ଦୁଃଶାସନଶ୍ଚାପି ସମୀକ୍ଷ୍ଯ କୃଷ୍ଣା- ମଵେକ୍ଷମାଣାଂ କୃପଣାନ୍ପତୀଂସ୍ତାନ୍। ଆଧୂଯ ଵେଗେନ ଵିସଞ୍ଜ୍ଞକଲ୍ପା- ମୁଵାଚ ଦାସୀତି ହସନ୍ସଶବ୍ଦମ୍
ଦୁଷ୍ୟାସନ, କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖିତ ଭାର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିବା, ତାଙ୍କୁ ଜୋରରେ ହେଲାଇଲେ, ପ୍ରାୟ ଅଚେତନ ହେଇଯିବା ପରି; ହସି ଚିତ୍କାର କରି, ତାଙ୍କୁ ଦାସୀ ଭାବରେ ଡାକିଲେ।
କର୍ଣସ୍ତୁ ତଦ୍ଵାକ୍ଯମତୀଵ ହୃଷ୍ଟଃ ସମ୍ପୂଜଯାମାସ ହସନ୍ସଶବ୍ଦମ୍। ଗାନ୍ଧାରରାଜଃ ସୁବଲସ୍ଯ ପୁତ୍ର- ସ୍ତଥୈଵ ଦୁଃଶାସନମଭ୍ଯନନ୍ଦତ୍
କର୍ଣ୍ଣ, ଏହି କଥା ଶୁଣି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ, ହସି ଚିତ୍କାର କରି, ଦୁଷ୍ୟାସନଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ; ଗାନ୍ଧାର ରାଜା, ସୁବଳଙ୍କ ପୁଅ, ଦୁଷ୍ୟାସନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ସଭ୍ଯାସ୍ତୁ ଯେ ତତ୍ର ବଭୂଵୁରନ୍ଯେ ତାଭ୍ଯାମୃତେ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରେଣ ଚୈଵ। ତେଷାମଭୂଦ୍ଦୁଃ ଖମତୀଵ କୃଷ୍ଣାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଭାଯାଂ ପରିକୃଷ୍ଯମାଣାମ୍
ସଭାରେ ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଛାଡି, କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ସଭାରେ ଟାଣି ନେଉଥିବା ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ନ ଧର୍ମସୌକ୍ଷ୍ମ୍ଯାତ୍ସୁଭଗେ ଵିଵେକ୍ତୁଂ ଶକ୍ରୋମି ତେ ପ୍ରଶ୍ନମିମଂ ଯଥାଵତ୍। ଅସ୍ଵାମ୍ଯଶକ୍ତଃ ପଣିତୁଂ ପରସ୍ଵଂ ସ୍ତ୍ରିଯାଶ୍ଚ ଭର୍ତୁର୍ଵଶତାଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ
ଧର୍ମର ସୂକ୍ଷ୍ମତା ଦ୍ୱାରା, ଶୁଭେ, ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରଶ୍ନକୁ ଯଥାଯଥିକ ଉତ୍ତର ଦେଇପାରିବି ନାହିଁ; ନିଜର ଅଧିକାର ନଥିବା ଲୋକ ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ଚାଲିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଜନାନୀ ସ୍ତ୍ରୀ ସ୍ବାମୀଙ୍କ ଅଧିନରେ ରହିଥାଏ।
ତ୍ଯଜେତ ସର୍ଵାଂ ପୃଥିଵୀଂ ସମୃଦ୍ଧାଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଧର୍ମମଥୋ ନ ଜହ୍ଯାତ୍। ଉକ୍ତଂ ଜିତୋଽସ୍ମୀତି ଚ ପାଣ୍ଡଵେନ ତସ୍ମାନ୍ନ ଶକ୍ନୋମି ଵିଵେକ୍ତୁମେତତ୍
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସମସ୍ତ ଧନ ଓ ପୃଥିବୀ ଛାଡିଦେଇପାରିବେ, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମକୁ କଦାପି ଛାଡିବେ ନାହିଁ; ପାଣ୍ଡବ କହିଛନ୍ତି — 'ମୁଁ ହାରିଛି', ତେଣୁ ଏହି ମାମଲାକୁ ମୁଁ ସମାଧାନ କରିପାରିବି ନାହିଁ।
ଦ୍ଵ୍ଯୂତେଽଦ୍ଵିତୀଯଃ ଶକୁନିର୍ନରେଷୁ କୁନ୍ତୀସୁତସ୍ତେନ ନିସୃଷ୍ଟକାମଃ। ନ ମନ୍ଯତେ ତାଂ ନିକୃତିଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିର- ସ୍ତସ୍ମାନ୍ ତେ ପ୍ରଶ୍ନମିମଂ ବ୍ରଵୀମି
ଜୁଆରେ ଶକୁନି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, କୁନ୍ତୀଙ୍କ ପୁଅ ତାଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ ଖେଳିଲେ; ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏହି ଚତୁର୍ୟତା ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ମୁଁ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନକୁ ତୁମକୁ ରଖୁଛି।
ଆହୂଯ ରାଜା କୁଶଲୈରନାର୍ଯୈ- ର୍ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମଭିର୍ନୈକୃତିକୈଃ ସଭାଯାମ୍। ଦ୍ଯୂତପ୍ରିଯୈର୍ନାତିକୃତପ୍ରଯତ୍ନଃ କସ୍ମାଦଯଂ ନାମ ନିସୃଷ୍ଟକାମଃ
କୁଶଳ ଅସଦାଚାରୀ, ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟ ଓ ଚତୁର୍ୟତା ଭରା ଲୋକମାନେ, ଜୁଆକୁ ଭଲପାଇଥିବା ଏବଂ ବେଶି ପ୍ରୟାସ ନ କରିଥିବା, ସଭାରେ ରାଜାକୁ ଡାକିଥିଲେ; ତେଣୁ କୁନ୍ତୀଙ୍କ ପୁଅ ଏତେ ଉତ୍ସାହିତ କାହିଁକି ହେଲେ?
ଅଶୁଦ୍ଧଭାଵୈର୍ନିକୃତିପ୍ରଵୃତ୍ତୈ- ରବୁଧ୍ଯମାନଃ କୁରୁପାଣ୍ଡଵାଗ୍ର୍ଯଃ। ସମ୍ଭୂଯ ସର୍ଵୈଶ୍ଚ ଜିତୋଽପି ଯସ୍ମା- ତ୍ପଶ୍ଚାଦଯଂ କୈତଵମଭ୍ଯୁପେତଃ
ଅଶୁଦ୍ଧ ଭାବ ଓ ଚତୁର୍ୟତା ଭରା ଲୋକମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଅଗ୍ରଣୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମିଶିତ ପ୍ରୟାସରେ ହାରିଗଲେ; ପରେ ଏହି ଚତୁର୍ୟତା ବୁଝିପାରିଲେ।
ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଚେମେ କୁରଵଃ ସଭାଯା- ମୀଶାଃ ସୁତାନାଂ ଚ ତଥା ସ୍ନୁପାଣାମ୍। ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ସର୍ଵେ ମମ ଚାପି ଵାକ୍ଯଂ ଵିବ୍ରୂତ ମେ ପ୍ରଶ୍ନମିମଂ ଯଥାଵତ୍
ଏଠାରେ ଏହି କୁରୁମାନେ, ନିଜ ପୁଅମାନେ ଓ ପୁଅଘର ଝିଅମାନେର ମାଲିକ, ସଭାରେ ଉଭୟେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି; ସେମାନେ ଓ ମୁଁ ମଧ୍ୟ, ମୋ ପ୍ରଶ୍ନକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତୁ।
ନ ସା ସଭା ଯତ୍ର ନ ସନ୍ତି ଵୃଦ୍ଧା ନ ତେ ଵୃଦ୍ଧା ଯେ ନ ଵଦନ୍ତି ଧର୍ମମ୍। ନାସୌ ଧର୍ମୋ ଯତ୍ର ନ ସତ୍ଯମସ୍ତି ନ ତତ୍ସତ୍ଯଂ ଯଚ୍ଛଲେନାନୁଵିଦ୍ଧମ୍
ଯେଉଁ ସଭାରେ ବୃଦ୍ଧମାନେ ନାହାନ୍ତି, ସେ ସଭା ସଠିକ୍ ନୁହେଁ; ଯେଉଁ ବୃଦ୍ଧମାନେ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ କଥା କହନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ବୃଦ୍ଧ ନୁହେଁ; ଯେଉଁ ଧର୍ମରେ ସତ୍ୟ ନାହିଁ, ସେ ଧର୍ମ ନୁହେଁ; ଯେଉଁ ସତ୍ୟ ଚଳ କୁ ମିଶାଇ ଦିଆଯାଇଛି, ସେ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ।
ତଥା ବ୍ରୁଵନ୍ତୀଂ କରୁଣଂ ରୁଦନ୍ତୀ- ମଵେକ୍ଷମାଣାଂ କୃପଣାନ୍ପତୀଂସ୍ତାନ୍। ଦୁଃଶାସନଃ ପରୁଷାଣ୍ଯପ୍ରିଯାଣି ଵାକ୍ଯାନ୍ଯୁଵାଚାମଧୁରାଣି ଚୈଵ
ସେ ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦି କାହିଁକି ଏଭଳି କଥା କହୁଥିଲେ, ନିଜ ଦୁଃଖୀ ପତିମାନେକୁ ଦେଖୁଥିଲେ; ଦୁଃଶାସନ ତାଙ୍କୁ କଠୋର ଓ ଅପ୍ରିୟ କଥା କହିଲେ, କିଛି ମଧୁର କଥା ମଧ୍ୟ କହିଲେ।
ତାଂ କୃଷ୍ଯମାଣାଂ ଚ ରଜସ୍ଵଲାଂ ଚ ସ୍ରସ୍ତୋତ୍ତରୀଯାମତଦର୍ହମାଣାମ୍। ଵୃକୋଦରଃ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ଚ ଚକାର କୋପଂ ପରମାର୍ତରୂପଃ
ତାଙ୍କୁ ଜୋର କରି ଟାଣି ନେଉଥିବା, ତାଙ୍କର ଉପର ଗା ଖସିଯାଉଥିବା, ଏଭଳି ଅନୁଚିତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ବୃକୋଦର ଓ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧ ଓ ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇଗଲେ।
ପୁରସ୍ତାତ୍କରଣୀଯଂ ମେ ନ କୃତଂ କାର୍ଯମୁତ୍ତରମ୍। ଵିହ୍ଵଲାଽସ୍ମି କୃତାଽନେନ କର୍ଷତା ବଲିନା ବଲାତ୍
ଯେ କାମ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ କରିବା ଉଚିତ ଥିଲା, ତାହା କରିନଥିଲି; ଏବେ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକ ମୋତେ ଜୋର କରି ଟାଣି ନେଉଛି, ତେଣୁ ମୁଁ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇଯାଇଛି।
ଅଭିଵାଦଂ କରୋମ୍ଯେଷାଂ କୁରୂଣାଂ କୁରୁସଂସଦି। ନ ମେ ସ୍ଯାଦପରାଧୋଽଯଂ ତଦିଦଂ ନ କୃତଂ ମଯା।। ଵୈଶମ୍ପାଯନ ଉଵାଚ
ମୁଁ ଏହି କୁରୁମାନେଙ୍କୁ ସଭାରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଦେବାକୁ ଚାହେଁ; ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା କରିନଥିଲି, ତାହା ପାଇଁ ମୋର କୌଣସି ଅପରାଧ ନ ହେଉ।
ସା ତେନ ଚ ସମାଧୂତା ଦୁଃଖେନ ଚ ତପସ୍ଵିନୀ। ପତିତା ଵିଲଲାପେଦଂ ସଭାଯାମତଥୋଚିତା
ସେ ଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଓ ଦୁଃଖରେ ଅତିକ୍ରମିତ ହୋଇ, ସେ ତପସ୍ବିନୀ ଜଣେ, ଏଭଳି ଅନୁଚିତ ଭାବରେ ସଭାରେ ପଡ଼ି ଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦିଲେ।
ସ୍ଵଯଂଵରେ ଯାସ୍ମି ନୃପୈଦୃଷ୍ଟା ରଙ୍ଗେ ସମାଗତୈଃ। ନ ଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵା ଚାନ୍ଯତ୍ର ସାଽହମଦ୍ଯ ସଭାଂ ଗତା
ମୋର ସ୍ୱୟଂବରରେ, ରଙ୍ଗରେ ଏକଠା ହୋଇଥିବା ରାଜାମାନେ ମୋତେ ଦେଖିଥିଲେ; ଏହା ଛଡ଼ା, ଆଉ କେଉଁଠି ମୁଁ ଏଭଳି ଦେଖାଯାଇନଥିଲି, ଆଜି ସଭାରେ ମୁଁ ଏଭଳି ଦେଖାଯାଇଛି।
ଯାଂ ନ ଵାଯୁର୍ନ ଚାଦିତ୍ଯୋ ଦୃଷ୍ଟଵନ୍ତୌ ପୁରା ଗୃହେ। ସାଽହମଦ୍ଯ ସଭାମଧ୍ଯେ ଦୃଷ୍ଟାସ୍ମି ଜନସଂସଦି
ଯେଉଁ ଜଣେ ଘରେ ଥିବାବେଳେ ବାୟୁ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦେଖିନଥିଲେ, ସେ ମୁଁ ଆଜି ସଭାର ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଗରେ ଦେଖାଯାଇଛି।
ଯାଂ ନ ମୃଷ୍ଯନ୍ତି ଵାତେନ ସ୍ପୃଶ୍ଯମାନାଂ ଗୃହେ ପୁରା। ସ୍ପୃଶ୍ଯମାନାଂ ସହନ୍ତେଽଦ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵାସ୍ତାଂ ଦୂରାତ୍ମନା
ଯେଉଁ ଜଣେ ଘରେ ବାୟୁ ଛୁଇଁ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ସହିପାରିନଥିଲେ, ଆଜି ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦୂର ହୃଦୟ ରଖି ଛୁଇଁ ଦେଉଥିବାକୁ ସହି ନେଉଛନ୍ତି।
ମୃଷ୍ଯନ୍ତି କୁରଵଶ୍ଚେମେ ମନ୍ଯେ କାଲସ୍ଯ ପର୍ଯଯମ୍। ସ୍ନୁଷାଂ ଦୁହିତରଂ ଚୈଵ କ୍ଲିଶ୍ଯମାନାମନର୍ହତୀମ୍
ଏହି କୁରୁମାନେ, ମୁଁ ଭାବୁଛି, ନିଜ ସ୍ନୁଷା ଓ ଝିଅ ଅନ୍ୟାୟ ଭାବରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଭାଗ୍ୟର ପରିବର୍ତ୍ତନ ସହି ନେଉଛନ୍ତି।
କିଂନ୍ଵତଃ କୃପଣଂ ଭୂଯୋ ଯଦହଂ ସ୍ତ୍ରୀ ସତୀ ଶୁଭା। ସଭାମଧ୍ଯଂ ଵିଗାହେଽଦ୍ଯ କ୍ଵ ନୁ ଧର୍ମୋ ମହୀକ୍ଷିତାମ୍
ମୁଁ ଏହି ଦୁଃଖରେ ଆଉ କଣ କହିପାରିବି, ମୁଁ ଏକ ସତୀ ଓ ଉତ୍ତମ ଜଣେ ନାରୀ ହୋଇ, ଆଜି ସଭାର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଉଛି? ରାଜାମାନେର ଧର୍ମ କେଉଁଠି ରହିଛି?
ଧର୍ମ୍ଯଂ ସ୍ତ୍ରିଯଂ ସଭାଂ ପୂର୍ଵେ ନ ନଯନ୍ତୀତି ନଃ ଶ୍ରୁତମ୍। ସ ନଷ୍ଟଃ କୌରଵେଯେଷୁ ପୂର୍ଵୋ ଧର୍ମଃ ସନାତନଃ
ଆମେ ଶୁଣିଛୁ, ପୂର୍ବରୁ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ନାରୀମାନେକୁ ସଭାରେ ନେଇଯାଯାଉ ନାଥିଲେ; କୌରବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସେ ପୁରୁଣା ଧର୍ମ ଏବେ ହରାଇଗଲା।
କଥଂ ହି ଭାର୍ଯା ପାଣ୍ଡୁନାଂ ପାର୍ଷତସ୍ଯ ସ୍ଵସା ସତୀ। ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଚ ସଖୀ ପାର୍ଥିଵାନାଂ ସଭାମିଯାମ୍
ପାଣ୍ଡବମାନେର ଭାର୍ଯ୍ୟା, ପାର୍ଷତଙ୍କ ଝିଅ ଓ ବାସୁଦେବଙ୍କ ସହିତିନୀ, କିପରି ରାଜାମାନେର ସଭାରେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବେ?
ତାମିମାଂ ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ଭାର୍ଯାଂ ସଦୃଶଵର୍ଣଜାମ୍। ବ୍ରୂତ ଦାସୀମଦାସୀଂ ଵା ତତ୍କରିଷ୍ଯାମି କୌରଵାଃ
ଧର୍ମରାଜଙ୍କ ଭାର୍ଯ୍ୟା ଓ ସମ୍ମାନିତ ଜଣେ ନାରୀ ଭାବରେ, କିମ୍ବା ଦାସୀ ଭାବରେ, କୁରବମାନେ, ମୋତେ କହନ୍ତୁ; ମୁଁ ଏହିଅନୁସାରେ କାମ କରିବି।
ଅଯଂ ମାଂ ସୁଦୃଢଂ କ୍ଷୁଦ୍ରଃ କୌରଵାଣାଂ ଯଶୋହରଃ. କ୍ଲିଶ୍ନାତି ନାହଂ ତତ୍ସୋଢୁଂ କ୍ଷୁଦ୍ରଃ କୌରଵାଣାଂ ଯଶୋହରଃ
ଏହି ନିଚ୍ ଲୋକ, ଯିଏ କୁରୁମାନେର ମାନ ନଷ୍ଟ କରେ, ମୋତେ ଦୁଃଖ ଦେଉଛି; ମୁଁ ଏହି ନିଚ୍ ଲୋକଙ୍କ ଦୁଃଖ ସହିପାରିବି ନାହିଁ।
ଜିତାଂ ଵାଽପ୍ଯଜିତାଂ ଵାପି ମନ୍ଯଧ୍ଵଂ ମାଂ ଯଥା ନୃପାଃ। ତଥା ପ୍ରତ୍ଯୁକ୍ତମିଚ୍ଛାମି ତତ୍କରିଷ୍ଯାମି କୌରଵାଃ
ମୁଁ ଜିତା କିମ୍ବା ଅଜିତା, ରାଜାମାନେ, ଆପଣମାନେ ଯେପରି ଭାବୁଛନ୍ତି, ସେପରି ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତୁ; କୁରବମାନେ, ମୁଁ ଏହିଅନୁସାରେ କାମ କରିବି।
ଉକ୍ତଵାନସ୍ମି କଲ୍ଯାଣି ଧର୍ମସ୍ଯ ପରମା ଗତିଃ। ଲୋକେ ନ ଶକ୍ଯତେ ଜ୍ଞାତୁମପି ଵିଜ୍ଞୈର୍ମହାତ୍ମଭିଃ
ମୁଁ କହିଛି, ଶୁଭେ, ଧର୍ମର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପଥ; ଏହି ଜଗତରେ ବଡ଼ ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ମହାତ୍ମାମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବୁଝିପାରିନଥିଲେ।
ବଲଵାଂଶ୍ଚ ଯଥା ଧର୍ମଂ ଲୋକେ ପଶ୍ଯତି ପୁରୁଷଃ।। ସ ଧର୍ମୋ ଧର୍ମଵେଲାଯାଂ ଭଵତ୍ଯଭିହତଃ ପରଃ
ଯେପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଲୋକ ଜଗତରେ ଧର୍ମକୁ ଦେଖେ, ସେଇ ଧର୍ମ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦମିତ ହୋଇଯାଏ।
ନ ଵିଵେକ୍ତୁଂ ଚ ତେ ପ୍ରଶ୍ନମିମଂ ଶକ୍ନୋମି ନିଶ୍ଚଯାତ୍। ସୂକ୍ଷ୍ମତ୍ଵାଦ୍ଗହନତ୍ଵାଚ୍ଚ କାର୍ଯସ୍ଯାସ୍ଯ ଚ ଗୌରଵାତ୍
ମୁଁ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ସଠିକ୍ ଉତ୍ତର ଦେଇପାରିବି ନାହିଁ, କାରଣ ଏହା ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଗଭୀର ଏବଂ ଏହି ବିଷୟର ଗୁରୁତ୍ୱ ଅଧିକ।
ନୂନମନ୍ତଃ କୁଲସ୍ଯାସ୍ଯ ଭଵିତା ନ ଚିରାଦିଵ। ତଥା ହି କୁରଵଃ ସର୍ଵେ ଲୋଭମୋହପରାଯଣାଃ
ନିଶ୍ଚିତ ଭାବରେ ଏହି କୁଳର ଶେଷ ଶୀଘ୍ର ଆସିବ, କାରଣ କୁରୁମାନେ ସମସ୍ତେ ଲୋଭ ଓ ମୋହରେ ବ୍ୟସ୍ତ।
କୁଲେଷୁ ଜାତାଃ କଲ୍ଯାଣି ଵ୍ଯସନୈରାହତା ଭୃଶମ୍। ଧର୍ମ୍ଯାନ୍ମାର୍ଗାନ୍ନ ଚ୍ଯଵନ୍ତେ ଯେଷାଂ ନସ୍ତ୍ଵଂ ବଧୂଃ ସ୍ଥିତା
ଓ କଳ୍ୟାଣୀ, ଉତ୍ତମ କୁଳରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଲୋକମାନେ ଯଦିଓ ବଡ଼ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ନ୍ତି, ତଥାପି ଧର୍ମର ପଥରୁ ଅପସ୍ରିତ ହେନାହିଁ—ଯେଉଁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ଆମର ଭାର୍ୟା ଭାବେ ଅଛ।