ସ୍ନୁଷାଭିଃ ସଂଵୃତାଂ ଶଶ୍ଵତ୍ତାରାଭିରିଵ ରୋହିଣୀମ୍। ଅଭିଵାଦ୍ଯ ସ ଗାନ୍ଧାରୀଂ ତଯା ଚ ପ୍ରତିନନ୍ଦିତଃ
ଗାନ୍ଧାରୀ ତାଙ୍କ ସ୍ନୁଷାମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥିଲେ, ଯେପରି ତାରାମାନେ ରୋହିଣୀକୁ ଘେରିଥାନ୍ତି। ସେ ଗାନ୍ଧାରୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ନେହ ଲାଗିଲେ।
ଦଦର୍ଶ ପିତରଂ ଵୃଦ୍ଧଂ ପ୍ରଜ୍ଞାଚକ୍ଷୁଷମୀଶ୍ଵରମ୍
ସେ ତାଙ୍କ ବୃଦ୍ଧ ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ଜ୍ଞାନକୁ ନୟନ କରିଥିଲେ।
ରାଜ୍ଞା ମୂର୍ଧନ୍ଯୁପାଘ୍ରାତାସ୍ତେ ଚ କୌରଵନନ୍ଦନାଃ। ଚତ୍ଵାରଃ ପାଣ୍ଡଵା ରାଜନ୍ଭୀମସେନପୁରୋଗମାଃ
ରାଜା ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଘ୍ରାଣ କଲେ, ଏବଂ ଭୀମସେନ ଆଗରେ ଥିବା ଚାରିଜଣ ପାଣ୍ଡବ ଏହି କୌରବସନ୍ତାନମାନେ ଥିଲେ।
ତତୋ ହର୍ଷଃ ସମଭଵତ୍କୌରଵାଣାଂ ଵିଶାମ୍ପତେ। ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରାନ୍ପାଣ୍ଡଵାନ୍ପ୍ରିଯଦର୍ଶନାନ୍
ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦେଖି, ସମସ୍ତ କୌରବଙ୍କ ମନରେ ଅନନ୍ଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା।
ଵିଵିଶୁସ୍ତେଽଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତା ରତ୍ନଵନ୍ତି ଗୃହାଣି ଚ। ଦଦୃଶୁଶ୍ଚୋପଯାତାରୋ ଦ୍ରୋପଦୀପ୍ରମୁଖାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ
ଅନୁମତି ମିଳିବା ପରେ, ସେମାନେ ମଣିମାଣିକ୍ୟ ଭରିଥିବା ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏବଂ ଡ୍ରୌପଦୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଆସିଥିବା ମହିଳାମାନେ ଦେଖିଲେ।
ଯାଜ୍ଞସେନ୍ଯାଃ ପରାମୃଦ୍ଧିଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପ୍ରଜ୍ଵଲିତାମିଵ। ସ୍ନୁଷାସ୍ତା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ନାତିପ୍ରମନସୋଽଭଵନ୍
ଯାଜ୍ଞସେନୀଙ୍କ ଦୀପ୍ତିମାନ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଦେଖି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସ୍ନୁଷାମାନେ ବହୁତ ଖୁସି ହେଲେ ନାହିଁ।
ତତସ୍ତେ ପୁରୁଷଵ୍ଯାଘ୍ରା ଗ୍ତଵା ସ୍ତ୍ରୀଭିସ୍ତୁ ସଂଵିଦମ୍। କୃତ୍ଵା ଵ୍ଯାଯାମପୂର୍ଵାଣି କୃତ୍ଯାନି ପ୍ରତିକର୍ମ ଚ
ତାପରେ, ସେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ମହିଳାମାନେ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରି, ନିଜ ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆବଶ୍ୟକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୂରଣ କଲେ।
ତତଃ କୃତାହ୍ନିକାଃ ସର୍ଵେ ଦିଵ୍ଯଚନ୍ଦନଭୂଷିତାଃ। କଲ୍ଯାଣମନସଶ୍ଚୈଵ ବ୍ରାହ୍ମଣାନ୍ସ୍ଵସ୍ତି ଵାଚ୍ଯ ଚ
ତାପରେ ସମସ୍ତେ ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରି, ଦିବ୍ୟ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ, ଶୁଭ ମନଭାବ ନେଇ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ମଙ୍ଗଳ କଥା ଶୁଣିଲେ।
ମନୋଜ୍ଞମଶନଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵା ଵିଵିଶୁଃ ଶରଣାନ୍ଯଥ। ଉପଗୀଯମାନା ନାରୀଭିରସ୍ଵପନ୍କୁରୁପୁଙ୍ଗଵାଃ
ମନୋହର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇ, ସେମାନେ ନିଜ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ମହିଳାମାନେ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ଯୁବ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ପରି ଥିଲେ।
ଜଗାମ ତେଷାଂ ସା ରାତ୍ରିଃ ପୁଣ୍ଯା ରତିଵିହାରିଣାମ୍। ସ୍ତୂଯମାନାଶ୍ଚ ଵିଶ୍ରାନ୍ତାଃ କାଲେ ନିଦ୍ରାମଥାତ୍ଯଜନ୍
ସେ ରାତି ରମଣରେ ମଗ୍ନ ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ଶୁଭ ହେଲା। ସେମାନେ ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇ ବିଶ୍ରାମ କଲେ ଏବଂ ସମୟ ହେଲେ ଶୟନ ଛାଡ଼ିଲେ।
ମୁଖୋଷିତାସ୍ତେ ରଜନୀଂ ପ୍ରାତଃ ସର୍ଵେ କୃତାହ୍ନିକାଃ। ସଭାଂ ରମ୍ଯାଂ ପ୍ରଵିଵିଶୁଃ କିତଵୈରଭିନନ୍ଦିତାଃ
ସେମାନେ ରାତି କାଟି, ପ୍ରଭାତରେ ସମସ୍ତେ ଦୈନିକ କାର୍ଯ୍ୟ କରି, ରମଣୀୟ ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଁଠାରେ ଜୁଆରିମାନେ ସ୍ବାଗତ କଲେ।
ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ତାଂ ସଭାଂ ପାର୍ଥା ଯୁଧିଷ୍ଠିରପୁରୋଗମାଃ। ସମେତ୍ଯ ପାର୍ଥିଵାନ୍ସର୍ଵାନ୍ପୂଜାର୍ହାନଭିପୂଜ୍ଯ ଚ
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ପାର୍ଥମାନେ ସେ ସଭାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ସହିତ ମିଶି, ଯେଉଁମାନେ ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ, ସେମାନେଙ୍କୁ ଆଦର କଲେ।
ଯଥାଵଯଃ ସମେଯାନା ଉପଵିଷ୍ଟା ଯଥାର୍ହତଃ। ଆସନେଷୁ ଵିଚିତ୍ରେଷୁ ସ୍ପର୍ଦ୍ଧ୍ଯାସ୍ତରଣଵତ୍ସୁ ଚ
ସମାନ ବୟସର ସମସ୍ତେ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ବିଭିନ୍ନ ଶୋଭାମୟ ଆସନ ଓ ମୂଲ୍ୟବାନ ଚୋଉକିରେ ବସିଲେ।
ତେଷୁ ତତ୍ରୋପଵିଷ୍ଟେଷୁ ସର୍ଵେଷ୍ଵଥ ନୃପେଷୁ ଚ। ଶକୁନିଃ ସୌବଲସ୍ତତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିରମଭାଷତ
ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ବସିଯିବା ପରେ, ସୁବଳଙ୍କ ପୁଅ ଶକୁନି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଉପସ୍ତୀର୍ଣା ସଭା ରାଜନ୍ସର୍ଵେ ତ୍ଵଯି କୃତକ୍ଷଣାଃ। ଅକ୍ଷାନୁପ୍ତ୍ଵା ଦେଵନସ୍ଯ ସମଯୋଽସ୍ତୁ ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ହେ ରାଜା, ସଭା ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ସଜିଛି, ସମସ୍ତେ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛନ୍ତି। ଏବେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଚଉକଟି ଖେଳ ଆରମ୍ଭ ହେଉ।
ନିତିର୍ଦେଵନଂ ପାପଂ ନ କ୍ଷାତ୍ରୋଽତ୍ର ପରାକ୍ରମଃ। ନ ଚ ନୀତିର୍ଧ୍ରୁଵା ରାଜନ୍କିଂ ତ୍ଵଂ ଦ୍ଯୂତଂ ପ୍ରଶଂସସି
ଚଉକଟିର ନୀତି ହେଉଛି ଚତୁରତା, ଏଠାରେ କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ନୁହେଁ। ଏଠିରେ ନୀତି ନିଶ୍ଚିତ ନୁହେଁ, ହେ ରାଜା, ତେବେ ଆପଣ ଏହି ଖେଳକୁ କାହିଁକି ପ୍ରଶଂସା କରୁଛନ୍ତି?
ହି ମାନଂ ପ୍ରଶଂସନ୍ତି ନିକୃତୌ କିତଵସ୍ଯ ହି। ଶକୁନେ ମୈଵଂ ନୋଽଜୈଷୀରମାର୍ଗେଣ ନୃଶଂସଵତ୍
ଯେଉଁମାନେ ଚତୁରତାରେ ଦକ୍ଷ, ସେମାନେ ଚଉକଟିରେ ପ୍ରଶଂସିତ। ହେ ଶକୁନି, ଆମେ କୌଣସି ଦୁଷ୍ଟ ଉପାୟରେ ଜିତିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଯୋ ଵେତ୍ତି ସଙ୍ଖ୍ଯା ନିକୃତୌ ଵିଧିଜ୍ଞ- ଶ୍ଚେଷ୍ଟାସ୍ଵଖିନ୍ନଃ କିତଵୋଽକ୍ଷଜାସୁ। ମହାମତିର୍ଯଶ୍ଚ ଜାନାତି ଦ୍ଯୂତଂ ସ ଵୈ ସର୍ଵଂ ସହତେ ପ୍ରକ୍ରିଯାସୁ
ଯିଏ ଚତୁରତାରେ ଗଣନା ଜାଣେ, ନୀତି ଜାଣେ, କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅକ୍ଲାନ୍ତ, ଚଉକଟିର ଦକ୍ଷ ଓ ବୁଦ୍ଧିମାନ, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଚେଷ୍ଟାରେ ସହିପାରେ।
ଅକ୍ଷଗ୍ଲହଃ ସୋଽଭିଭଵେତ୍ପରଂ ନ- ସ୍ତେନୈଵ ଦୋଷୋ ଭଵତୀହ ପାର୍ଥ। ଦୀଵ୍ଯାମହେ ପାର୍ଥିଵ ମା ଵିଶଙ୍କାଂ କୁରୁଷ୍ଵ ପାଣଂ ଚ ଚିରଂ ଚ ମା କୃଥାଃ
ଯିଏ ଚଉକଟିରେ ଦକ୍ଷ, ସେ ଅନ୍ୟକୁ ଜିତେଇପାରେ; ଏଠିରେ ଏହି ଦୋଷ ଅଛି, ହେ ପାର୍ଥ। ଆମେ ଖେଳିବା, ରାଜା, ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଦାଉ ରଖନ୍ତୁ ଓ ଦେରି କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ଏଵମାହାଯମସିତୋ ଦେଵଲୋ ମୁନିସତ୍ତମଃ। ଇମାନି ଲୋକଦ୍ଵାରାଣି ଯୋ ଵୈ ଭ୍ରାମ୍ଯତି ସର୍ଵଦା
ଏପରି ଭାବରେ ଅସିତଙ୍କ ପୁଅ ମହାମୁନି ଦେବଳ କହିଥିଲେ—'ଏହିଗୁଡିକ ହେଉଛି ଲୋକର ଦ୍ୱାର, ଯେଉଁଠାରେ ଲୋକେ ସଦା ଘୁରୁଥାନ୍ତି।'
ଇଦଂ ଵୈ ଦେଵନଂ ପାପଂ ନିକୃତ୍ଯା କିତଵୈଃ ସହ। ଧର୍ମେଣ ତୁ ଜଯୋ ଯୁଦ୍ଧେ ତତ୍ପରଂ ନ ତୁ ଦେଵନମ୍
ଏହି ଚଉକଟି ନିଶ୍ଚୟ ଅପରାଧ, ଚତୁର ମଣିଷମାନେ ଚତୁରତାରେ ଏହା ଖେଳନ୍ତି; ଯୁଦ୍ଧରେ ଧର୍ମରେ ଜିତିବା ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଚଉକଟି ନୁହେଁ।
ନାର୍ଯା ମ୍ଲେଚ୍ଛନ୍ତି ଭାଷାଭିର୍ମାଯଯା ନ ଚରନ୍ତ୍ଯୁତ। ଅଜିହ୍ଯମଶଠଂ ଯୁଦ୍ଧମେତତ୍ସତ୍ପୁରୁଷଵ୍ରତମ୍
ନାରୀମାନେ କ୍ରୂର ଭାଷା କହୁନାହାନ୍ତି, ଚତୁରତା ଦ୍ୱାରା କାମ କରୁନାହାନ୍ତି; ସରଳ ଓ ନିଷ୍ଠାବାନ ଯୁଦ୍ଧ ହେଉଛି ସତ୍ପୁରୁଷଙ୍କ ନୀୟମ।
ଶକ୍ତିତୋ ବ୍ରାହ୍ମଣାର୍ଥାଯ ଶିକ୍ଷିତୁଂ ପ୍ରଯତାମହେ। ତଦ୍ଵୈ ଵିତ୍ତଂ ମାତିଦେଵୀର୍ମାଜୈଷୀଃ ଶକୁନେ ପରାନ୍
ଆମେ ଯେତେପରି ସମ୍ଭବ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ଶିଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛୁ। ଏହା ହେଉଛି ସତ୍ୟ ଧନ, ହେ ଶକୁନି, ଚତୁରତାରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଉପରେ ଜିତିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ନିକୃତ୍ଯା କାମଯେ ନାହଂ ସୁଖାନ୍ଯୁତ ଧନାନି ଵା। କିତଵସ୍ଯେହ କୃତିନୋ ଵୃତ୍ତମେତନ୍ନ ପୂଜ୍ଯତେ
ମୁଁ କେବେ ଚତୁରତା ଦ୍ୱାରା ସୁଖ କିମ୍ବା ଧନ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ଚତୁର ଖେଳାଳିଙ୍କ ଲାଭ ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଆକର୍ଷଣ କରେ ନାହିଁ; ଏପରି ଆଚରଣ ଏଠି ପ୍ରଶଂସିତ ହୁଏ ନାହିଁ।
ଶ୍ରୋତ୍ରିଯଃ ଶ୍ରୋତ୍ରିଯାନେତି ନିକୃତ୍ଯୈଵ ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ଵିଦ୍ଵାନଵିଦୁଷୋଽଭ୍ଯେତି ନାହୁସ୍ତାଂ ନିକୃତିଂ ଜନାଃ
ଏଠି ଜ୍ଞାନୀ ଜ୍ଞାନୀଙ୍କୁ ମାତ୍ର ଚତୁରତାରେ ହରାଇପାରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର; ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଅଜ୍ଞାନୀ, ଦୁହେଁ ହରିଯାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏପରି ଚତୁରତାକୁ ଲୋକେ ପ୍ରଶଂସା କରୁନାହାନ୍ତି।
ଅକ୍ଷୈର୍ହି ଶିକ୍ଷିତୋଽଭ୍ଯେତି ନିକୃତ୍ଯୈଵ ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ଵିଦ୍ଵାନଵିଦୁଷୋଽଭ୍ଯେତି ନାହୁସ୍ତାଂ ନିକୃତିଂ ଜନାଃ
ଯିଏ ଚଉକଟିରେ ଦକ୍ଷ, ସେ ମାତ୍ର ଚତୁରତା ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟମାନେ ଉପରେ ଜିତିପାରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର; ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଅଜ୍ଞାନୀ, ଦୁହେଁ ହରିଯାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏପରି ଚତୁରତାକୁ ଲୋକେ ପ୍ରଶଂସା କରୁନାହାନ୍ତି।
ଅକୃତାସ୍ତ୍ରଂ କୃତାସ୍ରଶ୍ଚ ଦୁର୍ବଲଂ ବଲଵତ୍ତରଃ। ଏଵଂ କର୍ମସୁ ସର୍ଵେଷୁ ନିକୃତ୍ଯୈଵ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଵିଦ୍ଵାନଵିଦୁଷୋଭ୍ଯେତି ନାହୁସ୍ତାଂ ନିକୃତିଂ ଜନାଃ
ଯିଏ ଅଭ୍ୟାସ କରିନାହିଁ, ସେ ଅଭ୍ୟାସୀଙ୍କ ଠାରୁ ହରିଯାଏ; ଦୁର୍ବଳ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ଠାରୁ ହରିଯାଏ; ଏଭଳି ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଚତୁରତା ଦ୍ୱାରା ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଅଜ୍ଞାନୀ, ଦୁହେଁ ହରିଯାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଏପରି ଚତୁରତାକୁ ଲୋକେ ପ୍ରଶଂସା କରୁନାହାନ୍ତି।
ଏଵଂ ତ୍ଵଂ ମାମିହାଭ୍ଯେତ୍ଯ ନିକୃତିଂ ଯଦି ମନ୍ଯସେ। ଦେଵନାଦ୍ଵିନିଵର୍ତସ୍ଵ ଯଦି ତେ ଵିଦ୍ଯତେ ଭଯମ୍
ଏଭଳି, ଯଦି ତୁମେ ମୋ ସମ୍ମୁଖରେ ଚତୁରତା ଭାବି ଆସିଛ, ତେବେ ଯଦି ଭୟ ଅଛି, ଚଉକଟି ଖେଳରୁ ପଛକୁ ହଟ।
ଆହୂତୋ ନ ନିଵର୍ତେଯମିତି ମେ ଵ୍ରତମାହିତମ୍। ଵିଧିଶ୍ଚ ବଲଵାନ୍ରାଜନ୍ଦିଷ୍ଟସ୍ଯାସ୍ମି ଵଶେ ସ୍ଥିତଃ
ମୋର ପ୍ରତିଜ୍ଞା ହେଉଛି, ଡାକିଲେ ମୁଁ କେବେ ପଛକୁ ହଟେଇନି; ଓ ହେ ରାଜା, ଭାଗ୍ୟ ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ମୁଁ ଦେବତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ।
ଅସ୍ମିନ୍ସମାଗମେ କେନ ଦେଵନଂ ମେ ଭଵିଷ୍ଯତି। ପ୍ରତିପାଣଶ୍ଚ କୋଽନ୍ଯୋସ୍ତି ତତୋ ଦ୍ଯୂତଂ ପ୍ରଵର୍ତତାମ୍
ଏହି ସଭାରେ, ମୋ ସହିତ କିଏ ଚଉକଟି ଖେଳିବ? ଆଉ କିଏ ଦାଉ ରଖିବ? ତେବେ ଚଉକଟି ଖେଳ ଆରମ୍ଭ ହେଉ।