ତୂର୍ଣଂ ପ୍ରତ୍ଯାନଯସ୍ଵୈତାନ୍କାମଂ ଵ୍ଯଧ୍ଵଗତାନପି। ଆଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ପୁନର୍ଦ୍ଯୂତମିଦଂ କୁର୍ଵନ୍ତୁ ପାଣ୍ଡଵଃ
ସେମାନେ ଯେଉଁଠିକୁ ଚାହାଁନ୍ତି ଚାଲିଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁରନ୍ତ ସେମାନେକୁ ଡାକନ୍ତୁ। ପାଣ୍ଡବମାନେ ପୁଣି ଏହି ଜୁଆ ଖେଳନ୍ତୁ।
ତତୋ ଦ୍ରୋଣଃ ସୋମଦତ୍ତୋ ବାହ୍ଲୀକଶ୍ଚୈଵ ଗୌତମଃ। ଵିଦୁରୋ ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ରଶ୍ଚ ଵୈଶ୍ଯାପୁତ୍ରଶ୍ଚ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ତାପରେ ଦ୍ରୋଣ, ସୋମଦତ୍ତ, ବାହ୍ଲୀକ, ଗୌତମ, ବିଦୁର, ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ପୁଅ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୈଶ୍ୟପୁତ୍ର,
ଭୂରିଶ୍ରଵାଃ ଶାନ୍ତନଵୋ ଵିକର୍ଣଶ୍ଚ ମହାରଥଃ। ମା ଦ୍ଯୂତମିତ୍ଯଭାଷନ୍ତ ଶମୋଽସ୍ତ୍ଵିତି ଚ ସର୍ଵଶଃ
ଭୂରିଶ୍ରବା, ଶାନ୍ତନୁବଂଶୀ ଓ ମହାରଥୀ ବିକର୍ଣ୍ଣ—ସମସ୍ତେ କହିଲେ, 'ଜୁଆ ହେଉନାହିଁ', ଏବଂ ସମସ୍ତେ ଶାନ୍ତି ହେଉ ବୋଲି ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ଅକାମାନାଂ ଚ ସର୍ଵେଷାଂ ସୁହୃଦାମର୍ଥଦର୍ଶିନାମ୍। ଅକରୋତ୍ପାଣ୍ଡଵାହ୍ଵାନଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଃ ସୁତପ୍ରିଯଃ
କିନ୍ତୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ତାଙ୍କ ପୁଅ ପ୍ରତି ଅତି ଆସକ୍ତ, ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁମାନେ ଭଲ ବୁଝି ମନା କଲେ ମଧ୍ୟ, ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ଡାକିଲେ।
ଅଥାବ୍ରଵୀନ୍ମହାରାଜ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଜନେଶ୍ଵରମ୍। ପୁତ୍ରହାର୍ଦାଦ୍ଧର୍ମଯୁକ୍ତା ଗାନ୍ଧାରୀ ଶୋକକର୍ଶିତା
ତାପରେ ଶୋକରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇଥିବା, ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଓ ପୁଅ ପ୍ରତି ସ୍ନେହଶୀଳ ଗାନ୍ଧାରୀ, ମହାରାଜ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଜାତେ ଦୁର୍ଯୋଧନେ କ୍ଷତ୍ତା ମହାମତିରଭାଷତ। ନୀଯତାଂ ପରଲୋକାଯ ସାଧ୍ଵଯଂ କୁଲପାଂସନଃ
ଦୁର୍ୟୋଧନ ଜନ୍ମ ନେବାବେଳେ, ଜ୍ଞାନୀ ସାରଥି କହିଥିଲେ: 'ଏହି କୁଳ ନାଶକୁ ପରଲୋକକୁ ପଠାଯାଉ।'
ଵ୍ଯନଦଜ୍ଜାତମାତ୍ରୋ ହି ଗୋମାଯୁରିଵ ଭାରତ। ଅନ୍ତୋ ନୂନଂ କୁଲସ୍ଯାସ୍ଯ କୁରଵସ୍ତନ୍ନିବୋଧତ
ଓ ଭାରତ, ଜନ୍ମ ସମୟରେ ସେ ଶିଆଳର ଭଳି ଚିତ୍କାର କରିଥିଲେ। ଏହା ନିଶ୍ଚିତ ଏହି କୁଳର ଅନ୍ତର ଚିହ୍ନ।
ମା ନିମଜ୍ଜୀଃ ସ୍ଵଦୋଷେଣ ମହାପ୍ସୁ ତ୍ଵଂ ହି ଭାରତ। ମା ବାଲାନାମଶିଷ୍ଟାନାମଭିମଂସ୍ଥା ମତିଂ ପ୍ରଭୋ
ଓ ଭାରତ, ନିଜ ଦୋଷରେ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯିବାନି। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଅବିବେକୀ ଓ ଅନଅନୁଶାସିତ ଯୁବକମାନଙ୍କ ମତକୁ ମଞ୍ଜୁର କରନ୍ତୁନାହିଁ।
ମା କୁଲସ୍ଯ କ୍ଷଯେ ଘୋରେ କାରଣଂ ତ୍ଵଂ ଭଵିଷ୍ଯସି। ବଦ୍ଧଂ ସେତୁଂ କୋ ନୁ ଭିନ୍ଦ୍ଯାଦ୍ଧମେଚ୍ଛାନ୍ତଂ ଚ ପାଵକମ୍
କୁଳର ଭୟଙ୍କର ନାଶର କାରଣ ହେବେନି। ଭଲ ଭାବେ ବନ୍ଧା ହୋଇଥିବା ବନ୍ଧକୁ କିଏ ଭାଙ୍ଗିବ? ନିର୍ବଳ ଅଗ୍ନିକୁ କିଏ ନିମିଳାଇବାକୁ ଚାହେବ?
ଶମେ ସ୍ଥିତାନ୍କୋ ନୁ ପାର୍ଥାନ୍କୋପଯେଦ୍ଭରତର୍ଷଭ। ସ୍ମରନ୍ତଂ ତ୍ଵାମାଜମୀଢଂ ସ୍ମାରଯିଷ୍ଯାମ୍ଯହଂ ପୁନଃ
ଶାନ୍ତିରେ ଅଟୁଟ ଥିବା ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ କିଏ ରାଗିବ? ଓ ଭାରତବଂଶୀ, ତୁମ ପୂର୍ବଜ ଅଜମୀଢ଼ଙ୍କୁ ମୁଁ ପୁଣିଥରେ ମନେ ପକାଇବି।
ଶାସ୍ତ୍ରଂ ନ ଶାସ୍ତି ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିଂ ଶ୍ରେଯସେ ଚେତରାଯ ଚ। ନ ଵୈ ଵୃଦ୍ଧୋ ବାଲମତିର୍ଭଵେଦ୍ରାଜନ୍କଥଞ୍ଚନ
ଅବୁଦ୍ଧିମାନ୍ଙ୍କୁ ଶାସ୍ତ୍ର କେବେ ଠିକ୍ ଦିଗ ଦେଉନାହିଁ, ସେଥିରେ ଭଲ କିମ୍ବା ଖରାପ କିଛି ନାହିଁ। ରାଜା, ବୟସ୍ ହେଲେ ମନ ଶିଶୁ ସମାନ ହୁଏନାହିଁ।
ତ୍ଵନ୍ନେତ୍ରାଃ ସନ୍ତୁ ତେ ପୁତ୍ରା ମା ତ୍ଵାଂ ଦୀର୍ଣାଃ ପ୍ରହାସିଷୁଃ। ତସ୍ମାଦଯଂ ମଦ୍ଵଚନାତ୍ତ୍ଯଜ୍ଯତାଂ କୁଲପାଂସନଃ
ତୁମେ ତୁମ ପୁଅମାନେଙ୍କୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦିଅ, ସେମାନେ ଭାଙ୍ଗିଯାଇ ତୁମକୁ ଦୁଃଖ ଦେଉନାହିଁ। ଏହି କୁଳର ଅପମାନକୁ ମୋ କଥା ଅନୁଯାୟୀ ଛାଡ଼ିଦିଅ।
ତଥା ତେ ନ କୃତଂ ରାଜନ୍ପୁତ୍ରସ୍ନେହାନ୍ନରାଧିପ। ତସ୍ଯ ପ୍ରାପ୍ତଂ ଫଲଂ ଵିଦ୍ଧି କୁଲାନ୍ତକରଣାଯ ଯତ୍
ରାଜା, ପୁଅ ପ୍ରତି ଅତିରିକ୍ତ ସ୍ନେହ ଦେଖାଇ ତୁମେ ଏହିପରି କାମ କରିନଥିଲ। ଏହାର ଫଳ ଏବେ ଆସିଛି, ଯାହା କୁଳ ନାଶ ପାଇଁ ହେଉଛି।
ଶମେନ ଧର୍ମେଣ ନଯେନ ଯୁକ୍ତା ଯା ତେ ବୁଦ୍ଧିଃ ସାଽସ୍ତୁ ତେ ମା ପ୍ରମାଦୀଃ। ପ୍ରଧ୍ଵଂସିନୀ କ୍ରୂରସମାହିତା ଶ୍ରୀ- ର୍ମୃଦୁପ୍ରୌଢା ଗଚ୍ଛତି ପୁତ୍ରପୌତ୍ରାନ୍
ଶାନ୍ତି, ଧର୍ମ ଓ ନୀତି ସହିତ ତୁମର ବୁଦ୍ଧି ରହୁ। ଅସାବଧାନ ହେଉନାହିଁ। ଭାଗ୍ୟ ଯଦି କଠୋର ଓ ଦୁଷ୍ଟ ହୁଏ, ତେବେ ସେ ମୃଦୁ ଓ ପକ୍ୱ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପୁଅ-ନାତିମାନେଠାରୁ ଚାଲିଯାଏ।
ଅଥାବ୍ରଵୀନ୍ମହାରାଜୋ ଗାନ୍ଧାରୀଂ ଧର୍ମଦର୍ଶିନୀମ୍। ଅନ୍ତଃ କାମଂ କୁଲସ୍ଯାସ୍ତୁ ନ ଶକ୍ନୋମି ନିଵାରିତୁମ୍
ତାପରେ ମହାରାଜ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଧର୍ମଜ୍ଞା ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ମୁଁ ମନରେ କୁଳ ପାଇଁ ଚାହେଁଥିଲି, କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ରୋକିପାରିଲିନି।'
ଯଥେଚ୍ଛନ୍ତି ତଥୈଵାସ୍ତୁ ପ୍ରତ୍ଯାଗଚ୍ଛନ୍ତୁ ପାଣ୍ଡଵାଃ। ପୁନର୍ଦ୍ଯୂତଂ ଚ କୁର୍ଵନ୍ତୁ ମାମକାଃ ପାଣ୍ଡଵୈଃ ସହ
'ଯେପରି ଚାହାନ୍ତି, ସେପରି ହେଉ। ପାଣ୍ଡବମାନେ ଫେରିଆସନ୍ତୁ। ଆମେ ପୁଣିଥରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହ ଦ୍ୟୂତ ଖେଳିବା।'
ତତୋ ଵ୍ଯଧ୍ଵଗତଂ ପାର୍ଥଂ ପ୍ରାତିକାମୀ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍। ଉଵାଚ ଵଚନାଦ୍ରାଜ୍ଞୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ତାପରେ ପ୍ରାତିକାମୀ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଦେଶରୁ ତାଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ।
ଉପାସ୍ତୀର୍ଣା ସଭା ରାଜନ୍ନକ୍ଷାନୁପ୍ତ୍ଵା ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ଏହି ପାଣ୍ଡଵ ଦୀଵ୍ଯେତି ପିତା ତ୍ଵାହ ନରାଧିପଃ
'ରାଜା, ସଭା ତିଆରି ହୋଇଯାଇଛି, ଦ୍ୟୂତ ପାଇଁ ଗୁଟି ରଖାଯାଇଛି। ଆସ, ପାଣ୍ଡବ, ଖେଳିବାକୁ। ତୁମ ପିତା, ନରପତି, ତୁମକୁ ଡାକୁଛନ୍ତି।'
ଧାତୁର୍ନିଯୋଗାଦ୍ଭୂତାନି ପ୍ରାପ୍ନୁଵନ୍ତି ଶୁଭାଶୁଭମ୍। ନ ନିଵୃତ୍ତିସ୍ତଯୋରସ୍ତି ଦେଵତଵ୍ଯଂ ପୁନର୍ଯଦି
ଭାଗ୍ୟର ଆଜ୍ଞାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଭଲ ଓ ଖରାପ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ଏହି ଦୁଇଠାରୁ କେହି ବାଚିପାରେନାହିଁ। ଭାଗ୍ୟ ଚାହିଲେ, ପୁଣି ଭୋଗିବାକୁ ପଡ଼ିବ।
ଅକ୍ଷଦ୍ଯୂତେ ସମାହ୍ଵାନଂ ନିଯୋଗାତ୍ସ୍ଥଵିରସ୍ଯ ଚ। ଜାନନ୍ନପି କ୍ଷଯକରଂ ନାତିକ୍ରମିତୁମୁତ୍ସହେ
ବଡ଼ମାନ୍ୟଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଦ୍ୟୂତ ଖେଳ ପାଇଁ ଡାକାଯିବା, ମୁଁ ଜାଣିଛି ଏହା ନାଶ ଆଣିବ, ତଥାପି ମୁଁ ଏହାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିପାରୁନାହିଁ।
ଅସମ୍ଭଵୋ ହେମମଯସ୍ଯ ଜନ୍ତୋ- ସ୍ତଥାପି ରାମୋ ଲୁଲୁଭେ ମୃଗାଯ। ପ୍ରାଯଃ ସମାସନ୍ନପରାଭଵାଣାଂ ଧିଯୋ ଵିପର୍ଯସ୍ତତରା ଭଵନ୍ତି
ସୁନାର ମୃଗ ହେବା ଅସମ୍ଭବ, ତଥାପି ରାମ ତାହାକୁ ଦେଖି ମନ ହରାଇଥିଲେ। ପରାଜୟ ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବା ସମୟରେ ମନ ବେଶି ଭ୍ରମିତ ହୁଏ।
ଇତି ବ୍ରୁଵନ୍ନିଵଵୃତେ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ ପାଣ୍ଡଵଃ। ଜାନାଂଶ୍ଚ ଶକୁନେର୍ମାଯାଂ ପାର୍ଥୋ ଦ୍ଯୂତମିଯାତ୍ପୁନଃ
ଏଭଳି କହି, ପାଣ୍ଡବ ଭାଇମାନେ ସହିତ ପଛକୁ ଫେରିଲେ। ଶକୁନିଙ୍କ ଚତୁରତା ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ପାର୍ଥ ପୁଣିଥରେ ଦ୍ୟୂତ ଖେଳିବାକୁ ଗଲେ।
ଵିଵିଶୁସ୍ତେ ସଭାଂ ତାଂ ତୁ ପୁନରେଵ ମହାରଥାଃ। ଵ୍ଯଥଯନ୍ତି ସ୍ମ ଚେତାଂସି ମୁହୃଦାଂ ଭରତର୍ଷଭାଃ
ସେହି ମହାବୀରମାନେ ପୁଣିଥରେ ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ମନରେ ଗଭୀର ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ।
ଯଥୋପଜୋଷମାସୀନାଃ ପୁନର୍ଦ୍ଯୂତପ୍ରଵୃତ୍ତଯେ। ସର୍ଵଲୋକଵିନାଶାଯ ଦୈଵେନୋପନିପୀଡିତାଃ
ପୂର୍ବବତ୍ ବସି, ପୁଣି ଦ୍ୟୂତ ଆରମ୍ଭ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ଭାଗ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦବାଇଦେଲା।
ଅମୁଞ୍ଚତ୍ସ୍ଥଵିରୋ ଯଦ୍ଵୋ ଧନଂ ପୂଜିତମେଵ ତତ୍। ମହାଧନଂ ଗ୍ଲହଂ ତ୍ଵେକଂ ଶୃଣୁ ଭୋ ଭରତର୍ଷଭ
ବଡ଼ମାନ୍ୟ ତୁମର ସମ୍ମାନିତ ଧନକୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ। ଏବେ, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏକ ମହାପଣ ନେଇ କଥା ଶୁଣ।
ଵଯଂ ଵା ଦ୍ଵାଦଶାବ୍ଦାନି ଯୁଷ୍ମାଭିର୍ଦ୍ଯୂତନିର୍ଜିତାଃ। ପ୍ରଵିଶେମ ମହାରଣ୍ଯଂ ରୌରଵାଜିନଵାସସଃ
'ଯଦି ଆମେ ଦ୍ୟୂତରେ ହାରିଯିବା, ତେବେ ଆମେ ବାରହ ବର୍ଷ ଦିଘାରେ ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବା, ଗଛର ଛାଲ ପିନ୍ଧିବା।'
ତ୍ରଯୋଦଶଂ ଚ ସ୍ଵଜନୈରଜ୍ଞାତାଃ ପରିଵତ୍ସରମ୍। ଜ୍ଞାତାଶ୍ଚ ପୁନରନ୍ଯାନି ଵନେ ଵର୍ଷାଣି ଦ୍ଵାଦଶ
'ତେରୋଟିଏ ବର୍ଷରେ ଆମେ ନିଜ ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଅଜଣା ହୋଇ ରହିବା। ଯଦି ଧରାଯିବା, ଆଉ ବାରହ ବର୍ଷ ଜଙ୍ଗଲରେ ରହିବା।'
ଅସ୍ମାଭିର୍ନିର୍ଜିତା ଯୂଯଂ ଵନେ ଦ୍ଵାଦଶ ଵତ୍ସରାନ୍। ଵସଧ୍ଵଂ କୃଷ୍ଣଯା ସାର୍ଧମଜିନୈଃ ପ୍ରତିଵାସିତାଃ
'ଯଦି ତୁମେ ଆମ ପାଖରେ ହାରିଯିବ, ତେବେ ତୁମେ କୃଷ୍ଣା ସହିତ ବାରହ ବର୍ଷ ଜଙ୍ଗଲରେ ମୃଗଚର୍ମ ପିନ୍ଧି ରହିବାକୁ ପଡ଼ିବ।'
ତ୍ରଯୋଦଶଂ ଚ ସ୍ଵଜନୈରଜ୍ଞାତାଃ ପିରଵତ୍ସରମ୍। ଜ୍ଞାତାଶ୍ଚ ପୁନରନ୍ଯାନି ଵନେ ଵର୍ଷାଣି ଦ୍ଵାଦଶ
ତେର ଦିନ୍ ଅପନାଙ୍କ ଲୋକଙ୍କ ଠାରୁ ଅଜଣା ହୋଇ ଅଟୁଟ ରହିବାକୁ ପଡିବ, ଯଦି ଚିହ୍ନାଯିବେ, ତେବେ ପୁଣି ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ ଜଙ୍ଗଲରେ ବାସ କରିବାକୁ ପଡିବ।
ତ୍ରଯୋଦଶେ ଚ ନିର୍ଵୃତ୍ତେ ପୁନରେଵ ଯଥୋଚିତମ୍। ସ୍ଵରାଜ୍ଯଂ ପ୍ରତିପତ୍ତଵ୍ଯମିତରୈରଥଵେତରୈଃ
ତେର ବର୍ଷ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ସେମାନଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ପୁଣି ଫେରି ମିଳିବ, ଯେଉଁଠି ଅନ୍ୟମାନେ କିମ୍ବା ସେମାନେ ନିଜେ ଦେଇପାରନ୍ତି।