ମାହାସୀଃ ସାମ୍ପରାଯେ ତ୍ଵଂ ବୁଦ୍ଧିଂ ତାମୃଷିପୂଜିତାମ୍। ପୁରୂରଵସମୈଲଂ ତ୍ଵଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଜଯସି ପାଣ୍ଡଵ
ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ବଡ଼ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଛ; ମୁନିମାନେ ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେହି ଜ୍ଞାନ ତୁମେ ଧାରଣ କରିଛ; ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା, ହେ ପାଣ୍ଡବ, ପୁରୁରବା ଓ ଇଳାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହେଉଛ।
ଶକ୍ତ୍ଯା ଜଯସି ରାଜ୍ଞୋଽନ୍ଯାନୃଷୀନ୍ଧର୍ଗୋପସେଵଯା। ଐନ୍ଦ୍ରେ ଜଯେ ଧୃତମନା ଯାମ୍ଯେ କୋପଵିଧାରଣେ
ତୁମର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେକୁ ଜିତିପାର; ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ସେବା କରି ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପାଉଛ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଜିତରେ ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛା ରଖ; ଯମଙ୍କ ମାନେ ଯେପରି ରୋଷ ଦମନ କରନ୍ତି, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ।
ତଥା ଵିସର୍ଗେ କୌବେରେ ଵାରୁଣେ କୋପଵିଧାରଣେ।। ଆତ୍ମପ୍ରଦାନଂ ସୌମ୍ଯତ୍ଵମଦ୍ଭ୍ଯଶ୍ଚୈଵୋପଜୀଵନମ୍
ଏହିପରି କୁବେର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ରୋଷ ଦମନ କର; ଆପଣକୁ ଦେଇବା, ମୃଦୁତା ଦେଖେଇବା ଏବଂ ଜଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଜୀବନ ଯାପନ କର।
ଭୂମେଃ କ୍ଷମା ଚ ତେଜଶ୍ଚ ସମଗ୍ରଂ ସୂର୍ଯମଣ୍ଡଲାତ୍। ଵାଯୋର୍ବଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୁହି ତ୍ଵଂ ଭୂତେଭ୍ଯଶ୍ଚାତ୍ମସମ୍ପଦମ୍
ପୃଥିବୀଠାରୁ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ତେଜସ୍ୱୀତା, ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳଠାରୁ ସମସ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା; ବାୟୁଠାରୁ ଶକ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଠାରୁ ଆତ୍ମବଳ ପାଅ।
ଅଗଦଂ ଵୋଽସ୍ତୁ ଭଦ୍ରଂ ଵୋ ଦ୍ରଷ୍ଟାଽସ୍ମି ପୁନରାଗତାନ୍। ଆପଦ୍ଧର୍ମାର୍ଥକୃଚ୍ଛ୍ରେଷୁ ସର୍ଵକାର୍ଯେଷୁ ଵା ପୁନଃ
ତୁମମାନେ ରୋଗମୁକ୍ତ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ହେଉ; ଆମେ ତୁମକୁ ପୁଣି ଫେରିଲେ ଦେଖିବା। ଦୁଃଖ, ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥର କଷ୍ଟ, କିମ୍ବା ଯେକୌଣସି କାମରେ ଆଉ ଦେଖିବି।
ଯଥାଵତ୍ପ୍ରତିପଦ୍ଯେଥାଃ କାଲେ କାଲେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ଆପୃଷ୍ଟୋଽସୀହ କୌନ୍ତେଯ ସ୍ଵସ୍ତି ପ୍ରାପ୍ନୁହି ଭାରତ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଯଥାଯଥ କର। ଏଠାରେ ତୁମକୁ ବିଦାୟ ଦେଉଛି, କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ; ଭାରତ, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।
କୃତାର୍ଥଂ ସ୍ଵସ୍ମିମନ୍ତଂ ତ୍ଵାଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମଃ ପୁନରାଗତମ୍। ନ ହି ଵୋ ଵୃଜିନଂ କିଞ୍ଚିଦ୍ଵେଦ କଶ୍ଚିତ୍ପୁରାକୃତମ୍
ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ପୁଣି ଫେରିବ, ସଫଳ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥାରେ ତୁମକୁ ଦେଖିବା। ତୁମମାନେ ପୂର୍ବରୁ କୌଣସି ଦୁଃଖଦାୟକ କାମ କରିନାହାଁତ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପାଣ୍ଡଵଃ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ। ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣୌ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ପ୍ରାତିଷ୍ଠତ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ସତ୍ୟବୀର ପାଣ୍ଡବ କହିଲେ, "ଏହିପରି ହେଉ।" ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଯାତ୍ରା କଲେ।
ତତଃ ସମ୍ପ୍ରସ୍ଥିତେ ତତ୍ର ଧର୍ମରାଜେ ତଦା ନୃପ। ଜନାଃ ସମନ୍ତାଦ୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତଂ ସମାରୁରୁହୁରାତୁରାଃ
ତାପରେ ଧର୍ମରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଲେ, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଲୋକେ ଚାରିପଟେଠାରୁ ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଗଲେ।
ତତଃ ପ୍ରାସାଦଵର୍ଯାଣି ଵିମାନଶିଖରାଣି ଚ। ଗୋପୁରାଣି ଚ ସର୍ଵାଣି ଵୃକ୍ଷାନନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ
ସେମାନେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ରାଜମହଳ, ମନ୍ଦିରର ଉଚ୍ଚ ଶିଖର, ସମସ୍ତ ଦ୍ୱାରଦେଉଳ ଏବଂ ଯେଉଁ ଗଛ ମିଳିଲା, ସେଠାକୁ ଚଢ଼ିଗଲେ।
ଅଥାଧିରୁହ୍ଯ ସସ୍ତ୍ରୀକା ଉଦାସୀନା ଵ୍ଯଲୋକଯନ୍। ନ ହି ରଥ୍ଯାସ୍ତଦା ଶକ୍ଯା ଗନ୍ତୁଂ ତାଶ୍ଚ ଜନାକୁଲାଃ
ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀମାନେ ସହିତ ଉପରକୁ ଚଢ଼ି, ନିରବରେ ଦେଖୁଥିଲେ; ରାସ୍ତାଗୁଡ଼ିକ ଏତେ ଲୋକରେ ଭରିଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଚାଲିବା ସମ୍ଭବ ନଥିଲା।
ଆରୁହ୍ଯ ସ୍ମାନତାସ୍ତତ୍ର ଦୀନାଃ ପଶ୍ଯନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵାନ୍। ପଦାତିଂ ଵର୍ଜିତଚ୍ଛତ୍ରଂ ଚେଲଭୂଷଣଵର୍ଜିତମ୍
ଉପରକୁ ଚଢ଼ି, ସେ ଦୁଃଖିତ ଲୋକମାନେ ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଦେଖୁଥିଲେ, ରାଜପୁତ୍ର ପାଦେ ପଦେ ଛତା ଓ ଗହନା ବିନା ଚାଲୁଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ।
ଵଲ୍କଲାଜିନସଂଵୀତଂ ପାର୍ଥଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜନାସ୍ତଦା। ଊଚୁର୍ବହୁଵିଧା ଵାଚୋ ଭୃଶୋପହତଚେତସଃ
ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଭାଲି ଓ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେଖି, ସେ ଲୋକମାନେ ଭାରି ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର କଥା କହିଲେ।
ଯଂ ଯାନ୍ତମନୁଯାତି ସ୍ମ ଚତୁରଙ୍ଗବଲଂ ମହତ୍। ତମେକଂ କୃଷ୍ଣଯା ସାର୍ଧମନୁଗଚ୍ଛନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵାଃ
ଯାହାଙ୍କ ପଛରେ ଏକ ସମୟରେ ବଡ଼ ଚାରି ଦଳର ସେନା ଚାଲୁଥିଲା, ଏବେ ସେଠାରେ କେବଳ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ଦ୍ରୌପଦୀ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛନ୍ତି।
ଚତ୍ଵାରୋ ଭ୍ରାତରଶ୍ଚୈଵ ଧୌମ୍ଯଶ୍ଚୈଵ ପୁରୋହିତଃ। ଭୀମାର୍ଜୁନୌ ଵାରଯିତ୍ଵା ନିକୃତ୍ଯା ବଦ୍ଧକାର୍ମୁକୌ
ଚାରି ଭାଇ ଓ ପୂରୋହିତ ଧୌମ୍ୟ, ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଚଳାକିରେ ଧନୁଷ ବାନ୍ଧି ରଖିଥିଲେ।
ଧର୍ମ ଏଵାସ୍ଥିତୋ ଯେନ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରାଜ୍ଯଂ ମହାତ୍ମନା। ଯା ନ ଶକ୍ଯା ପୁରା ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଭୂତୈରାକାଶଗୈରପି
ଯିଏ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହି, ବଡ଼ ମନ ଦେଇ ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ—ଯାହାକୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆକାଶର ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିନଥିଲେ।
ତାମଦ୍ଯ କୃଷ୍ଣାଂ ପଶ୍ଯନ୍ତି ରାଜମାର୍ଗଗତା ଜନାଃ। ଅଙ୍ଗରାଗୋଚିତାଂ କୃଷ୍ଣାଂ ରକ୍ତଚନ୍ଦନସେଵିନୀମ୍
ଏବେ ରାଜପଥରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି, ଯିଏ ସଦା ଗନ୍ଧ ଓ ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇବାକୁ ଅଭ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ।
ଵର୍ଷମୁଷ୍ଣଂ ଚ ଶୀତଂ ଚ ନେଷ୍ଯତ୍ଯାଶୁ ଵିଵର୍ଣତାମ୍। ଅଦ୍ଯ ନୂନଂ ପୃଥା ଦେଵୀ ସତ୍ଯମାଵିଶ୍ଯ ଭାଷତେ
ଏହି ତାପ ଓ ଶୀତ ତାଙ୍କର ରଙ୍ଗ ଶୀଘ୍ର ହରିନେବ; ଆଜି ନିଶ୍ଚୟ ରାଜମାତା କୁନ୍ତୀ ସତ୍ୟ କହିଥିଲେ।
ପୁତ୍ରାନ୍ସ୍ନୁଷାଂ ଚ ଦେଵୀ ତୁ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମଦ୍ଯାଥ ନାର୍ହତି। ନିର୍ଗୁଣସ୍ଯାପି ପୁତ୍ରସ୍ଯ କଥଂ ସ୍ଯାହୁଃ ସ୍ଵଦର୍ଶନମ୍
ରାଜମାତା ଆଜି ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ ବହୁଁକୁ ଦେଖିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି; ନିର୍ଗୁଣ ପୁଅକୁ ମଧ୍ୟ ମାଆ କିପରି ଦେଖିପାରିବେ?
କିମ୍ପୁନର୍ଯସ୍ଯ ଲୋକୋଽଯଂ ଜିତୋ ଵୃତ୍ତେନ କେଵଲମ୍। ଆନୃଶଂସ୍ଯମନୁକ୍ରୋଶୋ ଧୃତିଃ ଶୀଲଂ ଦମଃ ଶମଃ
ଯିଏ ନିଜ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ୍କୁ ଜିତିଛନ୍ତି—ଦୟା, କୃପା, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଚରିତ୍ର, ସଂଯମ ଓ ଶାନ୍ତି ଯାହାଙ୍କର।
ପାଣ୍ଡଵଂ ଶୋଭଯନ୍ତ୍ଯେତେ ଷଡ୍ଗୁଣାଃ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍। ତସ୍ମାଦସ୍ଯୋପଘାତେନ ପ୍ରଜାଃ ପରମପୀଡିତାଃ
ଏହି ଛଅ ଗୁଣ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ଶୋଭା ଦେଉଛି; ତେଣୁ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜା ଭାରି ଦୁଃଖିତ।
ଔଦକାନୀଵ ସତ୍ଵାନି ଗ୍ରୀଷ୍ମେ ସଲିଲସଙ୍କ୍ଷଯାତ୍। ପୀଡଯା ପୀଡିତଂ ସର୍ଵଂ ଜଗଦସ୍ଯ ଜଗତ୍ପତେଃ
ଯେପରି ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳରେ ପାଣି ଶୁଖିଗଲେ ଜଳପ୍ରାଣୀମାନେ ଦୁଃଖିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେପରି ଏହି ଜଗତ୍ନାଥଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ଦୁଃଖିତ।
ମୂଲସ୍ଯୈଵୋପଘାତେନ ଵୃକ୍ଷଃ ପୁଷ୍ପଫଲୋପଗଃ। ମୂଲଂ ହ୍ଯେଷ ମନୁଷ୍ଯାଣାଂ ଧର୍ମରାଜୋ ମହାଦ୍ଯୁତିଃ
ମୂଳକୁ କ୍ଷତି ହେଲେ ଫୁଲ ଓ ଫଳ ଧରିଥିବା ଗଛ ଦୁଃଖିତ ହୁଏ; ଏହି ଧର୍ମରାଜା ମହାତେଜସ୍ବୀ ମଣିଷମାନଙ୍କର ମୂଳ।
ପୁଷ୍ପଂ ଫଲଂ ଚ ପତ୍ରଂ ଚ ଶାଖାସ୍ତସ୍ଯେତରେ ଜନାଃ। ତେ ଭ୍ରାତର ଇଵ କ୍ଷିପ୍ରଂ ସପୁତ୍ରାଃ ସହବାନ୍ଧଵାଃ
ଫୁଲ, ଫଳ ଓ ପତ୍ର ହେଉଛନ୍ତି ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ତାଙ୍କର ଶାଖା; ସେମାନେ ଭାଇମାନେ ପରି ତାଙ୍କର ପୁଅ ଓ ବାନ୍ଧବମାନେ ସହିତ ଶୀଘ୍ର ଚାଲିଯିବେ।
ଗଚ୍ଛନ୍ତମନୁଗଚ୍ଛାମୋ ଯେନ ଗଚ୍ଛତି ପାଣ୍ଡଵଃ। ଉଦ୍ଯାନାନି ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ କ୍ଷେତ୍ରାଣି ଚ ଗୃହାଣି ଚ
ପାଣ୍ଡବ ଯେଉଁଠି ଯିବେ, ଆମେ ସେଠି ଅନୁସରଣ କରିବା; ଆମର ବଗିଚା, କ୍ଷେତ୍ର ଓ ଘର ଛାଡ଼ିଦେବା।
ଏକଦୁଃଖସୁଖାଃ ପାର୍ଥମନୁଯାମ ସୁଧାର୍ମିକମ୍। ସମୁଚ୍ଛ୍ରିତପତାକାନି ପରିଧ୍ଵସ୍ତାଜିରାଣି ଚ
ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ସୁଖ ସହ ଆମେ ଧର୍ମିକ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବା, ଉଚ୍ଚ ପତାକା ଓ ଭଙ୍ଗ ଅଙ୍ଗନା ମଧ୍ୟରେ।
ଉପାତ୍ତଧନଧାନ୍ଯାନି ହୃତସାରାଣି ସର୍ଵଶଃ। ରଜସାଽପ୍ଯଵକୀର୍ଣାନି ପରିତ୍ଯକ୍ତାନି ଦୈଵତୈଃ
ଯେ ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ଧାନ୍ୟ ଆମେ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲୁ, ସେଗୁଡ଼ିକର ସାର୍ତ୍ତ୍ୱ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି, ଧୂଳିରେ ଢାକାଯାଇଛି ଓ ଦେବତାମାନେ ତାହାକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଛନ୍ତି।
ମୂଷକୈଃ ପରିଧାଵଦ୍ଭିରୁଦ୍ବଲୈରାଵୃତାନି ଚ। ଅପେତୋଦକଧୂମାନି ହୀନସଂମାର୍ଜନାନି ଚ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଉଠୁଅଠୁ ମୂଷାମାନେ ଘର ଭିତରେ ଦୌଡ଼ିବା, ପାଣି ଓ ଧୂଆଁ ନଥିବା, ଭଲଭାବେ ପରିଷ୍କାର ହେଉନଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ହେଉଛି।
ପ୍ରନଷ୍ଟବଲିକର୍ମେଜ୍ଯାମନ୍ତ୍ରହୋମଜପାନି ଚ। ଦୁଷ୍କାଲେନେଵ ଭଗ୍ନାନି ଭିନ୍ନଭାଜନଵନ୍ତି ଚ
ଯଜ୍ଞ, ପୂଜା, ମନ୍ତ୍ର, ହୋମ, ଜପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ହରାଇଯାଇଛି; ଦୁଃଖଦ ଅବସ୍ଥାରେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ପାତ୍ର ଦେଖାଯାଉଛି।
ଅସ୍ମତ୍ତ୍ଯକ୍ତାନି ଵେଶ୍ମାନି ସୌବଲଃ ପ୍ରତିପଦ୍ଯତାମ୍। ଵନଂ ନଗରମେଵାସ୍ତୁ ଯେନ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵାଃ
ଆମେ ଯେଉଁ ଘରଗୁଡ଼ିକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲୁ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସୌବଳ ନେଉନ୍ତୁ; ଯେଉଁଠାରୁ ପାଣ୍ଡବମାନେ ବନକୁ ଯାଉଛନ୍ତି, ସେଠି ବନଟିଏ ସହର ହେଉ।