ଏକୈକୋ ହ୍ଯତ୍ର ଲଭତେ ସହସ୍ରପରମାଂ ଭୃତିମ୍। ଯୁଧ୍ଯତୋଽଯୁଧ୍ଯତୋ ଵାପି ଵେତନଂ ମାସକାଲିକମ୍। ଏତଦ୍ରାଜନ୍ମ ଧନଂ ତେନ ଦୀଵ୍ଯାମ୍ଯହଂ ତ୍ଵଯା
ଏଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୋଦ୍ଧା ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା କିମ୍ବା ନ କରୁଥିବା, ପ୍ରତିମାସ ହଜାର ଟକା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେୟ ମିଳେ। ଏହି ହେଉଛି, ରାଜା, ମୋ ଧନ, ଯାହା ସହିତ ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଦ୍ୟୁତ କରୁଛି।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତେ ଵଚନେ କୃତଵୈରୋ ଦୁରାତ୍ମଵାନ୍। ଜିତମିତ୍ଯେଵ ଶକୁନିର୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରମଭାଷତ
ଏଭଳି କଥା କହିବା ପରେ, ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ ଶକୁନି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହାରିଗଲୁ!"
ଅଶ୍ଵାଂସ୍ତିତ୍ତିରିକଲ୍ମାଷାନ୍ଗାନ୍ଧର୍ଵାନ୍ହେମମାଲିନଃ। ଦଦୌ ଚିତ୍ରରଥସ୍ତୁଷ୍ଟୋ ଯାଂସ୍ତାନ୍ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵନେ
ଚିତ୍ରରଥ ଖୁସି ହୋଇ ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀଙ୍କୁ ଟିଟିରି, କଳ୍ମାଷ, ଗାନ୍ଧର୍ବ ଜାତିର, ସୁନାର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଘୋଡ଼ା ଦେଇଥିଲେ।
ଯୁଦ୍ଧେ ଜିତଃ ପରାଭୂତଃ ପ୍ରୀତିପୂର୍ଵମରିନ୍ଦମଃ। ଏତଦ୍ରାଜନ୍ମମ ଧନଂ ତେନ ଦୀଵ୍ଯାମ୍ଯହଂ ତ୍ଵଯା
ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରି ଓ ଦମିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଶତ୍ରୁଦମନୀ ଆନନ୍ଦରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏହି ହେଉଛି, ରାଜା, ମୋ ଧନ, ଯାହା ସହିତ ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଦ୍ୟୁତ କରୁଛି।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵ୍ଯଵସିତୋ ନିକୃତିଂ ସମୁପାଶ୍ରିତଃ। ତମିତ୍ଯେଵ ଶକୁନିର୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରମଭାଷତ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦୁଷ୍ଟ ଚିନ୍ତାରେ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇ, ଶକୁନି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହାରିଗଲୁ!"
ରଥାନାଂ ଶକଟାନାଂ ଚ ଶ୍ରେଷ୍ଠାନାଂ ଚାଯୁତାନି ମେ। ଯୁକ୍ତାନ୍ଯେଵ ହି ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଵାହୈରୁଚ୍ଚାଵଚୈସ୍ତଥା
ମୋ ପାଖରେ ଦଶ ହଜାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ଓ ଗଡ଼ି ଅଛି, ସମସ୍ତେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ ହୋଇ ତିଆରି ଅଛନ୍ତି।
ଏଵଂ ଵର୍ଣସ୍ଯ ଵର୍ଣସ୍ଯ ସମୁଚ୍ଚୀଯ ସହସ୍ରଶଃ। ଯଥା ସମୁଦିତା ଵୀରାଃ ସର୍ଵେ ଵୀରପରାକ୍ରମାଃ
ଏଭଳି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ବର୍ଣ୍ଣର ହଜାର-ହଜାର ବୀର ସେମାନେ ଏକଠା ହୋଇ, ସମସ୍ତେ ଶୂର ଓ ପ୍ରବଳ ପ୍ରତାପଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧା ଥିଲେ।
କ୍ଷୀରଂ ପିବନ୍ତସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଭୁଞ୍ଜାନାଃ ଶାଲିତଣ୍ଡୁଲାନ୍। ଷଷ୍ଟିସ୍ତାନି ସହସ୍ରାଣି ସର୍ଵେ ଵିପୁଲଵକ୍ଷସଃ। ଏତଦ୍ରାଜନ୍ମମ ଧନଂ ତେନ ଦୀଵ୍ଯାମ୍ଯହଂ ତ୍ଵଯା
ସେମାନେ ଦୁଧ ପିଉଛନ୍ତି, ଚାଉଳ ଓ ଯବ ଖାଉଛନ୍ତି; ଏମିତି ଏଠାରେ ସାଠି ହଜାର ଲୋକ, ସମସ୍ତେ ବିଶାଳ ଛାତିର ଅଟୁଟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ରାଜା, ଏହା ମୋର ଧନ, ଏହି ଧନକୁ ନେଇ ମୁଁ ତୁମ ସହ ଖେଳୁଛି।
ଏତଚ୍ଛ୍ରତ୍ଵା ଵ୍ଯଵସିତୋ ନିକୃତି ସମୁପାଶ୍ରିତଃ। ଜିତମିତ୍ଯେଵ ଶକୁନିର୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରମଭାଷତ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଚଳାକି କରିବାକୁ ଠାନି, ଶକୁନି ତୁମକୁ ଖେଳରେ କହିଲେ, 'ତୁମେ ହାରିଗଲା।'
ତାମ୍ରଲୋହୈଃ ପରିଵୃତା ନିଧଯୋ ଯେ ଚତୁଃ ଶତାଃ। ପଞ୍ଚଦ୍ରୌଣିକ ଏକୈକଃ ସୁଵର୍ଣସ୍ଯାହତସ୍ଯ ଵୈ
ତାମ୍ବା ଓ ଲୋହାରେ ଘେରା ଚାରିଶେ ଭଣ୍ଡାର ଅଛି, ପ୍ରତ୍ୟେକଟିରେ ପାଞ୍ଚଶେ ମଣ ଶୁଦ୍ଧ ସୁନା ରହିଛି।
ଜାତରୂପସ୍ଯ ମୁଖ୍ଯସ୍ଯ ନାର୍ଘୋ ଯସ୍ଯ ହି ଭାରତ। ଏତଦ୍ରାଜନ୍ମମ ଧନଂ ତେନ ଦୀଵ୍ଯାମ୍ଯହଂ ତ୍ଵଯା
ଏହି ସୁନା ଏତେ ଉତ୍ତମ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଯେ, ତାହାର ମୂଲ୍ୟ ଅନୁମାନ କରିହେବ ନାହିଁ, ଭାରତ। ରାଜା, ଏହା ମୋର ଧନ, ଏହି ଧନକୁ ନେଇ ମୁଁ ତୁମ ସହ ଖେଳୁଛି।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵ୍ଯଵସିତୋ ନିକୃତିଂ ସମୁପାଶ୍ରିତଃ। ଜିତମିତ୍ଯେଵ ଶକୁନିର୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରମଭାପତଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଚଳାକି କରିବାକୁ ଠାନି, ଶକୁନି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଖେଳରେ କହିଲେ, 'ତୁମେ ହାରିଗଲା।'
ଏଵଂ ପ୍ରଵର୍ତିତେ ଦ୍ଯୂତେ ଘୋରେ ସର୍ଵାପହାରିଣି। ସର୍ଵସଂଶଯନିର୍ମୋକ୍ତା ଵିଦୁରୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ଏଭଳି, ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ହରାଇ ଦେଉଥିବା ଭୟଙ୍କର ଜୁଆ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରି, ବିଦୁର କହିଲେ—
ମହାରାଜ ଵିଜାନୀହି ଯତ୍ତ୍ଵାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଭାରତ। ମୁମୂର୍ଷୋରୌଷଧମିଵ ନ ରୋଚେତାପି ତେ ଶ୍ରୁତମ୍
ମହାରାଜ, ମୁଁ ଯାହା କହିବି, ଭଲଭାବେ ଶୁଣ; ମୃତ୍ୟୁଶୟ୍ୟାରେ ପଡ଼ିଥିବା ଲୋକ ଯେପରି ଔଷଧ ମନେ ପସନ୍ଦ କରେନାହିଁ, ତେଣୁ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବେ ନାହିଁ, ତଥାପି ଶୁଣ।
ଯଦ୍ଵୈ ପୁରା ଜାତମାତ୍ରୋ ରୁରାଵ ଗୋମାଯୁଵଦ୍ଵିସ୍ଵରଂ ପାପଚେତାଃ। ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ଭାରତାନାଂ କୁଲଘ୍ନଃ ସୋଽଯଂ ଯୁକ୍ତୋ ଭଵତାଂ କାଲହେତୁଃ
ଯେତେବେଳେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେ ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ ଶିଆଳ ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କଲେ, ତାଙ୍କର ମନ ଖରାପ। ଭାରତବଂଶର ନାଶକ ଏହି ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଏବେ ତୁମ ନାଶର କାରଣ ହେଇଛନ୍ତି।
ଗୃହେ ଵସନ୍ତଂ ଗୋମାଯୁଂ ତ୍ଵଂ ଵୈ ମୋହାନ୍ନ ବୁଧ୍ଯସେ। ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯ ରୂପେଣ ଶୃଣୁ କାଵ୍ଯାଂ ଗିରଂ ମମ
ମୂଢ଼ତାରେ ପଡ଼ି, ତୁମେ ବୁଝିପାରୁନାହଁ, ତୁମ ଘରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ରୂପେ ଏକ ଶିଆଳକୁ ରଖିଛ। ଏବେ ମୋର ଉପଦେଶ ଶୁଣ।
ମଧୁ ଵୈ ମାଧ୍ଵିକୋ ଲବ୍ଧ୍ଵା ପ୍ରପାତଂ ନୈଵ ବୁଧ୍ଯତେ। ଆରୁହ୍ଯ ତଂ ମଜ୍ଜତି ଵା ପତନଂ ଚାଧିଗଚ୍ଛତି
ମଧୁ ମିଳିଲେ, ମଧୁମକ୍ଷୀ ତାହାର ତଳେ ଥିବା ଖାଇଁ ଦେଖିପାରେନାହିଁ; ଉପରକୁ ଚଢ଼ି ଶେଷରେ ଖସି ପଡ଼ି ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ସୋଽଯଂ ମତ୍ତୋଽକ୍ଷଦ୍ଯୂତେନ ମଧୁଵନ୍ନ ପୀରକ୍ଷତେ। ପ୍ରପାତଂ ବୁଧ୍ଯତେ ନୈଵ ଵୈରଂ କୃତ୍ଵା ମହାରଥୈଃ
ଏହିପରି, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଜୁଆର ମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ଆଗରେ କେତେ ବଡ଼ ଅପୟ ଆସୁଛି ଦେଖିପାରୁନାହିଁ, ଏବଂ ବଳବାନ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସହିତ ଶତ୍ରୁତା କରିଛି ବୋଲି ମନେ କରୁନାହିଁ।
ଵିଦିତଂ ମେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଭୋଜେଷ୍ଵେଵାସମଞ୍ଜସମ୍। ପୁତ୍ରଂ ସଂତ୍ଯକ୍ତଵାନ୍ପୂର୍ଵଂ ପୌରାଣାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା
ମୁଁ ଜାଣେ, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ଭୋଜମାନେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଅନ୍ୟାୟ କରିଥିଲେ; ପୁରୁଣା ଲୋକମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ସେମାନେ ନିଜ ପୁଅକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ।
ଅନ୍ଧକା ଯାଦଵା ଭୋଜାଃ ସମେତାଃ କଂସମତ୍ଯଜନ୍। ନିଯୋଗାତ୍ତୁ ହତେ ତସ୍ମିନ୍କୃଷ୍ଣେନାମିତ୍ରଘାତିନା
ଅନ୍ଧକ, ଯାଦବ ଓ ଭୋଜମାନେ ଏକଠା ହୋଇ କଂସକୁ ବାହାର କରିଥିଲେ; ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶକ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ମାରିଥିଲେ।
ଏଵଂ ତେ ଜ୍ଞାତଯଃ ସର୍ଵେ ମୋଦମାନାଃ ଶତଂ ସମାଃ। ତ୍ଵନ୍ନିଯୁକ୍ତଃ ସଵ୍ଯସାଚୀ ନିଗୃହ୍ଣାତୁ ସୁଯୋଧନମ୍
ଏଭଳି, ତୁମ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମୀୟ ଶତ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦ କରିଥିଲେ; ଏବେ ତୁମ ଆଦେଶରେ ସବ୍ୟସାଚୀ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ବଶ କରନ୍ତୁ।
ନିଗ୍ରହାଦସ୍ଯ ପାଦସ୍ଯ ମୋଦନ୍ତାଂ କୁରଵଃ ସୁଖମ୍। କାକେନେମାଂଶ୍ଚିତ୍ରଵର୍ହାଞ୍ଶାର୍ଦୂଲାନ୍କ୍ରୋଷ୍ଟୁକେନ ଚ। କ୍ରୀଣୀଷ୍ଵ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ରାଜନ୍ମା ମଜ୍ଜୀଃ ଶୋକସାଗରେ
ଏହି ପାଦକୁ ବଶ କଲେ, କୁରୁମାନେ ସୁଖରେ ଆନନ୍ଦ କରିପାରିବେ; ରାଜା, କାଉଁଠି କାଉଁଠିରେ ମୟୂର, ବାଘ ଶିଆଳ, କୁକୁର ଦ୍ୱାରା କିଣିଥାଏ—ସେପରି ପାଣ୍ଡବମାନେକୁ ନେଇଯାଅ, ଦୁଃଖର ସାଗରେ ଡୁବିଯିଓନାହଁ।
ତ୍ଯଜେତ୍କୁଲାର୍ଥେ ପୁରୁଷଂ ଗ୍ରାମସ୍ଯାର୍ଥେ କୁଲଂ ତ୍ଯଜେତ୍। ଗ୍ରାମଂ ଜନପଦସ୍ଯାର୍ଥେ ଆତ୍ମାର୍ଥେ ପୃଥିଵୀଂ ତ୍ଯଜେତ୍
କୁଳର ଭଲ ପାଇଁ ଜଣେ ପୁରୁଷକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ; ଗ୍ରାମର ଭଲ ପାଇଁ କୁଳକୁ, ଦେଶର ଭଲ ପାଇଁ ଗ୍ରାମକୁ, ନିଜ ଭଲ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀକୁ ତ୍ୟାଗ କରିବା ଉଚିତ।
ସର୍ଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଭାଵଜ୍ଞଃ ସର୍ଵଶତ୍ରୁଭଯଙ୍କରଃ। ଇତି ସ୍ମ ଭାଷତେ କାଵ୍ଯୋ ଜମ୍ଭତ୍ଯାଗେ ମହାଽସୁରାନ୍
ଯିଏ ସବୁକିଛି ଜାଣେ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ସ୍ୱଭାବ ଜାଣେ, ସମସ୍ତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇଥାଏ—ସେଇ କାବ୍ୟ ଏପରି କହିଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ସେ ମହାଅସୁରମାନେକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ।
ହିରଣ୍ଯଷ୍ଠୀଵିନଃ କାଂଶ୍ଚିତ୍ପକ୍ଷିଣୋ ଵନଗୋଚରାନ୍। ଗୃହେ କିଲ କୃତାଵାସାଁଲ୍ଲୋଭାଦ୍ରାଜା ନ୍ଯପୀଡଯତ୍। ସ ଚୋପଭୋଗଲୋଭାନ୍ଧୋ ହିରଣ୍ଯାର୍ଥୀ ପରନ୍ତପ
ରଜା ଉପଭୋଗ ଓ ସୁନା ପାଇଁ ଲୋଭରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, କିଛି ସୁନା ରଙ୍ଗର ପକ୍ଷୀମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଜଙ୍ଗଲରୁ ଆସି ତାଙ୍କ ଘରେ ରହୁଥିଲେ, ସେମାନେକୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥିଲେ।
ଆଯତିଂ ଚ ତଦାତ୍ଵଂ ଚ ଉଭେ ସଦ୍ଯୋ ଵ୍ଯନାଶଯତ୍। ତଦର୍ଥକାମସ୍ତଦ୍ଵତ୍ତ୍ଵଂ ମାଦ୍ରୁହଃ ପାଣ୍ଡଵାନ୍ନୃପ
ସେମାନଙ୍କର ଧନ ପାଇଁ ଆସା କରି, ରଜା ସେମାନଙ୍କର ଏବେ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ୍—ଦୁହିଁଟିକୁ ଏକାଥରେ ନଷ୍ଟ କରିଦେଲେ। ରଜା, ତୁମେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହିତ ସେଇପରି କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ମୋହାତ୍ମା ତପ୍ସ୍ଯସେ ପଶ୍ଚାତ୍ପତ୍ରିହା ପୁରୁଷୋ ଯଥା। ଜାତଞ୍ଜାତଂ ପାଣ୍ଡଵେଭ୍ଯଃ ପୁଷ୍ପମାଦତ୍ସ୍ଵ ଭାରତ
ଭ୍ରମରେ ପଡିଲେ, ପକ୍ଷୀ ମାରୁଥିବା ଲୋକ ଯେପରି ଶେଷରେ ଦୁଃଖ ପାଏ, ସେପରି ତୁମେ ମଧ୍ୟ ପଛରେ ପଶ୍ଚାତାପ କରିବ। ଭାରତ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କଠାରୁ ଯେଉଁଠି ଫୁଲ ଫୁଟୁଛି, ସେଗୁଡିକୁ ଏକେକରି ନିଅ।
ମାଲାକାର ଇଵାରାମେ ସ୍ନେହଂ କୁର୍ଵନ୍ପୁନଃ ପୁନଃ। ଵୃକ୍ଷାନଙ୍ଗାରକାରୀଵ ମୈନାଦ୍ଯାକ୍ଷୀଃ ସମୂଲକାନ୍। ମା ଗମଃ ସମୁତାମାତ୍ଯଃ ସବଲଶ୍ଚ ଯମକ୍ଷଯମ୍
ଏକ ମାଳାକାର ଯେପରି ଉଦ୍ୟାନରେ ବାରମ୍ବାର ଭଲପାଇବା ଦେଖାଏ, କିମ୍ବା ଏକ କଉଳିଆ ଯେପରି ଗଛକୁ ମୂଳ ସହିତ କାଟିଦିଏ, ତେଣୁ ମନ୍ତ୍ରୀ, ସେପରି ତୁମେ ସେନା ସହିତ ଯମର ଗୃହକୁ ଯିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ସମଵେତାନ୍ହି କଃ ପାର୍ଥାନ୍ପ୍ରତିଯୁଧ୍ଯେତ ଭାରତ। ମରୁଦ୍ଭିଃ ସହିତୋ ରାଜନ୍ନପି ସାକ୍ଷାନ୍ମରୁତ୍ପତିଃ
ଭାରତ, ପୃଥାପୁତ୍ରମାନେ ଏକଠି ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ସେମାନଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କିଏ ଟିକିପାରିବ? ମରୁତମାନେ ସହିତ ମରୁତଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେବତା ମଧ୍ୟ ଟିକିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଦ୍ଯୂତଂ ମୂଲଂ କଲହସ୍ଯାଭ୍ଯୁପୈତି ମିଥୋ ଭେଦଂ ମହତେ ଦାରୁଣାଯ। ତଦା ସ୍ଥିତୋଽଯଂ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଦୁର୍ଯୋଧନଃ ସୃଜତେ ଵୈରମୁଗ୍ରମ୍
ଜୁଆ ହେଉଛି ବିବାଦର ମୂଳ; ଏହା ଭୟଙ୍କର ଭାଗା ଓ ବଡ଼ ଅପରାଧକୁ ଆଣିଦିଏ। ଏହିପରି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ, ଏଠାରେ ଭୟଙ୍କର ଶତ୍ରୁତା ଉପଜାଉଛି।