ଶ୍ଯାମୋ ଯୁଵା ଲୋହିତାକ୍ଷଃ ସିଂହସ୍କନ୍ଧୋ ମହାଭୁଜଃ। ନକୁଲୋ ଗ୍ଲହ ଏଵୈକୀ ଵିଦ୍ଧ୍ଯେତନ୍ମମ ତଦ୍ଧନମ୍
କଳା, ଯୁବକ, ରକ୍ତ ଚକ୍ଷୁ, ସିଂହ ଭଳି କନ୍ଧ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ—ନକୁଳ ଏହି ଖେଳରେ ଏକମାତ୍ର ଦାଉ; ଏହାକୁ ମୋର ଧନ ବୋଲି ଜାଣ।
ପ୍ରିଯସ୍ତେ ନକୁଲୋ ରାଜନ୍ରାଜପୁତ୍ରୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ଅସ୍ମାକଂ ଵଶତାଂ ପ୍ରାପ୍ତୋ ଭୂଯଃ କେନେହ ଦୀଵ୍ଯସେ
ନକୁଳ ତୁମ ପ୍ରିୟ, ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଏହି ରାଜପୁତ୍ର ଆମ ଅଧୀନକୁ ଆସିଗଲେ; ଏହିଠାରେ ତୁମେ ଏଉଁଠି ଆଉ କାହିଁକି ଜୁଆ ଖେଳୁଛ?
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ତାନକ୍ଷାଞ୍ଶକୁନିଃ ପ୍ରତ୍ଯଦୀଵ୍ଯତ। ଜିତମିତ୍ଯେଵ ଶକୁନିର୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରମଭାଷତ
ଏଭଳି କହି, ଶକୁନି ପୁଣି ଦାଉ ଖେଳିଲେ; ଏବଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ତୁମେ ହାରିଗଲା।'
ଅଯଂ ଧର୍ମାନ୍ସହଦେଵୋଽନୁଶାସ୍ତି ଲୋକେ ହ୍ଯସ୍ମିନ୍ପଣ୍ଡିତାଖ୍ଯାଂ ଗତଶ୍ଚ। ଅନର୍ହତା ରାଜପୁତ୍ରେଣ ତେନ ଦୀଵ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଚାପ୍ରିଯଵତ୍ପ୍ରିଯେଣ
ଏହି ସହଦେବ ଧର୍ମ ଶିଖାଏ, ଏହି ଜଗତରେ ପଣ୍ଡିତ ବୋଲି ପରିଚିତ। ଏହି ଅନର୍ହ ରାଜପୁତ୍ର ସହିତ, ମୁଁ ମୋତେ ପ୍ରିୟ ଓ ଅପ୍ରିୟ ଭାବି ଜୁଆ ଖେଳୁଛି।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵ୍ଯଵସିତୋ ନିକୃତିଂ ସମୁପାଶ୍ରିତଃ। ଜିତମିତ୍ଯେଵ ଶକୁନିର୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରମଭାଷତ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦୃଢ ହୋଇ ଓ ଚତୁରତା ଆଶ୍ରୟ କରି, ଶକୁନି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ— 'ତୁମେ ହାରିଗଲା।'
ମାଦ୍ରୀପୁତ୍ରୌ ପ୍ରିଯୌ ରାଜଂସ୍ତଵେମୌ ଵିଜିତୌ ମଯା। ଗରୀଯାଂସୌ ତୁ ମନ୍ଯେ ଭୀମସେନଧନଞ୍ଜଯୌ
ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ, ରାଜା, ତୁମ ପ୍ରିୟ, ସେମାନେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ଜିତାଯାଇଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଭୀମସେନ ଓ ଧନଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ଅଧିକ ମହତ୍ତ୍ୱ ଦେଉଛି।
ଅଧର୍ମଂ ଚରସେ ନୂନଂ ଯୋ ନାଵେକ୍ଷସି ଵୈ ନଯମ୍। ଯୋ ନଃ ସୁମନସାଂ ମୂଢ ଵିଭେଦଂ କର୍ତୁମିଚ୍ଛସି
ତୁମେ ନିଶ୍ଚୟ ଅଧର୍ମ କରୁଛ, କାରଣ ନୟ ଭାବିବାକୁ ଚାହୁଁନାହ, ମୂଢ, ତୁମେ ଆମେ ସମ୍ମତିରେ ଥିବା ଭାଇମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବିଭେଦ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ।
ଗର୍ତେ ମତ୍ତଃ ପ୍ରପତତେ ପ୍ରମତ୍ତଃ ସ୍ଥାଣୁମୃଚ୍ଛତି। ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ରାଜନ୍ଵ୍ରରିଷ୍ଠୋଽସି ନମସ୍ତେ ଭରତର୍ଷଭ
ମଦୋନ୍ମତ ଗର୍ତ୍ତରେ ପଡ଼ିଯାଏ, ଅସାବଧାନ ଲୋକ ଗଛକୁ ଧରିଥାଏ; ଆପଣ ଜେଷ୍ଠ, ରାଜା, ଭାରତବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ଶୁଭେଚ୍ଛା।
ସ୍ଵପ୍ନେ ତାନି ନ ଦୃଶ୍ଯନ୍ତେ ଜାଗ୍ରତୋ ଵା ଯୁଧିଷ୍ଠିର। କିତଵା ଯାନି ଦୀଵ୍ଯନ୍ତଃ ପ୍ରଲପନ୍ତ୍ଯୁତ୍କଟା ଇଵ
ଯେଉଁ କଥା ଚତୁର ଜୁଆରିମାନେ ମଦମସ୍ତ ହୋଇ କହନ୍ତି, ସେଗୁଡିକୁ ସ୍ୱପ୍ନରେ ବି ନାହିଁ, ଜାଗ୍ରତ ଅବସ୍ଥାରେ ବି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେନାହିଁ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର।
ଯୋ ନଃ ସଙ୍ଖ୍ଯେ ନୌରିଵ ପାରନେତା ଜେତା ରିପୂଣାଂ ରାଜପୁତ୍ରସ୍ତରସ୍ଵୀ। ଅନର୍ହତା ଲୋକଵୀରେଣ ତେନ ଦୀଵ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଶକୁନେ ଫାଲ୍ଗୁନେନ
ଯେଉଁ ରାଜପୁତ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ନାଉକା ଚାଳକ ପରି ଆମକୁ ଆଗେଇ ନେଇଯାଅନ୍ତି, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଜିତିବାରେ ଦକ୍ଷ, ସେଇ ଫାଲ୍ଗୁନଙ୍କୁ ମୁଁ ଦାଉ ରଖୁଛି, ଶକୁନି, ଯେଉଁଠି ସେ ଦାଉ ହେବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵ୍ଯଵସିତୋ ନିକୃତିଂ ସମୁପାଶ୍ରିତଃ। ଜିତମିତ୍ଯେଵ ଶକୁନିର୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରମଭାଷତ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଚତୁର ଚାଳ ଚାଲି, ଶକୁନି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ହାରିଗଲା।'
ଅଯଂ ମଯା ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଧନିର୍ଧରଃ ପରାଜିତଃ ପାଣ୍ଡଵଃ ସଵ୍ଯସାଚୀ। ଭୀମେନ ରାଜନ୍ଦଯିତେନ ଦୀଵ୍ଯ ଯତ୍କୈତଵଂ ପାଣ୍ଡଵ ତେଽଵଶିଷ୍ଟମ୍
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଧନଧାରୀ, ବାମହସ୍ତୀ ଧନୁର୍ଧର, ସବ୍ୟସାଚୀ ପାଣ୍ଡବକୁ ମୁଁ ହରାଇଛି, ହେ ପାଣ୍ଡବ। ଏହି ଚତୁରତାରେ ତୁମ ପାଖରେ ଯେଉଁ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଛି, ସେହେଁ ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଭୀମ।
ଯୋ ନୋ ନେତା ଯୋ ଯୁଧି ନଃ ପ୍ରଣେତା ଯଥା ଵଜ୍ରୀ ଦାନଵଶତ୍ରୁରେକଃ। ତିର୍ଯକ୍ପ୍ରେକ୍ଷୀ ସନ୍ନତଭ୍ରୂର୍ମହାତ୍ମା ସିଂହସ୍କନ୍ଧୋ ଯଶ୍ଚ ସଦାଽତ୍ଯମର୍ଷୀ
ଯିଏ ଆମର ନେତା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମକୁ ଆଗେଇ ନେଇଯାନ୍ତି, ବଜ୍ରଧାରୀ ପରି ଦାନବମାନେର ଏକମାତ୍ର ଶତ୍ରୁ, ତିନିଅଁଖିଆ ଦୃଷ୍ଟି, ଭୃକୁଟି ଭଙ୍ଗି, ମହାତ୍ମା, ସିଂହ ପରି ମଜବୁତ କନ୍ଧ, ସଦା ଅଦମ୍ୟ।
ବଲେନ ତୁଲ୍ଯୋ ଯସ୍ଯପ ପୁମାନ୍ନ ଵିଦ୍ଯତେ ଗଦାଭୃତାମଗ୍ର୍ଯ ଇହାରିମର୍ଦନଃ। ଅନର୍ହତା ରାଜପୁତ୍ରେଣ ତେନ ଦୀଵ୍ଯାମ୍ଯହଂ ଭୀମସେନେନ ରାଜନ୍
ତାଙ୍କ ପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏଠାରେ କେହି ନାହିଁ, ଗଦାଧାରୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ଚୁର୍ମାର କରନ୍ତି। ଏମିତି ରାଜପୁତ୍ର, ଯିଏ ଦାଉ ହେବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ, ସେଇ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ମୁଁ ଦାଉ ରଖୁଛି, ରାଜନ।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵ୍ଯଵସିତୋ ନିକୃତିଂ ସମୁପାଶ୍ରିତଃ। ଜିତମିତ୍ଯେଵ ଶକୁନିର୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରମଭାଷତ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଚତୁର ଚାଳ ଚାଲି, ଶକୁନି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ହାରିଗଲା।'
ବହୁଵିତ୍ତଂ ପରାଜୈଷୀର୍ଭ୍ରାତୄଂଶ୍ଚ ସହଯଦ୍ଵିପାନ୍। ଆଚକ୍ଷ୍ଵ ଵିତ୍ତଂ କୌନ୍ତେଯ ଯଦି ତେଽସ୍ତ୍ଯପରାଜିତମ୍
ତୁମେ ବହୁତ ଧନ, ଭାଇମାନେ ଓ ସହଯୋଗୀ ହାତୀମାନେକୁ ହାରିଛ। ହେ କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ, ଯଦି ତୁମ ପାଖରେ ଅପରାଜିତ କିଛି ଧନ ଅଛି, ତେବେ କହ।
ଅହଂ ଵିଶିଷ୍ଟଃ ସର୍ଵେଷାଂ ଭ୍ରାତୄଣାଂ ଦଯିତସ୍ତଥା। କୁର୍ଯାମହଂ ଜିତଃ କର୍ମ ସ୍ଵଯମାତ୍ମନ୍ଯୁପଲ୍ପୁତେ
ମୁଁ ସମସ୍ତ ଭାଇମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପ୍ରିୟ। ଯଦି ମୁଁ ହାରିଯାଏ, ତେବେ ନିଜେ ନିଜକୁ ହାରିଥିବା ଭାବି, ଏହି କାମ କରିବି।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵ୍ଯଵସିତୋ ନିକୃତିଂ ସମୁପାଶ୍ରିତଃ। ଜିତମିତ୍ଯେଵ ଶକୁନିର୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରମଭାଷତ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଚତୁର ଚାଳ ଚାଲି, ଶକୁନି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ତୁମେ ହାରିଗଲା।'
ଏତତ୍ପାପିଷ୍ଠମକରୋର୍ଯଦାତ୍ମାନଂ ପରାଜଯେଃ। ଶିଷ୍ଟେ ସତି ଧନେ ରାଜନ୍ପାପ ଆତ୍ମପରାଜଯଃ
ଏହି ସବୁଠାରୁ ଦୁଷ୍ଟ କାମ ତୁମେ କରିଛ, ଏଉଁବେଳେ ଧନ ଅଛିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ନିଜକୁ ହାରିଦେଲା। ରାଜନ, ନିଜକୁ ହାରିବା ଏକ ପାପ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ମତାକ୍ଷସ୍ତାନ୍ ଗ୍ଲହେ ସର୍ଵାନଵସ୍ଥିତାନ୍। ପରାଜଯଲ୍ଲୋକଵୀରାନୁକ୍ତ୍ଵା ରାଜ୍ଞାଂ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍
ଏଭଳି କହି, ଜୁଆରି ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୀରମାନେକୁ ଏକ ଏକ କରି ଖେଳରେ ହରାଇଲେ, ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଅଲଗା ଅଲଗା କହିବା ଛାଡି।
ଅସ୍ତି ତେ ଵୈ ପ୍ରିଯା ରାଜନ୍ ଗ୍ଲହ ଏକୋଽପରାଜିତଃ। ପଣସ୍ଵ କୃଷ୍ଣାଂ ପାଞ୍ଚାଲୀଂ ତଯାତ୍ମାନଂ ପୁନର୍ଜଯ
ତୁମ ପାଖରେ ଏଉଁଠି ଏକ ପ୍ରିୟ ଅଛନ୍ତି, ଯିଏ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜୁଆରେ ଅପରାଜିତ। ରାଜନ, ପଞ୍ଚାଳୀ କୃଷ୍ଣାଙ୍କୁ ଦାଉ ରଖ, ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ପୁଣି ଜିତ।
ନୈଵ ହ୍ରସ୍ଵା ନ ମହତୀ ନ କୃଶା ନାତିରୋହିଣୀ। ନୀଲକୁଞ୍ଚିତକଶୀ ଚ ତଯା ଦୀଵ୍ଯାମ୍ଯହଂ ତ୍ଵଯା
ସେ ନ ଛୋଟ, ନ ବଡ, ନ ପତଳା, ନ ଅତି ମୋଟା, ଗାଢ଼ କୁଞ୍ଚିତ କେଶ। ତାଙ୍କୁ ଦାଉ ରଖି ମୁଁ ତୁମ ସହ ଖେଳୁଛି।
ଶାରଦୋତ୍ପଲପତ୍ରାକ୍ଷ୍ଯା ଶାରଦୋତ୍ପଲଗନ୍ଧଯା। ଶାରଦୋତ୍ପଲସେଵିନ୍ଯା ରୂପେଣ ଶ୍ରୀସମାନଯା
ଶରଦକାଳୀନ କମଳ ପତ୍ର ପରି ଚକ୍ଷୁ, ଶରଦ କମଳ ଗନ୍ଧ, ଶରଦ କମଳରେ ଭକ୍ତି, ରୂପରେ ଶ୍ରୀ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସମାନ।
ତଥୈଵ ସ୍ଯାଦାନୁଶଂସ୍ଯାତ୍ତଥ ସ୍ଯାଦ୍ରୂପସମ୍ପଦା। ତଥା ସ୍ଯାଚ୍ଛୀଲସମ୍ପତ୍ତ୍ଯା ଯାମିଚ୍ଛେତ୍ପୁରୁଷଃ ସ୍ତ୍ରିଯମ୍
ସେ ଦୟାରେ, ରୂପରେ, ଚରିତ୍ରରେ ଏମିତି, ଯେପରି ଯେଉଁ ଜଣେ ପୁରୁଷ ଜୀବନସାଥୀ ଚାହେ।
ସର୍ଵୈର୍ଗୁଣୈର୍ହି ସମ୍ପନ୍ନାମନୁକୂଲାଂ ପ୍ରିଯଂଵଦାମ୍। ଯାଦୃଶୀଂ ଧର୍ମକାମାର୍ଥସିଦ୍ଧିମିଚ୍ଛେନ୍ନରଃ ସ୍ତ୍ରିଯମ୍
ସମସ୍ତ ଗୁଣରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମିଳନସାର, ମଧୁର କଥା କହୁଥିବା, ଯେପରି ଧର୍ମ, କାମ ଓ ଅର୍ଥ ଲାଗି ପୁରୁଷ ଯେଉଁପରି ଜୀବନସାଥୀ ଚାହେ।
ଚରମଂ ସଂଵିଶତି ଯା ପ୍ରଥମଂ ପ୍ରତିବୁଧ୍ଯତେ। ଆଗୋପାଲାଵିପାଲେଭ୍ଯଃ ସର୍ଵଂ ଵେଦ କୃତାକୃତମ୍
ଯିଏ ସବୁଠାରୁ ଶେଷରେ ଶୋଇ, ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଥମେ ଉଠନ୍ତି, ଗୋପାଳ ଓ ଗୋପାଳିମାନେ କ'ଣ କରିଛନ୍ତି ଓ କ'ଣ କରିନାହାନ୍ତି, ସେ ସବୁ ଜାଣନ୍ତି।
ଆଭାତି ପଦ୍ମଵଦ୍ଵକ୍ତ୍ରଂ ସସ୍ଵେଦଂ ମଲ୍ଲିକେଵ ଚ। ଵେଦୀମଧ୍ଯା ଦୀର୍ଘକେଶୀ ତାମ୍ରାସ୍ଯା ନାତିଲୋମଶା
ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଗୋଲାପ ଫୁଲର ପରି ଚମକୁଛି, ଘମରେ ମଲିକା ଫୁଲ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଛି। ସଭାର ମଧ୍ୟରେ ସେ ଲମ୍ବା କେଶ, ତାମ୍ର ଅଠି, ଅତିକି ଲୋମ ନଥିବା ଦେହରେ ବସିଛନ୍ତି।
ତଯୈଵଂଵିଧଯା ରାଜନ୍ପାଞ୍ଚାଲ୍ଯାହଂ ସୁମଧ୍ଯମା। ଗ୍ଲହଂ ଦୀଵ୍ଯାମି ଚାର୍ଵଙ୍ଗ୍ଯା ଦ୍ରୌପଦ୍ଯା ହନ୍ତ ସୌବଲ
ଏପରି ସୁନ୍ଦର ଶରୀର ଓ ସାଉଁ ମଧ୍ୟମ ଦେହ ଥିବା ପାଞ୍ଚାଳୀ ଦ୍ରୌପଦୀକୁ, ମୁଁ ଏବେ ଗୋଟିଏ ଦାଉରେ ରଖୁଛି, ହେ ସୌବଳପୁତ୍ର।
ଏଵମୁକ୍ତେ ତୁ ଵଚନେ ଧର୍ମରାଜେନ ଧୀମତା। ଧିଗ୍ଧିଗିତ୍ଯେଵ ଵୃଦ୍ଧାନାଂ ସଭ୍ଯାନାଂ ନିଃ ସୃତା ଗିରଃ
ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏପରି କଥା କହିବା ପରେ, ସଭାର ବୃଦ୍ଧମାନେ 'ଲଜ୍ଜା! ଲଜ୍ଜା!' ବୋଲି କହିଲେ।
ଚୁକ୍ଷୁଭେ ସା ସଭା ରାଜନ୍ରାଜ୍ଞାଂ ସଞ୍ଜତ୍ରିରେ ଶୁଚଃ। ଭୀଷ୍ମଦ୍ରୋଣକୃପାଦୀନାଂ ସ୍ଵେଦଶ୍ଚ ସମଜାଯତ
ହେ ରାଜା, ସଭାଟି ଅସ୍ଥିର ହେଲା, ରାଜାମାନଙ୍କର ହୃଦୟ ଦୁଃଖରେ ଭରିଗଲା; ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଘମରେ ଭିଜିଗଲେ।