଧାନ୍ପୁନର୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିହୋତ୍ସହେ
ମୁଁ ବିଷ, ବାନ୍ଧିବା, ଅସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିବି; କାରଣ, ସେମାନେ ଫେରି ଏଠାରେ ଦେଖିବାକୁ ମୁଁ ସହିପାରିବି ନାହିଁ।
କିଂ ବାଲିଶମତିଂ ରାଜନ୍ନାସ୍ଥିତୋସି ଵିଶାଂପତେ। ଗତାସ୍ତେ ସମଯଂ କୃତ୍ଵା ନୈତଦେଵଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ରାଜା, କାହିଁକି ଏପରି ଶିଶୁମନ ଭାବରେ ଅଟୁକି ରହିଛ; ସେମାନେ ଚୁକ୍ତି କରି ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି, ଏହା ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ହେବ ନାହିଁ।
ସତ୍ଯଵାକ୍ଯେଃ ସ୍ଵିତାଃ ସର୍ଵେ ପାଣ୍ଡଵା ଭରତଷଭ। ପିତୁସ୍ତେ ଵଚନଂ ତାତ ନ ଗ୍ରହୀଷ୍ଯନ୍ତି କର୍ହିଚିତି
ଭାରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସତ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା; ପିତାଙ୍କ କଥାକୁ ସେମାନେ କେବେ ଗ୍ରହଣ କରିବେ ନାହିଁ।
ଅଥଵା ତେ ଗ୍ରହୀଷ୍ଯନ୍ତି ପୁନରେଷ୍ଯନ୍ତି ଵା ପୁରମ୍। ନିରସ୍ଯ ସମଯଂ ସର୍ଵେ ପଣୋଽସ୍ମାକଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
କିମ୍ବା ସେମାନେ ଗ୍ରହଣ କରି, ପୁନି ସହରକୁ ଫେରିଆସିବେ; ଯଦି ସମୟାନୁବନ୍ଧନ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଇ, ତେବେ ଆମେ ହାରିଯିବା।
ସର୍ଵେ ଭଵାମୋ ମଧ୍ଯସ୍ଥା ରାଜ୍ଞଶ୍ଛନ୍ଦାନୁଵର୍ତିନଃ। ଛିଦ୍ରଂ ବହୁ ପ୍ରପଶ୍ଯନ୍ତଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ସୁସଂଵୃତାଃ
ଆମେ ସମସ୍ତେ ରାଜାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ରହିବା; ପାଣ୍ଡବମାନେ ଭଲ ରକ୍ଷିତ, ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କ ଦୁର୍ବଳତା ଦେଖିବାକୁ ସଦା ଚେତନା ରଖିବା।
ଏଵମେତନ୍ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଯଥା ଵଦସି ମାତୁଲ। ନିତ୍ଯଂ ହି ମେ କଥଯତସ୍ତଵ ବୁଦ୍ଧିର୍ଵିରୋଚତେ
ମହାଜ୍ଞାନୀ, ମାମୁ, ତୁମେ ଯେମିତି କହିଛ, ଏହା ଠିକ୍; ତୁମ କଥା ମୋ ପାଖରେ ସଦା ଚମକିଉଠେ।
କାମମୀକ୍ଷାମହେ ସର୍ଵେ ଦୁର୍ଯୋଧନ ତଵେପ୍ସିତମ୍। ଐକମତ୍ଯଂ ହି ନୋ ରାଜନ୍ସର୍ଵେଷାମେଵ ଲକ୍ଷଯେ
ଦୁର୍ଯୋଧନ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ଇଚ୍ଛାକୁ ଦେଖୁଛୁ; ରାଜା, ମୁଁ ଦେଖୁଛି ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକମତ।
[ନାଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ତେ ଧୀରା ଅକୃତ୍ଵା କାଲସଂଵିଦମ୍। ଆଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ଚେନ୍ମୋହାତ୍ପୁନର୍ଦ୍ଯୂତେନ ତାଞ୍ଜଯ ।।]
ତୁମ ଧୃଢ଼ ଲୋକମାନେ ସମୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରି ନକରି ଆସିବେ ନାହିଁ; ଯଦି ସେମାନେ ଭ୍ରମରେ ଆସିଯିବେ, ତେବେ ପୁନି ଜୁଆରେ ସେମାନେ ହାରିଯିବେ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ କର୍ଣେନ ରାଜା ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତଦା। ନାତିହୃଷ୍ଟମନାଃ କ୍ଷିପ୍ରମଭଵତ୍ସ ପରାଙ୍ମୁଖଃ
କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦୁର୍ଯୋଧନ ରାଜା, ଅତି ଖୁସି ନହେଇ, ଶୀଘ୍ର ପଛକୁ ହଟିଗଲେ।
ଉପଲଭ୍ଯ ତତଃ କର୍ଣୋ ଵିଵୃତ୍ଯ ନଯନେ ଶୁଭେ। ରୋଷାଦ୍ଦୁଃଶାସନଂ ଚୈଵ ସୌବଲଂ ଚ ତମେଵ ଚ
ତାପରେ କର୍ଣ୍ଣ ଏହା ଅନୁଭବ କରି, ନିଜର ଶୁଭ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲି, କ୍ରୋଧରେ ଦୁ:ଶାସନ, ସଉବଳ ଓ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଉଵାଚ ପରମକ୍ରୁଦ୍ଧ ଉଦ୍ଯମ୍ଯାତ୍ମାନମାତ୍ମନା। ଅଥୋ ମମ ମତଂ ଯତ୍ତୁ ତନ୍ନିବୋଧତ ଭୂମିପାଃ
ସେ ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହେଇ, ନିଜକୁ ସଂଯମ କରି, କହିଲେ: 'ଏବେ ମୋର ମତ କଣ, ତାହା ଶୁଣ, ରାଜାମାନେ.'
ପ୍ରିଯଂ ସର୍ଵେ କରିଷ୍ଯାମୋ ରାଜ୍ଞଃ କିଂ କରଵାମହେ। ନ ଚାସ୍ଯ ଶକ୍ନୁମଃ ସ୍ଥାତୁଂ ପ୍ରିଯେ ସର୍ଵେ ହ୍ଯତନ୍ଦ୍ରିତାଃ
'ଆମେ ସମସ୍ତେ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଲାଗିବା ଦେଖିବା; ଆଉ କଣ କରିବା? ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାକୁ ଆମେ କେହି ବି ରୋକିପାରିବା ନାହିଁ, କାରଣ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଜନ୍ମାନ୍ତୁ ଚେଷ୍ଟାଶୀଳ.'
ଵଯଂ ତୁ ଶସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯାଦାଯ ରଥାନାସ୍ଥାଯ ଦଂଶିତାଃ। ଗଚ୍ଛାମଃ ସହିତା ହନ୍ତୁଂ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ଵନଗୋଚରାନ୍
'କିନ୍ତୁ ଆମେ ଶସ୍ତ୍ର ନେଇ, ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛାରେ, ସମସ୍ତେ ଏକସাথে ଯାଇବା ଉଚିତ, ଜଙ୍ଗଲରେ ବସୁଥିବା ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ମାରିବାକୁ.'
ତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଶାନ୍ତେଷୁ ଗତେଷ୍ଵଵିଦିତାଂ ଗତିମ୍। ନିର୍ଵିଵାଦା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାସ୍ତଥା ଵଯମ୍
'ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଶାନ୍ତ ହେଇ, ଅଜଣା ଦିଶାକୁ ଚାଲିଗଲେ, ତେବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଏବଂ ଆମେ ମଧ୍ୟ, କୌଣସି ବିବାଦ ନଥିବା ହେବା.'
ଯାଵଦେଵ ପରିଦ୍ଯୂନା ଯାଵଚ୍ଛୋକପରାଯଣାଃ। ଯାଵନ୍ମିତ୍ରଵିହୀନାଶ୍ଚ ତାଵଦ୍ଗଚ୍ଛାମ ମାଚିରମ୍
'ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ, ଶୋକରେ ଲିନ, ଏବଂ ମିତ୍ର ବିହୀନ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମେ ବିଳମ୍ବ ନକରି ଯାଇବା.'
ତସ୍ଯତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୂଜଯନ୍ତଃ ପୁନଃ ପୁନଃ। ପ୍ରହୃଷ୍ଟମନସଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରତ୍ଯୂଚୁଃ ସୂତଜଂ ତଦା
ସେ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ପୁନପୁନ ସମ୍ମାନ କରିଲେ; ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦ ଭରି, ସମସ୍ତେ ରଥଚାଳକ ପୁଅକୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ.
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସୁସଂରବ୍ଧା ରଥୈଃ ସର୍ଵେ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍। ନିର୍ଯଯୁଃ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ହନ୍ତୁଂ ସହିତାଃ କୃତନିଶ୍ଚଯାଃ
ଏପରି କହି, ସମସ୍ତେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ, ନିଜ ନିଜ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ, ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ମାରିବାକୁ ଏକସাথে ଚାଲିଗଲେ.
ତାନ୍ପ୍ରସ୍ଥିତାନ୍ପରିଜ୍ଞାଯ କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନଃ ପ୍ରଭୁଃ। ଆଜଗାମ ଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦିଵ୍ଯେନ ଚକ୍ଷୁଷା
ସେମାନେ ଯାଉଥିବା ଦେଖି, କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ମହାପୁରୁଷ, ଶୁଧ୍ଧ ମନରେ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖି, ସେଠାକୁ ଆସିଲେ.
ପ୍ରତିଷିଧ୍ଯାଥ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଭଗଵାଁଲ୍ଲୋକପୂଜିତଃ। ପ୍ରଜ୍ଞାଚକ୍ଷୁଷମାସୀନମୁଵାଚାଭ୍ଯେତ୍ଯ ସତ୍ଵରମ୍
ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରୋକି, ଲୋକମାନେ ପୂଜିତ ଭଗବାନ, ଶୀଘ୍ର ଆସି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଦୁରଙ୍କୁ ଯେଉଁଠାରେ ବସିଥିଲେ, କଥା କହିଲେ.
ଭଗଵନ୍ନାହମପ୍ଯେତଦ୍ରୋଚଯେ ଦ୍ଯୂତସଂଭଵମ୍। ମନ୍ଯେ ତଦ୍ଵିଧିନାଽଽକୃଷ୍ଯ କାରିତୋସ୍ମୀତି ଵୈ ମୁନେ
'ଭଗବାନ, ମୁଁ ଏହି ଜୁଆ ଘଟଣାକୁ ମନେ ରଖି ନାହିଁ; ମୁଁ ଭାବୁଛି, ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଛି, ମୁନି.'
ନୈତଦ୍ରୋଚଯତେ ଭୀଷ୍ମୋ ନ ଦ୍ରୋଣୋ ଵିଦୁରୋ ନ ଚ। ଗାନ୍ଧାର୍ଯା ନେଷ୍ଯତେ ଦ୍ଯୂତଂ ତତ୍ର ମୋହାତ୍ପ୍ରଵର୍ତିତମ୍
'ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, ବିଦୁର କେହି ଏହି ଜୁଆକୁ ମନେ ରଖି ନାହିଁ; ଗାନ୍ଧାରୀ ମଧ୍ୟ ଚାହିଁନାହିଁ; ଏହି ଜୁଆ ମୂଢ଼ତାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି.'
ପରିତ୍ଯକ୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ନୋମି ଦୁର୍ଯୋଧନମଚେତନମ୍। ପୁତ୍ରସ୍ନେହେନ ଭଗଵଞ୍ଜାନନ୍ନପି ଯତଵ୍ରତ
'ମୁଁ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିପାରିବି ନାହିଁ, ଯଦିଓ ସେ ଅବିବେକୀ; ଭଗବାନ, ପୁଅ ପ୍ରେମରେ, ଜାଣିଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ମୁଁ ଏହି କଥା କରୁଛି.'
ଵୈଚିତ୍ରଵୀର୍ଯ ନୃପତେ ସତ୍ଯମାହ ଯଥା ଭଵାନ୍। ଦୃଢଂ ଵିଝଃ ପରଂ ପୁତ୍ରଂ ପରଂ ପୁତ୍ରାନ୍ନ ଵିଦ୍ଯତେ
'ବୈଚିତ୍ରବୀର୍ୟ ରାଜା, ଆପଣ ଯଥା ଠିକ୍ କହିଛନ୍ତି; ପିତା ପାଇଁ ପୁଅ ଠାରୁ ଆଉ କିଛି ପ୍ରିୟ ନାହିଁ.'
ଇନ୍ଦ୍ରୋପ୍ଯଶ୍ରୁନିପାତେନ ସୁରଭ୍ଯା ପ୍ରତିବୋଧିତଃ। ଅନ୍ଯୈଃ ସମୃଦ୍ଧୈରପ୍ଯର୍ଥୈର୍ନ ସୁତାନମନ୍ଯତେ ପରମ୍
'ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ସୁରଭୀଙ୍କ ଅଶ୍ରୁ ଦ୍ୱାରା ଜାଗିଥିଲେ, ଅନ୍ୟ ଅନେକ ଧନ ଦିଆଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପୁଅମାନେଠାରୁ ଆଉ କିଛି ପ୍ରିୟ ଭାବିନାହିଁ.'
ଅତ୍ର ତେ ଵର୍ତଯିଷ୍ଯାମି ଗହଦାଖ୍ଯାନମୁତ୍ତମମ୍। ସୁରଭ୍ଯାଶ୍ଚୈଵ ସଂଵାଦମିନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ ଚ ଵିଶାଂପତେ
'ଏଠାରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏକ ଉତ୍ତମ ପୁରାତନ କଥା କହିବି; ସୁରଭୀ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସଂବାଦ, ମନୁଷ୍ୟମୁଖ୍ୟ.'
ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପଗତା ରାଜନ୍ସୁରଭୀ ପ୍ରାରୁଦତ୍କିଲ। ଗଵାଂ ମାତା ପୁରା ତାତ ତାମିନ୍ଦ୍ରୋଽନ୍ଵକୃପାଯତ
'ଏକଥା, ରାଜା, ସୁରଭୀ, ଗଂମାତା, ତୃଭିଷ୍ଟପରେ ବସୁଥିବା, କେବେ ଅଶ୍ରୁପାତ କରିଥିଲେ; ଇନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ଦୟା କରିଥିଲେ.'
କିମିଦଂ ରୋଦିଷି ଶୁଭେ କଚ୍ଚିତ୍କ୍ଷେମଂ ଦିଵୌକସାମ୍। ମନୁଷ୍ଯେଷ୍ଵଥଵା ଗୋଷୁ ନୈତଦଲ୍ପଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
'ଶୁଭେ, ତୁମେ କାହିଁକି କାନ୍ଦୁଛ? ଦେବମାନେ ଭଲ ଅଛନ୍ତି କି? ମନୁଷ୍ୟମାନେ କିମ୍ବା ଗଂମାନେ? ଏହି କଥା ଛୋଟ ନୁହେଁ.'
ଵିନିପାତୋ ନ ଵଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଦୃଶ୍ଯତେ ତ୍ରିଦଶାଧିପ। ଅହଂ ତୁ ପୁତ୍ରଂ ଶୋଚାମି ତେନ ରୋଦିମି କୌଶିକ
'ତୁମମାନେ ମଧ୍ୟ କୌଣସି ଅପଦ ଦେଖାଯାଉନାହିଁ, ଦେବମହାରାଜ; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ମୋ ପୁଅ ପାଇଁ ଦୁଃଖ କରୁଛି, କୌଶିକ, ଏହି ଦୁଃଖରେ ମୁଁ କାନ୍ଦୁଛି.'