ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵ୍ଯଵସିତୋ ନିକୃତିଂ ସମୁପାଶ୍ରିତଃ। ଜିତମିତ୍ଯେଵ ଶକୁନିର୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରମଭାଷତ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଚତୁର ଚାଳ ଚାଲି, ଶକୁନି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ହାରିଗଲା।'
ଅଯଂ ମଯା ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଧନିର୍ଧରଃ ପରାଜିତଃ ପାଣ୍ଡଵଃ ସଵ୍ଯସାଚୀ। ଭୀମେନ ରାଜନ୍ଦଯିତେନ ଦୀଵ୍ଯ ଯତ୍କୈତଵଂ ପାଣ୍ଡଵ ତେଽଵଶିଷ୍ଟମ୍
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଧନଧାରୀ, ବାମହସ୍ତୀ ଧନୁର୍ଧର, ସବ୍ୟସାଚୀ ପାଣ୍ଡବକୁ ମୁଁ ହରାଇଛି, ହେ ପାଣ୍ଡବ। ଏହି ଚତୁରତାରେ ତୁମ ପାଖରେ ଯେଉଁ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଛି, ସେହେଁ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଭୀମ।
ଯୋ ନୋ ନେତା ଯୋ ଯୁଧି ନଃ ପ୍ରଣେତା ଯଥା ଵଜ୍ରୀ ଦାନଵଶତ୍ରୁରେକଃ। ତିର୍ଯକ୍ପ୍ରେକ୍ଷୀ ସନ୍ନତଭ୍ରୂର୍ମହାତ୍ମା ସିଂହସ୍କନ୍ଧୋ ଯଶ୍ଚ ସଦାଽତ୍ଯମର୍ଷୀ
ଯିଏ ଆମର ନେତା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମକୁ ଆଗେଇ ନେଇଯାନ୍ତି, ବଜ୍ରଧାରୀ ପରି ଦାନବମାନେର ଏକମାତ୍ର ଶତ୍ରୁ, ତିନିଅଁଖିଆ ଦୃଷ୍ଟି, ଭୃକୁଟି ଭଙ୍ଗି, ମହାତ୍ମା, ସିଂହ ପରି ମଜବୁତ କନ୍ଧ, ସଦା ଅଦମ୍ୟ।
ବଲେନ ତୁଲ୍ଯୋ ଯସ୍ଯପ ପୁମାନ୍ନ ଵିଦ୍ଯତେ ଗଦାଭୃତାମଗ୍ର୍ଯ ଇହାରିମର୍ଦନଃ। ଅନର୍ହତା ରାଜପୁତ୍ରେଣ ତେନ ଦୀଵ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଭୀମସେନେନ ରାଜନ୍
ତାଙ୍କ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏଠାରେ କେହି ନାହିଁ, ଗଦାଧାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଚୁର୍ମାର କରନ୍ତି। ଏମିତି ରାଜପୁତ୍ର, ଯିଏ ଦାଉ ହେବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ସେଇ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ମୁଁ ଦାଉ ରଖୁଛି, ରାଜନ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵ୍ଯଵସିତୋ ନିକୃତିଂ ସମୁପାଶ୍ରିତଃ। ଜିତମିତ୍ଯେଵ ଶକୁନିର୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରମଭାଷତ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଚତୁର ଚାଳ ଚାଲି, ଶକୁନି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ହାରିଗଲା।'
ବହୁଵିତ୍ତଂ ପରାଜୈଷୀର୍ଭ୍ରାତୄଂଶ୍ଚ ସହଯଦ୍ଵିପାନ୍। ଆଚକ୍ଷ୍ଵ ଵିତ୍ତଂ କୌନ୍ତେଯ ଯଦି ତେଽସ୍ତ୍ଯପରାଜିତମ୍
ତୁମେ ବହୁତ ଧନ, ଭାଇମାନେ ଓ ସହଯୋଗୀ ହାତୀମାନେକୁ ହାରିଛ। ହେ କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ, ଯଦି ତୁମ ପାଖରେ ଅପରାଜିତ କିଛି ଧନ ଅଛି, ତେବେ କହ।
ଅହଂ ଵିଶିଷ୍ଟଃ ସର୍ଵେଷାଂ ଭ୍ରାତୄଣାଂ ଦଯିତସ୍ତଥା। କୁର୍ଯାମହଂ ଜିତଃ କର୍ମ ସ୍ଵଯମାତ୍ମନ୍ଯୁପଲ୍ପୁତେ
ମୁଁ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପ୍ରିୟ। ଯଦି ମୁଁ ହାରିଯାଏ, ତେବେ ନିଜେ ନିଜକୁ ହାରିଥିବା ଭାବି, ଏହି କାମ କରିବି।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵ୍ଯଵସିତୋ ନିକୃତିଂ ସମୁପାଶ୍ରିତଃ। ଜିତମିତ୍ଯେଵ ଶକୁନିର୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରମଭାଷତ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଚତୁର ଚାଳ ଚାଲି, ଶକୁନି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ହାରିଗଲା।'
ଏତତ୍ପାପିଷ୍ଠମକରୋର୍ଯଦାତ୍ମାନଂ ପରାଜଯେଃ। ଶିଷ୍ଟେ ସତି ଧନେ ରାଜନ୍ପାପ ଆତ୍ମପରାଜଯଃ
ଏହି ସବୁଠାରୁ ଦୁଷ୍ଟ କାମ ତୁମେ କରିଛ, ଏଉଁବେଳେ ଧନ ଅଛିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ନିଜକୁ ହାରିଦେଲା। ରାଜନ, ନିଜକୁ ହାରିବା ଏକ ପାପ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମତାକ୍ଷସ୍ତାନ୍ ଗ୍ଲହେ ସର୍ଵାନଵସ୍ଥିତାନ୍। ପରାଜଯଲ୍ଲୋକଵୀରାନୁକ୍ତ୍ଵା ରାଜ୍ଞାଂ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍
ଏଭଳି କହି, ଜୁଆରି ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୀରମାନେକୁ ଏକ ଏକ କରି ଖେଳରେ ହରାଇଲେ, ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଅଲଗା ଅଲଗା କହିବା ଛାଡି।
ଅସ୍ତି ତେ ଵୈ ପ୍ରିଯା ରାଜନ୍ ଗ୍ଲହ ଏକୋଽପରାଜିତଃ। ପଣସ୍ଵ କୃଷ୍ଣାଂ ପାଞ୍ଚାଲୀଂ ତଯାତ୍ମାନଂ ପୁନର୍ଜଯ
ତୁମ ପାଖରେ ଏଉଁଠି ଏକ ପ୍ରିୟ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୁଆରେ ଅପରାଜିତ। ରାଜନ, ପଞ୍ଚାଳୀ କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ଦାଉ ରଖ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ପୁଣି ଜିତ।
ନୈଵ ହ୍ରସ୍ଵା ନ ମହତୀ ନ କୃଶା ନାତିରୋହିଣୀ। ନୀଲକୁଞ୍ଚିତକଶୀ ଚ ତଯା ଦୀଵ୍ଯାମ୍ଯହଂ ତ୍ଵଯା
ସେ ନ ଛୋଟ, ନ ବଡ, ନ ପତଳା, ନ ଅତି ମୋଟା, ଗାଢ଼ କୁଞ୍ଚିତ କେଶ। ତାଙ୍କୁ ଦାଉ ରଖି ମୁଁ ତୁମ ସହ ଖେଳୁଛି।
ଶାରଦୋତ୍ପଲପତ୍ରାକ୍ଷ୍ଯା ଶାରଦୋତ୍ପଲଗନ୍ଧଯା। ଶାରଦୋତ୍ପଲସେଵିନ୍ଯା ରୂପେଣ ଶ୍ରୀସମାନଯା
ଶରଦକାଳୀନ କମଳ ପତ୍ର ପରି ଚକ୍ଷୁ, ଶରଦ କମଳ ଗନ୍ଧ, ଶରଦ କମଳରେ ଭକ୍ତି, ରୂପରେ ଶ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସମାନ।
ତଥୈଵ ସ୍ଯାଦାନୁଶଂସ୍ଯାତ୍ତଥ ସ୍ଯାଦ୍ରୂପସମ୍ପଦା। ତଥା ସ୍ଯାଚ୍ଛୀଲସମ୍ପତ୍ତ୍ଯା ଯାମିଚ୍ଛେତ୍ପୁରୁଷଃ ସ୍ତ୍ରିଯମ୍
ସେ ଦୟାରେ, ରୂପରେ, ଚରିତ୍ରରେ ଏମିତି, ଯେପରି ଯେଉଁ ଜଣେ ପୁରୁଷ ଜୀବନସାଥୀ ଚାହେ।
ସର୍ଵୈର୍ଗୁଣୈର୍ହି ସମ୍ପନ୍ନାମନୁକୂଲାଂ ପ୍ରିଯଂଵଦାମ୍। ଯାଦୃଶୀଂ ଧର୍ମକାମାର୍ଥସିଦ୍ଧିମିଚ୍ଛେନ୍ନରଃ ସ୍ତ୍ରିଯମ୍
ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମିଳନସାର, ମଧୁର କଥା କହୁଥିବା, ଯେପରି ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥ ଲାଗି ପୁରୁଷ ଯେଉଁପରି ଜୀବନସାଥୀ ଚାହେ।
ଚରମଂ ସଂଵିଶତି ଯା ପ୍ରଥମଂ ପ୍ରତିବୁଧ୍ଯତେ। ଆଗୋପାଲାଵିପାଲେଭ୍ଯଃ ସର୍ଵଂ ଵେଦ କୃତାକୃତମ୍
ଯିଏ ସବୁଠାରୁ ଶେଷରେ ଶୋଇ, ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଥମେ ଉଠନ୍ତି, ଗୋପାଳ ଓ ଗୋପାଳିମାନେ କ'ଣ କରିଛନ୍ତି ଓ କ'ଣ କରିନାହାନ୍ତି, ସେ ସବୁ ଜାଣନ୍ତି।
ଆଭାତି ପଦ୍ମଵଦ୍ଵକ୍ତ୍ରଂ ସସ୍ଵେଦଂ ମଲ୍ଲିକେଵ ଚ। ଵେଦୀମଧ୍ଯା ଦୀର୍ଘକେଶୀ ତାମ୍ରାସ୍ଯା ନାତିଲୋମଶା
ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଗୋଲାପ ଫୁଲର ପରି ଚମକୁଛି, ଘମରେ ମଲିକା ଫୁଲ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି। ସଭାର ମଧ୍ୟରେ ସେ ଲମ୍ବା କେଶ, ତାମ୍ର ଅଠି, ଅତିକି ଲୋମ ନଥିବା ଦେହରେ ବସିଛନ୍ତି।
ତଯୈଵଂଵିଧଯା ରାଜନ୍ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯାହଂ ସୁମଧ୍ଯମା। ଗ୍ଲହଂ ଦୀଵ୍ଯାମି ଚାର୍ଵଙ୍ଗ୍ଯା ଦ୍ରୌପଦ୍ଯା ହନ୍ତ ସୌବଲ
ଏପରି ସୁନ୍ଦର ଶରୀର ଓ ସାଉଁ ମଧ୍ୟମ ଦେହ ଥିବା ପାଞ୍ଚାଳୀ ଦ୍ରୌପଦୀକୁ, ମୁଁ ଏବେ ଗୋଟିଏ ଦାଉରେ ରଖୁଛି, ହେ ସୌବଳପୁତ୍ର।
ଏଵମୁକ୍ତେ ତୁ ଵଚନେ ଧର୍ମରାଜେନ ଧୀମତା। ଧିଗ୍ଧିଗିତ୍ଯେଵ ଵୃଦ୍ଧାନାଂ ସଭ୍ଯାନାଂ ନିଃ ସୃତା ଗିରଃ
ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏପରି କଥା କହିବା ପରେ, ସଭାର ବୃଦ୍ଧମାନେ 'ଲଜ୍ଜା! ଲଜ୍ଜା!' ବୋଲି କହିଲେ।
ଚୁକ୍ଷୁଭେ ସା ସଭା ରାଜନ୍ରାଜ୍ଞାଂ ସଞ୍ଜତ୍ରିରେ ଶୁଚଃ। ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣକୃପାଦୀନାଂ ସ୍ଵେଦଶ୍ଚ ସମଜାଯତ
ହେ ରାଜା, ସଭାଟି ଅସ୍ଥିର ହେଲା, ରାଜାମାନଙ୍କର ହୃଦୟ ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲା; ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଘମରେ ଭିଜିଗଲେ।
ଶିରୋ ଗୃହୀତ୍ଵା ଵିଦୁରୋ ଗତସତ୍ଵ ଇଵାଭଵତ୍। ଆସ୍ତେ ଧ୍ଯାଯନ୍ନଧୋଵକ୍ତ୍ରୋ ନିଃ ଶ୍ଵସନ୍ନିଵ ପନ୍ନଗଃ
ବିଦୁର ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ ଧରି, ମନ ହରାଇ ଯାଇଥିବା ପରି ହେଲେ; ତଳକୁ ମୁହଁ କରି ବସିଥିଲେ, ଅଜଗର ଭଳି ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ବାସ ନେଉଥିଲେ।
ବାହ୍ଲୀକଃ ସୋମଦତ୍ତଶ୍ଚ ପ୍ରାତିପେଯଶ୍ଚ ସଞ୍ଜଯଃ। ଦ୍ରୌଣିର୍ଭୂରିଶ୍ରଵାଶ୍ଚୈଵ ଯୁଯୁତ୍ସୁର୍ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଜଃ। ଆସୁର୍ଵୀକ୍ଷ୍ଯ ତ୍ଵଧୋଵକ୍ତ୍ରା ନିଶ୍ଵସନ୍ତ ଇଵୋରଗାଃ
ବାହ୍ଲିକ, ସୋମଦତ୍ତ, ପ୍ରତୀପପୁତ୍ର ସଞ୍ଜୟ, ଦ୍ରୋଣପୁତ୍ର, ଭୂରିଶ୍ରବା ଓ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ଯୁୟୁତ୍ସୁ, ସମସ୍ତେ ତଳକୁ ମୁହଁ କରି ବସିଥିଲେ, ଅଜଗର ଭଳି ଦୀର୍ଘ ନିଶ୍ବାସ ନେଉଥିଲେ।
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ତୁ ସଂହୃଷ୍ଟଃ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛତ୍ପୁନଃ ପୁନଃ। କିଂ ଜିତଂ କିଂ ଜିତମିତି ହ୍ଯାକାରଂ ନାଭ୍ଯରକ୍ଷତ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ତ ଖୁସି ହୋଇ, ପୁନିପୁନି ପଚାରୁଥିଲେ—'କଣ ଜିତିଲା? କଣ ଜିତିଲା?'—ତାଙ୍କର ଅଭିବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦମନ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଜହର୍ଷ କର୍ଣୋଽତିଭୃଶଂ ସହ ଦୁଃଶାସନାଦିଭିଃ। ଇତରେଷାଂ ତୁ ସଭ୍ଯାନାଂ ନେତ୍ରେଭ୍ଯଃ ପ୍ରାପତଞ୍ଜଲମ୍
କର୍ଣ୍ଣ ଦୁଃଶାସନ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ; ଅନ୍ୟ ସଭ୍ୟମାନଙ୍କର ଆଖିରୁ ଲୁହ ଝରିପଡିଲା।
ସୌବଲସ୍ତ୍ଵଭିଘାଯୈଵ ଜିତକାଶୀ ମଦୋତ୍କଟଃ। ଜିତମିତ୍ଯେଵ ତାନକ୍ଷାନ୍ପୁରରେଵାନ୍ଵପଦ୍ଯତ
ସୌବଳପୁତ୍ର ଅତି ଗର୍ବରେ ଦାଉକୁ ଘାତ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ 'ଜିତିଲା! ଜିତିଲା!' ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିଦେଲେ।
ଏହି କ୍ଷତ୍ତର୍ଦ୍ରୌପଦୀମାନସ୍ଵ ପ୍ରିଯାଂ ଭାର୍ଯାଂ ସଂମତାଂ ପାଣ୍ଡଵାନାମ୍। ସଂମାର୍ଜତାଂ ଵେଶ୍ମ ପରୈତୁ ଶୀଘ୍ରଂ ତତ୍ରାସ୍ତୁ ଦାସୀଭିରପୁଣ୍ଯଶୀଲା
ଏହି କ୍ଷତ୍ତା, ଦ୍ରୌପଦୀକୁ ଏଠାକୁ ଆଣ; ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଭାର୍ଯ୍ୟା, ସମ୍ମାନିତା; ସେ ଏଠାରେ ଗୃହକୁ ସଫା କରୁ, ଶୀଘ୍ର ଆସୁ, ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ ଦାସୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହୁ।
ଦର୍ଵିଭାଷଂ ଭାଷିତଂ ତ୍ଵାଦୃଶେନ ନ ମନ୍ଦ ସମ୍ବୁଦ୍ଧ୍ଯସି ପାଶବଦ୍ଧଃ। ପ୍ରପାତେ ତ୍ଵଂ ଲମ୍ବମାନୋ ନ ଵେତ୍ସି ଵ୍ଯାଘ୍ରାନ୍ମୃଗଃ କୋପଯସେଽତିଵେଲମ୍
ତୁମେ ଏପରି କଥା କହୁଛ, କିନ୍ତୁ ବୁଝୁନାହିଁ, କାରଣ ତୁମେ ପାଶରେ ବାନ୍ଧା; ପ୍ରପାତର ଉପରେ ଲଟକି ରହି, କିଛି ଜାଣୁନାହିଁ, ଏବଂ ମୃଗ ଭଳି ବେଶି ଭାବେ ବାଘମାନେକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କରୁଛ।
ଆଶୀଵିଷାସ୍ତେ ଶିରସି ପୂର୍ଣକୋପା ମହାଵିଷାଃ। ମା କୋପିଷ୍ଠାଃ ସୁମନ୍ଦାତ୍ମନ୍ମା ଗମସ୍ତ୍ଵଂ ଯମକ୍ଷଯମ୍
ବିଷାକ୍ତ ସାପମାନେ ତୁମର ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଛନ୍ତି; ହେ ମୂଢ଼, ସେମାନେକୁ କ୍ରୋଧିତ କରନାହିଁ, ଯମର ନିବାସକୁ ଯାଉନାହିଁ।
ନ ହି ଦାସୀତ୍ଵମାପନ୍ନା କୃଷ୍ଣା ଭଵିତୁମର୍ହତି। ଜନୀଶେନ ହି ରାଜ୍ଞୈଷା ପଣେ ନ୍ଯସ୍ତେତି ମେ ମତିଃ
କୃଷ୍ଣା ଦାସୀ ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଦାଉରେ ରଖିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ତାଙ୍କର ନୁହେଁ—ମୋ ମତ ଏହି।
ଅଯଂ ଦତ୍ତେ ଵେଣୁରିଵାତ୍ମଘାତୀ ଫଲଂ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ପୁତ୍ରଃ। ଦ୍ଯୂତଂ ହି ଵୈରାଯ ମହାଭଯାଯ ମତ୍ତୋ ନ ବୁଧ୍ଯତ୍ଯଯମନ୍ତକାଲମ୍
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଏକ ଅତ୍ମଘାତୀ ଭଳି ଅନ୍ୟକୁ ବାଂଶୀ ଦେଇ, ନିଜକୁ ନଷ୍ଟ କରୁଛି; ଦ୍ୟୁତ ଶତ୍ରୁତା ଓ ଭୟ ଆଣେ, କିନ୍ତୁ ସେ ମଦରେ ଅନ୍ତ କିପରି ଆସୁଛି ତାହା ବୁଝୁନାହିଁ।