ତଂ ହତଂ ପତିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସମେତାସ୍ତସ୍ଯ ବାନ୍ଧଵାଃ। ଅସୀନାଦାଯ ଶକ୍ତୀଶ୍ଚ ରାମଂ ତେ ପ୍ରତ୍ଯଵାରଯନ୍
ସେ ମୃତ ଓ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁମାନେ ଏକଠା ହେଲେ। ସେମାନେ ତଳୱାର ଓ ଶକ୍ତି ନେଇ ରାମଙ୍କ ସାମ୍ନା କଲେ।
ରାମୋଽପି ରଥମାସ୍ଥାଯ ଧନୁରାଯମ୍ଯ ସତ୍ଵରଃ। ଵିସୃଜନ୍ପରମାସ୍ତ୍ରାଣି ଵ୍ଯଧମତ୍ପାର୍ଥିଵାନ୍ବଲୀ
ରାମ ମଧ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ତୀବ୍ର ଧନୁଷ ଟାଣି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି, ଶକ୍ତିରେ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଧ୍ୱଂସ କଲେ।
ତତସ୍ତୁ କ୍ଷତ୍ରିଯା ରାଜଞ୍ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯଭଯାର୍ଦିତାଃ। ଵିଵିଶୁର୍ଗିରିଦୁର୍ଗାଣି ମୃଗାଃ ସିଂହଭଯାଦିଵ
ତାପରେ, ରାଜା, ଜାମଦଗ୍ନ୍ୟଙ୍କ ପୁଅଙ୍କ ଭୟରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ପାହାଡ଼ ଦୁର୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ପଳାଇଗଲେ, ଯେପରି ହରିଣମାନେ ସିଂହ ଭୟରେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଲୁଚିଯାନ୍ତି।
ତେଷାଂ ସ୍ଵଵିହିତଂ କର୍ମ ତଦ୍ଭଯାନ୍ନାନୁତିଷ୍ଠତି। ପ୍ରଜା ଵୃଷଲତାଂ ପ୍ରାପ୍ତା ବ୍ରାହ୍ମଣାନାମଦର୍ଶନାତ୍
ସେଇ ଭୟରେ ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ କାମ କରିପାରିଲେନି; ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦେଖାଯିବା ନଥିବାରୁ ଲୋକମାନେ ଅଧୋପତିତ ହେଲେ।
ତଥା ଚ ଦ୍ରଵିଡାଃ କାଚାଃ ପୁଣ୍ଡାଶ୍ଚ ଶବରୈଃ ସହ। ଵୃଷଲତ୍ଵଂ ପରିଗତା ଵିଚ୍ଛିନ୍ନାଃ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମିଣଃ
ଏଭଳି ଭାବେ ଦ୍ରାବିଡ଼, କାଚ, ପୁଣ୍ଡ୍ର ଏବଂ ଶବରମାନେ ମଧ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ ଛାଡ଼ି ଅଧୋପତିତ ହେଲେ।
ତତସ୍ତୁ ହତଵୀରାସୁ କ୍ଷତ୍ରିଯାସୁ ପୁନଃ ପୁନଃ। ଦ୍ଵିଜୈରଭ୍ଯୁଦିତଂ କ୍ଷତ୍ରଂ ତାନି ରାମୋ ନିହତ୍ଯ ଚ
ତାପରେ, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ପୁନିପୁନି ମାରାଯିବା ପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପୁଣି କ୍ଷତ୍ରିୟ ବଂଶକୁ ଉଦ୍ଭବ କରିଲେ, ଏବଂ ରାମ ତାଙ୍କୁ ପୁନି ନଶ୍ଚିନ୍ନ କଲେ।
ତତସ୍ତ୍ରିସ୍ମପ୍ତମେ ଯାତେ ରାମଂ ଵାଗଶରୀରିଣୀ। ଦିଵ୍ଯା ପ୍ରୋଵାଚ ମଧୁରା ସର୍ଵଲୋକପରିଶ୍ରୁତା
ଏଭଳି ଏକୋଇଶିଁଥର ଘଟିବା ପରେ, ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଏକ ଦିବ୍ୟ ମଧୁର ସ୍ୱର ରାମଙ୍କୁ କହିଲା।
ରାମରାମ ନିଵର୍ତସ୍ଵ ସ୍ଵଗୁଣଂ ନାତ୍ର ପଶ୍ଯସି। କ୍ଷତ୍ରବନ୍ଧୂନିମାନ୍ପ୍ରାମୈର୍ଵିପ୍ରଯୁଜ୍ଯ ପୁନଃ ପୁନଃ
‘ରାମ, ରାମ, ଏଠାରେ ତୁମେ ନିଜ ଗୁଣ ଦେଖୁନାହାଁତ; ତୁମେ ପୁନିପୁନି ଏହି କ୍ଷତ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ଜୀବନରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ କରିଦେଉଛ।
ତଥୈଵ ତଂ ମହାତ୍ମାନମୃଚୀକପ୍ରମୁଖାସ୍ତଥା। ରାମରାମ ମହାଵୀର୍ଯ ନିଵର୍ତସ୍ଵେତ୍ଯଥାବ୍ରୁଵନ୍
ଏହିପରି ମହାତ୍ମା ଋଚୀକ ଆଦି ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟ କହିଲେ, ‘ରାମ, ରାମ, ମହାବୀର, ଏବେ ବନ୍ଦ କର।’
ପିତୁର୍ଵଧମସମୃଷ୍ଯଂସ୍ତୁ ରାମଃ ପ୍ରୋଵାଚ ତାନୃଷୀନ୍। ନାର୍ହା ହନ୍ତ ଭଵନ୍ତୋ ମାଂ ନିଵାରଯିତୁମିତ୍ଯୁତ
ପିତାଙ୍କ ହତ୍ୟା ସହିପାରିନଥିବା ରାମ ତାଁଠାରେ ଥିବା ଋଷିମାନଙ୍କୁ କହିଲେ, ‘ମୋତେ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ଆପଣମାନେ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁନ୍ତି।’
ନାର୍ହସି କ୍ଷତ୍ରବନ୍ଧୂଂସ୍ତ୍ଵଂ ନିହନ୍ତୁଂ ଜଯତାଂ ଵର। ନ ହି ଯୁକ୍ତଂ ତ୍ଵଯା ତାତ ବ୍ରାହ୍ମଣେନସତା ନୃପାନ୍
‘ହେ ବିଜୟୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ତୁମେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁମାନେ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ; ଏହା ଠିକ୍ ନୁହଁ, ପୁଅ, ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଅନ୍ୟାୟରେ ରାଜାମାନେ ମାରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହଁ।’
ପିତୄଣାଂ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା କ୍ରୋଧଂ ତ୍ଯକ୍ତ୍ଵା ସ ଭାର୍ଗଵଃ। ଅଶ୍ଵମେଧସହସ୍ରାଣି ନରମେଧଶତାନି ଚ
ପିତୃମାନେ କହିଥିବା କଥା ଶୁଣି, ଭାର୍ଗବ ରାମ କ୍ରୋଧ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ଏବଂ ହଜାରଟି ଅଶ୍ୱମେଧ ଏବଂ ଶତଟି ନରମେଧ ଯଜ୍ଞ କଲେ।
ଇଷ୍ଟ୍ଵା ସାଗରପର୍ଯନ୍ତାଂ କାଶ୍ଯପାଯ ଦଦୌ ମହୀମ୍। ତେନ ରାମେଣ ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ତୁଲ୍ଯସ୍ତାତ ଦଯଞ୍ଜଯଃ
ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥିବା ପୃଥିବୀକୁ ଯଜ୍ଞ କରି କାଶ୍ୟପଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ; ସେଇ ରାମ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦୟଞ୍ଜୟଙ୍କ ସମାନ ଥିଲେ, ହେ ପିତା।
କାର୍ତଵୀର୍ଯେଣ ଚ ରଣେ ତୁଲ୍ଯଃ ପାର୍ଥୋ ନ ସଂଶଯଃ। ରଣେ ଵିକ୍ରମ୍ଯ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପାର୍ଥଂ ଜେତୁଂ ନ ଶକ୍ଯତେ
କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ମଧ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାର୍ଥଙ୍କ ସମାନ ଥିଲେ, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ରାଜେନ୍ଦ୍ର, ଯୁଦ୍ଧରେ ପାର୍ଥ ଯେପରି ଶୌର୍ୟ ଦେଖାଇଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ କେହି ହରାଇପାରିବେନି।
ଶୃଣୁ ରାଜନ୍ପୁରାଽଚିନ୍ତ୍ଯାନର୍ଜୁନସ୍ଯ ଚ ସାହସାନ୍। ଅର୍ଜୁନୋ ଧନ୍ଵିନାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ଦୁଷ୍କରଂ କୃତଵାନ୍ପୁରା
ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଅଦ୍ଭୁତ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଣ; ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ ଅର୍ଜୁନ ପୂର୍ବେ ଏକ ଅତି କଠିନ କାମ କରିଥିଲେ।
ଦ୍ରୁପଦସ୍ଯ ପୁରେ ରାଜନ୍ଦ୍ରୌପଦ୍ଯାଶ୍ଚ ସ୍ଵଯଂଵର।। ଆବାଲଵୃଦ୍ଧସଙ୍କ୍ଷୋଭେ ସର୍ଵକ୍ଷତ୍ରସମାଗମେ। କ୍ଷିପ୍ରକାରୀ ଜଲେ ମତ୍ସ୍ଯଂ ଦୁର୍ନିରୀକ୍ଷ୍ଯଂ ସସର୍ଜ ହ
ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ସହରରେ, ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ସ୍ୱୟଂବରରେ, ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଯୁବକ ବୃଦ୍ଧ ସମାବେଶରେ, ଅର୍ଜୁନ ଜଳରେ ଥିବା ଦୁର୍ଦ୍ଦୃଶ୍ୟ ମାଛକୁ ତୁରନ୍ତ ଆଘାତ କରିଥିଲେ।
ସର୍ଵୈର୍ନୃପୈରସାଧ୍ଯଂ ତତ୍କାର୍ମୁକପ୍ରଵରଂ ଚ ଵୈ। କ୍ଷଣେନ ସଜ୍ଯମକରୋତ୍ସର୍ଵକ୍ଷତ୍ରସ୍ଯ ପଶ୍ଯତଃ
ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଯେଉଁ ଧନୁଷକୁ ଚାପିପାରିଲେନି, ସେଇ ଧନୁଷକୁ ଅର୍ଜୁନ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସଜାଇଦେଲେ।
ତତୋ ଯନ୍ତ୍ରମଯଂ ଵିଧ୍ଵା ଵିସାରଂ ଫଲ୍ଗୁନୋ ବଲୀ। କୃଷ୍ଣଯା ହେମମାଲ୍ଯେନ ସ୍କନ୍ଧେ ସ ପରିଵେଷ୍ଟିତଃ
ତାପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଫଳ୍ଗୁନ ଯନ୍ତ୍ର ତୋଡ଼ିଦେଲେ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମାଳା ନେଇ ତାଙ୍କ ଗଳାକୁ ପିରିଦେଲେ।
ତତସ୍ତଯା ଵୃତଂ ପାର୍ଥଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସର୍ଵେ ନୃପାସ୍ତଦା। ରୋଷାତ୍ସର୍ଵାଯୁଧାନ୍ଗୃହ୍ଯ କ୍ରୁଦ୍ଧା ଵୀରା ମହୌଜସଃ। ଵୈକର୍ତନଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ସର୍ଵେ ପାର୍ଥମୁପାଦ୍ରଵନ୍
ତାପରେ ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଦେଖିଲେ ଯେ ଦ୍ରୌପଦୀ ଅର୍ଜୁନକୁ ବରିଛନ୍ତି; ଏହା ଦେଖି ସମସ୍ତ ବଳଶାଳୀ ରାଜାମାନେ ରୋଷରେ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ, ବୈକର୍ତ୍ତନଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଉପରେ ଧାଉଥିଲେ।
ସ ସର୍ଵାନ୍ପାର୍ଥିଵାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ରୁଦ୍ଧାନ୍ପାର୍ଥୋ ମହାବଲଃ। ଵାରଯିତ୍ଵା ଶରୈସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣୈରଜଯତ୍ତତ୍ର ସ ସ୍ଵଯମ୍
ସେଇ ସମସ୍ତ କ୍ରୁଧ୍ଧ ରାଜାମାନେ ଦେଖି, ମହାବଳୀ ପାର୍ଥ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ସେମାନଙ୍କୁ ରୋକି, ସେଠାରେ ସ୍ୱୟଂ ବିଜୟ ହେଲେ।
ଜିତ୍ଵା ତୁ ତାନ୍ମହୀପାଲାନ୍ସର୍ଵାନ୍କର୍ଣପୁରୋଗମାନ୍। ଲେଭେ କୃଷ୍ଣାଂ ଶୁଭାଂ ପାର୍ଥୋ ଯୁଧ୍ଵା ଵୀର୍ଯବଲାତ୍ତଦା
କର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତି, ପାର୍ଥ ତାଙ୍କର ଶୂରତା ଓ ଶକ୍ତିରେ ଶୁଭ କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ଲାଭ କଲେ।
ସର୍ଵକ୍ଷତ୍ରସମୂହେଷୁ ଅମ୍ବାଂ ଭୀଷ୍ମୋ ଯଥା ପୁରା। ତତଃ କଦାଚିଦ୍ବୀଭତ୍ସୁସ୍ତୀର୍ଯଯାତ୍ରାଂ ଯଯୌ ସ୍ଵଯମ୍
ପୂର୍ବରୁ ଭୀଷ୍ମ ଯେପରି ଅମ୍ବାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ନେଇଥିଲେ, ସେହିପରି ବିଭତ୍ସୁ ଏକା ଏକା ଦିଗ୍ବିଜୟ ଯାତ୍ରାକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଅଥୋଲୂପୀଂ ଶୁଭାଂ ତାତ ନାଗରାଜସତାଂ ତଦା। ନାଗେଷ୍ଵାପ ଵରାଗ୍ର୍ଯେଷୁ ପ୍ରାର୍ଥିତୋଽଥ ଯଥା ତଥା
ତାପରେ, ନାଗମାନେ ଉଲୂପୀଙ୍କୁ ପାଇଁ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କଲେ, ତେଣୁ ସେ ନାଗକନ୍ୟାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଉଲୂପୀଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
ତତୋ ଗୋଦାଵରୀଂ କୃଷ୍ଣାଂ କାଵେରୀଂ ଚାଵଗାହତ। ତତ୍ର ପାଣ୍ଡ୍ଯଂ ସମାସାଦ୍ଯ ତସ୍ଯ କନ୍ଯାମଵାପ ସଃ
ଅର୍ଜୁନ ଗୋଦାବରୀ, କୃଷ୍ଣା ଓ କାଭେରୀ ନଦୀରେ ସ୍ନାନ କରି, ପାଣ୍ଡ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଗଲେ ଓ ତାଙ୍କର କନ୍ୟାକୁ ଲାଭ କଲେ।
ଲବ୍ଧ୍ଵା ଜିଷ୍ଣୁର୍ମୁଦଂ ତତ୍ର ତତୋ ଯାମ୍ଯାଂ ଦିଶଂ ଯଯୌ
ସେଠାରେ ଆନନ୍ଦ ଲାଭ କରି, ଜିଷ୍ଣୁ ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ସ ଦକ୍ଷିଣଂ ସମୁଦ୍ରାନ୍ତଂ ଗତ୍ଵା ଚାପ୍ସରସାଂ ଚ ଵୈ। କୁମାରତୀର୍ଥମାସାଦ୍ଯ ମୋକ୍ଷଯାମାସ ଚାର୍ଜୁନଃ
ଅର୍ଜୁନ ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରର ସୀମା ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ଥିବା ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳ କୁମାରତୀର୍ଥକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଠାରେ ଅପ୍ସରାମାନେଙ୍କୁ ମୁକ୍ତି ଦେଲେ।
ଗ୍ରାହରୂପାଶ୍ଚ ତାଃ ପଞ୍ଚ ଅତିଶୌର୍ଯେଣ ଵୈ ବଲାତ୍। କନ୍ଯାତୀର୍ଥଂ ସମଭ୍ଯେତ୍ଯ ତତୋ ଦ୍ଵାରଵତୀଂ ଯଯୌ
ସେଉଁଠି ପାଞ୍ଚ ଅପ୍ସରା କୁମ୍ଭୀର ରୂପ ନେଇ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଶୂରତା ଓ ଶକ୍ତିରେ କନ୍ୟାତୀର୍ଥକୁ ଆସିଲେ; ତାପରେ ସେ ଦ୍ୱାରାବତୀକୁ ଗଲେ।
ତତ୍ର କୃଷ୍ଣନିଦେଶାତ୍ସ ସୁଭଦ୍ରାଂ ପ୍ରାପ୍ଯ ଫଲ୍ଗୁନଃ। ତାମାରୋପ୍ଯ ରଥୋପସ୍ଥେ ପ୍ରଯଯୌ ସ୍ଵପୁରୀଂ ପ୍ରତି
ସେଠାରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଫଳ୍ଗୁନା ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ପାଇଲେ; ତାଙ୍କୁ ରଥରେ ବସାଇ ନିଜ ସହରକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଅଥାଦାଯ ଗତେ ପାର୍ଥେ ତେ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ସର୍ଵଯାଦଵାଃ। ତମଭ୍ଯଧାଵନ୍ତ୍ସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧାଃ ସିଂହଵ୍ଯାଘ୍ରଗଣା ଇଵ
ପାର୍ଥ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ନେଇ ଚାଲିଗଲାପରେ, ସମସ୍ତ ଯାଦବମାନେ ଏହା ଶୁଣି, ସିଂହ ଓ ବାଘର ଦଳ ପରି ଭୟଙ୍କର ରୋଷରେ ତାଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନଃ କୃତଵର୍ମା ଚ ଗଦଃ ସାରଣସାତ୍ଯକୀ। ଆହୁକଶ୍ଚୈଵ ସାମ୍ବଶ୍ଚ ଚାରୁଦେଷ୍ଣୋ ଵିଦୂରଥଃ
ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, କୃତବର୍ମା, ଗଦା, ସାରଣ, ସାତ୍ୟକୀ, ଆହୁକ, ସାମ୍ବ, ଚାରୁଦେଷ୍ଣ ଓ ବିଦୂରଥ,