ଏଵଂ ତେ ଜ୍ଞାତଯଃ ସର୍ଵେ ମୋଦମାନାଃ ଶତଂ ସମାଃ। ତ୍ଵନ୍ନିଯୁକ୍ତଃ ସଵ୍ଯସାଚୀ ନିଗୃହ୍ଣାତୁ ସୁଯୋଧନମ୍
ଏଭଳି, ତୁମ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ କରିଥିଲେ; ଏବେ ତୁମ ଆଦେଶରେ ସବ୍ୟସାଚୀ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ବଶ କରନ୍ତୁ।
ନିଗ୍ରହାଦସ୍ଯ ପାଦସ୍ଯ ମୋଦନ୍ତାଂ କୁରଵଃ ସୁଖମ୍। କାକେନେମାଂଶ୍ଚିତ୍ରଵର୍ହାଞ୍ଶାର୍ଦୂଲାନ୍କ୍ରୋଷ୍ଟୁକେନ ଚ। କ୍ରୀଣୀଷ୍ଵ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ରାଜନ୍ମା ମଜ୍ଜୀଃ ଶୋକସାଗରେ
ଏହି ପାଦକୁ ବଶ କଲେ, କୁରୁମାନେ ସୁଖରେ ଆନନ୍ଦ କରିପାରିବେ; ରାଜା, କାଉଁଠି କାଉଁଠିରେ ମୟୂର, ବାଘ ଶିଆଳ, କୁକୁର ଦ୍ୱାରା କିଣିଥାଏ—ସେପରି ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ନେଇଯାଅ, ଦୁଃଖର ସାଗରେ ଡୁବିଯିଓନାହଁ।
ତ୍ଯଜେତ୍କୁଲାର୍ଥେ ପୁରୁଷଂ ଗ୍ରାମସ୍ଯାର୍ଥେ କୁଲଂ ତ୍ଯଜେତ୍। ଗ୍ରାମଂ ଜନପଦସ୍ଯାର୍ଥେ ଆତ୍ମାର୍ଥେ ପୃଥିଵୀଂ ତ୍ଯଜେତ୍
କୁଳର ଭଲ ପାଇଁ ଜଣେ ପୁରୁଷକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ; ଗ୍ରାମର ଭଲ ପାଇଁ କୁଳକୁ, ଦେଶର ଭଲ ପାଇଁ ଗ୍ରାମକୁ, ନିଜ ଭଲ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଭାଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଶତ୍ରୁଭଯଙ୍କରଃ। ଇତି ସ୍ମ ଭାଷତେ କାଵ୍ଯୋ ଜମ୍ଭତ୍ଯାଗେ ମହାଽସୁରାନ୍
ଯିଏ ସବୁକିଛି ଜାଣେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ସ୍ୱଭାବ ଜାଣେ, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥାଏ—ସେଇ କାବ୍ୟ ଏପରି କହିଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ସେ ମହାଅସୁରମାନେକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ।
ହିରଣ୍ଯଷ୍ଠୀଵିନଃ କାଂଶ୍ଚିତ୍ପକ୍ଷିଣୋ ଵନଗୋଚରାନ୍। ଗୃହେ କିଲ କୃତାଵାସାଁଲ୍ଲୋଭାଦ୍ରାଜା ନ୍ଯପୀଡଯତ୍। ସ ଚୋପଭୋଗଲୋଭାନ୍ଧୋ ହିରଣ୍ଯାର୍ଥୀ ପରନ୍ତପ
ରଜା ଉପଭୋଗ ଓ ସୁନା ପାଇଁ ଲୋଭରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, କିଛି ସୁନା ରଙ୍ଗର ପକ୍ଷୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଆସି ତାଙ୍କ ଘରେ ରହୁଥିଲେ, ସେମାନେକୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିଲେ।
ଆଯତିଂ ଚ ତଦାତ୍ଵଂ ଚ ଉଭେ ସଦ୍ଯୋ ଵ୍ଯନାଶଯତ୍। ତଦର୍ଥକାମସ୍ତଦ୍ଵତ୍ତ୍ଵଂ ମାଦ୍ରୁହଃ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ନୃପ
ସେମାନଙ୍କର ଧନ ପାଇଁ ଆସା କରି, ରଜା ସେମାନଙ୍କର ଏବେ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ୍—ଦୁହିଁଟିକୁ ଏକାଥରେ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ। ରଜା, ତୁମେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହିତ ସେଇପରି କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ମୋହାତ୍ମା ତପ୍ସ୍ଯସେ ପଶ୍ଚାତ୍ପତ୍ରିହା ପୁରୁଷୋ ଯଥା। ଜାତଞ୍ଜାତଂ ପାଣ୍ଡଵେଭ୍ଯଃ ପୁଷ୍ପମାଦତ୍ସ୍ଵ ଭାରତ
ଭ୍ରମରେ ପଡିଲେ, ପକ୍ଷୀ ମାରୁଥିବା ଲୋକ ଯେପରି ଶେଷରେ ଦୁଃଖ ପାଏ, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ପଛରେ ପଶ୍ଚାତାପ କରିବ। ଭାରତ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କଠାରୁ ଯେଉଁଠି ଫୁଲ ଫୁଟୁଛି, ସେଗୁଡିକୁ ଏକେକରି ନିଅ।
ମାଲାକାର ଇଵାରାମେ ସ୍ନେହଂ କୁର୍ଵନ୍ପୁନଃ ପୁନଃ। ଵୃକ୍ଷାନଙ୍ଗାରକାରୀଵ ମୈନାଦ୍ଯାକ୍ଷୀଃ ସମୂଲକାନ୍। ମା ଗମଃ ସମୁତାମାତ୍ଯଃ ସବଲଶ୍ଚ ଯମକ୍ଷଯମ୍
ଏକ ମାଳାକାର ଯେପରି ଉଦ୍ୟାନରେ ବାରମ୍ବାର ଭଲପାଇବା ଦେଖାଏ, କିମ୍ବା ଏକ କଉଳିଆ ଯେପରି ଗଛକୁ ମୂଳ ସହିତ କାଟିଦିଏ, ତେଣୁ ମନ୍ତ୍ରୀ, ସେପରି ତୁମେ ସେନା ସହିତ ଯମର ଗୃହକୁ ଯିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ସମଵେତାନ୍ହି କଃ ପାର୍ଥାନ୍ପ୍ରତିଯୁଧ୍ଯେତ ଭାରତ। ମରୁଦ୍ଭିଃ ସହିତୋ ରାଜନ୍ନପି ସାକ୍ଷାନ୍ମରୁତ୍ପତିଃ
ଭାରତ, ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେ ଏକଠି ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ସେମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କିଏ ଟିକିପାରିବ? ମରୁତମାନେ ସହିତ ମରୁତଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା ମଧ୍ୟ ଟିକିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଦ୍ଯୂତଂ ମୂଲଂ କଲହସ୍ଯାଭ୍ଯୁପୈତି ମିଥୋ ଭେଦଂ ମହତେ ଦାରୁଣାଯ। ତଦା ସ୍ଥିତୋଽଯଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଦୁର୍ଯୋଧନଃ ସୃଜତେ ଵୈରମୁଗ୍ରମ୍
ଜୁଆ ହେଉଛି ବିବାଦର ମୂଳ; ଏହା ଭୟଙ୍କର ଭାଗା ଓ ବଡ଼ ଅପରାଧକୁ ଆଣିଦିଏ। ଏହିପରି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ, ଏଠାରେ ଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁତା ଉପଜାଉଛି।
ପ୍ରାତିପେଯାଃ ଶାନ୍ତନଵା ଭୀମସେନାଃ ସବାହ୍ନିକାଃ। ଦୁର୍ଯୋଧନାପରାଧେନ କୃଚ୍ଛ୍ରଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯନ୍ତି ସର୍ଵଶଃ
ଶାନ୍ତନୁ ଓ ଭୀମସେନଙ୍କ ପୁଅମାନେ ତାଙ୍କର ସେନା ସହିତ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ଅପରାଧରେ, ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖ ଭୋଗିବେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ମଦେନୈଵ କ୍ଷେମଂ ଵ୍ଯପୋହତି। ଵିଷାଣଂ ଗୌରିଵ ମଦାତ୍ସ୍ଵଯମାରୁଜତେତ୍ମନଃ
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଅହଂକାରରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ନିଜ ଭଲକୁ ନଷ୍ଟ କରୁଛି; ଯେପରି ଏକ ବଳଦ ମତ୍ତ ହୋଇ ନିଜ ଶିଙ୍ଗକୁ ଭାଙ୍ଗିଦିଏ।
ଯଶ୍ଚିତ୍ତମନ୍ଵେତି ପରସ୍ଯ ରାଜନ୍ ଵୀରଃ କଵିଃ ସ୍ଵାମଵମତ୍ଯ ଦୃଷ୍ଟିମ୍। ନାଵଂ ସମୁଦ୍ର ଇଵ ବାଲନେତ୍ରା- ମାରୁହ୍ଯ ଘୋରେ ଵ୍ଯସନେ ନିମଜ୍ଜେତ୍
ରଜା, ଏକ ବୀର କିମ୍ବା ଜ୍ଞାନୀ ଯଦି ନିଜ ବୁଦ୍ଧିକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟଜଣଙ୍କ ମନକୁ ଅନୁସରେ, ସେ ଏକ ଶିଶୁ ଚାଳିଥିବା ନୌକା ପରି ସମୁଦ୍ରରେ ଦୁବିଯାଏ—ଭୟଙ୍କର ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଯାଏ।
ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ଗ୍ଲହତେ ପାଣ୍ଡଵେନ ପ୍ରୀଯାଯସେ ତ୍ଵଂ ଜଯତୀତି ତଚ୍ଚ। ଅତିନର୍ମା ଜାଯତେ ସଂପ୍ରହାରୋ ଯତୋ ଵିନାଶଃ ସମୁପୈତି ପୁଂସାମ୍
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସହିତ ଜୁଆ ଖେଳୁଛି, ତୁମେ ଭାବୁଛ, 'ସେ ଜିତିବ।' କିନ୍ତୁ ଅତି ମଜା କରିଲେ ବିବାଦ ହୁଏ, ଏଠାରୁ ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ବିନାଶ ଆସେ।
ଆକର୍ଷସ୍ତେଽଵାକ୍ଫଲଃ ସୁପ୍ରଣୀତୋ ହୃଦି ପ୍ରୌଢୋ ମନ୍ତ୍ରପଦଃ ସମାଧିଃ। ଯୁଧିଷ୍ଠିରେଣ କଲହସ୍ତଵାଯ- ମଚିନ୍ତିତୋଽଭିମତଃ ସ୍ଵବନ୍ଧୁନା
ତୁମର ଆକର୍ଷଣ ଭଲ ଦିଗରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଫଳ ଦେଉନାହିଁ; ମନରେ ଗଭୀର ଭାବେ ରହିଥିବା ଉପଦେଶ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସହିତ ବିବାଦ ପାଇଁ ଲାଗିଛି, ଏହା ଭଲଭାବି ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ତୁମର ନିଜ ଜଣେ ଆଶା କରୁଛନ୍ତି।
ପ୍ରାତିପେଯାଃ ଶାନ୍ତନଵାଃ ଶୃଣୁଧ୍ଵଂ କାଵ୍ଯାଂ ଵାଚଂ ସଂସଦି କୌରଵାଣାମ୍। ଵୈଶ୍ଵାନରଂ ପ୍ରଜ୍ଵଲିତଂ ସୁଘୋରଂ ମା ଯାସ୍ଯଧ୍ଵଂ ମନ୍ଦମନୁପ୍ରପନ୍ନଃ
ଶାନ୍ତନୁପୁତ୍ରମାନେ, କୌରବମାନଙ୍କ ସଭାରେ କହାଯାଇଥିବା କବିତା ଭରା କଥାକୁ ଶୁଣ, ଧୀରେ ଧୀରେ ଚାଲି ଭୟଙ୍କର ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ଯଦା ମନ୍ଯୁଂ ପାଣ୍ଡଵୋଽଜାତଶତ୍ରୁ- ର୍ନ ସଂଯଚ୍ଛେଦକ୍ଷମଦାଭିଭୂତଃ। ଵୃକୋଦରଃ ସଵ୍ଯସାଚୀ ଯମୌ ଚ କୋଽତ୍ର ଦ୍ଵୀପଃ ସ୍ଯାତ୍ତୁମୁଲେ ଵସ୍ତଦାନୀମ୍
ଯେବେ ପାଣ୍ଡବ ଅଜାତଶତ୍ରୁ କ୍ରୋଧରେ ଅବଶ ହୋଇ, ତାଙ୍କ କ୍ରୋଧକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଭୀମ, ଅର୍ଜୁନ ଓ ଯମଜମାନେ ସେଥିରେ ଯୋଗ ଦେବେ—ତେବେ ଏହି ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧରେ କିଏ ଟିକିପାରିବ?
ମହାରାଜ ପ୍ରଭଵସ୍ତ୍ଵଂ ଧନାନାଂ ପୁରା ଦ୍ଯୂତାନ୍ମନସା ଯାଵଦିଚ୍ଛେଃ। ବହୁଵିତ୍ତାନ୍ପାଣ୍ଡଵାଂଶ୍ଚେଜ୍ଜଯସ୍ତ୍ଵଂ କିଂ ତେ ତତ୍ସ୍ଯାଦ୍ଵସୁ ଵିନ୍ଦେହ ପାର୍ଥାନ୍
ମହାରାଜ, ତୁମେ ଧନର ମୂଳ; ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ମନରେ ଜୁଆ ଚାହିଁବ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଅଧିକ ଧନ ଜିତିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେ ଧନ ତୁମ ପାଇଁ କଣ? ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେକୁ ଜିତ।
ଜାନୀମହେ ଦେଵିତଂ ସୌବଲସ୍ଯ ଵେଦ ଦ୍ଯୂତେ ନିକୃତିଂ ପାର୍ଵତୀଯଃ। ଯତଃ ପ୍ରାପ୍ତଃ ଶକୁନିସ୍ତତ୍ର ଯାତୁ ମା ଯୂଯୁଧୋ ଭାରତ ପାଣ୍ଡଵେଯାନ୍
ଆମେ ସୌବଳଙ୍କ ଚତୁରାଇ ଜାଣୁ; ପାର୍ବତୀପୁତ୍ର ଜୁଆର ଚଳକୁ ଜାଣେ। ଶକୁନି ଏହିପାଇଁ ଆସିଛି, ସେ ଯାଉ; ଭାରତ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ପରେଷାମେଵ ଯଶସା ଶ୍ଲୋଘସେ ତ୍ଵଂ ସଦା କ୍ଷତ୍ତଃ କୁତ୍ସଯନ୍ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରାନ୍। ଜାନୀମହେ ଵିଦୁର ଯତ୍ପ୍ରିଯସ୍ତ୍ଵଂ ବାଲାନିଵାସ୍ମାନଵମନ୍ଯସେ ନିତ୍ଯମେଵ
ତୁମେ ସବୁବେଳେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତିକୁ ପ୍ରଶଂସା କର, କିନ୍ତୁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅମାନେକୁ ତୁଚ୍ଛ କର। ଆମେ ଜାଣୁ, ବିଦୁର, ତୁମେ ଆମ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ, ଏବଂ ସବୁବେଳେ ଆମକୁ ଶିଶୁ ପରି ଦେଖ।
ସ ଵିଜ୍ଞେଯଃ ପୁରୁଷୋଽନ୍ଯତ୍ରକାମୋ ନିନ୍ଦାପ୍ରଶଂସେ ହି ତଥା ଯୁନକ୍ତି। ଜିହ୍ଵାଽଽତ୍ମନୋ ହୃଦଯସ୍ଥଂ ଵ୍ଯନକ୍ତି ଜାନୀମହେ ତ୍ଵନ୍ମନସଃ ପ୍ରାତିକୂଲ୍ଯମ୍
ଯେ ଲୋକର ମନ ଅନ୍ୟଠାରେ ଅଛି, ସେଠି ପ୍ରଶଂସା ଓ ନିନ୍ଦା ଏକଠି ହୁଏ; ଜିହ୍ବା ମନରେ ଯାହା ଅଛି, ତାହାକୁ ବାହାର କରେ। ଆମେ ଜାଣୁ, ତୁମର ମନ ଆମ ପ୍ରତି ବିରୋଧରେ ଅଛି।
ଉତ୍ସଙ୍ଗେ ଚ ଵ୍ଯାଲ ଇଵାହିତୋଽସି ମାର୍ଜରଵତ୍ପୋଷକଂ ଚୋପହଂସି। ଭର୍ତୃଘ୍ନଂ ତ୍ଵାଂ ନ ହି ପାପୀଯ ଆହୁ- ସ୍ତସ୍ମାତ୍କ୍ଷତ୍ତଃ କିଂ ନ ବିଭେଷି ପାପାତ୍
ତୁମେ ଏକ ଅଂକରେ ପଡ଼ିଥିବା ସାପ ପରି, ଏବଂ ଏକ ବିଲେଇ ପରି ନିଜ ପାଳକଙ୍କୁ କ୍ଷତି କର। ତୁମକୁ ଭଳି ଭାବରେ ଭର୍ତ୍ତା ଘାତକ କୁହାଯାଏ ନାହିଁ—ତେଣୁ, କ୍ଷତ୍ତା, ତୁମେ ଦୁଷ୍କର୍ମକୁ କାହିଁକି ଭୟ କରୁନାହଁ?
ଜିତ୍ଵା ଶତ୍ରୂନ୍ଫଲମାପ୍ତଂ ମହଦ୍ଵୈ ମାଽସ୍ମାନ୍କ୍ଷତ୍ତଃ ପରୁଷାମୀହ ଵୋଚଃ। ଦ୍ଵିଷଦ୍ଭିସ୍ତ୍ଵଂ ସମ୍ପ୍ରଯୋଗାଭିନନ୍ଦୀ ମୁହୁର୍ଦେଷଂ ଯାସି ନଃ ସମ୍ପ୍ରଯୋଗାତ୍
ଶତ୍ରୁମାନେଠାରୁ ଜିତି, ବଡ଼ ଲାଭ ହୋଇଛି; ଏଠି ଆମ ପ୍ରତି କଠୋର କଥା କହିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, କ୍ଷତ୍ତା। ଆପଣ ସଦା ଦ୍ୱେଷମାନେ ସହିତ ବିରୋଧରେ ଆନନ୍ଦ ପାଆନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଆମେ ସାମ୍ନାସାମ୍ନି ହୁଅଁ, ସେତେବେଳେ ଆପଣ ବାରମ୍ବାର ଆମଠାରୁ ଦୂରେଇଯାଆନ୍ତି।
ଅମିତ୍ରତାଂ ଯାତି ନରୋଽକ୍ଷମଂ ବ୍ରୁଵ- ନ୍ନିଗୂହତେ ଗୁହ୍ଯମମିତ୍ରସଂସ୍ତଵେ। ତଦାଶ୍ରିତୋଽପତ୍ରପ କିଂ ନୁ ବାଧସେ ଯଦିଚ୍ଛସି ତ୍ଵଂ ତଦିହାଭିଭାଷତସେ
ଯେଉଁ ଲୋକ କ୍ଷମା ଛାଡ଼ି ଅସଭ୍ୟ କଥା କହେ, ସେ ଶତ୍ରୁ ହୋଇଯାଏ; ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି, ଗୁପ୍ତ କଥା ଲୁଚାଇ ରଖେ। ଆପଣ ଏଠି ଆଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି, ଲଜ୍ଜା ଛାଡ଼ି ଆମକୁ କାହିଁକି ଦୁଃଖ ଦେଉଛନ୍ତି? ଯଦି କିଛି କହିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ଏଠି ସ୍ପଷ୍ଟ କହନ୍ତୁ।
ମା ନୋଽଵମଂସ୍ଥା ଵିଦ୍ଯ ମାନସ୍ତଵେଦଂ ଶିକ୍ଷସ୍ଵ ବୁଦ୍ଧିଂ ସ୍ଥଵିରାଣାଂ ସକାଶାତ୍। ଯଶୋ ରକ୍ଷସ୍ଵ ଵିଦୁର ସମ୍ପ୍ରଣୀତଂ ମା ଵ୍ଯାପୃତଃ ପରକାର୍ଯେଶୁ ଭୂସ୍ତ୍ଵମ୍
ଆମକୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ନିଜ ବୁଦ୍ଧିକୁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ବୃଦ୍ଧମାନେଠାରୁ ଜ୍ଞାନ ଶିଖନ୍ତୁ। ଭଲ ନାମ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ବିଦୁର, ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଶଂସିତ; ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ କାମରେ ନିଜକୁ ଜଡିତ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ଅହଂ କର୍ତେତି ଵିଦୂର ମା ଚ ମଂସ୍ଥା ମା ନୋ ନିତ୍ଯଂ ପରୁଷାଣୀହ ଵୋଚଃ। ନ ତ୍ଵାଂ ପୃଚ୍ଛାମି ଵିଦୁର ଯଦ୍ଧିତଂ ମେ ସ୍ଵସ୍ତି କ୍ଷତ୍ତର୍ମା ତିତିକ୍ଷୂନ୍ କ୍ଷିଣ୍ ତ୍ଵମ୍
ବିଦୁର, ଆପଣ ଏକା ନିଜେ ସବୁ କାମ କରୁଛନ୍ତି ବୋଲି ଭାବନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଏଠି ଆମ ପ୍ରତି ସଦା କଠୋର କଥା କହନ୍ତୁ ନାହିଁ। ବିଦୁର, ମୋର ଭଲ ପାଇଁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପଚାରୁନି। ବିଦାୟ, କ୍ଷତ୍ତା; ଆପଣ ଯାଇପାରନ୍ତି, କାରଣ ଆପଣ ଆମକୁ ସହିପାରୁନାହାନ୍ତି।
ଏକଃ ଶାସ୍ତା ନ ଦ୍ଵିତୀଯୋଽସ୍ତି ଶାସ୍ତା ଗର୍ଭେ ଶଯାନଂ ପୁରୁଷଂ ଶାସ୍ତି ଶାସ୍ତା। ତେନାନୁଶିଷ୍ଟଃ ପ୍ରଵଣାଦିଵାମ୍ଭୋ ଯଥା ନିଯୁକ୍ତୋଽସ୍ତି ତଥା ଭଵାମି
ଏକମାତ୍ର ଶାସକ ଅଛନ୍ତି, ଦ୍ୱିତୀୟ କେହି ନାହାନ୍ତି। ଶାସକ ଗର୍ଭରେ ଥିବା ଲୋକକୁ ମଧ୍ୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି। ସେଉଁଠାରୁ ଶିଖି, ମୁଁ ପାଣି ଯେମିତି ତଳକୁ ବହେ, ସେମିତି ନିୟୋଜିତ ହେଲେ ତାହା ଅନୁସାରେ କାମ କରେ।
ଭିନତ୍ତି ଶିରସା ଶୈଲମହିଂ ଭୋଜଯତେ ଚ ଯଃ। ଧୀରେଵ କୁରୁତେ ତସ୍ଯ କାର୍ଯାଣାମନୁଶାସନମ୍। ଯୋ ବଲାଦନୁଶାସ୍ତୀହ ସୋଽମିତ୍ରଂ ତେନ ଵିନ୍ଦତି
ଯିଏ ମୁଣ୍ଡ ଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିପାରିବା କିମ୍ବା ସାପକୁ ଖାଇପାରିବା ସମର୍ଥ, ସେଉଁଠି ମାତ୍ର ଧୀର ଲୋକଙ୍କୁ ତାଙ୍କର କାମ ଶିଖାଯିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ଜୋରକରି ଅନ୍ୟକୁ ଶିଖାଏ, ସେ ଏଠି ଶତ୍ରୁ ପାଇଥାଏ।
ମିତ୍ରତାମନୁଵୃତ୍ତଂ ତୁ ସମୁପେକ୍ଷତ୍ଯପଣ୍ଡିତଃ। ଦୀପ୍ଯ ଯଃ ପ୍ରଦୀପ୍ତାଗ୍ନିଂ ପ୍ରାଚ୍କିରଂ ନାଭିଧାଵତି। ଭସ୍ମାପି ନ ସ ଵିନ୍ଦେତ ଶିଷ୍ଟଂ କ୍ଵଚନ ଭାରତ
ଅବିବେକୀ ଲୋକ ଯିଏ ମିତ୍ରତାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ସେଉଁଠି ଅବହେଳା କରେ। ଯେମିତି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନିକୁ ଦେଖି ମିଶାଇବାକୁ ଯାଏନାହିଁ, ସେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ ଖାଲି ଖାକି ମିଳିବ ନାହିଁ, ହେ ଭାରତ।
ନ ଵାସଯେତ୍ପାରଵର୍ଗ୍ଯଂ ଦ୍ଵିଷନ୍ତଂ ଵିଶେଷତଃ କ୍ଷତ୍ତରହିତଂ ମନୁପ୍ଯମ୍। ସ ଯତ୍ରେଚ୍ଛସି ଵିଦୁର ତତ୍ର ଗଚ୍ଛ ସୁସାନ୍ତ୍ଵିତା ହ୍ଯସତୀ ସ୍ତ୍ରୀ ଜହାତି
ଘରେ ଶତ୍ରୁକୁ, ବିଶେଷକରି ଯାହାଙ୍କୁ କେହି ରକ୍ଷା କରୁନାହାନ୍ତି, ରଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ବିଦୁର, ଆପଣ ଯେଉଁଠି ଚାହାନ୍ତି, ସେଠି ଯାଆନ୍ତୁ; ଯେପରି ଦୁଷ୍ଟ ଜଣେ ଜନାନୀ ଭଲ ଘରକୁ ଛାଡ଼ି ଯାଏ।