ତତଃ ସୂତସ୍ତସ୍ଯ ଵଶାନୁଗାମୀ ଭୀତଶ୍ଚ କୋପାଦ୍ଦ୍ରୁପଦାତ୍ମଜାଯାଃ। ଵିହାଯ ମାନଂ ପୁନରେଵ ସଭ୍ଯା- ନୁଵାଚ କୃଷ୍ଣାଂ କିମହଂ ବ୍ରଵୀମି
ତାପରେ ସାରଥି, ତାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାକୁ ମାନି, ଦ୍ରୁପଦନନ୍ଦିନୀଙ୍କ ରୋଷରେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ନିଜ ଗର୍ବକୁ ଛାଡ଼ି ଆଉଥରେ କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, 'ମୁଁ ସଭାରେ କଣ କହିବି?'
ଦୁଃଶାସନୈଷ ମମ ସୂତପୁତ୍ରୋ ଵୃକୋଦରାଦୁଦ୍ଵିଜତେଽଲ୍ପଚେତାଃ। ସ୍ଵଯଂ ପ୍ରଗୃହ୍ଯାନଯ ଯାଜ୍ଞସେନୀଂ କିଂ ତେ କରିଷ୍ଯନ୍ତ୍ଯଵଶାଃ ସପତ୍ନାଃ
ଏହି ସାରଥିପୁତ୍ର ଦୁଃଶାସନ ଅଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧି ଓ ଭୀମଙ୍କୁ ଭୟ କରେ; ତୁମେ ନିଜେ ଯାଜ୍ଞସେନୀଙ୍କୁ ଧରି ଆଣ। ତାଙ୍କ ଅସହାୟ ପତ୍ନୀମାନେ କଣ କରିପାରିବେ?
ତତଃ ସମୁତ୍ଥାଯ ସ ରାଜପୁତ୍ରଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଭ୍ରାତୁଃ ଶାସନଂ ରକ୍ତଦୃଷ୍ଟିଃ। ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ତଦ୍ଵେଶ୍ମ ମହାରଥାନା- ମିତ୍ଯବ୍ରଵୀଦ୍ଦ୍ରୌପଦୀଂ ରାଜପୁତ୍ରୀମ୍
ତାପରେ, ଭାଇଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ଶୁଣି, ରାଜପୁତ୍ର ରକ୍ତାକ୍ଷି ହୋଇ, ମହାବୀରମାନଙ୍କ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ରାଜକୁମାରୀ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଏହ୍ଯେହି ପାଞ୍ଚାଲି ରାଜପୁତ୍ରୀମ୍। ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ପଶ୍ଯ ଵିମୁକ୍ତଲଜ୍ଜା। କୁରୂନ୍ଭଜସ୍ଵାଯତପତ୍ରନେତ୍ରେ ଧର୍ମେଣ ଲବ୍ଧାଽସି ସଭାଂ ପରୈହି
'ଆସ, ଆସ, ପାଞ୍ଚାଳୀ ରାଜକୁମାରୀ! ଲଜ୍ଜା ଛାଡ଼ି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଦେଖ। ହେ ବିସ୍ତୃତ ନୟନବଳୀ, କୁରୁମାନେ ସହ ଯୋଗ ଦେ। ଧର୍ମରେ ସଭାରେ ତୁମକୁ ଜିତାଯାଇଛି।'
ତତଃ ସମୁତ୍ଥାଯ ସୁଦୂର୍ମନାଃ ସା ଵିଵର୍ଣମାମୃଜ୍ଯ ମୁଖଂ କରେଣ। ଆର୍ତା ପ୍ରଦୁଦ୍ରାଵ ଯତଃ ସ୍ତ୍ରିଯସ୍ତା ଵୃଦ୍ଧସ୍ଯ ରାଜ୍ଞଃ କୁରୁପୁଙ୍ଗଵସ୍ଯ
ତାପରେ, ଅତି ଦୁଃଖିତ ଦ୍ରୌପଦୀ ଉଠି, ନିଜ ଫିକା ମୁହଁକୁ ହାତରେ ପୁଛି, ଯେଉଁଠାରେ ବୃଦ୍ଧ କୁରୁରାଜଙ୍କ ମହିଳାମାନେ ଥିଲେ, ସେଠାକୁ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଦୌଡ଼ିଗଲେ।
ତତୋ ଜଵେନାଭିସସାର ରୋଷା- ଦ୍ଦୁଃଶାସନସ୍ତାମଭିଗର୍ଜମାନଃ। ଦୀର୍ଘେଷୁ ନୀଲେଷ୍ଵଥ ଚୋର୍ମିମତ୍ସୁ ଜଗ୍ରାହ କେଶେଷୁ ନରେନ୍ଦ୍ରପତ୍ନୀମ୍
ତାପରେ ଦୁଃଶାସନ, କ୍ରୋଧରେ ଗର୍ଜନ କରି, ତ୍ୱରାରେ ଦୌଡ଼ି, ଦୀର୍ଘ ନୀଳ ତରଙ୍ଗିତ କେଶରେ ଧରି ରାଜପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଲେ।
ଯେ ରାଜସୂଯାଵଭୃଥେ ଜଲେନ ମହାକ୍ରତୌ ମନ୍ତ୍ରପୂତେନ ସିକ୍ତାଃ। ତେ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ପରିଭୂଯ ଵୀର୍ଯଂ ବଲାତ୍ପ୍ରମୃଷ୍ଟା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଜେନ
ଯେଉଁମାନେ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞରେ ମନ୍ତ୍ରପୂତ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିଥିଲେ, ସେମାନେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଶୌର୍ୟକୁ ଅବହେଳା କରି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବଳପୂର୍ବକ ଅପମାନିତ ହେଲେ।
ସ ତାଂ ପରାକୃଷ୍ଯ ସଭାସମୀପ- ମାନୀଯ କୃଷ୍ଣାମତିଦୀର୍ଘକେଶୀମ୍। ଦୁଃଶାସନୋ ନାଥଵତୀମନାଥଵ- ଚ୍ଚକର୍ଷ ଵାଯୁଃ କଦଲୀମିଵାର୍ତାମ୍
ଦୁଃଶାସନ ଦୀର୍ଘ କେଶରେ ଧରି, ନାଥ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଅନାଥ ଭଳି ଦେଖାଉଥିବା କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ, ଯେମିତି ବାତାସ ଦୁଃଖିତ କଦଳୀକୁ ଟାଣିନେଇଯାଏ, ସେଭଳି ସଭା ମଧ୍ୟରେ ଟାଣି ନେଲେ।
ସା କୃଷ୍ଣମାଣା ନମିତାଙ୍ଗଯଷ୍ଟିଃ ଶନୈରୁଵାଚାଥ ରଜସ୍ଵଲାଽସ୍ମି। ଏକଂ ଚ ଵାସୋ ମମ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧେ ସଭାଂ ନେତୁଂ ନାର୍ହସି ମାମନାର୍ଯ
ଶର୍ମରେ ଦେହ ନମାଇଥିବା କୃଷ୍ଣା ଶାନ୍ତ ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, 'ମୁଁ ଏବେ ରଜସ୍ୱଳା ଓ ମୋର ଏକମାତ୍ର ବସ୍ତ୍ର ଅଛି, ମୂର୍ଖ! ତୁମେ ମୋତେ ଏଭଳି ସଭାକୁ ଆଣିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଅନାର୍ୟ!'
ତତୋଽବ୍ରଵୀତ୍ତାଂ ପ୍ରସଭଂ ନିଗୃହ୍ଯ କେଶେଶୁ କୃଷ୍ଣେଷୁ ତଦା ସ କୃଷ୍ଣାମ୍। କୃଷ୍ଣଂ ଚ ଜିଷ୍ଣୁଂ ଚ ହରିଂ ନରଂ ଚ ତ୍ରାଯାଯ ଵିକ୍ରୋଶତି ଯାଜ୍ଞସେନି
ତାପରେ, ଦୁଃଶାସନ ତାଙ୍କର କଳା କେଶରେ ଜୋରକରି ଧରି, କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ କଠୋର ଭାବରେ କହିଲେ। ଏହିବେଳେ ଯାଜ୍ଞସେନୀ କୃଷ୍ଣ, ଅର୍ଜୁନ, ଭୀମ ଓ ଧର୍ମଙ୍କୁ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲେ।
ରଜସ୍ଵଲା ଵା ଭଵ ଯାଜ୍ଞସେନି ଏକାମ୍ବରା ଵାପ୍ଯଥଵା ଵିଵସ୍ତ୍ରା। ଦ୍ଯୂତେ ଜିତା ଚାସି କୃତାଽସି ଦାସୀ ଦାସୀଷୁ ଵାସଶ୍ଚ ଯଥୋପଜୋଷମ୍
ଯଜ୍ଞସେନୀ, ତୁମେ ରଜସ୍ବଳା ହେଉଛ, କିମ୍ବା ଏକଟି ଜମା ପିନ୍ଧିଛ, କିମ୍ବା ଶୁନ୍ୟ ଜମା ରହିଛ; ତୁମେ ଜୁଆରେ ହାରି ଦାସୀ ହୋଇଛ, କିମ୍ବା ଦାସୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଇଚ୍ଛାମତା ରହୁଛ —
ପ୍ରକୀର୍ଣକେଶୀ ପତିତାର୍ଧଵସ୍ତ୍ରା ଦୁଃଶାସନେନ ଵ୍ଯଵଧୂଯମାନା। ହୀମତ୍ଯମର୍ଷେଣ ଚ ଦହ୍ଯମାନା ଶନୈରିଦଂ ଵାକ୍ଯମୁଵାଚ କୃଷ୍ଣା
ଖୋଲା କେଶ, ଅଧା ଜମା ଖସିଯାଇଥିବା, ଦୁଷ୍ୟାସନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଟାଣି ନିଆଯାଉଥିବା, ଅପମାନ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଜଳିଉଥିବା କୃଷ୍ଣା ଦୀରେ ଦୀରେ ଏହି କଥା କହିଲେ —
ଇମେ ସମାଯାମୁପନୀତଶାସ୍ତ୍ରାଃ କ୍ରିଯାଵନ୍ତଃ ସର୍ଵ ଏଵେନ୍ଦ୍ରକଲ୍ପାଃ। ଗୁରୁସ୍ଥାନା ଗୁରଵଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵେ ତେଷାମଗ୍ରେ ନୋତ୍ସହେ ସ୍ଥାତୁମେଵମ୍
ଏଠାରେ ନୀତି ଶିକ୍ଷା ପାଇଥିବା ବୃଦ୍ଧମାନେ ଏକଠା ହୋଇଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଆଚରଣରେ ପ୍ରବୀଣ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ; ସମସ୍ତେ ଗୁରୁ ଏବଂ ବୃଦ୍ଧଙ୍କ ପରି ମର୍ଯ୍ୟାଦା ରଖିଛନ୍ତି — ଏମିତି ଅବସ୍ଥାରେ ମୁଁ ଏଭଳି ଭାବେ ଦଉଡି ରହିପାରିବି ନାହିଁ।
ନଶଂସକର୍ମଂସ୍ତ୍ଵମନାର୍ଯଵୃତ ମା ମା ଵିଵସ୍ତ୍ରାଂ କୁରୁ ମା ଵିକାର୍ଷୀଃ। ନ ମର୍ଷଯେଯୁସ୍ତଵ ରାଜପୁତ୍ରାଃ ସେନ୍ଦ୍ରାପି ଦେଵା ଯଦି ତେ ସହାଯାଃ
ତୁମର କାର୍ଯ୍ୟ ଲଜ୍ଜାଜନକ, ଅସଦାଚାରୀ; ମୋତେ ନିର୍ବସ୍ତ୍ର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଏହି କାମ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ! ରାଜପୁତ୍ରମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଦେବମାନେ ସହାୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମର ଏହି ଅନ୍ୟାୟ ସହିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଧର୍ମେ ସ୍ଥିତୋ ଧର୍ମସୁତୋ ମହାତ୍ମା ଧର୍ମଶ୍ଚ ସୂକ୍ଷ୍ମୋ ନିପୁଣୋପଲକ୍ଷ୍ଯଃ। ଵାଚାପି ଭର୍ତୁଃ ପରମାଣୁମାତ୍ର- ମିଚ୍ଛାମି ଦୋଷଂ ନ ଗୁଣାନ୍ଵିସୃଜ୍ଯ
ଧର୍ମରେ ଦୃଢ଼ ରହିଥିବା ଧର୍ମସୁତ, ମହାତ୍ମା, ଧର୍ମ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଏବଂ ନିପୁଣତାରେ ବୁଝିବା ଯୋଗ୍ୟ; ମୁଁ କଥାରେ ମଧ୍ୟ ଦୋଷ ଦେଖି ବିରତି ନେବାକୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ଗୁଣକୁ ଛାଡି ଦୋଷ ଧରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଇଦଂ ତ୍ଵକାର୍ଯଂ କୁରୁଵୀରମଧ୍ଯେ ରଜସ୍ଵଲାଂ ଯତ୍ପରିକର୍ଷସେ ମାମ୍। ନ ଚାପି କଶ୍ଚିତ୍କୁରୁତେଽତ୍ର କୁତ୍ସାଂ ଧ୍ରୁଵଂ ତଵେଦଂ ମତମଭ୍ଯୁପେତଃ
କୁରୁବୀରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମେ ମୋତେ ରଜସ୍ବଳା ଅବସ୍ଥାରେ ଟାଣି ନେଉଛ — ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଚିତ; ଏଠାରେ କେହି ମଧ୍ୟ ଏହି ଉପରେ କିଛି କହୁନାହାନ୍ତି — ନିଶ୍ଚିତ ତୁମ ମତକୁ ସମସ୍ତେ ମନେ ରଖିଛନ୍ତି।
ଧିଗସ୍ତୁ ନଷ୍ଟଃ ଖଲୁ ଭାରତାନାଂ ଧର୍ମସ୍ତଥା କ୍ଷତ୍ରଵିଦାଂ ଚ ଵୃତ୍ତମ୍। ଯତ୍ର ହ୍ଯତୀତାଂ କୁରୁଧର୍ମଵେଲାଂ ପ୍ରେକ୍ଷନ୍ତି ସର୍ଵେ କୁରଵଃ ସଭାଯାମ୍
ହା! ଭାରତମାନଙ୍କର ଧର୍ମ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି, କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ଆଚରଣ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି; କୁରୁମାନେ ସଭାରେ ଧର୍ମର ସୀମା ଉଲ୍ଲଂଘନ ହେଉଥିବାକୁ ଦେଖି ମଧ୍ୟ ଚୁପ ରହିଛନ୍ତି।
ଦ୍ରୋଣସ୍ଯ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ଚ ନାସ୍ତି ସତ୍ତ୍ଵଂ କ୍ଷତ୍ତୁସ୍ତଥୈଵାସ୍ଯ ଚନାସ୍ତି ସତ୍ତ୍ଵଂ କ୍ଷତ୍ତୁସ୍ତଥୈଵାସ୍ଯ ମହାତ୍ମନୋପି। ନ ଲକ୍ଷଯନ୍ତି କୁରୁଵୃଦ୍ଧମୁଖ୍ଯାଃ
ଦ୍ରୋଣ ଓ ଭୀଷ୍ମଙ୍କର ସାହସ ନାହିଁ, ବିଦୁରଙ୍କର ମଧ୍ୟ ସାହସ ନାହିଁ, ଏହି ମହାତ୍ମା ରାଜାର ମଧ୍ୟ ସାହସ ନାହିଁ; କୁରୁବୃଦ୍ଧମାନେ ନ୍ୟାୟ ଦେଖିପାରୁନାହାନ୍ତି।
ତଥା ବ୍ରୁଵନ୍ତୀ କରୁଣଂ ସୁମଧ୍ଯମା ଭର୍ତୄନ୍କଟାକ୍ଷୈଃ କୁପିତାନପଶ୍ଯତ୍। ସା ପାଣ୍ଡଵାନ୍କୋପପରୀତଦେହା- ନ୍ସନ୍ଦୀପଯାମାସ କଟାକ୍ଷପାତୈଃ
ଏଭଳି ଦୁଃଖ ଭରା କଥା କହୁଥିବା ସୁମଧ୍ୟମା କୃଷ୍ଣା, କ୍ରୋଧରେ ଭରିତ ଚକ୍ଷୁରେ ଭାର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ତାଙ୍କର ଶରୀର କ୍ରୋଧରେ ଜଳିଉଥିଲା, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦୀପ୍ତିତି ହେଲେ।
ହୃତେନ ରାଜ୍ଯେନ ତଥା ଧନେନ ରତ୍ନୈଶ୍ଚ ମୁଖ୍ଯୈର୍ନ ତଥା ବଭୂଵ। ଯଥା ତ୍ରପାକୋପସମୀରିତେନ କୃଷ୍ଣାକଟାକ୍ଷେଣ ବଭୂଵ ଦୁଃଖମ୍
ରାଜ୍ୟ ହରାଇବା, ଧନ ହରାଇବା, ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ହରାଇବା ଏତେ ଦୁଃଖ ଦେଇନଥିଲା, ଯେପରି କୃଷ୍ଣାଙ୍କର ଲଜ୍ଜା ଓ କ୍ରୋଧରେ ଭରିତ ଦୃଷ୍ଟି ଦୁଃଖ ଦେଇଥିଲା।
ଦୁଃଶାସନଶ୍ଚାପି ସମୀକ୍ଷ୍ଯ କୃଷ୍ଣା- ମଵେକ୍ଷମାଣାଂ କୃପଣାନ୍ପତୀଂସ୍ତାନ୍। ଆଧୂଯ ଵେଗେନ ଵିସଞ୍ଜ୍ଞକଲ୍ପା- ମୁଵାଚ ଦାସୀତି ହସନ୍ସଶବ୍ଦମ୍
ଦୁଷ୍ୟାସନ, କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖିତ ଭାର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିବା, ତାଙ୍କୁ ଜୋରରେ ହେଲାଇଲେ, ପ୍ରାୟ ଅଚେତନ ହେଇଯିବା ପରି; ହସି ଚିତ୍କାର କରି, ତାଙ୍କୁ ଦାସୀ ଭାବରେ ଡାକିଲେ।
କର୍ଣସ୍ତୁ ତଦ୍ଵାକ୍ଯମତୀଵ ହୃଷ୍ଟଃ ସମ୍ପୂଜଯାମାସ ହସନ୍ସଶବ୍ଦମ୍। ଗାନ୍ଧାରରାଜଃ ସୁବଲସ୍ଯ ପୁତ୍ର- ସ୍ତଥୈଵ ଦୁଃଶାସନମଭ୍ଯନନ୍ଦତ୍
କର୍ଣ୍ଣ, ଏହି କଥା ଶୁଣି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସି ହେଲେ, ହସି ଚିତ୍କାର କରି, ଦୁଷ୍ୟାସନଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ; ଗାନ୍ଧାର ରାଜା, ସୁବଳଙ୍କ ପୁଅ, ଦୁଷ୍ୟାସନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ।
ସଭ୍ଯାସ୍ତୁ ଯେ ତତ୍ର ବଭୂଵୁରନ୍ଯେ ତାଭ୍ଯାମୃତେ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରେଣ ଚୈଵ। ତେଷାମଭୂଦ୍ଦୁଃ ଖମତୀଵ କୃଷ୍ଣାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସଭାଯାଂ ପରିକୃଷ୍ଯମାଣାମ୍
ସଭାରେ ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେ ଛାଡି, କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ସଭାରେ ଟାଣି ନେଉଥିବା ଦେଖି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ।
ନ ଧର୍ମସୌକ୍ଷ୍ମ୍ଯାତ୍ସୁଭଗେ ଵିଵେକ୍ତୁଂ ଶକ୍ରୋମି ତେ ପ୍ରଶ୍ନମିମଂ ଯଥାଵତ୍। ଅସ୍ଵାମ୍ଯଶକ୍ତଃ ପଣିତୁଂ ପରସ୍ଵଂ ସ୍ତ୍ରିଯାଶ୍ଚ ଭର୍ତୁର୍ଵଶତାଂ ସମୀକ୍ଷ୍ଯ
ଧର୍ମର ସୂକ୍ଷ୍ମତା ଦ୍ୱାରା, ଶୁଭେ, ମୁଁ ତୁମ ପ୍ରଶ୍ନକୁ ଯଥାଯଥିକ ଉତ୍ତର ଦେଇପାରିବି ନାହିଁ; ନିଜର ଅଧିକାର ନଥିବା ଲୋକ ଅନ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ଚାଲିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଜନାନୀ ସ୍ତ୍ରୀ ସ୍ବାମୀଙ୍କ ଅଧିନରେ ରହିଥାଏ।
ତ୍ଯଜେତ ସର୍ଵାଂ ପୃଥିଵୀଂ ସମୃଦ୍ଧାଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ଧର୍ମମଥୋ ନ ଜହ୍ଯାତ୍। ଉକ୍ତଂ ଜିତୋଽସ୍ମୀତି ଚ ପାଣ୍ଡଵେନ ତସ୍ମାନ୍ନ ଶକ୍ନୋମି ଵିଵେକ୍ତୁମେତତ୍
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସମସ୍ତ ଧନ ଓ ପୃଥିବୀ ଛାଡିଦେଇପାରିବେ, କିନ୍ତୁ ଧର୍ମକୁ କଦାପି ଛାଡିବେ ନାହିଁ; ପାଣ୍ଡବ କହିଛନ୍ତି — 'ମୁଁ ହାରିଛି', ତେଣୁ ଏହି ମାମଲାକୁ ମୁଁ ସମାଧାନ କରିପାରିବି ନାହିଁ।
ଦ୍ଵ୍ଯୂତେଽଦ୍ଵିତୀଯଃ ଶକୁନିର୍ନରେଷୁ କୁନ୍ତୀସୁତସ୍ତେନ ନିସୃଷ୍ଟକାମଃ। ନ ମନ୍ଯତେ ତାଂ ନିକୃତିଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିର- ସ୍ତସ୍ମାନ୍ ତେ ପ୍ରଶ୍ନମିମଂ ବ୍ରଵୀମି
ଜୁଆରେ ଶକୁନି ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, କୁନ୍ତୀଙ୍କ ପୁଅ ତାଙ୍କ ଉତ୍ସାହରେ ଖେଳିଲେ; ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏହି ଚତୁର୍ୟତା ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ମୁଁ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନକୁ ତୁମକୁ ରଖୁଛି।
ଆହୂଯ ରାଜା କୁଶଲୈରନାର୍ଯୈ- ର୍ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମଭିର୍ନୈକୃତିକୈଃ ସଭାଯାମ୍। ଦ୍ଯୂତପ୍ରିଯୈର୍ନାତିକୃତପ୍ରଯତ୍ନଃ କସ୍ମାଦଯଂ ନାମ ନିସୃଷ୍ଟକାମଃ
କୁଶଳ ଅସଦାଚାରୀ, ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟ ଓ ଚତୁର୍ୟତା ଭରା ଲୋକମାନେ, ଜୁଆକୁ ଭଲପାଇଥିବା ଏବଂ ବେଶି ପ୍ରୟାସ ନ କରିଥିବା, ସଭାରେ ରାଜାକୁ ଡାକିଥିଲେ; ତେଣୁ କୁନ୍ତୀଙ୍କ ପୁଅ ଏତେ ଉତ୍ସାହିତ କାହିଁକି ହେଲେ?
ଅଶୁଦ୍ଧଭାଵୈର୍ନିକୃତିପ୍ରଵୃତ୍ତୈ- ରବୁଧ୍ଯମାନଃ କୁରୁପାଣ୍ଡଵାଗ୍ର୍ଯଃ। ସମ୍ଭୂଯ ସର୍ଵୈଶ୍ଚ ଜିତୋଽପି ଯସ୍ମା- ତ୍ପଶ୍ଚାଦଯଂ କୈତଵମଭ୍ଯୁପେତଃ
ଅଶୁଦ୍ଧ ଭାବ ଓ ଚତୁର୍ୟତା ଭରା ଲୋକମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କୁରୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଅଗ୍ରଣୀ, ସମସ୍ତଙ୍କ ମିଶିତ ପ୍ରୟାସରେ ହାରିଗଲେ; ପରେ ଏହି ଚତୁର୍ୟତା ବୁଝିପାରିଲେ।
ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଚେମେ କୁରଵଃ ସଭାଯା- ମୀଶାଃ ସୁତାନାଂ ଚ ତଥା ସ୍ନୁପାଣାମ୍। ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ସର୍ଵେ ମମ ଚାପି ଵାକ୍ଯଂ ଵିବ୍ରୂତ ମେ ପ୍ରଶ୍ନମିମଂ ଯଥାଵତ୍
ଏଠାରେ ଏହି କୁରୁମାନେ, ନିଜ ପୁଅମାନେ ଓ ପୁଅଘର ଝିଅମାନେର ମାଲିକ, ସଭାରେ ଉଭୟେ ଉପସ୍ଥିତ ଅଛନ୍ତି; ସେମାନେ ଓ ମୁଁ ମଧ୍ୟ, ମୋ ପ୍ରଶ୍ନକୁ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତୁ।
ନ ସା ସଭା ଯତ୍ର ନ ସନ୍ତି ଵୃଦ୍ଧା ନ ତେ ଵୃଦ୍ଧା ଯେ ନ ଵଦନ୍ତି ଧର୍ମମ୍। ନାସୌ ଧର୍ମୋ ଯତ୍ର ନ ସତ୍ଯମସ୍ତି ନ ତତ୍ସତ୍ଯଂ ଯଚ୍ଛଲେନାନୁଵିଦ୍ଧମ୍
ଯେଉଁ ସଭାରେ ବୃଦ୍ଧମାନେ ନାହାନ୍ତି, ସେ ସଭା ସଠିକ୍ ନୁହେଁ; ଯେଉଁ ବୃଦ୍ଧମାନେ ଧର୍ମ ବିଷୟରେ କଥା କହନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ବୃଦ୍ଧ ନୁହେଁ; ଯେଉଁ ଧର୍ମରେ ସତ୍ୟ ନାହିଁ, ସେ ଧର୍ମ ନୁହେଁ; ଯେଉଁ ସତ୍ୟ ଚଳ କୁ ମିଶାଇ ଦିଆଯାଇଛି, ସେ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ।