କ୍ରୂର ପାପଜନୈର୍ଜୁଷ୍ଟମକୃତାର୍ଥଂ ପ୍ରଭାଷସେ। ଗାନ୍ଧାରଵିଦ୍ଯଯା ହି ତ୍ଵଂ ରାଜମଧ୍ଯେ ଵିକତ୍ଥସେ
ନିର୍ଦ୍ୟୟ ଓ ପାପୀମାନେ ଘେରି ରହିଥିବା, ତୁମେ ବ୍ୟର୍ଥ କଥା କହୁଛ; ଗାନ୍ଧାର ଚତୁରତା ଦ୍ୱାରା ରାଜାମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଗର୍ବ କରୁଛ।
ଯଥା ତୁଦସି ମର୍ମାଣି ଵାକ୍ଛରୈରିହ ନୋ ଭୃଶମ୍। ତଥା ସ୍ମାରଯିତା ତେଽହଂ କୃନ୍ତନ୍ମର୍ମାଣି ସଂଯୁଗେ
ଏଠାରେ ତୁମେ ଯେପରି ମନ୍ତ୍ରର ବାଣରେ ଆମ ଗଭୀର ଦୁଃଖ ଦେଉଛ, ସେପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ମୁଁ ତୁମର ମର୍ମକୁ କାଟି ତୁମକୁ ମନେ ପକାଇଦେବି।
ଯେ ଚ ତ୍ଵାମନୁଵର୍ତନ୍ତେ କ୍ରୋଧଲୋଭଵଶାନୁଗାଃ। ଗୋପ୍ତାରଃ ସାନୁବନ୍ଧାଂସ୍ତାନ୍ନେତାଽସ୍ମି ଯମସାଦନମ୍
ଯେମାନେ କ୍ରୋଧ ଓ ଲୋଭରେ ତୁମ ପଛରେ ଚାଲନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ସହଯୋଗୀ ଓ ରକ୍ଷକମାନେ—ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଯମର ଗୃହକୁ ନେଇଯିବି।
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵାଣମଜିନୈର୍ଵିଵାସିତଂ ଦୁଃଶାସନସ୍ତଂ ପରିନୃତ୍ଯତି ସ୍ମ। ମଧ୍ଯେ କୁରୂଣାଂ ଧର୍ମନିବଦ୍ଧମାର୍ଗଂ ଗୌର୍ଗୌରିତି ସ୍ମାହ୍ଵଯନ୍ମୁକ୍ତଲଜ୍ଜଃ
ଏପରି କହୁଥିବା, ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି ନିର୍ବାସିତ, ଦୁଃଶାସନ କୁରୁମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ନାଚିଲା, ଲଜ୍ଜା ଛାଡ଼ି, ଅଧର୍ମର ପଥରେ 'ଗାଈ, ଗାଈ' ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲା।
ନୃଶଂସ ପରୁଷଂ ଵକ୍ତୁଂ ଦୁଃଶାସନ ତ୍ଵଯା। ନିକୃତ୍ଯା ହି ଧନଂ ଲବ୍ଧ୍ଵା କୋ ଵିକତ୍ଥିତୁମର୍ହତି
ଦୁଃଶାସନ, କଠୋର ଓ ନିର୍ଦୟ କଥା କହିବା—ଠକେଇ ଧନ ହାସଲ କରିଥିବା ପରେ କିଏ ଗର୍ବ କରିପାରିବ?
ମୈଵ ସ୍ମ ସୁକୃତାଂ ଲୋକାନ୍ଗଚ୍ଛେତ୍ପାର୍ଥୋ ଵୃକୋଦରଃ। ଯଦି ଵକ୍ଷୋ ହି ତେ ଭିତ୍ତ୍ଵା ନ ପିବେଚ୍ଛୋଣିତଂ ରଣେ
ଯଦି ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମର ଛାତି ଭେଦି ତାହାର ରକ୍ତ ପିଇନଥାଏ, ତେବେ ଅର୍ଜୁନ କିମ୍ବା ଭୀମ ପୁଣ୍ୟବାନ୍ ଲୋକରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାନ୍ରଣେ ହତ୍ତ୍ଵା ମିଷତାଂ ସର୍ଵଧନ୍ଵିନାମ୍। ଶମଂ ଗନ୍ତାଽସ୍ମି ନଚିରାତ୍ସତ୍ଯମେତଦ୍ବ୍ରଵୀମି ତେ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେଂକୁ ସମସ୍ତ ଧନୁର୍ଧାରୀଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେଇ, ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଶାନ୍ତି ପାଇବି; ଏହା ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।
ତସ୍ଯ ରାଜା ସିଂହଗତେଃ ସଖେଲଂ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ଭୀମସେନସ୍ଯ ହର୍ଷାତ୍। ଗତିଂ ସ୍ଵଗତ୍ଯାଽନୁଚକାର ମନ୍ଦୋ ନିର୍ଗଚ୍ଛତାଂ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ସଭାଯାଃ
ଭୀମସେନଙ୍କ ସିଂହ ଚାଳ ଦେଖି, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଅନନ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ଚାଳକୁ ଅନୁକରଣ କଲେ, ମୂଢ଼ ଭାବରେ, ଯେତେବେଳେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସଭାରୁ ବାହାରୁଥିଲେ।
ନୈତାଵତା କୃତମିତ୍ଯବ୍ରଵୀତ୍ତଂ ଵୃକୋଦରଃ ସନ୍ନିଵୃତ୍ତାର୍ଧକାଯଃ। ଶୀଘ୍ରଂ ହି ତ୍ଵାଂ ନିହତଂ ସାନୁବନ୍ଧଂ ସଂସ୍ମାର୍ଯାହଂ ପ୍ରତିଵକ୍ଷ୍ଯାମି ମୂଢ
ଭୀମ, ଅଧା ଦେହ ଘୁଞ୍ଚାଇ କହିଲେ: 'ଏଠି ଏଠି ଶେଷ ହୋଇନାହିଁ। ଶୀଘ୍ର ତୁମେ ଓ ତୁମ ସହଯୋଗୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବାବେଳେ ମୁଁ ତୁମକୁ ଏହା ମନେ ପକାଇଦେବି, ମୂଢ଼।'
ଏଵଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯାତ୍ମନି ଚାଵମାନଂ ନିଯମ୍ଯ ମନ୍ଯୁଂ ବଲଵାନ୍ସ ମାନୀ। ରାଜାନୁଗଃ ସଂସଦି କୌରଵାଣାଂ ଵିନିଷ୍କାମନ୍ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ ଭୀମଃ
ନିଜ ପ୍ରତି ଅପମାନ ଅନୁଭବି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଗର୍ବିତ ଭୀମ ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧକୁ ଦମନ କରି, ରାଜାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲି, କୌରବ ସଭାରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅହଂ ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ହନ୍ତା କର୍ଣଂ ହନ୍ତା ଧନଞ୍ଜଯଃ। ଶକୁନିଂ ଚାକ୍ଷକିତଵଂ ସହଦେଵୋ ହନିଷ୍ଯତି
ମୁଁ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ମାରିବି; ଧନଞ୍ଜୟ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ମାରିବେ; ଶକୁନି, ଯିଏ ଛକା ଖେଳେ, ସହଦେବ ତାକୁ ମାରିବେ।
ଇଦଂ ଚ ଭୂଯୋ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସଭାମଧ୍ଯେ ବୃହଦ୍ଵଚଃ। ସତ୍ଯଂ ଦେଵାଃ କରିଷ୍ଯନ୍ତି ଯନ୍ନୋ ଯୁଦ୍ଧଂ ଭଵିଷ୍ଯତି
ମୁଁ ପୁଣିଥରେ ସଭାମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ କଥା କହୁଛି: ଯେଉଁ ଯୁଦ୍ଧ ହେବ, ଦେବତାମାନେ ତାହାକୁ ସତ୍ୟ କରିଦେବେ।
ସୁଯୋଧନମିମଂ ପାପଂ ହନ୍ତାଽସ୍ମି ଗଦଯା ଯୁଧି। ଶିରଃ ପାଦେନ ଚାସ୍ଯାହମଧିଷ୍ଠାସ୍ଯାମି ଭୂତଲେ
ଏହି ପାପୀ ସୁୟୋଧନକୁ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଗଦାରେ ମାରିବି, ଏବଂ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ମୋ ପାଦ ରଖିବି।
ଵାକ୍ଯଶୂରସ୍ଯ ଚୈଵାସ୍ଯ ପରୁଷସ୍ଯ ଦୁରାତ୍ମନଃ। ଦୁଃଶାସନସ୍ଯ ରୁଧିରଂ ପାତାଽସ୍ମି ମୃଗରାଡିଵ
ଏହି କଠୋର କଥା କହୁଥିବା, ଦୁଷ୍ଟ ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ରକ୍ତକୁ ମୁଁ ସିଂହ ଭଳି ପିଇବି।
ଭୀମସେନ ନ ତେ ସନ୍ତି ଯେଷାଂ ଵୈରଂ ତ୍ଵଯା ତ୍ଵିହ। ମତ୍ତା ମୃଗେଷୁ ସୁଖିନୋ ନ ବୁଦ୍ଧ୍ଯନ୍ତେ ମହଦ୍ଭଯମ୍
ଭୀମସେନ, ଏଠାରେ ତୁମ ସହ ବିରୋଧ ରଖୁଥିବାମାନେ ଏହି ଭୟକୁ ଅନୁଭବ କରୁନାହାନ୍ତି; ସେମାନେ ମଦମସ୍ତ ପଶୁମାନେ ପରି ଅସତର୍କ।
ନୈଵଂ ଵାଚା ଵ୍ଯଵସିତଂ ଭୀମ ଵିଜ୍ଞାଯତେ ସତାମ୍। ଇତଶ୍ଚତୁର୍ଦଶେ ଵର୍ଷେ ଦ୍ରଷ୍ଟାରୋ ଯଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି
ଭୀମ, କେବଳ କଥାରେ ଏପରି ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ସତ୍ପୁରୁଷମାନେ ଚିହ୍ନି ପାରନ୍ତିନାହିଁ; ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ବର୍ଷ ପରେ ସେମାନେ ଯାହା ଘଟିବ ତାହା ଦେଖିବେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯ କର୍ଣସ୍ଯ ଶକୁନେଶ୍ଚ ଦୁରାତ୍ମନଃ। ଦୁଃଶାସନଚତୁର୍ଥାନାଂ ଭୂମିଃ ପାସ୍ଯତି ଶୋଣିତମ୍
ଦୁର୍ୟୋଧନ, କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁଷ୍ଟ ଶକୁନି ଓ ଚତୁର୍ଥ ଦୁଃଶାସନଙ୍କ ରକ୍ତ ଭୂମି ଶୋଷିବ।
ଅସୂଯିତାରଂ ଦ୍ରଷ୍ଟାରଂ ପ୍ରଵକ୍ତାରଂ ଵିକତ୍ଥନମ୍। ଭୀମସେନ ନିଯୋଗାତ୍ତେ ହନ୍ତାହଂ କର୍ଣମାହଵେ
ଭୀମସେନଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ଅସୂୟା, ଦୃଷ୍ଟି, କଥା ଓ ଗର୍ବ ପାଇଁ ମୁଁ କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିବି।
ଅର୍ଜୁନଃ ପ୍ରତିଜାନୀତେ ଭୀମସ୍ଯ ପ୍ରିଯକାମ୍ଯଯା। କର୍ଣଂ କର୍ଣାନୁଗାଂଶ୍ଚୈଵ ରଣେ ହନ୍ତାଽସ୍ମି ପତ୍ରିଭିଃ
ଅର୍ଜୁନ ଭୀମଙ୍କ ପ୍ରେମ ପାଇଁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିଛନ୍ତି: 'ମୁଁ କର୍ଣ୍ଣ ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେଂକୁ ତୀରରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେବି।'
ଯେ ଚାନ୍ଯେ ପ୍ରତିଯୋତ୍ସ୍ଯନ୍ତି ବୁଦ୍ଧିମୋହେନ ମାଂ ନୃପାଃ। ତାଂଶ୍ଚ ସର୍ଵାନହଂ ବାଣୈର୍ନେତାଽସ୍ମି ଯମସାଦନମ୍
ଯେଉଁ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ମତିଭ୍ରମରେ ମୋ ସହ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧା କରିବେ, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୁଁ ତୀରରେ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବି।
ଚଲେଦ୍ଵି ହିମଵାନ୍ସ୍ଥାନାନ୍ନିଷ୍ପ୍ରଭଃ ସ୍ଯାଦ୍ଦିଵାକରଃ। ଶୈତ୍ଯଂ ସୋମାତ୍ପ୍ରଣଶ୍ଯେତ ମତ୍ସତ୍ଯଂ ଵିଚଲେଦ୍ଯଦି
ମୋ ସତ୍ୟ କମ୍ପିଗଲେ, ହିମାଳୟ ତାହାର ସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ିଦେଉ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାହାର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ହରାଇଦେଉ, ଚନ୍ଦ୍ରର ଶୀତଳତା ନଷ୍ଟ ହେଉ।
ନ ପ୍ରଦାସ୍ଯତି ଚେଦ୍ରାଜ୍ଯମିତୋ ଵର୍ଷେ ଚତୁର୍ଦଶେ। ଦୁର୍ଯୋଧନୋଽଭିସତ୍କୃତ୍ଯ ସତ୍ଯମେତଦ୍ଭଵିଷ୍ଯତି
ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ବର୍ଷ ପରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ରାଜ୍ୟ ଫେରାଇନଦେଲେ, ତେବେ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ହେବା ପରେ ଏହି ସତ୍ୟ ନିଶ୍ଚୟ ଘଟିବ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵତି ପାର୍ଥେ ତୁ ଶ୍ରୀମାନ୍ମାଦ୍ରଵତୀସୁତଃ। ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ଵିପୁଲଂ ବାହୁଂ ସହଦେଵଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ଏପରି କହିବା ପରେ ପାର୍ଥଙ୍କୁ, ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ପୁଅ, ଶୂରବୀର ସହଦେବ ତାଙ୍କର ମଜବୁତ ବାହୁକୁ ଧରିଲେ।
ସୌବଲସ୍ଯ ଵଧଂ ପ୍ରେପ୍ସୁରିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍। କ୍ରୋଧସଂରକ୍ତନଯନୋ ନିଃ ଶ୍ଵସନ୍ନିଵ ପନ୍ନଗଃ
ସଉବଳଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଆଶା କରି, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଆଖି, ନାଗ ଭଳି ଗଭୀର ଶ୍ୱାସ ନେଇ, ସହଦେବ ଏହି କଥା କହିଲେ:
ଅକ୍ଷାନ୍ଯାନ୍ମନ୍ଯସେ ମୂଢ ଗାନ୍ଧାରାଣାଂ ଯଶୋହର। ନୈତେଽକ୍ଷା ନିଶିତା ବାଣାସ୍ତ୍ଵଯୈତେ ସମରେ ଵୃତାଃ
ମୂଢ଼, ତୁମେ ଭାବୁଛ, ଏଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୟୁତର ଗୋଟି, ଗାନ୍ଧାର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ନାଶ କରୁଥିବା! ଏଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୟୁତ ନୁହେଁ, ଏହା ଯୁଦ୍ଧର ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ, ଯାହା ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛ।
ଯଥା ଚୈଵୋକ୍ତଵାନ୍ଭୀମସ୍ତ୍ଵାମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ସବାନ୍ଧଵମ୍। କର୍ତାହଂ କର୍ମଣସ୍ତସ୍ଯ କୁରୁ କାର୍ଯାଣି ସର୍ଵଶଃ
ଭୀମ ଯେପରି ତୁମେ ଓ ତୁମ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କହିଥିଲେ, ସେହି କାମକୁ ମୁଁ ସଫଳ କରିବି; ହେ କୁରୁ, ତୁମେ ଯାହା କରିବାକୁ ଉଚିତ, ସେସବୁ କର।
ହନ୍ତାଽସ୍ମି ତରସା ଯୁଦ୍ଧେ ତ୍ଵାମେଵହେ ସବାନ୍ଧଵମ୍। ଯଦି ସ୍ଥାସ୍ଯସି ସଙ୍ଗ୍ରାମେ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମେଣ ସୌବଲ
ଯଦି ତୁମେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ଠିଆ ରୁହ, ସଉବଳ, ତେବେ ମୁଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ଓ ତୁମ ବନ୍ଧୁମାନେକୁ ଶକ୍ତିରେ ମାରିଦେବି।
ସହଦେଵଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନକୁଲୋଽପି ଵିଶାମ୍ପତେ। ଦର୍ଶନୀଯତମୋ ନୄଣାମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ସହଦେବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁ ଦର୍ଶନୀୟ ନକୁଳ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା କହିଲେ:
ସୁତେଯଂ ଯଜ୍ଞସେନସ୍ଯ ଦ୍ଯୂତେଽସ୍ମିନ୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଜୈଃ। ଯୈର୍ଵାଚଃ ଶ୍ରାଵିତା ରୂକ୍ଷାଃ ସ୍ଥିତୈର୍ଦୁର୍ଯୋଧନପ୍ରିଯେ
ଏହି ଯଜ୍ଞସେନଙ୍କ କନ୍ୟାକୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଦ୍ୟୁତରେ ଜିତିଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ପ୍ରସନ୍ନତା ପାଇଁ ରୁଖା କଥା କହିଥିଲେ।
ତାନ୍ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାନ୍ଦୁର୍ଵୃତ୍ତାନ୍ମୁମୂର୍ଷୂନ୍କାଲନୋଦିତାନ୍। ଗମଯିଷ୍ଯାମି ଭୂଯିଷ୍ଠାନହଂ ଵୈଵସ୍ଵତକ୍ଷଯମ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଦୁର୍ଚରିତ୍ର ପୁଅମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁ ଆଶା କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ସମୟ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶଙ୍କୁ ମୁଁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେବି।