ସତ୍ଯଂ ଶ୍ରେଷ୍ଟଂ ପାଣ୍ଡଵା ନିଷ୍ପ୍ରଲାପଂ ତୁଲ୍ଯଂ ଚାନ୍ନଂ ସହ ଭୋଜ୍ଯଂ ସହାଯୈଃ। ଆତ୍ମା ଚୈଷାମଗ୍ରତୋ ନାତିଵର୍ତେ ଦେଵଂ ଵୃତ୍ତିର୍ଵର୍ଧତେ ଭୂମିପାଲ
ସତ୍ୟ ସବୁଠାରୁ ଉତ୍ତମ, ହେ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ଏଠାରେ କୌଣସି ଚଳାକି ନାହିଁ; ଖାଦ୍ୟ ସମାନ ଭାଗରେ ସହଯୋଗୀମାନେ ସହିତ ଭାଗ କରି ଖାଇବା ଉଚିତ। ନେତା ତାଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରୁନାହାଁ, ଏପରି ଆଚରଣ ରହିଲେ, ହେ ରାଜା, ଶ୍ରୀବୃଦ୍ଧି ହୁଏ।
ଏଵଂ କରିଷ୍ଯାମି ଯଥା ବ୍ରଵୀପି ପରାଂ ବୁଦ୍ଧିମୁପଗମ୍ଯାପ୍ରମତ୍ତଃ। ଯଚ୍ଚାପ୍ଯନ୍ଯଦ୍ଦେଶକାଲୋପପନ୍ନଂ ତଦ୍ଵୈ ଵାଚ୍ଯଂ ତତ୍କରିଷ୍ଯାମି କୃତ୍ସ୍ନମ୍
ମୁଁ ତୁମେ ଯେପରି କହିବ, ସେପରି କରିବି, ଉଚ୍ଚ ବୁଦ୍ଧି ଓ ସଚେତନ ହୋଇ। ଏବଂ ଦେଶ କିମ୍ବା ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଯାହା ଉପଯୁକ୍ତ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ କହିବି ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବି।
ଗତେ ତୁ ଵିଦୁରେ ରାଜନ୍ନାଶ୍ରମଂ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପ୍ରତି। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ପର୍ଯତପ୍ଯତ ଦୁର୍ମନାଃ
ବିଦୁର ଯେତେବେଳେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଚାଲିଗଲେ, ହେ ରାଜା, ତେବେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତିତ ଓ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
[ଵିଦୁରସ୍ଯ ପ୍ରଭାଵଂ ଚ ସନ୍ଧିଵିଗ୍ରହକାରିତମ୍। ଵିଵୃଦ୍ଧିଂ ଚ ପରାଂ ମତ୍ଵା ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଭଵିଷ୍ଯତି ।।]
ବିଦୁରଙ୍କ ପ୍ରଭାବ, ସନ୍ଧି ଓ ବିଗ୍ରହ କାର୍ଯ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ଦକ୍ଷତା, ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତର ମହାନ ସମୃଦ୍ଧି ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି—
ସ ସଭାଦ୍ଵାରମାଗମ୍ଯ ଵିଦୁରସ୍ମାରମୋହିତଃ। ସମକ୍ଷଂ ପାର୍ଥିଵେନଦ୍ରାଣାଂ ଵିସଂଜ୍ଞଃ ପ୍ରାପତଦ୍ଭୁଵି
ସେ ସଭା ଦ୍ୱାରକୁ ଆସି, ବିଦୁରଙ୍କ ଚିନ୍ତାରେ ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇ, ରାଜାମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅଚେତନ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ସ ତୁ ଲବ୍ଧ୍ଵା ଚିରାତ୍ସଂଜ୍ଞାଂ ସମୁତ୍ଥାଯ ମହୀତଲାତ୍। ସମୀପୋପସ୍ଥିତଂ ରାଜା ସଂଜଯଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ ସଚେତନ ହୋଇ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଭୂମିରୁ ଉଠି, ନିକଟରେ ଥିବା ସଞ୍ଜୟଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ଭ୍ରାତା ମମ ସୁହୃଚ୍ଚୈଵ ସାକ୍ଷାଦ୍ଧର୍ମ ଇଵାପରଃ। ତସ୍ଯ ସ୍ମୃତ୍ଯାଽଦ୍ଯ ସୁଭୃଶଂ ହୃଦଯଂ ଦୀର୍ଯତୀଵମେ
ମୋ ଭାଇ ଏବଂ ବନ୍ଧୁ, ସତ୍ୟରେ ଧର୍ମର ଅନ୍ୟ ଏକ ରୂପ ଭଳି। ଆଜି ତାଙ୍କୁ ମନେ ପକାଉଥିବାରୁ, ମୋର ହୃଦୟ ଗଭୀର ଭାବେ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହେଉଛି।
ତମାନଯ ସ୍ଵଧର୍ମଜ୍ଞଂ ମମ ଭ୍ରାତରମାଶୁ ଵୈ। ଇତି ବ୍ରୁଵନ୍ସ ନୃପତିଃ କୃପଣଂ ପର୍ଯଦେଵଯତ୍
ମୋ ଭାଇ, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଜାଣିଥିବା ତାଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ଆଣିଦେ। ଏପରି କହି, ରାଜା ଦୁଃଖରେ ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ିଲେ।
ପଶ୍ଚାତ୍ତାପାଭିସଂତପ୍ତୋ ଵିଦୁରସ୍ମାରମୋହିତଃ। ଭ୍ରାତୃଶ୍ନେହାଦିଦଂ ରାଜା ସଂଜଯଂ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ପଛରୁ ଅନୁତାପରେ ପିଡ଼ିତ ଏବଂ ବିଦୁରଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ, ରାଜା ଭାଇପ୍ରତି ସ୍ନେହରୁ ସଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଗଚ୍ଛ ସଂଜଯ ଜାନୀହି ଭ୍ରାତରଂ ଵିଦୁରଂ ମମ। ଯଦି ଜୀଵତି ରୋଷେଣ ମଯା ପାପେନ ନିର୍ଧୁତଃ
ସଞ୍ଜୟ, ଯାଅ, ମୋ ଭାଇ ବିଦୁରଙ୍କୁ ଖୋଜିଦେଖ। ସେ ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି କି ନାହିଁ, ଦେଖିଆ। ମୋର କ୍ରୋଧ ଓ ପାପରେ ସେ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।
ନ ହି ତେନ ମମ ଭ୍ରାତ୍ରା ସୁସୂକ୍ଷ୍ମମପି କିଂଚନ। ଵ୍ଯଲୀକଂ କୃତପୂର୍ଵଂ ଵୈ ପ୍ରାଜ୍ଞେନାମିତବୁଦ୍ଧିନା
ମୋ ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ଏବଂ ବିଶାଳ ବୁଦ୍ଧି ଥିବା ଭାଇ କେବେ ବି ମୋ ପ୍ରତି ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଦୋଷ ମଧ୍ୟ କରିନାହାନ୍ତି।
ସ ଵ୍ଯଲୀକଂ କଥଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ମତ୍ତଃ ପରମବୁଦ୍ଧିମାନ୍। ନ ଜହ୍ମାଜ୍ଜୀଵିତଂ ପ୍ରାଜ୍ଞ ତଂ ଗଚ୍ଛାନଯ ସଂଜଯ
ଏପରି ଜ୍ଞାନୀ ମନୁଷ୍ୟ କିପରି ମୋ ପାଖରୁ ଦୋଷ ପାଇଲେ? ସଞ୍ଜୟ, ଯାଅ, ତାଙ୍କୁ ନେଇଆ। ଜ୍ଞାନୀ ଅନ୍ୟାୟରେ ଜୀବନ ଛାଡ଼ନ୍ତି ନାହିଁ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ରାଜ୍ଞସ୍ତମନୁମାନ୍ଯ ଚ। ସଂଜଯୋ ବାଢମିତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରାଦ୍ରଵତ୍କାମ୍ଯକଂ ପ୍ରତି
ରାଜାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି ଏବଂ ମନେ ଧରି, ସଞ୍ଜୟ 'ନିଶ୍ଚୟ' ବୋଲି କହି, କାମ୍ୟକ ଦିଗକୁ ଦୌଡ଼ିଗଲେ।
ସୋଽଚିରେଣ ସମାସାଦ୍ଯ ତଦ୍ଵନଂ ଯତ୍ର ପାଣ୍ଡଵାଃ। ରୌରଵାଜିନସଂଵୀତଂ ଦଦର୍ଶାଥ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍
ଶୀଘ୍ର ତାହାଁକୁ ପହଞ୍ଚି, ଯେଉଁଠାରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ବସୁଥିଲେ, ସଞ୍ଜୟ ରୂରୁ ହରିଣ ଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
ଵିଦୁରେଣ ସହାସୀନଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଶ୍ଚ ସହସ୍ରଶଃ। ଭ୍ରାତୃଭିଶ୍ଚାଭିସଂଗୁପ୍ତଂ ଦେଵୈରିଵ ପୁରଂଦରମ୍
ସେ ଦେଖିଲେ, ବିଦୁରଙ୍କ ସହ ବସିଥିବା ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ହଜାର ହଜାର ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଭାଇମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରଖିଛନ୍ତି, ଯେପରି ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଇନ୍ଦ୍ର।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରମୁପାଗମ୍ଯ ପୂଜଯାମାସ ସଂଜଯଃ। ଭୀମାର୍ଜୁନଯମାଶ୍ଚାପି ତଦ୍ଯୁକ୍ତଂ ପ୍ରତିପେଦିରେ
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ସଞ୍ଜୟ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ଭୀମ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଯମପୁତ୍ର ମଧ୍ୟ ଯଥାଯଥ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ରାଜ୍ଞା ପୃଷ୍ଟଃ ସ କୁଶଲଂ ସୁଖାସୀନଶ୍ଚ ସଂଜଯଃ। ଶଶଂସାଗମନେ ହେତୁମିଦଂ ଚୈଵାବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚଃ
ରାଜା ତାଙ୍କୁ କୁଶଳ ପଚାରିଲେ। ସଞ୍ଜୟ ସୁଖରେ ବସି, ଆସିବାର କାରଣ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ ଏବଂ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ରାଜା ସ୍ମରତି ତେ କ୍ଷତ୍ତର୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽମ୍ବିକାସୁତଃ। ତଂ ପଶ୍ଯ ଗତ୍ଵା ତ୍ଵଂ କ୍ଷିପ୍ରଂ ସଂଜୀଵଯ ଚ ପାର୍ଥିଵମ୍
କ୍ଷତ୍ତା, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ଅମ୍ବିକାପୁତ୍ର ରାଜା, ତୁମକୁ ମନେ ପକାଉଛନ୍ତି। ତୁମେ ଶୀଘ୍ର ଯାଇ ତାଙ୍କୁ ଦେଖ, ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ ସ୍ଥିର କର।
ସୋଽନୁମାନ୍ଯ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠାନ୍ପାଣ୍ଡଵାନ୍କୁରୁନନ୍ଦନାନ୍। ନିଯୋଗାଦ୍ରାଜସିଂହସ୍ଯ ଗନ୍ତୁମର୍ହସି ସତ୍ତମ୍
କୁରୁବଂଶର ପ୍ରଧାନ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ଅନୁମତି ନେଇ, ରାଜାଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ ତୁମେ ଯିବା ଉଚିତ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଵିଦୁରୋ ଧୀମାନ୍ସ୍ଵଜନଵତ୍ସଲଃ। ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯାନୁମତେ ପୁନରାଯାଦ୍ଗଜାହ୍ଵଯମ୍
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଓ ନିଜ ଲୋକଙ୍କୁ ଭଲପାଉଥିବା ବିଦୁର, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ପୁଣି ଗଜାହ୍ୱୟନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ।
ତମବ୍ରଵୀନ୍ମହାତେଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽମ୍ବିକାସୁତଃ। ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ପ୍ରାପ୍ତୋସି ଧର୍ମଜ୍ଞ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ସ୍ମରସି ମେଽନଘ
ମହାତେଜସ୍ବୀ ଅମ୍ବିକାପୁତ୍ର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: 'ଭାଗ୍ୟରେ ତୁମେ ଆସିଛ, ଧର୍ମଜ୍ଞ। ଭାଗ୍ୟରେ ତୁମେ ମୋତେ ମନେ ପକାଉଛ। ଓ ନିର୍ମଳ।'
ଅଦ୍ଯ ଚାହଂ ଦିଵାରାତ୍ରୌ ତ୍ଵତ୍କୃତେ ଭରତର୍ଷଭ। ପ୍ରଜାଗରେ ପ୍ରପଶ୍ଯାମି ଵିଚିତ୍ରଂ ଦେହମାତ୍ମନଃ
ହେ ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ଦିନ ରାତି ଜାଗି ରହେଉଛି, ମୋ ଦେହର ଅଦ୍ଭୁତ ଅବସ୍ଥାକୁ ଦେଖୁଛି।
ସୋଙ୍କମାନୀଯ ଵିଦୁରଂ ମୂର୍ଧନ୍ଯାଘ୍ରାଯ ଚୈଵ ହ। କ୍ଷମ୍ଯତାମିତି ଚୋଵାଚଯଦୁକ୍ତୋସି ମଯାଽନଘ
ବିଦୁରଙ୍କୁ ନିକଟକୁ ଆଣି, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଶୁଘ୍ରି, ସେ କହିଲେ: 'ମୋତେ ଖ୍ଷମା କର। ଓ ନିର୍ମଳ, ମୁଁ ତୁମକୁ କିଛି କହିଥିଲି।'
କ୍ଷାନ୍ତମେଵ ମଯା ରାଜନ୍ଗୁରୁର୍ମେ ପରମୋ ଭଵାନ୍। ତଥାଽହମାଗତଃ ଶୀଘ୍ରଂ ତ୍ଵଦ୍ଦର୍ଶନପରାଯଣଃ
ମୁଁ ତୁମକୁ ଖ୍ଷମା କରିଛି, ରାଜା। ଆପଣେ ମୋ ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଗୁରୁ। ଏହିପରି ମୁଁ ତୁମ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଶୀଘ୍ର ଆସିଛି।
ଭଵନ୍ତି ହି ନରଵ୍ଯାଘ୍ର ପୁରୁଷା ଧର୍ମଚେତନାଃ। ଦୀନାନୁକମ୍ପିନୋ ରାଜନ୍ନାତ୍ର କାର୍ଯା ଵିଚାରଣା
ନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ଲୋକ ଅଛନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ ଧର୍ମରେ ଅନୁସ୍ଥିତ, ଦୁଃଖିତଙ୍କୁ ଦୟା କରନ୍ତି, ରାଜାନ୍ତ, ଏଥିରେ କୌଣସି ଚିନ୍ତା କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ।
ପାଣ୍ଡୋଃ ପୁତ୍ରା ଯାଦୃଶାସ୍ତେ ତାଦୃଶା ମେ ସୁତାସ୍ତଵ। ଦୀନା ଇତୀଵ ମେ ବୁଦ୍ଧିରଭିପନ୍ନାଽଦ୍ଯ ତାନ୍ପ୍ରତି
ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଯେମିତି, ତେମିତି ମୋର ପୁଅମାନେ ଓ ତୁମର ପୁଅମାନେ; ଏହି ଦିନ ମୋ ମନ ଦୁଃଖରେ ଭରିଯାଇଛି, ସେମାନେ ଦୁଃଖିତ ଭାବରେ ଦେଖିବାରୁ।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯମନୁନୀଯୈଵଂ ଭ୍ରାତରୌ ଦ୍ଵୌ ମହାଦ୍ଯୁତୀ। ଵିଦୁରୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଶ୍ଚ ଲେଭାତେ ପରମାଂ ମୁଦମ୍
ଏଭଳି ଏକାପରକୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ଦୁଇଜଣ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭାଇ, ବିଦୁର ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ପାଇଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚ ଵିଦୁରଂ ପ୍ରାପ୍ତଂ ରାଜ୍ଞା ଚ ପରିସାନ୍ତ୍ଵିତମ୍। ଧୃତାରାଷ୍ଟ୍ରାତ୍ମଜୋ ରାଜା ପର୍ଯତପ୍ଯତ ଦୁର୍ମତିଃ
ବିଦୁର ଆସିଛନ୍ତି ଓ ରାଜାଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରାଯାଇଛି ବୋଲି ଶୁଣି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ, ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଥିବା ରାଜା, ବହୁତ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ।
ସ ସୌବଲେଯମାନାଯ୍ଯ କର୍ଣଦୁଃଶାସନୌ ତଥା। ଅବ୍ରଵୀଦ୍ଵଚନଂ ରାଜା ପ୍ରଵିଶ୍ଯାବୁଦ୍ଧିଜଂ ତମଃ
ସେ ସଉବଳ, କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦୁ:ଶାସନଙ୍କୁ ଡାକିଲେ; ରାଜା ଅଜ୍ଞାନର ଅନ୍ଧକାରରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଏଷ ପ୍ରତ୍ଯାଗତୋ ମନ୍ତ୍ରୀ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ସଂମତଃ। ଵିଦୁରଃ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାଣାଂ ସୁହୃଦ୍ଵିଦ୍ଵାନ୍ହିତେ ରତଃ
ଏହି ମନ୍ତ୍ରୀ ବିଦୁର, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ, ପୁନି ଫେରିଛନ୍ତି; ସେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମିତ୍ର, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଭଲରେ ଲାଗିଥିବା।