ଯାନକ୍ଷାନ୍ମନ୍ଯସେ ମୂଢ ଗାନ୍ଧାରାଣାଂ ଯଶୋହର। ନୈତେ ହ୍ଯକ୍ଷାଃ ଶିତା ଵାଣାସ୍ତ୍ଵଯୈତେ ସମରେ ଧୃତାଃ
ମୂଢ଼, ତୁମେ ଗାନ୍ଧାରୀମାନେର ମହିମା ଭାବି ଯେ ଏହି ଦାୟା ଚାଲିଛ, ଏଗୁଡ଼ିକ ଦାୟା ନୁହେଁ, ଯୁଦ୍ଧରେ ତୁମେ ଧରିଥିବା ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ।
ଯଥା ଚୈଵୋକ୍ତଵାନ୍ଭୀମସ୍ତ୍ଵାମୁଦ୍ଦିଶ୍ଯ ସବାନ୍ଧଵମ୍। କର୍ତାଽହଂ କର୍ମଣା ଚାସ୍ଯ କୁରୁକାର୍ଯାଣି ସର୍ଵଶଃ। ଯଦି ସ୍ଥସ୍ଯାସି ସଙ୍ଗ୍ରାମେ କ୍ଷତ୍ରଧର୍ମେଣ ସୌବଲ
ଭୀମ ଯେପରି ତୁମେ ଓ ତୁମ ବନ୍ଧୁମାନେଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କରି କହିଛି, ସେପରି ମୁଁ କୁରୁମାନେଙ୍କ ସମସ୍ତ କାମ କରିବି, ଯଦି ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ତୁମେ ଠିଆ ହେବ।
ସହଦେଵଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନକୁଲୋଽପି ଵିଶାମ୍ପତେ। ଦର୍ଶନୀଯତମୋ ନୄଣାମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ସହଦେବଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠୁ ଦର୍ଶନୀୟ ନକୁଳ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ସୁତେଯଂ ଯଜ୍ଞସେନସ୍ଯ ଦ୍ଯୂତେଽସ୍ମିନ୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଜୈଃ। ଯୈର୍ଵାଚଃ ଶ୍ରାଵିତା ରୂକ୍ଷା ଧୂର୍ତୈର୍ଦୁର୍ଯୋଧନପ୍ରିଯୈଃ
ଯଜ୍ଞସେନଙ୍କ ଝିଅ ଏହି ଦ୍ୟୁତରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅପମାନିତ ହେଲେ, ଯେଉଁମାନେ ଦୁର୍ଯୋଧନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଚତୁର ଲୋକମାନେ ଦ୍ୱାରା କଠୋର କଥା କହିଥିଲେ।
ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାନ୍ସୁଦୁର୍ଵୃତ୍ତାନ୍ମୁମୂର୍ଷୂନ୍କାଲଚୋଦିତାନ୍। ଦର୍ଶଯିଷ୍ଯାମି ଭୂଯିଷ୍ଠମହଂ ଵୈଵସ୍ଵତକ୍ଷଯମ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଦୁଷ୍ଟ ପୁତ୍ରମାନେ, ଖରାପ ଚରିତ୍ର ଓ କାଳରେ ପ୍ରେରିତ, ମୁଁ ସେମାନେଙ୍କୁ ବଡ଼ ପରିମାଣରେ ଯମଙ୍କ ନାଶ ଦେଖାଇବି।
ଉଲୂକଂ ଚ ଦୁରାତ୍ମାନଂ ସୌବଲସ୍ଯ ପ୍ରିଯଂ ସୁତମ୍। ହନ୍ତାଽହମସ୍ମି ସମରେ ମମ ଶତ୍ରୁଂ ନରାଧମମ୍
ଉଲୂକ, ଦୁଷ୍ଟ ମନ ଧାରଣ କରିଥିବା ସୁବଲଙ୍କ ପ୍ରିୟ ପୁତ୍ର, ମୋ ଶତ୍ରୁ ଓ ନିମ୍ନ ମନୁଷ୍ୟ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେବି।
ନିଦେଶାଦ୍ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ଦ୍ରୌପଦ୍ଯାଃ ପଦଵୀଂ ଚରନ୍। ନର୍ଧାର୍ତରାଷ୍ଟାଂ ପୃଥିଵୀଂ କର୍ତାସ୍ମି ନଚିରାଦିଵା
ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଓ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରି, ମୁଁ ଶୀଘ୍ର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦମିତ ପୃଥିବୀକୁ ଗଞ୍ଜାଇଦେବି।
ଯସ୍ମାଚ୍ଚୋରୁଂ ଦର୍ଶଯସେ ଯସ୍ମାଚ୍ଚୋରୁଂ ନିରୀକ୍ଷସେ। ତସ୍ମାତ୍ତଵ ହ୍ଯଧର୍ମିଷ୍ଠ ଊରୌ ମୃତ୍ଯୁର୍ଭଵିଷ୍ଯତି
ତୁମେ ଯେପରି ଅହଂକାରରେ ତୁମ ଉରୁ ଦେଖାଉଛ ଓ ନିରୀକ୍ଷଣ କରୁଛ, ଏହି ଅଧର୍ମୀ, ତୁମର ଉରୁରେ ମୃତ୍ୟୁ ଆସିବ।
ଯସ୍ମାଚ୍ଚୈଵଂ କ୍ଲେଶଯତି ଭ୍ରାତା ତେ ମାଂ ଦୁରାତ୍ମଵାନ୍। ତସ୍ମାଦୁଧିରମେଵାସ୍ଯ ପାସ୍ଯତେ ଵୈ ଵୃକୋଦରଃ
ତୁମର ଦୁଷ୍ଟ ଭାଇ ମୋତେ ଏଭଳି କଷ୍ଟ ଦେଉଛି, ଏହି କାରଣରୁ ଭୀମ ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କ ରକ୍ତ ପିଇବେ।
ଇମଂ ଚ ପାପିଷ୍ଠମତିଂ କର୍ଣଂ ସମୁତବାନ୍ଧଵମ୍। ସାମାତ୍ଯଂ ସପରୀଵାରଂ ହନିଷ୍ଯତି ଧନଞ୍ଜଯଃ
ଏହି କର୍ଣ୍ଣ, ସବୁଠୁ ପାପୀ ମନ ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁ, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ପରିବାର ସହିତ, ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ହେବେ।
କ୍ଷୁଦ୍ରଧର୍ମଂ ନୈକୃତିକଂ ଶକୁନିଂ ପାପଚେତସମ୍। ସହଦେଵୋ ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ହନିଷ୍ଯତି ସବାନ୍ଧଵମ୍
ଶକୁନି, ନିମ୍ନ ଚରିତ୍ର ଓ ପାପ ହୃଦୟ ଧାରଣ କରି, ସହଦେବ କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରିଦେବେ।
ଏଵମୁକ୍ତେ ତୁ ଵଚନେ ଦ୍ରୌପଦ୍ଯା ଧର୍ମଶୀଲଯା। ତତୋଽନ୍ତରିକ୍ଷାତ୍ସୁମହତ୍ପୁଷ୍ପଵର୍ଷମଵାପତତମ୍
ଧର୍ମଶୀଳ ଦ୍ରୌପଦୀ ଏହି କଥା କହିବା ପରେ, ଆକାଶରୁ ବଡ଼ ପୁଷ୍ପ ବର୍ଷା ହେଲା।
ତେଷାଂ ତୁ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ନୋଚୁସ୍ତତ୍ର ସଭାସଦଃ। ଅର୍ଜୁନସ୍ଯ ଭଯାଦ୍ରାଜନ୍ନଭୂନ୍ନିଶ୍ଶବ୍ଦମତ୍ର ଵୈ
ସେମାନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ସଭାରେ କେହି କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ, ରାଜା, ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଭୟରେ ସେଠାରେ ନିରବତା ରହିଲା।
ଦ୍ରୌପଦ୍ଯା ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚୁକୋପାଥ ଧନଞ୍ଜଯଃ। ସ ତଦା କ୍ରୋଧତାମ୍ରାକ୍ଷ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଧନଞ୍ଜୟ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ; ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ହୋଇ, ସେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅଯଂ ତୁ ମାଂ ଵାରଯତେ ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା କ୍ରୋଧତାମ୍ରାକ୍ଷୋ ଧନୁରାଦାଯ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମୋତେ ରୋକିଛନ୍ତି।' ଏହି କଥା କହି, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ହୋଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନଞ୍ଜୟ ଧନୁଷ ଉଠାଇଲେ।
ସଵ୍ଯସାଚୀ ସମୁତ୍ପତ୍ଯ ତାଞ୍ଛତ୍ରୂନ୍ସମୁଦୈକ୍ଷତ। ଉଦ୍ଯତଂ ଫଲ୍ଗୁନଂ ତତ୍ର ଦଦୃଶୁଃ ସର୍ଵପାର୍ଥିଵାଃ
ସବ୍ୟସାଚୀ ଉଠି, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଦେଖିଲେ; ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଫଳ୍ଗୁନଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇଥିବା ଦେଖିଲେ।
ଯୁଗାନ୍ତେ ସର୍ଵଲୋକାଂସ୍ତୁ ଦହନ୍ତମିଵ ପାଵକମ୍। ଵୀକ୍ଷମାଣଂ ଧନୁଷ୍ପାମିଂ ହନ୍ତୁକାମଂ ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ
ଯୁଗ ଶେଷରେ ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଦହାଉଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି, ଧନୁ ହାତରେ ଧରି, ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ପୁନିପୁନି ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ଅର୍ଜୁନ ଦୃଢ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଚାହିଲେ।
ହନ୍ତୁକାମଂ ପଶୂନ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ରୁଦ୍ରଂ ଦକ୍ଷକ୍ରତୌ ଯଥା। ତଥାଭୂତଂ ନରଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵିଷେଦୁସ୍ତତ୍ର ମାନଵାଃ
ଦକ୍ଷର ଯଜ୍ଞରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ରୁଦ୍ର ପରି ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଦେଖି, ସେଠାରେ ଥିବା ଲୋକମାନେ ଭୟରେ ଅତି ଭୀତ ହେଲେ।
ଧନଞ୍ଜଯସ୍ଯଵ ଵୀର୍ଯଜ୍ଞା ନିରାଶା ଜୀଵିତେ ତଦା। ମୃତଭୂତା ଭଵନ୍ସର୍ଵେ ନେତ୍ରୈରନିମିଷୈରିଵ
ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କର ପ୍ରତାପ ଜାଣି, ସମସ୍ତେ ଜୀବନର ଆଶା ଛାଡିଦେଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ ମୃତ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି ଭଳି, ତାଙ୍କର ଚକ୍ଷୁ ଅନିମିଷ ରହିଗଲା।
ଅର୍ଜୁନଂ ଧର୍ମପୁତ୍ରଂ ଚ ସମୁଦୈକ୍ଷନ୍ତ ପାର୍ଥିଵାଃ। କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ତଦାଽର୍ଜୁନଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୃଥିଵୀ ଚ ଚଚାଲ ହ
ପୃଥିବୀର ରାଜାମାନେ ଅର୍ଜୁନ ଓ ଧର୍ମପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଏକସাথে ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ଅର୍ଜୁନଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଦେଖି, ପୃଥିବୀ ମଧ୍ୟ କମ୍ପିଗଲା।
ଖେଚରାଣି ଚ ଭୂତାନି ଵିତ୍ରେସୁର୍ଵୈ ଭଯାର୍ଦିତାଃ। ନାଦିତ୍ଯୋ ଵିରରାଜାଥ ନାପି ଵାନ୍ତି ଚ ମାରୁତାଃ
ଆକାଶରେ ଚଳିଥିବା ଭୂତମାନେ ଭୟରେ ବିହ୍ୱଳ ହେଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟ ଚମକିଲା ନାହିଁ, ପବନ ମଧ୍ୟ ବହିଲା ନାହିଁ।
ନ ଚନ୍ଦ୍ରୋ ନ ଚ ନକ୍ଷତ୍ରଂ ଦ୍ଯୌର୍ଦିଶୋନ ନ ଵିଭାନ୍ତି ହ। ସର୍ଵମାଵିଦ୍ଧମଭଵଜ୍ଜଗତ୍ସ୍ଥାଵରଜଙ୍ଗମମ୍
ଚନ୍ଦ୍ର, ତାରା, ଆକାଶ କିମ୍ବା ଦିଗ ଏକଟି ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଲା ନାହିଁ; ସମସ୍ତ ଜଗତ, ଚଳିତ ଓ ଅଚଳ, ଅନ୍ଧାରରେ ବିଲିନ ହେଇଗଲା।
ଉତ୍ପତନ୍ସ ଵଭୌ ପାର୍ତୋ ଦିଵାକର ଇଵାମ୍ବରେ
ଅର୍ଜୁନ ଉଡିଉଠିଲେ, ଆକାଶରେ ଉଦୟ ହେଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକିଲେ।
ପାର୍ଥଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ରୁଦ୍ଧଂ କାଲାନ୍ତକଯମୋପମମ୍। ଭୀମସେନୋ ମୁଦା ଯୁକ୍ତୋ ଯୁଦ୍ଧାଯୈଵ ମନୋ ଦଧେ
କ୍ରୁଧ୍ଧ ଅର୍ଜୁନ, ଶେଷକାଳର ଯମ ପରି ଦେଖି, ଭୀମସେନ ଖୁସି ହେଲେ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ମନ ଦେଲେ।
ପାଞ୍ଚାଲୀ ଚ ଦଦର୍ଶାଥ ସୁସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଂ ଧନଞ୍ଜଯମ୍। ହନ୍ତୁକାମଂ ରିପୂନ୍ମର୍ଵାନ୍ସୁପର୍ଣମିଵ ପନ୍ନଗାନ୍
ପାଞ୍ଚାଳୀ ଦେଖିଲେ, ଗଭୀର କ୍ରୋଧରେ ଭରିତ ଧନଞ୍ଜୟ, ଶତ୍ରୁମାନେ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ, ଗରୁଡ ପରି ସାପମାନେ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା।
ଦୁଷ୍ପ୍ରେକ୍ଷଃ ସୋଽଭଵତ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଯୁଗାନ୍ତାଗ୍ନିରିଵ ଜ୍ଵଲନ୍। ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ତେଜସା ଯୁକ୍ତଂ ଵିଵ୍ଯଧୁଃ ପୁରଵାସିନଃ
କ୍ରୋଧରେ ଅର୍ଜୁନ ଦୁଃସହ ହେଇଗଲେ, ଯୁଗ ଶେଷର ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳିଲେ; ତାଙ୍କର ପ୍ରଭା ଦେଖି ସହରବାସୀମାନେ ଭୟରେ ବିହ୍ୱଳ ହେଲେ।
ଉତ୍ପତନ୍ତଂ ତୁ ଵେଗେନ ତତୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧନଞ୍ଜଯମ୍। ଜଗ୍ରାହ ସ ତଦା ରାଜା ପୁରୁହୂତୋ ଯଥା ହରିମ୍
ଧନଞ୍ଜୟ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆଗେ ବଢିଯାଉଥିବାବେଳେ, ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଅଟକାଇଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ହରିଙ୍କୁ ଅଟକାଇଥାନ୍ତି।
ଉଵାଚ ସ ଘୃଣୀ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଧର୍ମରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ମା ପାର୍ଥ ସାହସଂ କାର୍ଷୀର୍ମା ଵିନାଶଂ ଗମେଦ୍ଯଶଃ
ତାପରେ, ଦୟାଳୁ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ: 'ପାର୍ଥ, ଅତିସାହସ କରିନି, ତୁମର ଯଶ ନଷ୍ଟ କରିନି।'
ଅହମେତାନ୍ପାପକୃତୋ ଦ୍ଯୂତଜ୍ଞାନ୍ଦଗ୍ଧୁମୁତ୍ସହେ। କନ୍ତ୍ତ୍ଵସତ୍ଯଗତିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ରୋଧୋ ନାଶମୁପୈତି ମେ
'ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଦ୍ୟୁତ କ୍ରିଡାକାରୀମାନେ ଦହିବାକୁ ମୁଁ ସହିପାରିବି; କିନ୍ତୁ ଅସତ୍ୟର ପଥ ଦେଖି, ମୋ କ୍ରୋଧ ଶାନ୍ତ ହେଇଯାଏ।'
ତ୍ଵମିମଂ ଜଗତୋଽର୍ଥେ ଵୈ କୋପଂ ସଂଯଚ୍ଛ ପାଣ୍ଡଵ
'ଏହି ଜଗତର ଭଲ ପାଇଁ, ପାଣ୍ଡବ, ତୁମ କ୍ରୋଧ ଦମନ କର।'