ତତୋ ଦାରୈର୍ଵିହାରୈଶ୍ଚ ମୋହିତଶ୍ଚ ଯଥେପ୍ସଯା। ମହାମୋହମୁଖେ ମଗ୍ନୋ ନାତ୍ମାନମଵବୁଧ୍ଯତେ
ତାପରେ ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ଭୋଗରେ ମନ ଲଗାଇ, ଯେପରି ଚାହେ, ବଡ଼ ମୋହର ମୁଖରେ ଡୁବିଯାଏ, ନିଜକୁ ଚିହ୍ନିପାରେ ନାହିଁ।
ଏଵଂ ପତତି ସଂସାରେ ତାସୁତାସ୍ଵିହ ଯୋନିଷୁ। ଅଵିଦ୍ଯାକର୍ମତୃଷ୍ଣାଭିର୍ଭ୍ରାମ୍ଯମାଣୋଽଥ ଚକ୍ରଵତ୍
ଏଭଳି ଭାବେ ସେ ସଂସାରରେ ପଡ଼ିଯାଏ, ଏଠାଉଠା ନିଜ ଜନ୍ମରେ ଘୁରୁଛି, ଅଜ୍ଞାନ, କର୍ମ ଓ ତୃଷ୍ଣାରେ ଚକ୍ରବାତ ଭଳି ଘୁରୁଛି।
ବ୍ରହ୍ମାଦିଷୁ ତୃଣାନ୍ତେଷୁ ଭୂତେଷୁ ପରିଵର୍ତତେ। ଜଲେ ଭୁଵି ତଥାଽଽକାଶେ ଜାଯମାନଃ ପୁନଃପୁନଃ
ସେ ବ୍ରହ୍ମା ଠାରୁ ଘାସ ଯାଏଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମଧ୍ୟରେ ଘୁରୁଛି, ପୁନିପୁନି ଜଳ, ଭୂମି ଓ ଆକାଶରେ ଜନ୍ମ ନେଉଛି।
ଅବୁଧାନାଂ ଗତିସ୍ତ୍ଵେଷା ବୁଧାନାମପି ମେ ଶୃଣୁ। ଯେ ଧର୍ମେ ଶ୍ରେଯସି ରତା ଵିମୋକ୍ଷରତଯୋ ଜନାଃ
ଏହି ଅବିବେକୀମାନଙ୍କର ଗତି; ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏବେ ଶୁଣ, ଯେମାନେ ଧର୍ମରେ ଲଗିଥାନ୍ତି, ମୋକ୍ଷକୁ ଚାହାନ୍ତି।
ତଦିଦଂ ଵେଦଵଚନଂ କୁରୁ କର୍ମ ତ୍ଯଜେତି ଚ। ତସ୍ମାଦ୍ଧର୍ମାନିମାନ୍ସର୍ଵାନ୍ନାଭିମାନାତ୍ସମାଚରେତ୍
ଏହି ହେଉଛି ବେଦର ଉପଦେଶ: 'କାର୍ଯ୍ୟ କର, କିନ୍ତୁ ଆସକ୍ତି ଛାଡ଼ିଦେ।' ତେଣୁ, ଏହି ସମସ୍ତ କର୍ମ ଅଭିମାନ ଛାଡ଼ି କରିବା ଉଚିତ।
ଇଜ୍ଯାଧ୍ଯଯନଦାନାନି ତପଃ ସତ୍ଯଂ କ୍ଷମା ଦମଃ। ଅଲୋଭ ଇତିମାର୍ଗୋଽଯଂ ଧର୍ମମସ୍ଯାଷ୍ଟଵିଧଃ ସ୍ମୃତଃ
ଯଜ୍ଞ, ପାଠ, ଦାନ, ତପ, ସତ୍ୟ, ଖ୍ଷମା, ନିୟମ ଓ ଲୋଭ ନଥିବା—ଏହି ଅଠଟି ଧର୍ମର ପଥ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
ଅତ୍ର ପୂର୍ଵଶ୍ଚତୁର୍ଵର୍ଗଃ ପିତୃଯାଣପଥେ ସ୍ଥିତଃ। କର୍ତଵ୍ଯମିତି ଯତ୍କାର୍ଯଂ ନାଭିମାନାତ୍ସମାଚରେତ୍
ଏହାରେ ପ୍ରଥମ ଚାରିଟି ପିତୃୟାଣ ପଥର; ଯାହା କରିବା ଉଚିତ, ତାହା ଅଭିମାନ ଛାଡ଼ି କରିବା ଦରକାର।
ଉତ୍ତରୋ ଦେଵଯାନସ୍ତୁ ସଦ୍ଭିରାଚରିତଃ ସଦା। ଅଷ୍ଟାଙ୍ଗେନୈଵ ମାର୍ଗେଣ ଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ସମାଚରେତ୍
ଉଚ୍ଚତମ ଦେବୟାଣ ପଥ ସଦା ସଦ୍ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି; ଶୁଦ୍ଧ ମନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ଅଠପଦୀ ମାର୍ଗ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ।
ସମ୍ଯକ୍ସଂକଲ୍ପସଂବନ୍ଧାତ୍ସମ୍ଯକ୍ଚେନ୍ଦ୍ରିଯନିଗ୍ରହାତ୍। ସମ୍ଯଗ୍ଦ୍ଵ୍ରତଵିଶେଷାଚ୍ଚ ସମ୍ଯକ୍ଚ ଗୁରୁସେଵନାତ୍
ଠିକ୍ ଭାବନା, ଠିକ୍ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ଠିକ୍ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଓ ଠିକ୍ ଗୁରୁସେବା ଦ୍ୱାରା,
ସମ୍ଯଗାହାରଯୋଗାଚ୍ଚ ସମ୍ଯକ୍ଚାଧ୍ଯଯନାଗମାତ୍। ସମ୍ଯକ୍କର୍ମୋପସଂନ୍ଯାସାତ୍ସମ୍ଯକ୍ଚିତ୍ତନିରୋଧନାତ୍
ଠିକ୍ ଖାଦ୍ୟ ଅଭ୍ୟାସ, ଠିକ୍ ପାଠ ଓ ଶିକ୍ଷା, ଠିକ୍ କର୍ମ ତ୍ୟାଗ ଓ ଠିକ୍ ମନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଦ୍ୱାରା,
ଏଵଂ କର୍ମାଣି କୁର୍ଵନ୍ତି ସଂସାରଵିଜିଗୀଷଵଃ। ରାଗଦ୍ଵେଷଵିନିର୍ମୁକ୍ତା ଐଶ୍ଵର୍ଯଵଶମାଗତାଃ
ଏଭଳି ଯେମାନେ ସଂସାର ଜୟ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ରାଗ ଦ୍ୱେଷ ଛାଡ଼ି, ଆତ୍ମଶକ୍ତିରେ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରନ୍ତି।
ରୁଦ୍ରାଃ ସାଧ୍ଯାସ୍ତଥାଽଽଦିତ୍ଯା ଵସଵୋଽଥ ତଥାଶ୍ଵିନୌ। ଯୋଗୈଶ୍ଵର୍ଯେଣ ସଂଯୁକ୍ତା ଧାରଯନ୍ତି ପ୍ରଜା ଇମାଃ
ରୁଦ୍ର, ସାଧ୍ୟ, ଆଦିତ୍ୟ, ବସୁ ଓ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟ—ଏମାନେ ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀକୁ ଧାରଣ କରନ୍ତି।
ତଥା ତ୍ଵମପି କୌନ୍ତେଯ ଶମମାସ୍ଥାଯ ପୁଷ୍କଲମ୍। ତପସା ସିଦ୍ଧିମନ୍ଵିଚ୍ଛ ଯୋଗସିଦ୍ଧିଂ ଚ ଭାରତ
ଏହିପରି, କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଶାନ୍ତିକୁ ଦୃଢ଼ଭାବେ ଅନୁସରି, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସଫଳତା ଓ ଯୋଗର ସିଦ୍ଧି ଲାଗି ଚେଷ୍ଟା କର, ଭାରତବଂଶୀ।
ପିତୃମାତୃମଯୀ ସିଦ୍ଧିଃ ପ୍ରାପ୍ତା କର୍ମମଯୀ ଚ ତେ। ତପସା ସିଦ୍ଧିମନ୍ଵିଚ୍ଛ ଦ୍ଵିଜାନାଂ ଭରଣାଯ ଵୈ
ମାତାପିତା ଓ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଆଗରୁ ସିଦ୍ଧି ପାଇଛ। ଏବେ ତପସ୍ୟା କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କର ଜୀବିକା ଲାଗି ନିଜ ସଫଳତା ଅନ୍ୱେଷଣ କର।
ସିଦ୍ଧା ହି ଯଦ୍ଯଦିଚ୍ଛନ୍ତି କୁର୍ଵତେ ତଦନୁଗ୍ରହମ୍। ତସ୍ମାତ୍ତପଃ ସମାସ୍ଥାଯ କୁରୁଷ୍ଵାତ୍ମମନୋରଥମ୍
ଯେଉଁଠି ସିଦ୍ଧପୁରୁଷମାନେ ଯାହା ଚାହାନ୍ତି, ସେହି ଦୟାରେ ପାଇଥାନ୍ତି। ତେଣୁ ତୁମେ ତପସ୍ୟା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ନିଜ ମନର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କର।
ଶୌନକେନୈଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିଃ। `ପ୍ରଣମ୍ଯ ଦ୍ଵିଜଶାର୍ଦୂଲଂ ପୂଜ୍ଯଵାକ୍ଯଂ ସୁଭାଷିତମ୍।' ପୁରୋହିତମୁପାଗମ୍ଯ ଭ୍ରାତୃମଧ୍ଯେଽବ୍ରଵୀଷିଦମ୍
ଏପରି ଶୌନକଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବଘା ବୋଲି ଖ୍ୟାତ, ସେଠି ଉପସ୍ଥିତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ, ସେମାନଙ୍କର ମୂଲ୍ୟବାନ କଥାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ନିଜ ପୁରୋହିତଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଭାଇମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହିପରି କହିଲେ।
ପ୍ରସ୍ଥିତାନନୁଯାତାରୋ ବ୍ରାହ୍ମଣା ଵେଦପାରନାଃ। ନ ଚାସ୍ମି ପୋଷଣେ ଶକ୍ତୋ ବହୁଦୁଃଖସମନ୍ଵିତଃ
ବେଦ ଶିଖିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଆମ ସହିତ ଯାତ୍ରା କରିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଅନେକ ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଥିବା ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ପୋଷଣ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ।
ପରିତ୍ଯକ୍ତୁଂ ନ ଶକ୍ନୋମି ଦାନଶକ୍ତିଶ୍ଚ ନାସ୍ତି ମେ। କଥମତ୍ର ମଯା କାର୍ଯଂ ତଦ୍ବୂହି ଭଗଵନ୍ମମ
ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ତ୍ୟାଗ କରିପାରିବି ନାହିଁ, ଦେବାକୁ କିଛି ମଧ୍ୟ ନାହିଁ। ପ୍ରଭୁ, ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ମୁଁ କଣ କରିବି, ମୋତେ କହନ୍ତୁ।
ମୁହୂର୍ତମିଵ ସ ଧ୍ଯାତ୍ଵା ଧର୍ମେଣାନ୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତାଂ ଗତିମ୍। ଯୁଧିଷ୍ଠିରମୁଵାଚୈଦଂ ଧୌମ୍ଯୋ ଧର୍ମଭୃତାଂ ଵରଃ
ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଭାବି, ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ବିଚାର କରି, ଧର୍ମରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧୌମ୍ୟ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଏହିପରି କହିଲେ।
ପୁରା ସୃଷ୍ଟାନି ଭୂତାନି ପୀଡ୍ଯନ୍ତେ କ୍ଷୁଧଯା ଭୃଶମ୍। ତତୋଽନୁକମ୍ପଂଯାଂ ତେଷାଂ ସଵିତା ସ୍ଵପିତା ଯଥା
ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବା ପରେ ଭୟଙ୍କର ଭୋକରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଉଥିଲେ। ସେତେବେଳେ ସବିତା, ପିତା ପରି, ସେମାନଙ୍କୁ ଦୟା କରିଲେ।
ଗତ୍ଵୋତ୍ତସଯଣଂ ତେଜୋ ରସାନୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ରଶ୍ମିଭିଃ। ଦକ୍ଷିଣାଯନମାଵୃତ୍ତୋ ମହୀଂ ଵର୍ଷତି ଵାରିଣା
ସେ ଉତ୍ତସୟନକୁ ଯାଇ, ନିଜ କିରଣ ଦ୍ୱାରା ରସ ଉଠାଇ, ଦକ୍ଷିଣାୟନ ଦିଗକୁ ଘୁଞ୍ଚି, ପୃଥିବୀ ଉପରେ ବର୍ଷା ହେଲେ।
କ୍ଷେତ୍ରଭୂତେ ତତସ୍ତସ୍ମିନ୍ନୋଷଧୀରୋଷଧୀଯତିଃ। ରଵେସ୍ତେଜଃ ସମୁଦ୍ଧୃତ୍ଯ ଜନଯାମାସ ଵାରିଣା
ତାପରେ, ପୃଥିବୀ ଚାଷ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ହେଲା, ଔଷଧି ଓ ଗଛଗଛାଳି ସୂର୍ଯ୍ୟର ତେଜ ନେଇ, ଜଳ ଦ୍ୱାରା ପୋଷିତ ହୋଇ ବଢ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ନିଷିକ୍ତଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରତେଜୋଭିଃ ସୂଯତେ ଜଗତୋ ରଵିଃ। ଓଷଧ୍ଯଃ ଷଡ୍ରସା ମେଧ୍ଯାସ୍ତଦନ୍ନଂ ପ୍ରାଣିନାଂ ଭୁଵି
ଚନ୍ଦ୍ରର ତେଜ ଦ୍ୱାରା ଭିଜି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପୃଥିବୀ ପାଇଁ ଛଅ ରସର ଶୁଦ୍ଧ ଔଷଧି ଉତ୍ପାଦନ କରେ, ଯାହା ପୃଥିବୀର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ହୁଏ।
ଏଵଂ ଭାନୁମଯଂ ହ୍ଯନ୍ନଂ ଭୂତାନାଂ ପ୍ରାଣଧାରଣମ୍। ନାଥୋଽଯଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ତସ୍ମାତ୍ତଂ ଶରଣଂ ଵ୍ରଜ
ଏହିପରି, ଖାଦ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଜୀବନ ଦେଇଥାଏ। ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ରକ୍ଷକ, ତେଣୁ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ କର।
ରାଜାନୋ ହି ମହାତ୍ମାନୋ ଯୋନିକର୍ମଵିଶୋଧିତାଃ। ଉଦ୍ଧରନ୍ତି ପ୍ରଜାଃ ସର୍ଵାସ୍ତପ ଆସ୍ଥାଯ ପୁଷ୍କଲମ୍
ବଡ଼ମନା ରାଜାମାନେ, ଜନ୍ମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପବିତ୍ର, ଦୃଢ଼ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସଂକଟରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ।
ଭୌମେନ କାର୍ତଵୀର୍ଯେଣ ଵୈନ୍ଯେନ ନହୁଷେଣ ଚ। ତପୋଯୋଗସମାଧିସ୍ଥୈରୁଦ୍ଧୃତା ହ୍ଯାପଦଃ ପ୍ରଜାଃ
ମହୀର ରାଜା କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ, ବେଣ୍ୟ, ଓ ନହୁଷ, ତପସ୍ୟା ଓ ଯୋଗରେ ଦୃଢ଼ ଥିଲେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଆପଦ୍ରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ।
ତଥା ତ୍ଵମପି ଧର୍ମାତ୍ମନ୍କର୍ମଣା ଚ ଵିଶୋଧିତଃ। ତପ ଆସ୍ଥାଯ ଧର୍ମେଣ ଦ୍ଵିଜାତୀନ୍ଭର ଭାରତ
ଏହିପରି, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭାରତବଂଶୀ, ତୁମେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପବିତ୍ର, ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ତପସ୍ୟା କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପୋଷଣ କର।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତୁ ଧୌମ୍ଯେନ ତତ୍କାଲସଦୃଶଂ ଵଚଃ। ତତସ୍ତ୍ଵଧ୍ଯାପଯାମାସ ମନ୍ତ୍ରଂ ସର୍ଵାର୍ଥସାଧକମ୍। ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରଂ ପରଂ ମନ୍ତ୍ରମାର୍ତସ୍ଯ ସତତଂ ପ୍ରିଯମ୍
ଏପରି ଧୌମ୍ୟଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସେ ସମୟ ପାଇଁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଉପଦେଶ ଦେଇ, ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ କରୁଥିବା, ଅଷ୍ଟାକ୍ଷରୀ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନ୍ତ୍ର, ଯେଉଁଥିରେ ଦୁଃଖିତମାନେ ସଦା ପ୍ରୀତି ଭାବେ ରହନ୍ତି, ତାହା ଶିଖାଇଲେ।
[ଵିପ୍ରତ୍ଯାଗସମାଧିସ୍ଥଃ ସଂଯତାତ୍ମା ଦୃଢଵ୍ରତଃ। ଧର୍ମରାଜୋ ଵିଶୁଦ୍ଧାତ୍ମା ତପ ଆତିଷ୍ଠଦୁତ୍ତମମ୍ ।।]
[ପରିତ୍ୟାଗ ଧ୍ୟାନରେ ଅବିଚଳ, ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିବା, ଦୃଢ଼ ବ୍ରତୀ ଧର୍ମରାଜା, ଶୁଦ୍ଧ ହୃଦୟରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ତପସ୍ୟା ଆରମ୍ଭ କଲେ।]
ପୁଷ୍ପୋପହାରୈର୍ବଲିଭିରର୍ଚଯିତ୍ଵା ଦିଵାକରମ୍। ସୋଽଵଗାହ୍ଯ ଜଲଂ ରାଜା ଦେଵସ୍ଯାଭିମୁଖୋଽଭଵତ୍
ଫୁଲ ଓ ବଳି ଦ୍ୱାରା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ରାଜା ଜଳରେ ବିଶି, ଦେବତାଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ ଦଢ଼ିଲେ।