ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵାଽବ୍ରୁଵନ୍ସର୍ଵେ ଯଥା ନୋ ଵଦସେଽନଘ। ତ୍ଵଂ ପିତୃଵ୍ଯଃ ପିତୃସମୋ ଵଯଂ ଚ ତ୍ଵତ୍ପରାଯଣାଃ
ଏହିପରି କହି ସମସ୍ତେ କହିଲେ, "ଯେପରି ଆପଣ ଆମକୁ କହୁଛନ୍ତି, ଆମେ ସେହିପରି କରିବା। ଆପଣ ଆମ ପିସା ଏବଂ ପିତା ସମାନ; ଆମେ ସବୁବେଳେ ଆପଣଙ୍କୁ ନିର୍ଭର କରିଛୁ।"
ଯଥାଽଽଜ୍ଞାପଯସେ ଵିଦ୍ଵଂସ୍ତ୍ଵଂ ହି ନଃ ପରମୋ ଗୁରୁଃ। ଯଚ୍ଚାନ୍ଯଦପି କର୍ତଵ୍ଯଂ ତଦ୍ଵିଧତ୍ସ୍ଵ ମହାମତେ
ଯେପରି ଆପଣ ଆଦେଶ ଦେଉଛନ୍ତି, ଆମେ ସେହିପରି କରିବା। କାରଣ ଆପଣ ଆମ ପ୍ରଧାନ ଶିକ୍ଷକ। ଆଉ କିଛି କରିବା ଦରକାର ଥିଲେ, ଦୟାକରି ଆମକୁ କହନ୍ତୁ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଵିଜାନୀହି ମମେଦଂ ଭରତର୍ଷଭ। ନାଧର୍ମେଣ ଜିତଃ କଶ୍ଚିଦ୍ଵ୍ଯଥତେ ଵୈ ପରାଜଯେ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଏହି କଥା ମୋ ଠାରୁ ଜାଣ; ଭାରତବଂଶୀ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅନ୍ୟାୟରେ ହାରିଥିବା କେହି ମଧ୍ୟ ହାରରେ ଦୁଃଖ ପାଏ ନାହିଁ।
ତ୍ଵଂ ଵୈ ଧର୍ମଂ ଵିଜାନୀଷେ ଯୁଦ୍ଧେ ଜେତା ଧନଞ୍ଜଯଃ। ହନ୍ତାଽରୀଣାଂ ଭୀମସେନୋ ନକୁଲସ୍ତ୍ଵର୍ଥସଙ୍ଗ୍ରହୀ
ତୁମେ ଧର୍ମକୁ ଭଲଭାବେ ଜାଣ; ଯୁଦ୍ଧରେ ଧନଞ୍ଜୟ ଜିତିବେ; ଭୀମସେନ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ହତ୍ୟା କରିବେ; ନକୁଳ ଧନ ସଂଗ୍ରହ କରିବେ।
ସଂଯନ୍ତା ସହଦେଵସ୍ତୁ ଧୌମ୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମଵିଦୁତ୍ତମଃ। ଧର୍ମାର୍ଥକୁଶଲା ଚୈଵ ଦ୍ରୌପଦୀ ଧର୍ମଚାରିଣୀ
ସହଦେବ ନିୟମ ରଖିବେ; ଧୌମ୍ୟ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନୀ; ଡ୍ରୌପଦୀ ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏବଂ ଧର୍ମରେ ଚାଲିଥିବା।
ଅନ୍ଯୋନ୍ଯସ୍ଯ ପ୍ରିଯାଃ ସର୍ଵେ ତଥୈଵ ପ୍ରିଯଦର୍ଶନାଃ। ପରୈରଭେଦ୍ଯାଃ ସନ୍ତୁଷ୍ଟାଃ କୋ ଵୋନ ନ ସ୍ପୃହଯେଦିହ
ସମସ୍ତେ ପରସ୍ପରକୁ ଭଲପାଆନ୍ତି ଏବଂ ଦେଖିବାକୁ ମଧୁର; ବାହାର ଲୋକ ତୁମମାନେକୁ ଭାଙ୍ଗିପାରିବେ ନାହିଁ, ସମସ୍ତେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ; ଏଠାରେ କିଏ ତୁମମାନେକୁ ଚାହିବେ ନାହିଁ?
ଏଷ ଵୈ ସର୍ଵକଲ୍ଯାଣଃ ସମାଧିସ୍ତଵ ଭାରତ। ନୈନଂ ଶତ୍ରୁର୍ଵିଷହତେ ଶକ୍ରେଣାପି ସମୋଽପ୍ଯୁତ
ଏହି ତୁମର ସମସ୍ତ ମଙ୍ଗଳକାମନା ଭରା ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ, ଭାରତ। ଏହାକୁ କୌଣସି ଶତ୍ରୁ ଦମନ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏହା ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ।
ହିମଵତ୍ଯନୁଶିଷ୍ଟୋଽସି ମେରୁସାଵର୍ଣିନା ପୁରା। ଦ୍ଵୈପାଯନେନ କୃଷ୍ଣେନ ନଗରେ ଵାରଣାଵତେ
ତୁମେ ପୂର୍ବରୁ ହିମାଳୟ, ମେରୁ ପର୍ବତର ସୁନା ରଙ୍ଗ ଥିବା ମହାପୁରୁଷ ଓ କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱୈପାୟନଙ୍କ ଠାରୁ ବାରଣାବତ ନଗରରେ ଶିକ୍ଷା ନେଇଥିଲ।
ଭୃଗୁତୁଙ୍ଗେ ଚ ରାମେଣ ଦୃଷ୍ଟଦ୍ଵତ୍ଯାଂ ଚ ଶମ୍ଭୁନା। ଅଶ୍ରୌଷୀରସି ତସ୍ଯାପି ମହର୍ଷେରଞ୍ଜନଂ ପ୍ରତି
ଭୃଗୁ ପର୍ବତରେ ରାମ ଓ ଦୃଷ୍ଟଦ୍ୱତୀ ନଦୀପାରେ ଶିବଙ୍କ ଠାରୁ ତୁମେ ଶିକ୍ଷା ନେଇଥିଲ; ଏବଂ ସେ ମହାର୍ଷିଙ୍କ ଠାରୁ ଅଞ୍ଜନା ବିଷୟରେ ଶୁଣିଥିଲ।
କଲ୍ମାଷୀତୀରସଂସ୍ଥସ୍ଯ ଗତସ୍ତ୍ଵଂ ଶିଷ୍ଯତାଂ ଭୃଗୋଃ। ଦ୍ରଷ୍ଟା ସଦା ନାରଦସ୍ତେ ଧୌମ୍ଯସ୍ତେଽଯଂ ପୁରୋହିତଃ
ତୁମେ କଳ୍ମାଷୀ ନଦୀପାରେ ଥିବା ଭୃଗୁଙ୍କ ଠାରେ ଶିଷ୍ୟ ହୋଇଥିଲ; ନାରଦ ସବୁବେଳେ ତୁମକୁ ଦେଖନ୍ତି; ଧୌମ୍ୟ ତୁମର ପୁରୋହିତ।
ମାହାସୀଃ ସାମ୍ପରାଯେ ତ୍ଵଂ ବୁଦ୍ଧିଂ ତାମୃଷିପୂଜିତାମ୍। ପୁରୂରଵସମୈଲଂ ତ୍ଵଂ ବୁଦ୍ଧ୍ଯା ଜଯସି ପାଣ୍ଡଵ
ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ବଡ଼ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇଛ; ମୁନିମାନେ ଯେଉଁ ଜ୍ଞାନକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେହି ଜ୍ଞାନ ତୁମେ ଧାରଣ କରିଛ; ଏହି ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା, ହେ ପାଣ୍ଡବ, ପୁରୁରବା ଓ ଇଳାଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ହେଉଛ।
ଶକ୍ତ୍ଯା ଜଯସି ରାଜ୍ଞୋଽନ୍ଯାନୃଷୀନ୍ଧର୍ଗୋପସେଵଯା। ଐନ୍ଦ୍ରେ ଜଯେ ଧୃତମନା ଯାମ୍ଯେ କୋପଵିଧାରଣେ
ତୁମର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେକୁ ଜିତିପାର; ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ସେବା କରି ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପାଉଛ; ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଜିତରେ ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛା ରଖ; ଯମଙ୍କ ମାନେ ଯେପରି ରୋଷ ଦମନ କରନ୍ତି, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ।
ତଥା ଵିସର୍ଗେ କୌବେରେ ଵାରୁଣେ କୋପଵିଧାରଣେ।। ଆତ୍ମପ୍ରଦାନଂ ସୌମ୍ଯତ୍ଵମଦ୍ଭ୍ଯଶ୍ଚୈଵୋପଜୀଵନମ୍
ଏହିପରି କୁବେର ଓ ବରୁଣଙ୍କ ରାଜ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ରୋଷ ଦମନ କର; ଆପଣକୁ ଦେଇବା, ମୃଦୁତା ଦେଖେଇବା ଏବଂ ଜଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଜୀବନ ଯାପନ କର।
ଭୂମେଃ କ୍ଷମା ଚ ତେଜଶ୍ଚ ସମଗ୍ରଂ ସୂର୍ଯମଣ୍ଡଲାତ୍। ଵାଯୋର୍ବଲଂ ପ୍ରାପ୍ନୁହି ତ୍ଵଂ ଭୂତେଭ୍ଯଶ୍ଚାତ୍ମସମ୍ପଦମ୍
ପୃଥିବୀଠାରୁ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ତେଜସ୍ୱୀତା, ସୂର୍ଯ୍ୟମଣ୍ଡଳଠାରୁ ସମସ୍ତ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା; ବାୟୁଠାରୁ ଶକ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଠାରୁ ଆତ୍ମବଳ ପାଅ।
ଅଗଦଂ ଵୋଽସ୍ତୁ ଭଦ୍ରଂ ଵୋ ଦ୍ରଷ୍ଟାଽସ୍ମି ପୁନରାଗତାନ୍। ଆପଦ୍ଧର୍ମାର୍ଥକୃଚ୍ଛ୍ରେଷୁ ସର୍ଵକାର୍ଯେଷୁ ଵା ପୁନଃ
ତୁମମାନେ ରୋଗମୁକ୍ତ ଓ ମଙ୍ଗଳମୟ ହେଉ; ଆମେ ତୁମକୁ ପୁଣି ଫେରିଲେ ଦେଖିବା। ଦୁଃଖ, ଧର୍ମ ଓ ଅର୍ଥର କଷ୍ଟ, କିମ୍ବା ଯେକୌଣସି କାମରେ ଆଉ ଦେଖିବି।
ଯଥାଵତ୍ପ୍ରତିପଦ୍ଯେଥାଃ କାଲେ କାଲେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ଆପୃଷ୍ଟୋଽସୀହ କୌନ୍ତେଯ ସ୍ଵସ୍ତି ପ୍ରାପ୍ନୁହି ଭାରତ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସମୟ ଅନୁଯାୟୀ ଯଥାଯଥ କର। ଏଠାରେ ତୁମକୁ ବିଦାୟ ଦେଉଛି, କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ; ଭାରତ, ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।
କୃତାର୍ଥଂ ସ୍ଵସ୍ମିମନ୍ତଂ ତ୍ଵାଂ ଦ୍ରକ୍ଷ୍ଯାମଃ ପୁନରାଗତମ୍। ନ ହି ଵୋ ଵୃଜିନଂ କିଞ୍ଚିଦ୍ଵେଦ କଶ୍ଚିତ୍ପୁରାକୃତମ୍
ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ପୁଣି ଫେରିବ, ସଫଳ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥାରେ ତୁମକୁ ଦେଖିବା। ତୁମମାନେ ପୂର୍ବରୁ କୌଣସି ଦୁଃଖଦାୟକ କାମ କରିନାହାଁତ।
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଥେତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପାଣ୍ଡଵଃ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ। ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣୌ ନମସ୍କୃତ୍ଯ ପ୍ରାତିଷ୍ଠତ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ସତ୍ୟବୀର ପାଣ୍ଡବ କହିଲେ, "ଏହିପରି ହେଉ।" ଭୀଷ୍ମ ଓ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଯାତ୍ରା କଲେ।
ତତଃ ସମ୍ପ୍ରସ୍ଥିତେ ତତ୍ର ଧର୍ମରାଜେ ତଦା ନୃପ। ଜନାଃ ସମନ୍ତାଦ୍ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ତଂ ସମାରୁରୁହୁରାତୁରାଃ
ତାପରେ ଧର୍ମରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଯିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କରିଲେ, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ଲୋକେ ଚାରିପଟେଠାରୁ ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଗଲେ।
ତତଃ ପ୍ରାସାଦଵର୍ଯାଣି ଵିମାନଶିଖରାଣି ଚ। ଗୋପୁରାଣି ଚ ସର୍ଵାଣି ଵୃକ୍ଷାନନ୍ଯାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵଶଃ
ସେମାନେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ରାଜମହଳ, ମନ୍ଦିରର ଉଚ୍ଚ ଶିଖର, ସମସ୍ତ ଦ୍ୱାରଦେଉଳ ଏବଂ ଯେଉଁ ଗଛ ମିଳିଲା, ସେଠାକୁ ଚଢ଼ିଗଲେ।
ଅଥାଧିରୁହ୍ଯ ସସ୍ତ୍ରୀକା ଉଦାସୀନା ଵ୍ଯଲୋକଯନ୍। ନ ହି ରଥ୍ଯାସ୍ତଦା ଶକ୍ଯା ଗନ୍ତୁଂ ତାଶ୍ଚ ଜନାକୁଲାଃ
ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଜୀବନସଙ୍ଗିନୀମାନେ ସହିତ ଉପରକୁ ଚଢ଼ି, ନିରବରେ ଦେଖୁଥିଲେ; ରାସ୍ତାଗୁଡ଼ିକ ଏତେ ଲୋକରେ ଭରିଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ଚାଲିବା ସମ୍ଭବ ନଥିଲା।
ଆରୁହ୍ଯ ସ୍ମାନତାସ୍ତତ୍ର ଦୀନାଃ ପଶ୍ଯନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵାନ୍। ପଦାତିଂ ଵର୍ଜିତଚ୍ଛତ୍ରଂ ଚେଲଭୂଷଣଵର୍ଜିତମ୍
ଉପରକୁ ଚଢ଼ି, ସେ ଦୁଃଖିତ ଲୋକମାନେ ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଦେଖୁଥିଲେ, ରାଜପୁତ୍ର ପାଦେ ପଦେ ଛତା ଓ ଗହନା ବିନା ଚାଲୁଥିବାକୁ ଦେଖିଲେ।
ଵଲ୍କଲାଜିନସଂଵୀତଂ ପାର୍ଥଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜନାସ୍ତଦା। ଊଚୁର୍ବହୁଵିଧା ଵାଚୋ ଭୃଶୋପହତଚେତସଃ
ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଭାଲି ଓ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧିଥିବା ଦେଖି, ସେ ଲୋକମାନେ ଭାରି ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର କଥା କହିଲେ।
ଯଂ ଯାନ୍ତମନୁଯାତି ସ୍ମ ଚତୁରଙ୍ଗବଲଂ ମହତ୍। ତମେକଂ କୃଷ୍ଣଯା ସାର୍ଧମନୁଗଚ୍ଛନ୍ତି ପାଣ୍ଡଵାଃ
ଯାହାଙ୍କ ପଛରେ ଏକ ସମୟରେ ବଡ଼ ଚାରି ଦଳର ସେନା ଚାଲୁଥିଲା, ଏବେ ସେଠାରେ କେବଳ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଓ ଦ୍ରୌପଦୀ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଛନ୍ତି।
ଚତ୍ଵାରୋ ଭ୍ରାତରଶ୍ଚୈଵ ଧୌମ୍ଯଶ୍ଚୈଵ ପୁରୋହିତଃ। ଭୀମାର୍ଜୁନୌ ଵାରଯିତ୍ଵା ନିକୃତ୍ଯା ବଦ୍ଧକାର୍ମୁକୌ
ଚାରି ଭାଇ ଓ ପୂରୋହିତ ଧୌମ୍ୟ, ଭୀମ ଓ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଚଳାକିରେ ଧନୁଷ ବାନ୍ଧି ରଖିଥିଲେ।
ଧର୍ମ ଏଵାସ୍ଥିତୋ ଯେନ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ରାଜ୍ଯଂ ମହାତ୍ମନା। ଯା ନ ଶକ୍ଯା ପୁରା ଦ୍ରଷ୍ଟୁଂ ଭୂତୈରାକାଶଗୈରପି
ଯିଏ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ରହି, ବଡ଼ ମନ ଦେଇ ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ—ଯାହାକୁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆକାଶର ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରିନଥିଲେ।
ତାମଦ୍ଯ କୃଷ୍ଣାଂ ପଶ୍ଯନ୍ତି ରାଜମାର୍ଗଗତା ଜନାଃ। ଅଙ୍ଗରାଗୋଚିତାଂ କୃଷ୍ଣାଂ ରକ୍ତଚନ୍ଦନସେଵିନୀମ୍
ଏବେ ରାଜପଥରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି, ଯିଏ ସଦା ଗନ୍ଧ ଓ ଲାଲ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇବାକୁ ଅଭ୍ୟସ୍ତ ଥିଲେ।
ଵର୍ଷମୁଷ୍ଣଂ ଚ ଶୀତଂ ଚ ନେଷ୍ଯତ୍ଯାଶୁ ଵିଵର୍ଣତାମ୍। ଅଦ୍ଯ ନୂନଂ ପୃଥା ଦେଵୀ ସତ୍ଯମାଵିଶ୍ଯ ଭାଷତେ
ଏହି ତାପ ଓ ଶୀତ ତାଙ୍କର ରଙ୍ଗ ଶୀଘ୍ର ହରିନେବ; ଆଜି ନିଶ୍ଚୟ ରାଜମାତା କୁନ୍ତୀ ସତ୍ୟ କହିଥିଲେ।
ପୁତ୍ରାନ୍ସ୍ନୁଷାଂ ଚ ଦେଵୀ ତୁ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମଦ୍ଯାଥ ନାର୍ହତି। ନିର୍ଗୁଣସ୍ଯାପି ପୁତ୍ରସ୍ଯ କଥଂ ସ୍ଯାହୁଃ ସ୍ଵଦର୍ଶନମ୍
ରାଜମାତା ଆଜି ତାଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଓ ବହୁଁକୁ ଦେଖିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି; ନିର୍ଗୁଣ ପୁଅକୁ ମଧ୍ୟ ମାଆ କିପରି ଦେଖିପାରିବେ?
କିମ୍ପୁନର୍ଯସ୍ଯ ଲୋକୋଽଯଂ ଜିତୋ ଵୃତ୍ତେନ କେଵଲମ୍। ଆନୃଶଂସ୍ଯମନୁକ୍ରୋଶୋ ଧୃତିଃ ଶୀଲଂ ଦମଃ ଶମଃ
ଯିଏ ନିଜ ଆଚରଣ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜଗତ୍କୁ ଜିତିଛନ୍ତି—ଦୟା, କୃପା, ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଚରିତ୍ର, ସଂଯମ ଓ ଶାନ୍ତି ଯାହାଙ୍କର।