ଇଦଂ ଵୈ ଦେଵନଂ ପାପଂ ନିକୃତ୍ଯା କିତଵୈଃ ସହ। ଧର୍ମେଣ ତୁ ଜଯୋ ଯୁଦ୍ଧେ ତତ୍ପରଂ ନ ତୁ ଦେଵନମ୍
ଏହି ଚଉକଟି ନିଶ୍ଚୟ ଅପରାଧ, ଚତୁର ମଣିଷମାନେ ଚତୁରତାରେ ଏହା ଖେଳନ୍ତି; ଯୁଦ୍ଧରେ ଧର୍ମରେ ଜିତିବା ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଚଉକଟି ନୁହେଁ।
ନାର୍ଯା ମ୍ଲେଚ୍ଛନ୍ତି ଭାଷାଭିର୍ମାଯଯା ନ ଚରନ୍ତ୍ଯୁତ। ଅଜିହ୍ଯମଶଠଂ ଯୁଦ୍ଧମେତତ୍ସତ୍ପୁରୁଷଵ୍ରତମ୍
ନାରୀମାନେ କ୍ରୂର ଭାଷା କହୁନାହାନ୍ତି, ଚତୁରତା ଦ୍ୱାରା କାମ କରୁନାହାନ୍ତି; ସରଳ ଓ ନିଷ୍ଠାବାନ ଯୁଦ୍ଧ ହେଉଛି ସତ୍ପୁରୁଷଙ୍କ ନୀୟମ।
ଶକ୍ତିତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାର୍ଥାଯ ଶିକ୍ଷିତୁଂ ପ୍ରଯତାମହେ। ତଦ୍ଵୈ ଵିତ୍ତଂ ମାତିଦେଵୀର୍ମାଜୈଷୀଃ ଶକୁନେ ପରାନ୍
ଆମେ ଯେତେପରି ସମ୍ଭବ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ଶିଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛୁ। ଏହା ହେଉଛି ସତ୍ୟ ଧନ, ହେ ଶକୁନି, ଚତୁରତାରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଉପରେ ଜିତିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନିକୃତ୍ଯା କାମଯେ ନାହଂ ସୁଖାନ୍ଯୁତ ଧନାନି ଵା। କିତଵସ୍ଯେହ କୃତିନୋ ଵୃତ୍ତମେତନ୍ନ ପୂଜ୍ଯତେ
ମୁଁ କେବେ ଚତୁରତା ଦ୍ୱାରା ସୁଖ କିମ୍ବା ଧନ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ଚତୁର ଖେଳାଳିଙ୍କ ଲାଭ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଆକର୍ଷଣ କରେ ନାହିଁ; ଏପରି ଆଚରଣ ଏଠି ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଶ୍ରୋତ୍ରିଯଃ ଶ୍ରୋତ୍ରିଯାନେତି ନିକୃତ୍ଯୈଵ ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ଵିଦ୍ଵାନଵିଦୁଷୋଽଭ୍ଯେତି ନାହୁସ୍ତାଂ ନିକୃତିଂ ଜନାଃ
ଏଠି ଜ୍ଞାନୀ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ମାତ୍ର ଚତୁରତାରେ ହରାଇପାରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର; ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଅଜ୍ଞାନୀ, ଦୁହେଁ ହରିଯାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏପରି ଚତୁରତାକୁ ଲୋକେ ପ୍ରଶଂସା କରୁନାହାନ୍ତି।
ଅକ୍ଷୈର୍ହି ଶିକ୍ଷିତୋଽଭ୍ଯେତି ନିକୃତ୍ଯୈଵ ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ଵିଦ୍ଵାନଵିଦୁଷୋଽଭ୍ଯେତି ନାହୁସ୍ତାଂ ନିକୃତିଂ ଜନାଃ
ଯିଏ ଚଉକଟିରେ ଦକ୍ଷ, ସେ ମାତ୍ର ଚତୁରତା ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟମାନେ ଉପରେ ଜିତିପାରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର; ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଅଜ୍ଞାନୀ, ଦୁହେଁ ହରିଯାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏପରି ଚତୁରତାକୁ ଲୋକେ ପ୍ରଶଂସା କରୁନାହାନ୍ତି।
ଅକୃତାସ୍ତ୍ରଂ କୃତାସ୍ରଶ୍ଚ ଦୁର୍ବଲଂ ବଲଵତ୍ତରଃ। ଏଵଂ କର୍ମସୁ ସର୍ଵେଷୁ ନିକୃତ୍ଯୈଵ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଵିଦ୍ଵାନଵିଦୁଷୋଭ୍ଯେତି ନାହୁସ୍ତାଂ ନିକୃତିଂ ଜନାଃ
ଯିଏ ଅଭ୍ୟାସ କରିନାହିଁ, ସେ ଅଭ୍ୟାସୀଙ୍କ ଠାରୁ ହରିଯାଏ; ଦୁର୍ବଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ଠାରୁ ହରିଯାଏ; ଏଭଳି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଚତୁରତା ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଅଜ୍ଞାନୀ, ଦୁହେଁ ହରିଯାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏପରି ଚତୁରତାକୁ ଲୋକେ ପ୍ରଶଂସା କରୁନାହାନ୍ତି।
ଏଵଂ ତ୍ଵଂ ମାମିହାଭ୍ଯେତ୍ଯ ନିକୃତିଂ ଯଦି ମନ୍ଯସେ। ଦେଵନାଦ୍ଵିନିଵର୍ତସ୍ଵ ଯଦି ତେ ଵିଦ୍ଯତେ ଭଯମ୍
ଏଭଳି, ଯଦି ତୁମେ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଚତୁରତା ଭାବି ଆସିଛ, ତେବେ ଯଦି ଭୟ ଅଛି, ଚଉକଟି ଖେଳରୁ ପଛକୁ ହଟ।
ଆହୂତୋ ନ ନିଵର୍ତେଯମିତି ମେ ଵ୍ରତମାହିତମ୍। ଵିଧିଶ୍ଚ ବଲଵାନ୍ରାଜନ୍ଦିଷ୍ଟସ୍ଯାସ୍ମି ଵଶେ ସ୍ଥିତଃ
ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ହେଉଛି, ଡାକିଲେ ମୁଁ କେବେ ପଛକୁ ହଟେଇନି; ଓ ହେ ରାଜା, ଭାଗ୍ୟ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମୁଁ ଦେବତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ।
ଅସ୍ମିନ୍ସମାଗମେ କେନ ଦେଵନଂ ମେ ଭଵିଷ୍ଯତି। ପ୍ରତିପାଣଶ୍ଚ କୋଽନ୍ଯୋସ୍ତି ତତୋ ଦ୍ଯୂତଂ ପ୍ରଵର୍ତତାମ୍
ଏହି ସଭାରେ, ମୋ ସହିତ କିଏ ଚଉକଟି ଖେଳିବ? ଆଉ କିଏ ଦାଉ ରଖିବ? ତେବେ ଚଉକଟି ଖେଳ ଆରମ୍ଭ ହେଉ।
ଅହଂ ଦାତାସ୍ମି ରତ୍ନାନାଂ ଧନାନାଂ ଚ ଵିଶାମ୍ପତେ। ମଦର୍ଥେ ଦେଵିତା ଚାଯଂ ଶକୁନିର୍ମାତୁଲୋ ମମ
ମହାରାଜ, ମୁଁ ରତ୍ନ ଓ ଧନର ଦାତା। ଏହି ମୋ ମାମା ଶକୁନି ମୋ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି।
ଅନ୍ଯେନାନ୍ଯସ୍ଯ ଵୈ ଦ୍ଯୂତଂ ଵିଷମଂ ପ୍ରତିଭାତି ମେ। ଏତଦ୍ଵିଦ୍ଵିନ୍ନୁପାଦତ୍ସ୍ଵ କାମମେଵଂ ପ୍ରଵର୍ତତମ୍
ମୋତେ ଲାଗେ, ଅନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜୁଆ ଖେଳିବା ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ନୁହେଁ। ଏହା ଜାଣି, ତୁମେ ଯେପରି ଚାହଁ, ସେପରି କର।
ଉପୋହ୍ଯମାନେ ଦ୍ଯୂତେ ତୁ ରାଜାନଃ ସର୍ଵ ଏଵ ତେ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଵିଵିଶୁସ୍ତାଂ ସଭାଂ ତତଃ
ଯେତେବେଳେ ଜୁଆ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ସେଇ ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଭୀଷ୍ମୋ ଦ୍ରୋଣଃ କୃପଶ୍ଚୈଵ ଵିଦୁରଶ୍ଚ ମହାମତିଃ। ନାତିପ୍ରୀତେନ ମନସା ତେଽନ୍ଵଵର୍ତନ୍ତ ଭାରତ
ଭୀଷ୍ମ, ଦ୍ରୋଣ, କୃପ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ ବିଦୁର, ସେମାନେ ମନରେ ଖୁସି ନଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଯାଇଲେ।
ତେ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ଵଶଃ ପୃଥଚ୍କୈଵ ସିଂହଗ୍ରୀଵା ମହୌଜସଃ। ସିଂହାସନାନି ଭୂରିଣୀ ଵିଚିତ୍ରାଣି ଚ ଭେଜିରେ
ସେ ସିଂହଗ୍ରୀବ, ପ୍ରବଳ ରାଜାମାନେ, କେହି ଦୁଇଜଣି ମିଶି, କେହି ଏକା, ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗୀନ ଓ ଶୋଭାବନ୍ତି ସିଂହାସନରେ ବସିଲେ।
ଶୁଶୁଭେ ସା ସଭା ରାଜନ୍ରାଜଭିସ୍ତୈଃ ସମାଗତୈଃ। ଦେଵୈରିଵ ମହାଭାଗୈଃ ସମଵେତୈସ୍ତ୍ରିଵିଷ୍ଟପମ୍
ହେ ରାଜା, ସେ ସଭା ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଏକଠା ହେବାରୁ ଏମିତି ଚମକୁଥିଲା, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ଏକଠା ହେଲେ ସ୍ୱର୍ଗ ଦେଖାଯାଏ।
ସର୍ଵେ ଵେଦଵିଦଃ ଶୂରାଃ ସର୍ଵେ ଭାସ୍ଵରମୂର୍ତଯଃ। ପ୍ରଵର୍ତତ ମହାରାଜ ସୁହୃଦ୍ଦ୍ଯୂତମନନ୍ତରମ୍
ସମସ୍ତେ ବେଦ ଜ୍ଞାନୀ, ସମସ୍ତେ ପ୍ରବଳ ଓ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଏହା ପରେ, ହେ ମହାରାଜ, ସୁହୃଦ୍ ମଧ୍ୟରେ ଜୁଆ ଖେଳ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
ଅଯଂ ବୁହଧନୋ ରାଜନ୍ସାଗରାଵର୍ତସମ୍ଭଵଃ। ମଣିର୍ହାରୋତ୍ତରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍କନକୋତ୍ତମଭୂଷଣଃ
ହେ ରାଜା, ଏହା ଅନେକ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଥିବା ମଣି, ସାଗର ତରଙ୍ଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁନା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ।
ଏତଦ୍ରାଜନ୍ମମ ଧନଂ ପ୍ରତିପାଣୋଽସ୍ତି କସ୍ତଵ। ଯେନ ମାଂ ତ୍ଵଂ ମହାରାଜ ଧନେନ ପ୍ରତିଦୀଵ୍ଯସେ
ହେ ରାଜା, ଏହି ମୋ ଦାଉ। ତୁମର କଣ ଅଛି? କେଉଁ ଧନ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ମୋ ସହିତ ଖେଳିବାକୁ ଚାହଁଛ?
ସନ୍ତି ମେ ମଣଯଶ୍ଚୈଵ ଧନାନି ସୁବହୂନି ଚ। ମତ୍ସରଶ୍ଚ ନ ମେଽର୍ଥେଷୁ ଜଯସ୍ଵୈନଂ ଦୁରୋଦରମ୍
ମୋ ପାଖରେ ଅନେକ ମଣି ଓ ବହୁତ ଧନ ଅଛି। ଧନ ସମ୍ପତ୍ତି ପ୍ରତି ମୋର କୌଣସି ଆସକ୍ତି ନାହିଁ—ଏହି ଗଭୀର ମଣିକୁ ଜିତ।
ତତୋ ଜଗ୍ରାହ ଶକୁନିସ୍ତାନକ୍ଷାନକ୍ଷତତ୍ତ୍ଵଵିତ୍। ଜିତମିତ୍ଯେଵ ଶକୁନିର୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରମଭାଷତ
ତାପରେ ଅକ୍ଷ ଖେଳରେ ପାରଙ୍ଗତ ଶକୁନି ଅକ୍ଷ ନେଇ, ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ, 'ଜିତିଗଲା!'
ମତ୍ତ କୈତକେନୈଵ ଯଜ୍ଜିତୋଽସ୍ମି ଦୁରୋଦରେ। ଶକୁନେ ହନ୍ତ ଦୀଵ୍ଯାମୋ ଗ୍ଲହମାନାଃ ପରସ୍ପରମ୍
ମୁଁ ଏହି ଖେଳରେ ଚତୁରତା ଦ୍ୱାରା ହାରିଛି, ଶକୁନି, ଚାଲ, ଆମେ ଦୁଇଜଣେ ଏକାପରି ଏକା ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରି ଖେଳିବା।
ସନ୍ତି ନିଷ୍କସହସ୍ରସ୍ଯ ଭାଣ୍ଡିନ୍ଯୋ ଭରିତାଃ ଶୁଭାଃ। କୋଶୋ ହିରଣ୍ଯମକ୍ଷଯ୍ଯଂ ଜାତରୂପମନେକଶଃ। ଏତଦ୍ରାଜନ୍ମମ ଧନଂ ତେନ ଦୀଵ୍ଯାମ୍ଯହଂ ତ୍ଵଯା
ହଜାର ନିଷ୍କ ଭରିଥିବା ଶୋଭାବନ୍ତି ଭାଣ୍ଡା ଅଛି, ବହୁ ରୂପରେ ଅଶେଷ ସୁନା ରହିଥିବା ଧନାଗାର ଅଛି। ହେ ରାଜା, ଏହି ମୋ ଧନ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଖେଳୁଛି।
କୌରଵାଣାଂ କୁଲକରଂ ଜ୍ଯେଷ୍ଠଂ ପାଣ୍ଡଵମଚ୍ଯୁତମ୍। ଇତ୍ଯୁକ୍ତଃ ଶକୁନିଃ ପ୍ରାହ ଜିତମିତ୍ଯେଵ ତଂ ନୃପମ୍
କୌରବଙ୍କ ଗୌରବ, ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଏପରି କହିବା ପରେ, ଶକୁନି ରାଜାଙ୍କୁ 'ଜିତିଗଲା!' ବୋଲି କହିଲେ।
ଅଯଂ ସହସ୍ରସମିତୋ ଵୈଯାଘ୍ରଃ ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ। ସୁଚକ୍ରୋପସ୍କରଃ ଶ୍ରୀମାନ୍କିଙ୍କିଣୀଜାଲମଣ୍ଡିତଃ
ଏଠାରେ ଏକ ହଜାର ରଥ ସମାନ, ଭଲ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ରଥ ଅଛି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉପକରଣ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଝୁଣ୍ଡି ଘଣ୍ଟି ଲାଗିଥିବା ଏହି ରଥ ଅତି ଶୋଭାମୟ।
ସଂହ୍ରାଦନୋ ରାଜରଥୋ ଯ ଇହାସ୍ମାନୁପାଵହତ୍। ଜୌତ୍ରୋ ରଥଵରଃ ପୁଣ୍ଯୋ ମେଘସାଗରନିଃ ସ୍ଵନଃ
ଏହି ରାଜରଥ, ଯାହା ମେଘ ଓ ସାଗରର ଗର୍ଜନ ପରି ଶବ୍ଦ କରେ, ଆମ ପାଇଁ ଏଠାରେ ଆଣାଯାଇଛି, ଏହା ପୁଣ୍ୟମୟ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥମାନେ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଅଷ୍ଟୌ ଯଂ କୁରରଚ୍ଛାଯାଃ ସଦଶ୍ଵା ରାଷ୍ଟ୍ରସଂମତାଃ। ଵହନ୍ତି ନୈଷାଂ ମୁଚ୍ଯେତ ପଦାଦ୍ଭୂମିମୁପସ୍ପୃଶନ୍। ଏତଦ୍ରାଜନ୍ଧନଂ ମହ୍ଯଂ ତେନ ଦୀଵ୍ଯାମ୍ଯହଂ ତ୍ଵଯା
ଏହି ରଥକୁ ଆଠଟି କୁରର ପରି ଛାୟା ଥିବା ଘୋଡ଼ା, ଦେଶରେ ସମ୍ମାନିତ, ଏମିତି ଟାଣେ ଯେ ସେମାନେ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଭୂମିକୁ ଛୁଁନ୍ତି ନାହିଁ। ହେ ରାଜା, ଏହି ମୋ ଧନ, ଏହା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଖେଳୁଛି।
ଏଵଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଵ୍ଯଵସିତୋ ନିକୃତିଂ ସମୁପାଶ୍ରିତଃ। ଜିତମିତ୍ଯେଵ ଶକୁନିର୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରମଭାଷତ
ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନିଷ୍ଠାବାନ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ଚତୁରତା ଅଂଗୀକାର କଲେ। ଏବଂ ଶକୁନି ପୁଣି 'ଜିତିଗଲା!' ବୋଲି କହିଲେ।
ଶତଂ ଦାସୀସହସ୍ରାଣି ତରୁଣ୍ଯୋ ହେମଭଦ୍ରିକାଃ। କମ୍ବୁକେଯୂରଧାରିଣ୍ଯୋ ନିଷ୍କକଣ୍ଠ୍ଯଃ ସ୍ଵଲଙ୍କୃତାଃ
ମୋ ପାଖରେ ଏକ ଲକ୍ଷ ଦାସୀ ଅଛନ୍ତି, ସମସ୍ତେ ଯୁବତୀ ଏବଂ ସୁନାର ସିଂହାସନରେ ବସିଥାନ୍ତି, ସୁନାର କଙ୍କଣ ଓ ହାର ପିନ୍ଧି, ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ରହନ୍ତି।
ମହାର୍ହମାଲ୍ଯାଭରଣାଃ ସୁଵସ୍ତ୍ରାଶ୍ଚନ୍ଦନୋକ୍ଷିତାଃ। ମଣୀନ୍ହେମ ଚ ବିଭ୍ରତ୍ଯଶ୍ଚତୁଃଷଷ୍ଟିଵିଶାରଦାଃ
ସେମାନେ ମୂଲ୍ୟବାନ ମାଳା ଓ ଗହଣା ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଭଲ ଜମା ପିନ୍ଧି, ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଛନ୍ତି, ମଣି ଓ ସୁନାର ଗହଣା ପିନ୍ଧିଛନ୍ତି, ଚଉଷଠି ପ୍ରକାର କଳାରେ ପାରଙ୍ଗତ।