ଵିହୀନାନ୍ସର୍ଵକାମେଭ୍ଯୋ ଦାସଭାଵମୁପାଗତାନ୍। ଧର୍ମପାଶପରିକ୍ଷିପ୍ତାନଶକ୍ତାନିଵ ଵିକ୍ରମେ
ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛାରୁ ବଞ୍ଚିତ, ଦାସ ଭାବକୁ ଅଂଗୀକାର କରିଥିବା, ଧର୍ମର ଜଞ୍ଜାଳରେ ବନ୍ଧା, କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଅସମର୍ଥ।
କ୍ରୁଦ୍ଧାଂ ଚାନର୍ହତୀଂ କୃଷ୍ଣାଂ ଦୁଃଖିତାଂ କୁରୁସଂସଦି। ଦୁର୍ଯୋଧନଶ୍ଚ କର୍ଣଶ୍ଚ କଟୁକାନ୍ଯଭ୍ଯଭାଷତାମ୍
ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁଥିଲେ ମଧ୍ୟ କୃଷ୍ଣା କ୍ରୋଧିତ ଓ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ; ସେଇ କୁରୁ ସଭାରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ କର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କୁ କଠୋର କଥା କହିଲେ।
ତସ୍ଯାଃ କୃପଣଚକ୍ଷୁର୍ଭ୍ଯାଂ ପ୍ରଦହ୍ଯେତାପି ମେଦିନୀ
ତାଙ୍କର ଦୟାଳୁ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀକୁ ମଧ୍ୟ ଜଳିଯିବାକୁ ପାରିଥାଏ।
ଅପି ଶେଷଂ ଭଵେଦଦ୍ଯ ପୁତ୍ରାଣାଂ ମମ ସଞ୍ଜଯ। ଭରତାନାଂ ସ୍ତ୍ରିଯଃ ସର୍ଵା ଗାନ୍ଧାର୍ଯା ସହ ସଙ୍ଗତାଃ
ସଞ୍ଜୟ, ଆଜି ମୋ ପୁଅମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ଅବଶିଷ୍ଟ ରହିବେ? ସମସ୍ତ ଭାରତ ବଂଶର ଜଣେ ଜଣେ ଜିଅ ଗାନ୍ଧାରୀ ସହିତ ଏକଠା ହୋଇଛନ୍ତି।
ପ୍ରାକୋଶନ୍ଭୈରଵଂ ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃଷ୍ଣାଂ ସଭାଗତାମ୍। ଧର୍ମିଷ୍ଟାଂ ଧର୍ମପତ୍ନୀଂ ଚ ରୂପଯୌଵନଶାଲିନୀମ୍
ସେଠାରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠା, ପତିପ୍ରତିବ୍ରତା, ରୂପ ଓ ଯୌବନ ଥିବା କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ସଭାରେ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଭୟରେ କନ୍ଦିଲେ।
ପ୍ରଜାଭିଃସହ ସଙ୍ଗମ୍ଯ ହ୍ଯନୁଶୋଚନ୍ତି ନିତ୍ଯଶଃ। ଅଗ୍ନିହୋତ୍ରାଣି ସାଯାହ୍ନେ ଚ ଚାହୂଯନ୍ତ ସର୍ଵଶଃ
ଲୋକମାନେ ଏକଠା ହୋଇ ସବୁବେଳେ ଶୋକ କରୁଥିଲେ; ସାନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ସମସ୍ତ ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଥିଲା।
ବ୍ରାହ୍ମଣାଃ କୁପିତାଶ୍ଚାସନ୍ଦ୍ରୌପଦ୍ଯାଃ ପରିକର୍ଷଣେ। ଆସୀନ୍ନିଷ୍ଠାନକୋ ଘୋରୋ ନିର୍ଘାତଶ୍ଚ ମହାନଭୂତ୍
ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଟାଣି ନେଇଯିବା ଦେଖି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଚୁପ୍ଚାପ ବସିଥିଲେ; ଭୟଙ୍କର ନିରବତା ଓ ଭୟାନକ ଗର୍ଜନ ହେଲା।
ଦିଵ ଉଲ୍କାଶ୍ଚାପତନ୍ତ ରାହୁଶ୍ଚାର୍କମୁପାଗ୍ରସତ୍। ଅପର୍ଵଣି ମହାଘୋରଂ ପ୍ରଜାନାଂ ଜଯନ୍ଭଯମ୍
ଆକାଶରୁ ଉଲ୍କା ପଡ଼ିଲା, ରାହୁ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଢାକିଲା, ଅସମୟରେ ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଲୋକମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ।
ତଥୈଵ ରଥଶାଲାସୁ ପ୍ରାଦୁରାସୀଦ୍ଧୁତାଶନଃ। ଧ୍ଵଜାଶ୍ଚାପି ଵ୍ଯଶୀର୍ଯନ୍ତ ଭରତାନାମଭୂତଯେ
ସେହିପରି ରଥଘରଗୁଡ଼ିକରେ ହଠାତ୍ ଅଗ୍ନି ଦେଖାଦେଲା; ଏବଂ ଭାରତବଂଶୀମାନଙ୍କର ପତାକାଗୁଡ଼ିକ ଫାଟିଯାଇଲା, ଯାହା ଅପଶକୁନର ସୂଚନା ଦେଲା।
ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯାଗ୍ନିହୋତ୍ରେ ପ୍ରାକ୍ରୋଶନ୍ଭୈରଵଂ ଶିଵାଃ। ତାସ୍ତଦା ପ୍ରତ୍ଯଭାଷନ୍ତ ରାସଭାଃ ସର୍ଵତୋ ଦିଶଃ
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କର ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ସ୍ଥଳୀରେ ଶିଆଳମାନେ ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ହୁଁକାରିଲେ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଗଧାମାନେ ତାହାକୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ପ୍ରାତିଷ୍ଠତ ତତୋ ଭୀଷ୍ମୋ ଦ୍ରୋଣେନ ସହ ସଞ୍ଜଯ। କୃପଶ୍ଚ ସୋମଦତ୍ତଶ୍ଚ ବାହ୍ଲୀକଶ୍ଚ ମହାମନାଃ
ତାପରେ ଭୀଷ୍ମ, ଡ୍ରୋଣ, ସଞ୍ଜୟ, କୃପ, ସୋମଦତ୍ତ ଏବଂ ଉତ୍ତମ ମନର ଵାହ୍ଲୀକ ଏକାସাথে ବିଦାୟ ନେଲେ।
ତତୋଽହମବ୍ରୁଵଂ ତତ୍ର ଵିଦୁରେଣ ପ୍ରଚୋଦିତଃ। ଵରଂ ଦଦାନି କୃଷ୍ଣାଯୈ କାଙ୍କ୍ଷିତଂ ଯଦ୍ଯଦିଚ୍ଛତି
ତାହାପରେ, ବିଦୁରଙ୍କର ପ୍ରେରଣାରେ, ମୁଁ କହିଲି: 'ମୁଁ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାମତାବକ୍ତି ଯେଉଁ ଭିକ୍ଷା ଚାହାଁନ୍ତି, ଦେଉଛି।'
ଅଵୃଣୋତ୍ତତ୍ର ପାଞ୍ଚାଲୀ ପାଣ୍ଡଵାନା --ସତାମ୍। ସରଥାନ୍ସଧନୁଷ୍କାଂଶ୍ଚାପ୍ଯନୁଜ୍ଞାସିଷମପ୍ଯହମ୍
ସେଠାରେ ପାଞ୍ଚାଳୀ ଧର୍ମିକ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ସେମାନଙ୍କର ରଥ ଓ ଧନୁଷ ସହିତ, ବାଛିଲେ; ଏବଂ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ଅନୁମତି ଦେଲି।
ଅଥାବ୍ରଵୀନ୍ମହାପ୍ରାଜ୍ଞୋ ଵିଦୁରଃ ସର୍ଵଧର୍ମଵିତ୍। ଏତଦନ୍ତାସ୍ତୁ ଭରତା ଯଦ୍ଵ-କୃଷ୍ଣା ସଭାଂ ଗତା
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ଜ୍ଞାନୀ ମହାପ୍ରଜ୍ଞ ବିଦୁର କହିଲେ: 'ଏହିଠାରେ ଭାରତବଂଶୀମାନଙ୍କର ଶେଷ ହେଉ, କାରଣ କୃଷ୍ଣା ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛନ୍ତି।'
ଯୈଷା ପାଞ୍ଚାଲରାଜସ୍ଯ ସୁତା ସା ଶ୍ରୀରନୁତ୍ତମା। ପାଞ୍ଚାଲୀ ପାଣ୍ଡଵାନେତାନ୍ଦୈଵସୃଷ୍ଟୋପସର୍ପତି
ଏହି ପାଞ୍ଚାଳରାଜଙ୍କର କନ୍ୟା, ଅପୂର୍ବ ଶ୍ରୀ, ପାଞ୍ଚାଳୀ, ଦେବତାମାନେ ପଠାଇଥିବା ପରି, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସୁଛନ୍ତି।
ତସ୍ଯାଃ ପାର୍ଥାଃ ପରିକ୍ଲେଶଂ ନ କ୍ଷଂସ୍ଯନ୍ତେ ହ୍ଯମର୍ଷଣାଃ। ଵୃଷ୍ଣଯୋ ଵା ମହେଷ୍ଵାସାଃ ପାଞ୍ଚାଲା ଵା ମହାରଥାଃ
ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ପାର୍ଥମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଅନ୍ୟାୟ ସହିପାରନ୍ତିନାହିଁ, ସହିବେ ନାହିଁ; ଏହିପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃଷ୍ଣିମାନେ କିମ୍ବା ପାଞ୍ଚାଳର ମହାରଥୀମାନେ ମଧ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି।
ତେନ ସତ୍ଯାଭିସନ୍ଧେନ ଵାସୁଦେଵେନ ରକ୍ଷିତାଃ। ଆଗମିଷ୍ଯତି ବୀଭତ୍ସୁଃ ପଞ୍ଚାଲୈଃ ପରିଵାରିତଃ
ସତ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ବାସୁଦେବଙ୍କର ରକ୍ଷାରେ, ଅର୍ଜୁନ ପାଞ୍ଚାଳମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରି ଆସିବେ।
ତେଷାଂ ମଧ୍ଯେ ମହେଷ୍ଵାସୋ ଭୀମସେନୋ ମହାବଲଃ। ଆଗମିଷ୍ଯତି ଧୁନ୍ଵାନୋ ଗଦାଂ ଦଣ୍ଡମିଵାନ୍ତକଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଧର ଭୀମସେନ, ବଡ଼ ଶକ୍ତିର ଧାରକ, ତାଙ୍କର ଗଦା ନେଇ, ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ ପରି ଆସିବେ।
ତତୋ ଗାଣ୍ଡୀଵନିର୍ଘୋଷଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ପାର୍ଥସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ଗଦାଵେଗଂ ଚ ଭୀମସ୍ଯ ନାଲଂ ସୋଢୁଂ ନରାଧିପାଃ
ତାପରେ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ୍ ପାର୍ଥଙ୍କର ଗାଣ୍ଡୀବର ଗଞ୍ଜନ ଓ ଭୀମଙ୍କର ଗଦାର ଭୟଙ୍କର ଗତି ଶୁଣି, ରାଜାମାନେ ତାହା ସହିପାରିବେ ନାହିଁ।
ତତ୍ର ମେ ରୋଚତେ ନିତ୍ଯଂ ପାର୍ଥୈଃ ସାମ ନ ଵିଗ୍ରହଃ। କୁରୁଭ୍ଯୋ ହି ସଦା ମନ୍ଯେ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ବଲଵତ୍ତରାନ୍
ଏହିଠାରେ ମୋତେ ସଦା ପାର୍ଥମାନେ ସହିତ ଶାନ୍ତି ଭଲ ଲାଗେ, ବିରୋଧ ନୁହେଁ; କାରଣ ମୁଁ ପାଣ୍ଡବମାନେ କୁରୁମାନେଠାରୁ ସଦା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୋଲି ଭାବେ।
ତଥା ହି ବଲଵାନ୍ରାଜା ଜରାସନ୍ଧୋ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ। ବାହୁପ୍ରହରଣେନୈଵ ଭୀମେନ ନିହତୋ ଯୁଧି
ଏହିପରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ତେଜସ୍ବୀ ରାଜା ଜରାସନ୍ଧ, କେବଳ ଭୀମଙ୍କର ବାହୁବଳରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ ହୋଇଥିଲେ।
ତସ୍ଯ ତେ ଶମ ଏଵାସ୍ତୁ ପାଣ୍ଡଵୈର୍ଭରତର୍ଷଭ। ଉଭଯୋଃ ପକ୍ଷଯୋର୍ଯୁକ୍ତଂ କ୍ରିଯତାମଵିଶଙ୍କଯା
ଏହିପରି, ଭାରତବଂଶୀମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହିତ ଶାନ୍ତି କର; ଉଭୟ ପକ୍ଷ ପାଇଁ ଯାହା ଉଚିତ, ଭୟ ଛାଡ଼ି କର।
ଏଵଂ କୃତେ ମହାରାଜ ପରଂ ଶ୍ରେଯସ୍ତ୍ଵମାପ୍ସ୍ଯସି। ଏଵଂ ଗାଵଲ୍ଗଣେ କ୍ଷତ୍ତା ଧର୍ମାର୍ଥସହିତଂ ଵଚଃ
ଏପରି କରିଲେ, ରାଜା, ତୁମେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମଙ୍ଗଳ ପାଇବ; ଏହିପରି ଗାଵଲ୍ଗଣଙ୍କୁ ଚାଳକ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥ ସହିତ ଉପଦେଶ କଲେ।
ଉକ୍ତଵାନ୍ନ ଗୃହୀତଂ ଵୈ ମଯା ପୁତ୍ରହିତୈଷିଣା
ସେ କହିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ମୁଁ ମୋ ପୁଅଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ତାହା ଗ୍ରହଣ କରିନଥିଲି।
ଏଵଂ ଦ୍ଯୂତଜିତାଃ ପାର୍ଥାଃ କୋପିତାଶ୍ଚ ଦୁରାତ୍ମଭିଃ। ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୈଃ ସହାମାତ୍ଯୈର୍ନିକୃତ୍ଯା ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମ
ଏହିପରି, ପାର୍ଥମାନେ ଜୁଆରେ ହାରିଗଲେ ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନେ ଓ ତାଙ୍କର ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଠକାଯାଇ, କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଶ୍ରାଵିତାଃ ପରୁଷା ଵାଚଃ ସୃଜନ୍ତୀର୍ଵୈରମୁତ୍ତମମ୍। କିମକୁର୍ଵତ କୌରଵ୍ଯା ମମ ପୂର୍ଵପିତାମହାଃ
ସେମାନେ କଠୋର କଥା ଶୁଣିଲେ, ଯାହା ଉତ୍ତମ ଶତ୍ରୁତାର ବୀଜ ପୋତିଲା; ତାପରେ ମୋର ପୂର୍ବଜ କୌରବମାନେ କଣ କଲେ?
କଥଂ ଚୈଶ୍ଵର୍ଯଭୂଯିଷ୍ଠାଃ ସହସା ଦୁଃଖମେଯୁଷଃ। ଵନେ ଵିଜହ୍ରିରେ ପାର୍ଥାଃ ଶକ୍ରପ୍ରତିମତେଜସଃ
ଏମିତି ଶ୍ରୀ, ଏଇଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଓ ତେଜରେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସମାନ, ଯେଉଁ ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେ ସଦା ସୁଖ ଓ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଥିଲେ, ସେମାନେ ଏତେ ହଠାତ୍ କେମିତି ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରିବାକୁ ପଡିଲା ଏବଂ କେମିତି ଅରଣ୍ୟରେ ବାସ କଲେ?
କେ ଚୈତାନନ୍ଵଵର୍ତନ୍ତ ପ୍ରାପ୍ତାନ୍ଵ୍ଯସନମୁତ୍ତମମ୍। କିମାଚାରାଃ କିମାହାରାଃ କ୍ଵଚ ଵାସୋ ମହାତ୍ମନାମ୍
ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖରେ ସେମାନଙ୍କ ସହ କିଏ ଥିଲେ? ସେମାନଙ୍କ ଆଚରଣ କଣ ଥିଲା, କଣ ଖାଉଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ମହାତ୍ମାମାନେ କେଉଁଠି ବାସ କରୁଥିଲେ?
କଥଂ ଦ୍ଵାଦଶ ଵର୍ଷାଣି ଵନେ ତେଷାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। ଵ୍ଯତୀଯୁର୍ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୂରାଣାମନିଵର୍ତିନାମ୍
ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେ ଶୂରବୀର ଏବଂ ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ଠା ଥିବା ମହାତ୍ମାମାନେ କେମିତି ବାରହ ବର୍ଷ ଅରଣ୍ୟରେ କାଟିଲେ?
କଥଂ ଚ ରାଜପୁତ୍ରୀ ସା ପ୍ରଵରା ସର୍ଵଯୋଷିତାମ୍। ପତିଵ୍ରତା ମହାଭାଗା ସତତଂ ପ୍ରିଯଵାଦିନୀ
ଏବଂ ସମସ୍ତ ନାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପତିପ୍ରତିବ୍ରତା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭାଗ୍ୟଶାଳି ଏବଂ ସଦା ମିଠା କଥା କହୁଥିବା ସେ ରାଜକୁମାରୀ କେମିତି—