ଅନୁସେଵାଂ ଚରନ୍ତୀମାଃ କୁଶଲା ନୃତ୍ତସାମସୁ। ସ୍ନାତକାନାମମାତ୍ଯାନାଂ ରାଜ୍ଞାଂ ଚ ମମ ଶାସନାତ୍। ଏତଦ୍ରାଜନ୍ମମ ଧନଂ ତେନ ଦୀଵ୍ଯାମ୍ଯହଂ ତ୍ଵଯା
ଏହି ଯୁବତୀମାନେ ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତରେ ଦକ୍ଷ, ସ୍ନାତକ, ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ମୋ ଆଦେଶରେ ସେବା କରନ୍ତି। ଏହି ହେଉଛି, ରାଜା, ମୋ ଧନ, ଯାହା ସହିତ ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଦ୍ୟୁତ କରୁଛି।
ଏତଚ୍ଛୁତ୍ଵା ଵ୍ଯଵସିତୋ ନିକୃତିଂ ସମୁପାଶ୍ରିତଃ। ଜିତମିତ୍ଯେଵ ଶକୁନିର୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରମଭାଷତ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦୁଷ୍ଟ ଚିନ୍ତାରେ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇ, ଶକୁନି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହାରିଗଲୁ!"
ଏତାଵନ୍ତି ଚ ଦାସାନାଂ ସହସ୍ରାଣ୍ଯୁତ ସନ୍ତି ମେ। ପ୍ରଦକ୍ଷିଣାନୁଲୋମାଶ୍ଚ ପ୍ରାଵାରଵସନାଃ ସଦା
ମୋ ପାଖରେ ହଜାର ହଜାର ପୁରୁଷ ଦାସ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଭଲ ଜମା ପିନ୍ଧି, ସବୁବେଳେ ମୋ ଚାରିପାଖରେ ଶୁଭ ଦିଗରେ ଘୂରୁଛନ୍ତି।
ପ୍ରାଜ୍ଞା ମେଧାଵିନୋ ଦାନ୍ତା ଯୁଵାନୋ ମୃଷ୍ଟକୁଣ୍ଡଲାଃ। ପାତ୍ରୀହସ୍ତା ଦିଵାରାତ୍ରମତିଥୀନ୍ଭୋଜଯନ୍ତ୍ଯୁତ। ଏତଦ୍ରାଜନ୍ମମ ଧନଂ ତେନ ଦୀଵ୍ଯାମ୍ଯହଂ ତ୍ଵଯା
ସେମାନେ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ମେଧାବୀ, ନିୟମିତ, ଯୁବକ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ହାତରେ ପାତ୍ର ଧରି ଦିନ ରାତି ଅତିଥିମାନେଙ୍କୁ ଭୋଜନ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଏହି ହେଉଛି, ରାଜା, ମୋ ଧନ, ଯାହା ସହିତ ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଦ୍ୟୁତ କରୁଛି।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵ୍ଯଵସିତୋ ନିକୃତିଂ ସମୁପାଶ୍ରିତଃ। ଜିତମିତ୍ଯେଵ ଶକୁନିର୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରଭାଷତ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦୁଷ୍ଟ ଚିନ୍ତାରେ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇ, ଶକୁନି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହାରିଗଲୁ!"
ସହସ୍ରସଙ୍ଖ୍ଯା ନଗା ମେ ମତ୍ତାସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ସୌବଲ। ହେମକକ୍ଷାଃ କୃତାପୀଡାଃ ପଦ୍ମିନୋ ହେମମାଲିନଃ
ମୋ ପାଖରେ ହଜାର ହଜାର ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ସୁନାର ଶୃଙ୍ଖଳ ଓ ମୁଣ୍ଡରେ ଶୋଭା ଓ ସୁନାର ମାଳା ପିନ୍ଧି, ପଦ୍ମ ଚିହ୍ନ ଥିବା।
ସୁଦାନ୍ତା ରାଜଵହନାଃ ସର୍ଵଶବ୍ଦକ୍ଷମା ଯୁଧି। ଈଷାଦନ୍ତା ମହାକାଯାଃ ସର୍ଵେ ଚାଷ୍ଟକରେଣଵଃ
ସେହି ହାତୀମାନେ ଭଲ ଶିକ୍ଷିତ, ରାଜାଙ୍କ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ, ଯୁଦ୍ଧରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଶବ୍ଦ ସହିପାରନ୍ତି, ହଳକା ଭାବେ ବାକା ଦାଁତ ଓ ବଡ଼ ଦେହ ଥିବା, ସମସ୍ତଙ୍କର ଆଠଟି କର ଅଛି।
ସର୍ଵେ ଚ ପୁରଭେତ୍ତାରୋ ନଵମେଘନିଭା ଗଜାଃ। ଏତଦ୍ରାଜନ୍ମମ ଧନଂ ତେନ ଦୀଵ୍ଯାମ୍ଯହଂ ତ୍ଵଯା
ସମସ୍ତ ହାତୀ ଦୁର୍ଗ ଭଙ୍ଗ କରିପାରନ୍ତି, ନୂତନ ମେଘ ପରି ଦେଖାଯାନ୍ତି। ଏହି ହେଉଛି, ରାଜା, ମୋ ଧନ, ଯାହା ସହିତ ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଦ୍ୟୁତ କରୁଛି।
ଇତ୍ଯେଵଂଵାଦିନଂ ପାର୍ଥଂ ପ୍ରହସନ୍ନିଵ ସୌବଲଃ। ଜିତମିତ୍ଯେଵ ଶକୁନିର୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରମଭାଷତ
ଏଭଳି କଥା କହୁଥିବା ପାର୍ଥଙ୍କୁ ଦେଖି, ସୌବଳ ହସି କହିଲେ, "ହାରିଗଲୁ!"
ରଥାସ୍ତାଵନ୍ତ ଏଵେମେ ହେମଦଣ୍ଡାଃ ପତାକିନଃ। ହଯୈର୍ଵିନୀତୈଃ ସମ୍ପନ୍ନା ରଥିଭିଶ୍ଚିତ୍ରଯୋଧିଭିଃ
ମୋ ପାଖରେ ଏତିକି ରଥ ଅଛି, ସମସ୍ତେ ସୁନାର ଦଣ୍ଡ ଓ ପତାକା ଥିବା, ଭଲ ଶିକ୍ଷିତ ଘୋଡ଼ା ଓ ଦକ୍ଷ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଚାଳାନ୍ତି।
ଏକୈକୋ ହ୍ଯତ୍ର ଲଭତେ ସହସ୍ରପରମାଂ ଭୃତିମ୍। ଯୁଧ୍ଯତୋଽଯୁଧ୍ଯତୋ ଵାପି ଵେତନଂ ମାସକାଲିକମ୍। ଏତଦ୍ରାଜନ୍ମ ଧନଂ ତେନ ଦୀଵ୍ଯାମ୍ଯହଂ ତ୍ଵଯା
ଏଠାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୋଦ୍ଧା ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବା କିମ୍ବା ନ କରୁଥିବା, ପ୍ରତିମାସ ହଜାର ଟକା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେୟ ମିଳେ। ଏହି ହେଉଛି, ରାଜା, ମୋ ଧନ, ଯାହା ସହିତ ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଦ୍ୟୁତ କରୁଛି।
ଇତ୍ଯେଵମୁକ୍ତେ ଵଚନେ କୃତଵୈରୋ ଦୁରାତ୍ମଵାନ୍। ଜିତମିତ୍ଯେଵ ଶକୁନିର୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରମଭାଷତ
ଏଭଳି କଥା କହିବା ପରେ, ଦୁଷ୍ଟ ମନରେ ଶକୁନି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହାରିଗଲୁ!"
ଅଶ୍ଵାଂସ୍ତିତ୍ତିରିକଲ୍ମାଷାନ୍ଗାନ୍ଧର୍ଵାନ୍ହେମମାଲିନଃ। ଦଦୌ ଚିତ୍ରରଥସ୍ତୁଷ୍ଟୋ ଯାଂସ୍ତାନ୍ଗାଣ୍ଡୀଵଧନ୍ଵନେ
ଚିତ୍ରରଥ ଖୁସି ହୋଇ ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀଙ୍କୁ ଟିଟିରି, କଳ୍ମାଷ, ଗାନ୍ଧର୍ବ ଜାତିର, ସୁନାର ମାଳା ପିନ୍ଧିଥିବା ଘୋଡ଼ା ଦେଇଥିଲେ।
ଯୁଦ୍ଧେ ଜିତଃ ପରାଭୂତଃ ପ୍ରୀତିପୂର୍ଵମରିନ୍ଦମଃ। ଏତଦ୍ରାଜନ୍ମମ ଧନଂ ତେନ ଦୀଵ୍ଯାମ୍ଯହଂ ତ୍ଵଯା
ଯୁଦ୍ଧରେ ହାରି ଓ ଦମିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଶତ୍ରୁଦମନୀ ଆନନ୍ଦରେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏହି ହେଉଛି, ରାଜା, ମୋ ଧନ, ଯାହା ସହିତ ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଦ୍ୟୁତ କରୁଛି।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵ୍ଯଵସିତୋ ନିକୃତିଂ ସମୁପାଶ୍ରିତଃ। ତମିତ୍ଯେଵ ଶକୁନିର୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରମଭାଷତ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଦୁଷ୍ଟ ଚିନ୍ତାରେ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇ, ଶକୁନି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହାରିଗଲୁ!"
ରଥାନାଂ ଶକଟାନାଂ ଚ ଶ୍ରେଷ୍ଠାନାଂ ଚାଯୁତାନି ମେ। ଯୁକ୍ତାନ୍ଯେଵ ହି ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଵାହୈରୁଚ୍ଚାଵଚୈସ୍ତଥା
ମୋ ପାଖରେ ଦଶ ହଜାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥ ଓ ଗଡ଼ି ଅଛି, ସମସ୍ତେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ ହୋଇ ତିଆରି ଅଛନ୍ତି।
ଏଵଂ ଵର୍ଣସ୍ଯ ଵର୍ଣସ୍ଯ ସମୁଚ୍ଚୀଯ ସହସ୍ରଶଃ। ଯଥା ସମୁଦିତା ଵୀରାଃ ସର୍ଵେ ଵୀରପରାକ୍ରମାଃ
ଏଭଳି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ବର୍ଣ୍ଣର ହଜାର-ହଜାର ବୀର ସେମାନେ ଏକଠା ହୋଇ, ସମସ୍ତେ ଶୂର ଓ ପ୍ରବଳ ପ୍ରତାପଶାଳୀ ଯୋଦ୍ଧା ଥିଲେ।
କ୍ଷୀରଂ ପିବନ୍ତସ୍ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଭୁଞ୍ଜାନାଃ ଶାଲିତଣ୍ଡୁଲାନ୍। ଷଷ୍ଟିସ୍ତାନି ସହସ୍ରାଣି ସର୍ଵେ ଵିପୁଲଵକ୍ଷସଃ। ଏତଦ୍ରାଜନ୍ମମ ଧନଂ ତେନ ଦୀଵ୍ଯାମ୍ଯହଂ ତ୍ଵଯା
ସେମାନେ ଦୁଧ ପିଉଛନ୍ତି, ଚାଉଳ ଓ ଯବ ଖାଉଛନ୍ତି; ଏମିତି ଏଠାରେ ସାଠି ହଜାର ଲୋକ, ସମସ୍ତେ ବିଶାଳ ଛାତିର ଅଟୁଟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ। ରାଜା, ଏହା ମୋର ଧନ, ଏହି ଧନକୁ ନେଇ ମୁଁ ତୁମ ସହ ଖେଳୁଛି।
ଏତଚ୍ଛ୍ରତ୍ଵା ଵ୍ଯଵସିତୋ ନିକୃତି ସମୁପାଶ୍ରିତଃ। ଜିତମିତ୍ଯେଵ ଶକୁନିର୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରମଭାଷତ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଚଳାକି କରିବାକୁ ଠାନି, ଶକୁନି ତୁମକୁ ଖେଳରେ କହିଲେ, 'ତୁମେ ହାରିଗଲା।'
ତାମ୍ରଲୋହୈଃ ପରିଵୃତା ନିଧଯୋ ଯେ ଚତୁଃ ଶତାଃ। ପଞ୍ଚଦ୍ରୌଣିକ ଏକୈକଃ ସୁଵର୍ଣସ୍ଯାହତସ୍ଯ ଵୈ
ତାମ୍ବା ଓ ଲୋହାରେ ଘେରା ଚାରିଶେ ଭଣ୍ଡାର ଅଛି, ପ୍ରତ୍ୟେକଟିରେ ପାଞ୍ଚଶେ ମଣ ଶୁଦ୍ଧ ସୁନା ରହିଛି।
ଜାତରୂପସ୍ଯ ମୁଖ୍ଯସ୍ଯ ନାର୍ଘୋ ଯସ୍ଯ ହି ଭାରତ। ଏତଦ୍ରାଜନ୍ମମ ଧନଂ ତେନ ଦୀଵ୍ଯାମ୍ଯହଂ ତ୍ଵଯା
ଏହି ସୁନା ଏତେ ଉତ୍ତମ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଯେ, ତାହାର ମୂଲ୍ୟ ଅନୁମାନ କରିହେବ ନାହିଁ, ଭାରତ। ରାଜା, ଏହା ମୋର ଧନ, ଏହି ଧନକୁ ନେଇ ମୁଁ ତୁମ ସହ ଖେଳୁଛି।
ଏତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଵ୍ଯଵସିତୋ ନିକୃତିଂ ସମୁପାଶ୍ରିତଃ। ଜିତମିତ୍ଯେଵ ଶକୁନିର୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରମଭାପତଃ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଚଳାକି କରିବାକୁ ଠାନି, ଶକୁନି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଖେଳରେ କହିଲେ, 'ତୁମେ ହାରିଗଲା।'
ଏଵଂ ପ୍ରଵର୍ତିତେ ଦ୍ଯୂତେ ଘୋରେ ସର୍ଵାପହାରିଣି। ସର୍ଵସଂଶଯନିର୍ମୋକ୍ତା ଵିଦୁରୋ ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ଏଭଳି, ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ହରାଇ ଦେଉଥିବା ଭୟଙ୍କର ଜୁଆ ଚାଲିଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହ ଦୂର କରି, ବିଦୁର କହିଲେ—
ମହାରାଜ ଵିଜାନୀହି ଯତ୍ତ୍ଵାଂ ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଭାରତ। ମୁମୂର୍ଷୋରୌଷଧମିଵ ନ ରୋଚେତାପି ତେ ଶ୍ରୁତମ୍
ମହାରାଜ, ମୁଁ ଯାହା କହିବି, ଭଲଭାବେ ଶୁଣ; ମୃତ୍ୟୁଶୟ୍ୟାରେ ପଡ଼ିଥିବା ଲୋକ ଯେପରି ଔଷଧ ମନେ ପସନ୍ଦ କରେନାହିଁ, ତେଣୁ ତୁମେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବେ ନାହିଁ, ତଥାପି ଶୁଣ।
ଯଦ୍ଵୈ ପୁରା ଜାତମାତ୍ରୋ ରୁରାଵ ଗୋମାଯୁଵଦ୍ଵିସ୍ଵରଂ ପାପଚେତାଃ। ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ଭାରତାନାଂ କୁଲଘ୍ନଃ ସୋଽଯଂ ଯୁକ୍ତୋ ଭଵତାଂ କାଲହେତୁଃ
ଯେତେବେଳେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ସେ ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ ଶିଆଳ ଭଳି ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କଲେ, ତାଙ୍କର ମନ ଖରାପ। ଭାରତବଂଶର ନାଶକ ଏହି ଦୁର୍ୟୋଧନ, ଏବେ ତୁମ ନାଶର କାରଣ ହେଇଛନ୍ତି।
ଗୃହେ ଵସନ୍ତଂ ଗୋମାଯୁଂ ତ୍ଵଂ ଵୈ ମୋହାନ୍ନ ବୁଧ୍ଯସେ। ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯ ରୂପେଣ ଶୃଣୁ କାଵ୍ଯାଂ ଗିରଂ ମମ
ମୂଢ଼ତାରେ ପଡ଼ି, ତୁମେ ବୁଝିପାରୁନାହଁ, ତୁମ ଘରେ ଦୁର୍ୟୋଧନ ରୂପେ ଏକ ଶିଆଳକୁ ରଖିଛ। ଏବେ ମୋର ଉପଦେଶ ଶୁଣ।
ମଧୁ ଵୈ ମାଧ୍ଵିକୋ ଲବ୍ଧ୍ଵା ପ୍ରପାତଂ ନୈଵ ବୁଧ୍ଯତେ। ଆରୁହ୍ଯ ତଂ ମଜ୍ଜତି ଵା ପତନଂ ଚାଧିଗଚ୍ଛତି
ମଧୁ ମିଳିଲେ, ମଧୁମକ୍ଷୀ ତାହାର ତଳେ ଥିବା ଖାଇଁ ଦେଖିପାରେନାହିଁ; ଉପରକୁ ଚଢ଼ି ଶେଷରେ ଖସି ପଡ଼ି ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
ସୋଽଯଂ ମତ୍ତୋଽକ୍ଷଦ୍ଯୂତେନ ମଧୁଵନ୍ନ ପୀରକ୍ଷତେ। ପ୍ରପାତଂ ବୁଧ୍ଯତେ ନୈଵ ଵୈରଂ କୃତ୍ଵା ମହାରଥୈଃ
ଏହିପରି, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଜୁଆର ମଦରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ଆଗରେ କେତେ ବଡ଼ ଅପୟ ଆସୁଛି ଦେଖିପାରୁନାହିଁ, ଏବଂ ବଳବାନ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ସହିତ ଶତ୍ରୁତା କରିଛି ବୋଲି ମନେ କରୁନାହିଁ।
ଵିଦିତଂ ମେ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞ ଭୋଜେଷ୍ଵେଵାସମଞ୍ଜସମ୍। ପୁତ୍ରଂ ସଂତ୍ଯକ୍ତଵାନ୍ପୂର୍ଵଂ ପୌରାଣାଂ ହିତକାମ୍ଯଯା
ମୁଁ ଜାଣେ, ମହାବୁଦ୍ଧିମାନ, ଭୋଜମାନେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଅନ୍ୟାୟ କରିଥିଲେ; ପୁରୁଣା ଲୋକମାନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ସେମାନେ ନିଜ ପୁଅକୁ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ।
ଅନ୍ଧକା ଯାଦଵା ଭୋଜାଃ ସମେତାଃ କଂସମତ୍ଯଜନ୍। ନିଯୋଗାତ୍ତୁ ହତେ ତସ୍ମିନ୍କୃଷ୍ଣେନାମିତ୍ରଘାତିନା
ଅନ୍ଧକ, ଯାଦବ ଓ ଭୋଜମାନେ ଏକଠା ହୋଇ କଂସକୁ ବାହାର କରିଥିଲେ; ଆଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ, ଶତ୍ରୁଙ୍କ ନାଶକ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ମାରିଥିଲେ।