କ୍ଷୁଦ୍ରଧର୍ମଂ ନୈକୃତିକଂ ଶକୁନିଂ ପାପଚେତସମ୍। ସହଦେଵୋ ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ହନିଷ୍ଯତି ସବାନ୍ଧଵମ୍
ଶକୁନି, ନିମ୍ନ ଚରିତ୍ର ଓ ପାପ ହୃଦୟ ଧାରଣ କରି, ସହଦେବ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେବେ।
ଏଵମୁକ୍ତେ ତୁ ଵଚନେ ଦ୍ରୌପଦ୍ଯା ଧର୍ମଶୀଲଯା। ତତୋଽନ୍ତରିକ୍ଷାତ୍ସୁମହତ୍ପୁଷ୍ପଵର୍ଷମଵାପତତମ୍
ଧର୍ମଶୀଳ ଦ୍ରୌପଦୀ ଏହି କଥା କହିବା ପରେ, ଆକାଶରୁ ବଡ଼ ପୁଷ୍ପ ବର୍ଷା ହେଲା।
ତେଷାଂ ତୁ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନୋଚୁସ୍ତତ୍ର ସଭାସଦଃ। ଅର୍ଜୁନସ୍ଯ ଭଯାଦ୍ରାଜନ୍ନଭୂନ୍ନିଶ୍ଶବ୍ଦମତ୍ର ଵୈ
ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସଭାରେ କେହି କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ରାଜା, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଭୟରେ ସେଠାରେ ନିରବତା ରହିଲା।
ଦ୍ରୌପଦ୍ଯା ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚୁକୋପାଥ ଧନଞ୍ଜଯଃ। ସ ତଦା କ୍ରୋଧତାମ୍ରାକ୍ଷ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଧନଞ୍ଜୟ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ହୋଇ, ସେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅଯଂ ତୁ ମାଂ ଵାରଯତେ ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା କ୍ରୋଧତାମ୍ରାକ୍ଷୋ ଧନୁରାଦାଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମୋତେ ରୋକିଛନ୍ତି।' ଏହି କଥା କହି, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ହୋଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନଞ୍ଜୟ ଧନୁଷ ଉଠାଇଲେ।
ସଵ୍ଯସାଚୀ ସମୁତ୍ପତ୍ଯ ତାଞ୍ଛତ୍ରୂନ୍ସମୁଦୈକ୍ଷତ। ଉଦ୍ଯତଂ ଫଲ୍ଗୁନଂ ତତ୍ର ଦଦୃଶୁଃ ସର୍ଵପାର୍ଥିଵାଃ
ସବ୍ୟସାଚୀ ଉଠି, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦେଖିଲେ; ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଫଳ୍ଗୁନଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଯୁଗାନ୍ତେ ସର୍ଵଲୋକାଂସ୍ତୁ ଦହନ୍ତମିଵ ପାଵକମ୍। ଵୀକ୍ଷମାଣଂ ଧନୁଷ୍ପାମିଂ ହନ୍ତୁକାମଂ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ଯୁଗ ଶେଷରେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଦହାଉଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି, ଧନୁ ହାତରେ ଧରି, ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ପୁନିପୁନି ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ଅର୍ଜୁନ ଦୃଢ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଚାହିଲେ।
ହନ୍ତୁକାମଂ ପଶୂନ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ରୁଦ୍ରଂ ଦକ୍ଷକ୍ରତୌ ଯଥା। ତଥାଭୂତଂ ନରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଷେଦୁସ୍ତତ୍ର ମାନଵାଃ
ଦକ୍ଷର ଯଜ୍ଞରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ରୁଦ୍ର ପରି ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେଠାରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଭୟରେ ଅତି ଭୀତ ହେଲେ।
ଧନଞ୍ଜଯସ୍ଯଵ ଵୀର୍ଯଜ୍ଞା ନିରାଶା ଜୀଵିତେ ତଦା। ମୃତଭୂତା ଭଵନ୍ସର୍ଵେ ନେତ୍ରୈରନିମିଷୈରିଵ
ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଜାଣି, ସମସ୍ତେ ଜୀବନର ଆଶା ଛାଡିଦେଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ମୃତ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି ଭଳି, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଅନିମିଷ ରହିଗଲା।
ଅର୍ଜୁନଂ ଧର୍ମପୁତ୍ରଂ ଚ ସମୁଦୈକ୍ଷନ୍ତ ପାର୍ଥିଵାଃ। କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ତଦାଽର୍ଜୁନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୃଥିଵୀ ଚ ଚଚାଲ ହ
ପୃଥିବୀର ରାଜାମାନେ ଅର୍ଜୁନ ଓ ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଏକସাথে ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ଅର୍ଜୁନଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଦେଖି, ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟ କମ୍ପିଗଲା।
ଖେଚରାଣି ଚ ଭୂତାନି ଵିତ୍ରେସୁର୍ଵୈ ଭଯାର୍ଦିତାଃ। ନାଦିତ୍ଯୋ ଵିରରାଜାଥ ନାପି ଵାନ୍ତି ଚ ମାରୁତାଃ
ଆକାଶରେ ଚଳିଥିବା ଭୂତମାନେ ଭୟରେ ବିହ୍ୱଳ ହେଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚମକିଲା ନାହିଁ, ପବନ ମଧ୍ୟ ବହିଲା ନାହିଁ।
ନ ଚନ୍ଦ୍ରୋ ନ ଚ ନକ୍ଷତ୍ରଂ ଦ୍ଯୌର୍ଦିଶୋନ ନ ଵିଭାନ୍ତି ହ। ସର୍ଵମାଵିଦ୍ଧମଭଵଜ୍ଜଗତ୍ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍
ଚନ୍ଦ୍ର, ତାରା, ଆକାଶ କିମ୍ବା ଦିଗ ଏକଟି ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଲା ନାହିଁ; ସମସ୍ତ ଜଗତ, ଚଳିତ ଓ ଅଚଳ, ଅନ୍ଧାରରେ ବିଲିନ ହେଇଗଲା।
ଉତ୍ପତନ୍ସ ଵଭୌ ପାର୍ତୋ ଦିଵାକର ଇଵାମ୍ବରେ
ଅର୍ଜୁନ ଉଡିଉଠିଲେ, ଆକାଶରେ ଉଦୟ ହେଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକିଲେ।
ପାର୍ଥଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ରୁଦ୍ଧଂ କାଲାନ୍ତକଯମୋପମମ୍। ଭୀମସେନୋ ମୁଦା ଯୁକ୍ତୋ ଯୁଦ୍ଧାଯୈଵ ମନୋ ଦଧେ
କ୍ରୁଧ୍ଧ ଅର୍ଜୁନ, ଶେଷକାଳର ଯମ ପରି ଦେଖି, ଭୀମସେନ ଖୁସି ହେଲେ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ମନ ଦେଲେ।
ପାଞ୍ଚାଲୀ ଚ ଦଦର୍ଶାଥ ସୁସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ଧନଞ୍ଜଯମ୍। ହନ୍ତୁକାମଂ ରିପୂନ୍ମର୍ଵାନ୍ସୁପର୍ଣମିଵ ପନ୍ନଗାନ୍
ପାଞ୍ଚାଳୀ ଦେଖିଲେ, ଗଭୀର କ୍ରୋଧରେ ଭରିତ ଧନଞ୍ଜୟ, ଶତ୍ରୁମାନେ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ, ଗରୁଡ ପରି ସାପମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା।
ଦୁଷ୍ପ୍ରେକ୍ଷଃ ସୋଽଭଵତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଯୁଗାନ୍ତାଗ୍ନିରିଵ ଜ୍ଵଲନ୍। ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତେଜସା ଯୁକ୍ତଂ ଵିଵ୍ଯଧୁଃ ପୁରଵାସିନଃ
କ୍ରୋଧରେ ଅର୍ଜୁନ ଦୁଃସହ ହେଇଗଲେ, ଯୁଗ ଶେଷର ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳିଲେ; ତାଙ୍କର ପ୍ରଭା ଦେଖି ସହରବାସୀମାନେ ଭୟରେ ବିହ୍ୱଳ ହେଲେ।
ଉତ୍ପତନ୍ତଂ ତୁ ଵେଗେନ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧନଞ୍ଜଯମ୍। ଜଗ୍ରାହ ସ ତଦା ରାଜା ପୁରୁହୂତୋ ଯଥା ହରିମ୍
ଧନଞ୍ଜୟ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆଗେ ବଢିଯାଉଥିବାବେଳେ, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ହରିଙ୍କୁ ଅଟକାଇଥାନ୍ତି।
ଉଵାଚ ସ ଘୃଣୀ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ମା ପାର୍ଥ ସାହସଂ କାର୍ଷୀର୍ମା ଵିନାଶଂ ଗମେଦ୍ଯଶଃ
ତାପରେ, ଦୟାଳୁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ: 'ପାର୍ଥ, ଅତିସାହସ କରିନି, ତୁମର ଯଶ ନଷ୍ଟ କରିନି।'
ଅହମେତାନ୍ପାପକୃତୋ ଦ୍ଯୂତଜ୍ଞାନ୍ଦଗ୍ଧୁମୁତ୍ସହେ। କନ୍ତ୍ତ୍ଵସତ୍ଯଗତିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ରୋଧୋ ନାଶମୁପୈତି ମେ
'ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଦ୍ୟୁତ କ୍ରିଡାକାରୀମାନେ ଦହିବାକୁ ମୁଁ ସହିପାରିବି; କିନ୍ତୁ ଅସତ୍ୟର ପଥ ଦେଖି, ମୋ କ୍ରୋଧ ଶାନ୍ତ ହେଇଯାଏ।'
ତ୍ଵମିମଂ ଜଗତୋଽର୍ଥେ ଵୈ କୋପଂ ସଂଯଚ୍ଛ ପାଣ୍ଡଵ
'ଏହି ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ, ପାଣ୍ଡବ, ତୁମ କ୍ରୋଧ ଦମନ କର।'
ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତଦା ରାଜ୍ଞା ପାଣ୍ଡଵୋଽଥ ଧନଞ୍ଜଯଃ। କ୍ରୋଧଂ ସଂଶମଯନ୍ପାର୍ଥୋ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ପ୍ରତି ସ୍ଥିତଃ
ରାଜାଙ୍କ ଉପଦେଶ ପାଇଁ, ପାର୍ଥ ଧନଞ୍ଜୟ କ୍ରୋଧ ଶାନ୍ତ କରି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପୁତ୍ରମାନେ ପ୍ରତି ଦୃଢ ହେଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ଵୀରେ ପ୍ରଶାନ୍ତେ ତୁ ପାଣ୍ଡଵେ ଫଲ୍ଗୁନେ ପୁନଃ। ସୁସମ୍ପ୍ରହୃଷ୍ଟମଭଵଜ୍ଜଗତ୍ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍
ସେ ଭୀର ପାଣ୍ଡବ ଫଳ୍ଗୁନ ଶାନ୍ତ ହେଲାପରେ, ସମସ୍ତ ଚଳିତ ଓ ଅଚଳ ଜଗତ ପୁନି ଅତି ଖୁସି ହେଲା।
ଵାରିତଂ ଚ ତଥା ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭ୍ରାତ୍ରା ପାର୍ଥଂ ଵୃକୋଦରଃ। ବଭୂଵ ଵିମନା ରାଜନ୍ନଭୂନ୍ନିଶ୍ଶବ୍ଦମତ୍ର ଵୈ
ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଭ୍ରାତା ଦ୍ୱାରା ଏଭଳି ଅଟକାଯିବା ଦେଖି, ବୃକୋଦର ବିମନା ହେଲେ; ଏଠି ସ୍ଥାନଟି ନିରବ ହେଇଗଲା, ରାଜନ।
ତତୋ ରାଜ୍ଞୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଗେହେ ଗୋମାଯୁରୁଚ୍ଚୈର୍ଵ୍ଯାହରଦଗ୍ନିହୋତ୍ରେ। ତଂ ରାସଭାଃ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷନ୍ତ ରାଜ- ନ୍ସମନ୍ତତଃ ପକ୍ଷିଣଶ୍ଚୈଵ ରୌଦ୍ରାଃ
ତାପରେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ରାଜାଙ୍କ ଘରେ, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ସ୍ଥାନରେ ଏକ ଶିଆଳ ଉଚ୍ଚରେ କୁହିଲା; ଚାରିପାଖରେ ଗଧାମାନେ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ଏବଂ ଭୟଙ୍କର ପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଚିତ୍କାର କଲେ, ରାଜନ।
ତଂ ଵୈ ଶବ୍ଦଂ ଵିଦୁରସ୍ତତ୍ତ୍ଵଵେଦୀ ଶୁଶ୍ରାଵ ଘୋରଂ ସୁବଲାତ୍ମଜା ଚ। ଭୀଷ୍ମୋ ଦ୍ରୋଣୋ ଗୌତମଶ୍ଚାପି ଵିଦ୍ଵାନ୍ ସ୍ଵସ୍ତିସ୍ଵସ୍ତୀତ୍ଯପି ଚୈଵାହୁରୁଚ୍ଚୈଃ
ଯେଉଁମାନେ ସତ୍ୟକୁ ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ସେଇ ଶବ୍ଦକୁ ଚିହ୍ନିଲେ; ସୁବଳଙ୍କ ପୁଅ ଭୟଙ୍କର ଶବ୍ଦଟିକୁ ଶୁଣିଲେ, ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ ଓ ଗୌତମ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଲେ। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ 'ଶୁଭ ହେଉ! ଶୁଭ ହେଉ!' ବୋଲି କହିଲେ।
ତତୋ ଗାନ୍ଧାରୀ ଵିଦୁରଶ୍ଚାପି ଵିଦ୍ଵାଂ- ସ୍ତମୁତ୍ପାତଂ ଘୋରମାଲକ୍ଷ୍ଯ ରାଜ୍ଞେ। ନିଵେଦଯାମାସତୁରାର୍ତଵତ୍ତଦା ତତୋ ରାଜା ଵାକ୍ଯମିଦଂ ବଭାଷେ
ତାପରେ ଗାନ୍ଧାରୀ ଓ ପଣ୍ଡିତ ଵିଦୁର, ସେଇ ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁ ଦେଖି, ରାଜାଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଭରା ମନେ ସେଥିରେ ସୂଚନା ଦେଲେ; ତାପରେ ରାଜା ଏହି କଥା କହିଲେ।
ହତୋଽସି ଦୁର୍ଯୋଧନ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧେ ଯସ୍ତ୍ଵଂ ସଭାଯାଂ କୁରୁପୁଙ୍ଗଵାନାମ୍। ସ୍ତ୍ରିଯଂ ସମାଭାଷସି ଦୁର୍ଵିନୀତ ଵିଶେଷତୋ ଦ୍ରୌପଦୀଂ ଧର୍ମପତ୍ନୀମ୍
ଦୁର୍ଯୋଧନ, ତୁମେ ନଷ୍ଟ ହେଲା, ମୂଢ଼ ମନ ଥିବା ତୁମେ, କାରଣ କୁରୁମାନଙ୍କ ସଭାରେ ତୁମେ ଜଣେ ଜୀବନ୍ତା ନାରୀଙ୍କୁ, ବିଶେଷ କରି ଧର୍ମପତ୍ନୀ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ, ଅସଭ୍ୟ ଭାବରେ କଥା କହିଲା।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ମନୀଷୀ ହିତାନ୍ଵେଷୀ ବାନ୍ଧଵାନାମପାଯାତ୍। କୃଷ୍ଣାଂ ପାଞ୍ଚାଲୀମବ୍ରଵୀତ୍ସାନ୍ତ୍ଵପୂର୍ଵଂ
ଏପରି କହି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର, ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କ ଭଲ ଚାହିଁ, ଚାଲିଗଲେ; ତାପରେ ସେ କୃଷ୍ଣା ପାଞ୍ଚାଳୀଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଭରା କଥା କହିଲେ।
ଵରଂ ଵୃଣୀଷ୍ଵ ପାଞ୍ଚାଲି ମତ୍ତୋ ଯଦଭିଵାଞ୍ଛସି
ପାଞ୍ଚାଳୀ, ତୁମେ ମୋତେ ଯେଉଁ ବର ଚାହୁଁଛ, ଚୟନ କର।
ଦଦାସି ଚେଦ୍ଵରଂ ମହ୍ଯଂଵୃଣୋମି ଭରତର୍ଷଭ। ସର୍ଵଧର୍ମାନୁଗଃ ଶ୍ରୀମାନଦାସୋଽସ୍ତୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ଯଦି ଆପଣ ମୋତେ ବର ଦେଉଛନ୍ତି, ମୁଁ ଚୟନ କରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସମସ୍ତ ଧର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ଶ୍ରୀମାନ୍, କେବେ ଦାସ ହେବେ ନାହିଁ।