ତମବ୍ରଵୀନ୍ମହାତେଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽମ୍ବିକାସୁତଃ। ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ପ୍ରାପ୍ତୋସି ଧର୍ମଜ୍ଞ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ସ୍ମରସି ମେଽନଘ
ମହାତେଜସ୍ବୀ ଅମ୍ବିକାପୁତ୍ର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଭାଗ୍ୟରେ ତୁମେ ଆସିଛ, ଧର୍ମଜ୍ଞ। ଭାଗ୍ୟରେ ତୁମେ ମୋତେ ମନେ ପକାଉଛ। ଓ ନିର୍ମଳ।'
ଅଦ୍ଯ ଚାହଂ ଦିଵାରାତ୍ରୌ ତ୍ଵତ୍କୃତେ ଭରତର୍ଷଭ। ପ୍ରଜାଗରେ ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ଵିଚିତ୍ରଂ ଦେହମାତ୍ମନଃ
ହେ ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ଦିନ ରାତି ଜାଗି ରହେଉଛି, ମୋ ଦେହର ଅଦ୍ଭୁତ ଅବସ୍ଥାକୁ ଦେଖୁଛି।
ସୋଙ୍କମାନୀଯ ଵିଦୁରଂ ମୂର୍ଧନ୍ଯାଘ୍ରାଯ ଚୈଵ ହ। କ୍ଷମ୍ଯତାମିତି ଚୋଵାଚଯଦୁକ୍ତୋସି ମଯାଽନଘ
ବିଦୁରଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆଣି, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଶୁଘ୍ରି, ସେ କହିଲେ: 'ମୋତେ ଖ୍ଷମା କର। ଓ ନିର୍ମଳ, ମୁଁ ତୁମକୁ କିଛି କହିଥିଲି।'
କ୍ଷାନ୍ତମେଵ ମଯା ରାଜନ୍ଗୁରୁର୍ମେ ପରମୋ ଭଵାନ୍। ତଥାଽହମାଗତଃ ଶୀଘ୍ରଂ ତ୍ଵଦ୍ଦର୍ଶନପରାଯଣଃ
ମୁଁ ତୁମକୁ ଖ୍ଷମା କରିଛି, ରାଜା। ଆପଣେ ମୋ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୁରୁ। ଏହିପରି ମୁଁ ତୁମ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ଆସିଛି।
ଭଵନ୍ତି ହି ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ପୁରୁଷା ଧର୍ମଚେତନାଃ। ଦୀନାନୁକମ୍ପିନୋ ରାଜନ୍ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା
ନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ଲୋକ ଅଛନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମରେ ଅନୁସ୍ଥିତ, ଦୁଃଖିତଙ୍କୁ ଦୟା କରନ୍ତି, ରାଜାନ୍ତ, ଏଥିରେ କୌଣସି ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।
ପାଣ୍ଡୋଃ ପୁତ୍ରା ଯାଦୃଶାସ୍ତେ ତାଦୃଶା ମେ ସୁତାସ୍ତଵ। ଦୀନା ଇତୀଵ ମେ ବୁଦ୍ଧିରଭିପନ୍ନାଽଦ୍ଯ ତାନ୍ପ୍ରତି
ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଯେମିତି, ତେମିତି ମୋର ପୁଅମାନେ ଓ ତୁମର ପୁଅମାନେ; ଏହି ଦିନ ମୋ ମନ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇଛି, ସେମାନେ ଦୁଃଖିତ ଭାବରେ ଦେଖିବାରୁ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯମନୁନୀଯୈଵଂ ଭ୍ରାତରୌ ଦ୍ଵୌ ମହାଦ୍ଯୁତୀ। ଵିଦୁରୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଶ୍ଚ ଲେଭାତେ ପରମାଂ ମୁଦମ୍
ଏଭଳି ଏକାପରକୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ଦୁଇଜଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭାଇ, ବିଦୁର ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ଵିଦୁରଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ରାଜ୍ଞା ଚ ପରିସାନ୍ତ୍ଵିତମ୍। ଧୃତାରାଷ୍ଟ୍ରାତ୍ମଜୋ ରାଜା ପର୍ଯତପ୍ଯତ ଦୁର୍ମତିଃ
ବିଦୁର ଆସିଛନ୍ତି ଓ ରାଜାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରାଯାଇଛି ବୋଲି ଶୁଣି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ, ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଥିବା ରାଜା, ବହୁତ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ।
ସ ସୌବଲେଯମାନାଯ୍ଯ କର୍ଣଦୁଃଶାସନୌ ତଥା। ଅବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚନଂ ରାଜା ପ୍ରଵିଶ୍ଯାବୁଦ୍ଧିଜଂ ତମଃ
ସେ ସଉବଳ, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦୁ:ଶାସନଙ୍କୁ ଡାକିଲେ; ରାଜା ଅଜ୍ଞାନର ଅନ୍ଧକାରରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଏଷ ପ୍ରତ୍ଯାଗତୋ ମନ୍ତ୍ରୀ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ସଂମତଃ। ଵିଦୁରଃ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାଣାଂ ସୁହୃଦ୍ଵିଦ୍ଵାନ୍ହିତେ ରତଃ
ଏହି ମନ୍ତ୍ରୀ ବିଦୁର, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ପୁନି ଫେରିଛନ୍ତି; ସେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମିତ୍ର, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଭଲରେ ଲାଗିଥିବା।
ଯାଵଦସ୍ଯ ପୁନର୍ବୁଦ୍ଧିଂ ଵିଦୁରୋ ନାପକର୍ଷତି। ପାଣ୍ଡଵାନଯନେ ତାଵନ୍ମନ୍ତ୍ରଯଧ୍ଵଂ ହିତଂ ମମ
ବିଦୁର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ମନକୁ ପୁନି ମୁଡ଼ିବା ପୂର୍ବରୁ, ମୋର ଉପକାର ହେବା ପାଇଁ, ପାଣ୍ଡବମାନେ କିପରି ଏଠାକୁ ଆଣିବାଯିଏ, ତାହା ଶୀଘ୍ର ଯୋଜନା କର।
ଅଥ ପଶ୍ଯାମ୍ଯହଂ ପାର୍ଥାନ୍ପ୍ରାପ୍ତାନିହ କଥଂଚନ। ପୁନଃ ଶୋଷଂ ଗମିଷ୍ଯାମି ନିରସୁର୍ନିଷ୍ପରିଗ୍ରହଃ
ଯଦି ମୁଁ କିପରି ନାହିଁ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଏଠାକୁ ଆସିଥିବା ଦେଖିବି, ମୁଁ ପୁନି ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଯିବି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହିନ୍ନ ଓ ସହାୟ ନଥିବା।
ଵିଷମୁଦ୍ବନ୍ଧନଂ ଚୈଵ ଶସ୍ତ୍ରମଗ୍ନିପ୍ରଵେଶନମ୍। କରିଷ୍ଯେ ନ ହି ତାନୃଦ୍ଧାନ୍ପୁନର୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁମିହୋତ୍ସହେ
ମୁଁ ବିଷ, ବାନ୍ଧିବା, ଅସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଅଗ୍ନିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିବି; କାରଣ, ସେମାନେ ଫେରି ଏଠାରେ ଦେଖିବାକୁ ମୁଁ ସହିପାରିବି ନାହିଁ।
କିଂ ବାଲିଶମତିଂ ରାଜନ୍ନାସ୍ଥିତୋସି ଵିଶାଂପତେ। ଗତାସ୍ତେ ସମଯଂ କୃତ୍ଵା ନୈତଦେଵଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ରାଜା, କାହିଁକି ଏପରି ଶିଶୁମନ ଭାବରେ ଅଟୁକି ରହିଛ; ସେମାନେ ଚୁକ୍ତି କରି ଚାଲିଯାଇଛନ୍ତି, ଏହା ତୁମ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ହେବ ନାହିଁ।
ସତ୍ଯଵାକ୍ଯେଃ ସ୍ଵିତାଃ ସର୍ଵେ ପାଣ୍ଡଵା ଭରତଷଭ। ପିତୁସ୍ତେ ଵଚନଂ ତାତ ନ ଗ୍ରହୀଷ୍ଯନ୍ତି କର୍ହିଚିତି
ଭାରତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସତ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା; ପିତାଙ୍କ କଥାକୁ ସେମାନେ କେବେ ଗ୍ରହଣ କରିବେ ନାହିଁ।
ଅଥଵା ତେ ଗ୍ରହୀଷ୍ଯନ୍ତି ପୁନରେଷ୍ଯନ୍ତି ଵା ପୁରମ୍। ନିରସ୍ଯ ସମଯଂ ସର୍ଵେ ପଣୋଽସ୍ମାକଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
କିମ୍ବା ସେମାନେ ଗ୍ରହଣ କରି, ପୁନି ସହରକୁ ଫେରିଆସିବେ; ଯଦି ସମୟାନୁବନ୍ଧନ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଇ, ତେବେ ଆମେ ହାରିଯିବା।
ସର୍ଵେ ଭଵାମୋ ମଧ୍ଯସ୍ଥା ରାଜ୍ଞଶ୍ଛନ୍ଦାନୁଵର୍ତିନଃ। ଛିଦ୍ରଂ ବହୁ ପ୍ରପଶ୍ଯନ୍ତଃ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ସୁସଂଵୃତାଃ
ଆମେ ସମସ୍ତେ ରାଜାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ରହିବା; ପାଣ୍ଡବମାନେ ଭଲ ରକ୍ଷିତ, ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କ ଦୁର୍ବଳତା ଦେଖିବାକୁ ସଦା ଚେତନା ରଖିବା।
ଏଵମେତନ୍ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଯଥା ଵଦସି ମାତୁଲ। ନିତ୍ଯଂ ହି ମେ କଥଯତସ୍ତଵ ବୁଦ୍ଧିର୍ଵିରୋଚତେ
ମହାଜ୍ଞାନୀ, ମାମୁ, ତୁମେ ଯେମିତି କହିଛ, ଏହା ଠିକ୍; ତୁମ କଥା ମୋ ପାଖରେ ସଦା ଚମକିଉଠେ।
କାମମୀକ୍ଷାମହେ ସର୍ଵେ ଦୁର୍ଯୋଧନ ତଵେପ୍ସିତମ୍। ଐକମତ୍ଯଂ ହି ନୋ ରାଜନ୍ସର୍ଵେଷାମେଵ ଲକ୍ଷଯେ
ଦୁର୍ଯୋଧନ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ତୁମ ଇଚ୍ଛାକୁ ଦେଖୁଛୁ; ରାଜା, ମୁଁ ଦେଖୁଛି ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏକମତ।
[ନାଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ତେ ଧୀରା ଅକୃତ୍ଵା କାଲସଂଵିଦମ୍। ଆଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ଚେନ୍ମୋହାତ୍ପୁନର୍ଦ୍ଯୂତେନ ତାଞ୍ଜଯ ।।]
ତୁମ ଧୃଢ଼ ଲୋକମାନେ ସମୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରି ନକରି ଆସିବେ ନାହିଁ; ଯଦି ସେମାନେ ଭ୍ରମରେ ଆସିଯିବେ, ତେବେ ପୁନି ଜୁଆରେ ସେମାନେ ହାରିଯିବେ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ କର୍ଣେନ ରାଜା ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତଦା। ନାତିହୃଷ୍ଟମନାଃ କ୍ଷିପ୍ରମଭଵତ୍ସ ପରାଙ୍ମୁଖଃ
କର୍ଣ୍ଣଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଦୁର୍ଯୋଧନ ରାଜା, ଅତି ଖୁସି ନହେଇ, ଶୀଘ୍ର ପଛକୁ ହଟିଗଲେ।
ଉପଲଭ୍ଯ ତତଃ କର୍ଣୋ ଵିଵୃତ୍ଯ ନଯନେ ଶୁଭେ। ରୋଷାଦ୍ଦୁଃଶାସନଂ ଚୈଵ ସୌବଲଂ ଚ ତମେଵ ଚ
ତାପରେ କର୍ଣ୍ଣ ଏହା ଅନୁଭବ କରି, ନିଜର ଶୁଭ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲି, କ୍ରୋଧରେ ଦୁ:ଶାସନ, ସଉବଳ ଓ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଉଵାଚ ପରମକ୍ରୁଦ୍ଧ ଉଦ୍ଯମ୍ଯାତ୍ମାନମାତ୍ମନା। ଅଥୋ ମମ ମତଂ ଯତ୍ତୁ ତନ୍ନିବୋଧତ ଭୂମିପାଃ
ସେ ବହୁତ କ୍ରୋଧିତ ହେଇ, ନିଜକୁ ସଂଯମ କରି, କହିଲେ: 'ଏବେ ମୋର ମତ କଣ, ତାହା ଶୁଣ, ରାଜାମାନେ.'
ପ୍ରିଯଂ ସର୍ଵେ କରିଷ୍ଯାମୋ ରାଜ୍ଞଃ କିଂ କରଵାମହେ। ନ ଚାସ୍ଯ ଶକ୍ନୁମଃ ସ୍ଥାତୁଂ ପ୍ରିଯେ ସର୍ଵେ ହ୍ଯତନ୍ଦ୍ରିତାଃ
'ଆମେ ସମସ୍ତେ ରାଜାଙ୍କୁ ପ୍ରିୟ ଲାଗିବା ଦେଖିବା; ଆଉ କଣ କରିବା? ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାକୁ ଆମେ କେହି ବି ରୋକିପାରିବା ନାହିଁ, କାରଣ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଜନ୍ମାନ୍ତୁ ଚେଷ୍ଟାଶୀଳ.'
ଵଯଂ ତୁ ଶସ୍ତ୍ରାଣ୍ଯାଦାଯ ରଥାନାସ୍ଥାଯ ଦଂଶିତାଃ। ଗଚ୍ଛାମଃ ସହିତା ହନ୍ତୁଂ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ଵନଗୋଚରାନ୍
'କିନ୍ତୁ ଆମେ ଶସ୍ତ୍ର ନେଇ, ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛାରେ, ସମସ୍ତେ ଏକସাথে ଯାଇବା ଉଚିତ, ଜଙ୍ଗଲରେ ବସୁଥିବା ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ମାରିବାକୁ.'
ତେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଶାନ୍ତେଷୁ ଗତେଷ୍ଵଵିଦିତାଂ ଗତିମ୍। ନିର୍ଵିଵାଦା ଭଵିଷ୍ଯନ୍ତି ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାସ୍ତଥା ଵଯମ୍
'ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଶାନ୍ତ ହେଇ, ଅଜଣା ଦିଶାକୁ ଚାଲିଗଲେ, ତେବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଏବଂ ଆମେ ମଧ୍ୟ, କୌଣସି ବିବାଦ ନଥିବା ହେବା.'
ଯାଵଦେଵ ପରିଦ୍ଯୂନା ଯାଵଚ୍ଛୋକପରାଯଣାଃ। ଯାଵନ୍ମିତ୍ରଵିହୀନାଶ୍ଚ ତାଵଦ୍ଗଚ୍ଛାମ ମାଚିରମ୍
'ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ଦୁଃଖରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ, ଶୋକରେ ଲିନ, ଏବଂ ମିତ୍ର ବିହୀନ, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆମେ ବିଳମ୍ବ ନକରି ଯାଇବା.'
ତସ୍ଯତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପୂଜଯନ୍ତଃ ପୁନଃ ପୁନଃ। ପ୍ରହୃଷ୍ଟମନସଃ ସର୍ଵେ ପ୍ରତ୍ଯୂଚୁଃ ସୂତଜଂ ତଦା
ସେ କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ପୁନପୁନ ସମ୍ମାନ କରିଲେ; ହୃଦୟରେ ଆନନ୍ଦ ଭରି, ସମସ୍ତେ ରଥଚାଳକ ପୁଅକୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ.
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସୁସଂରବ୍ଧା ରଥୈଃ ସର୍ଵେ ପୃଥକ୍ପୃଥକ୍। ନିର୍ଯଯୁଃ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ହନ୍ତୁଂ ସହିତାଃ କୃତନିଶ୍ଚଯାଃ
ଏପରି କହି, ସମସ୍ତେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ, ନିଜ ନିଜ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟରେ, ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ମାରିବାକୁ ଏକସাথে ଚାଲିଗଲେ.
ତାନ୍ପ୍ରସ୍ଥିତାନ୍ପରିଜ୍ଞାଯ କୃଷ୍ଣଦ୍ଵୈପାଯନଃ ପ୍ରଭୁଃ। ଆଜଗାମ ଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଦିଵ୍ଯେନ ଚକ୍ଷୁଷା
ସେମାନେ ଯାଉଥିବା ଦେଖି, କୃଷ୍ଣଦ୍ୱୈପାୟନ ମହାପୁରୁଷ, ଶୁଧ୍ଧ ମନରେ ଏବଂ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖି, ସେଠାକୁ ଆସିଲେ.