ଗନ୍ଧାରରାଜଃ ଶକୁନିର୍ଵିଶାମ୍ପତେ ରାଜାଽତିଦେଵୀ କୃତହସ୍ତୋ ମତାକ୍ଷଃ। ଵିନିଂଶତିଶ୍ଚିତ୍ରସେନଶ୍ଚ ରାଜା ସତ୍ଯଵ୍ରତଃ ପୁରୁମିତ୍ରୋ ଜଯଶ୍ଚ
ଗାନ୍ଧାରର ରାଜା ଶକୁନି, ରାଜା ଅତିଦେବୀ, ଯିଏ ଜୁଆ ଖେଳିବାରେ ଦକ୍ଷ ଓ ଚତୁର, ବିନିଂଶତି, ରାଜା ଚିତ୍ରସେନ, ସତ୍ୟବ୍ରତ, ପୁରୁମିତ୍ର ଓ ଜୟା—ଏମାନେ ସେଠି ଅଛନ୍ତି।
ମହାଭଯାଃ କିତଵାଃ ସନ୍ନିଵିଷ୍ଟା ମାଯୋପଧା ଦେଵିତାରୋଽତ୍ର ସନ୍ତି। ଧାତ୍ରା ତୁ ଦିଷ୍ଟସ୍ଯ ଵଶେ କିଲେଦଂ ସର୍ଵଂ ଜଗତ୍ତିଷ୍ଠତି ନ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରମ୍
ଏହି ଭୟଙ୍କର ଜୁଆରିମାନେ ଏଠାରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ମାୟା ଓ ଚାଳାକିରେ ପାରଙ୍ଗତ। କିନ୍ତୁ, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ଧର୍ମର ଆଞ୍ଚଳରେ ଅଛି, ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ କିଛି ହୁଏନାହିଁ।
ନାହଂ ରାଜ୍ଞୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ଶାସନା- ନ୍ନ ଗନ୍ତୁମିଚ୍ଛାମି କଵେ ଦୁରୋଦରମ୍। ଇଷ୍ଟୋ ହି ପୁତ୍ରସ୍ଯ ପିତା ସଦୈଵ ତଦସ୍ମି କର୍ତା ଵିଦୁରାତ୍ଥ ମାଂ ଯଥା
ମୁଁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, ହେ ପଣ୍ଡିତ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଦ୍ୟୂତସଭାକୁ ଯିବାକୁ। କିନ୍ତୁ, ପିତା ସଦା ପୁଅ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ, ତେଣୁ ବିଦୁର, ତୁମେ ଯେପରି କୁହ, ସେପରି ମୁଁ କରିବି।
ନ ଚାକାମଃ ଶକୁନିନା ଦେଵିତାହଂ ନ ଚେନ୍ମାଂ ଜିଷ୍ଣୁରାହ୍ଵଯିତା ସଭାଯାମ୍। ଆହୂତୋଽହଂ ନ ନିଵର୍ତେ କଦାଚିତ୍ ତଦାହିତଂ ଶାଶ୍ଵତଂ ଵୈ ଵ୍ରତଂ ମେ
ମୁଁ ମନରୁ ଚାହେଁ ନାହିଁ ଶକୁନି ସହିତ ଜୁଆ ଖେଳିବାକୁ। ଯଦି ଅର୍ଜୁନ ମୋତେ ସଭାକୁ ଡାକିନଥାନ୍ତି, ମୁଁ ଯିବିନଥାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ମୋତେ ଡାକାଯାଏ, ମୁଁ କେବେ ଫେରି ଆସେନାହିଁ—ଏହା ମୋର ଅଟୁଟ ପ୍ରତିଜ୍ଞା।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ଵିଦୁରଂ ଧର୍ମରାଜଃ ପ୍ରାଯାତ୍ରିକଂ ସର୍ଵମାଜ୍ଞାପ୍ଯ ତୂର୍ଣମ୍। ପ୍ରାଯାଚ୍ଛ୍ଵୋଭୂତେ ସଗଣଃ ସାନୁଯାତ୍ରଃ ସହ ସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ଦୌପଦାମାଦି କୃତ୍ଵା
ଏପରି କହି ବିଦୁରଙ୍କୁ ଧର୍ମରାଜ ଯଥାସୀଘ୍ର ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଆଦେଶ ଦେଇ, ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିନ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ, ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଓ ଦ୍ରୌପଦୀଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ଯାତ୍ରା କଲେ।
ଦୈଵଂ ହି ପ୍ରଜ୍ଞାଂ ମୁଷ୍ଣାତି ଚକ୍ଷୁସ୍ତେଜ ଇଵାପତତ୍। ଧାତୁଶ୍ଚ ଵଶମନ୍ଵେତି ପାଶୈରିଵ ନରଃ ସିତଃ
ଭାଗ୍ୟ ଜଣେ ମଣିଷର ବୁଦ୍ଧିକୁ ଚୁରି ନେଇଯାଏ, ଯେପରି ହଠାତ୍ ଆଘାତ ଆଖିର ଆଲୋକକୁ ଧୂସର କରିଦିଏ। ଏବଂ ମଣିଷ ଭାଗ୍ୟର ଶକ୍ତିରେ ବାନ୍ଧାଯାଏ, ଯେପରି ଦୌର୍ବଳ୍ୟରେ ଦୌର୍ବଳ୍ୟରେ ପଡ଼ିଥିବା ଜଣେ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ପ୍ରଯଯୌ ରାଜା ସହ କ୍ଷତ୍ର୍ରା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଅମୃଷ୍ଯମାଣସ୍ତସ୍ଯାଥ ସମାହ୍ଵାନମରିନ୍ଦମଃ
ଏପରି କହି, ଶତ୍ରୁଦମନ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କ କ୍ଷତ୍ରିୟ ସହଯୋଗୀମାନେ ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ, ଏହି ଡାକକୁ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ବାହ୍ଲିକେନ ରଥଂ ଯତ୍ତମାସ୍ଥାଯ ପରଵୀରହା। ପରିଚ୍ଛନ୍ନୋ ଯଯୌ ପାର୍ଥୋ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ ପାଣ୍ଡଵଃ। ରାଜଶ୍ରିଯା ଦୀପ୍ଯମାନୋ ଯଯୌ ବ୍ରହ୍ମପୁରଃ ସରଃ
ବାହ୍ଲିକଙ୍କ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ରଥ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦଳନ କରୁଥିବା ପାର୍ଥ, ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ସହିତ ରାଜସିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, ବ୍ରହ୍ମପୁର ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ସନ୍ଦିଦେଶ ତତଃ ପ୍ରେଷ୍ଯାନାଗତାନ୍ନଗରଂ ପ୍ରତି। ତତସ୍ତେ ନୃପଶାର୍ଦୂଲ ଚକ୍ରୁର୍ଵୈ ନୃପଶାସନମ୍
ତାପରେ ସେ ଦୂତମାନେକୁ ନଗର ଦିଗକୁ ପଠାଇଲେ, ଏବଂ ସେହି ସିଂହସଦୃଶ ରାଜାମାନେ ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଳନ କଲେ।
ତତୋ ରାଜା ମହାତେଜାଃ ସଂଯମ୍ଯ ସପରିଚ୍ଛଦମ୍। ହ୍ମଣୈଃ ସ୍ଵସ୍ତି ଵାଚ୍ଯାଥ ପ୍ରଯଯୌ ମନ୍ଦିରାଦ୍ବହିଃ
ତାପରେ ମହାପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜା ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସହଚରମାନେକୁ ଏକତ୍ର କରି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ମଙ୍ଗଳ କଥା କହାଇ, ଗୃହରୁ ବାହାରିଲେ।
ବ୍ରାହ୍ମଣେଭ୍ଯୋ ଧନଂ ଦତ୍ତ୍ଵା ଗତ୍ଯର୍ଥଂ ସ ଯଥାଵିଧି। ଅନ୍ଯେଭ୍ଯଃ ସ ତୁ ଦତ୍ତ୍ଵା ଚ ଗନ୍ତୁମେଵୋପଚକ୍ରମେ
ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେକୁ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ଧନ ଦେଲେ, ଅନ୍ୟମାନେକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଇ, ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କଲେ।
ସର୍ଵଲକ୍ଷଣସମ୍ପନ୍ନଂ ରାଜହଂସପରିଚ୍ଛଦମ୍। ତମାରୁହ୍ଯ ମହାରାଜୋ ଗଜେନ୍ଦ୍ରଂ ଷଷ୍ଟିହାଯନମ୍
ସମସ୍ତ ଶୁଭ ଲକ୍ଷଣରେ ଶୋଭିତ, ରାଜହଂସମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖ ଘେରା, ଷଷ୍ଟି ବର୍ଷ ବୟସର ମହାଗଜ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ମହାରାଜା ଯାତ୍ରା କଲେ।
ହାରୀ କିରୀଟୀ ହେମାଭଃ ସର୍ଵାଭରଣଭୂଷିତଃ। ରରାଜ ରାଜନ୍ପାର୍ଥୋ ଵୈ ପରଯା ନୃପଶୋଭଯା
ହାର, ମୁକୁଟ, ସୁନା ରଙ୍ଗର ଅଳଙ୍କାର ଓ ସମସ୍ତ ଭୂଷଣରେ ଶୋଭିତ, ପାର୍ଥ ରାଜସିକ ଉଜ୍ୱଳତାରେ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ ଲାଗୁଥିଲେ।
ରୁକ୍ମଵେଦିଗତଃ ପ୍ରାଜ୍ଯୋ ଜ୍ଵଲନ୍ନିଵ ହୁତାଶନଃ। ତତୋ ଜଗାମ ରାଜା ସ ପ୍ରହୃଷ୍ଟନରଵାହନଃ
ସୁନା ମଞ୍ଚ ଉପରେ ବସି, ଅଗ୍ନି ପରି ଉଜ୍ୱଳ, ସେ ରାଜା ତାଙ୍କ ଉଲ୍ଲସିତ ସେବକମାନେ ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ରଥଘୋଷେଣ ମହତା ପୂରଯନ୍ଵୈ ନଭଃ ସ୍ଥଲମ୍। ସଂସ୍ତୂଯମାନଃ ସ୍ତୁତିଭିଃ ସୂତମାଗଧବନ୍ଦିଭିଃ
ବଡ଼ ରଥର ଚକ୍ରର ଶବ୍ଦ ଆକାଶ ଓ ଭୂମିକୁ ଭରିଦେଉଥିଲା, ଏବଂ ସେ ଗାୟକ, ସୂତ, ମାଗଧମାନେ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତିରେ ପ୍ରଶଂସିତ ହେଉଥିଲେ।
ମହାସୈନ୍ଯେନ ସହିତୋ ଯଥାଦିତ୍ଯଃ ସ୍ଵରଶ୍ମିଭିଃ। ଣ୍ଡୁରେଣାତପତ୍ରେଣ ଧ୍ରିଯମାଣେନ ମୂର୍ଧନି
ବଡ଼ ସେନା ସହିତ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ରଶ୍ମିମାନେ ପରି, ସେ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଧରାଯାଇଥିବା ସ୍ୱେତ ଛତାରେ ଛାୟା ପାଉଥିଲେ।
ବଭୌ ଯୁଧିଷ୍ଠିରୋ ରାଜା ପୌର୍ଣମାସ୍ଯାମିଵୋଡୁରାଟ୍। ଚାମରୈର୍ହେମଦଣ୍ଡୈଶ୍ଚ ଧୂଯମାନଃ ସମନ୍ତତଃ
ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଏମିତି ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନାରାତ୍ରିରେ ଚାନ୍ଦ୍ରମା ଯେପରି ଆଲୋକିତ ହୁଏ, ସେପରି ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ସୁନା ହାଣ୍ଡଲ ଥିବା ଚାମର ଦ୍ୱାରା ପଙ୍କା କରାଯାଉଥିବା ବେଳେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଯାଶିଷଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟାନାଂ ନରାଣାଂ ପଥି ପାଣ୍ଡଵଃ। ପ୍ରତ୍ଯଗୃହ୍ଣାଦ୍ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଯଥଆଵଦ୍ଭରତର୍ଷଭଃ
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର, ଭାରତବଂଶୀ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ରେଷ୍ଠ, ରାସ୍ତାରେ ଖୁସି ହୋଇଥିବା ଲୋକମାନେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଉଥିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥାଯଥ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିଲେ।
ତଥୈଵ ସୈନିକା ରାଜନ୍ରାଜାନମନୁଯାନ୍ତି ଯେ। ତେଷାଂ ହଲହଲାଶବ୍ଦୋ ଦିଵଂ ସ୍ତବ୍ଧଃ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତଃ
ହେ ରାଜା, ଯେ ସେନାନୀମାନେ ରାଜାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ସବ୍ଦ ଆକାଶକୁ ଭରି ଦେଇଥିଲା।
ନୃପସ୍ଯାଗ୍ନେ ଯଯୌ ରାଜନ୍ଭୀମସେନୋ ରଥୀ ବଲୀ। ଉଭୌ ପାର୍ଶ୍ଵଗତୌ ରାଜ୍ଞଃ ସତଲ୍ପୌ ଵୈ ସୁକଲ୍ପିତୌ
ଭୀମସେନ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ରଥାରୂଢ଼, ରାଜାଙ୍କ ପାଖରେ ଚାଲୁଥିଲେ, ଦୁହେଁ ଉତ୍ତମ ଆସନରେ ବସିଥିଲେ।
ଅଧିରୂଢୌ ଯମୌ ଚାପି ଜଗ୍ମତୁର୍ଭରତର୍ଷଭ। ଶୋଭଯନ୍ତୌ ମହାସୈନ୍ଯଂ ତାଵୁଭୌ ରୂପଶାଲିନୌ
ଯମର ଦୁଇ ପୁଅ ମଧ୍ୟ ରଥରେ ଚଢ଼ି, ମହାସେନାକୁ ଅଧିକ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲେ, ଦୁହେଁ ରୂପରେ ଅତି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ।
ପୃଷ୍ଠତୋଽନୁଯଯୌ ଜିଷ୍ଣୁର୍ଵୀରଃ ଶସ୍ତ୍ରଭୃତାଂ ଵରଃ। ଶ୍ଵେତାଶ୍ଵୋ ଗାଣ୍ଡିଵଂ ଗୃହ୍ଯ ଅଗ୍ନିଦତ୍ତଂ ରଥଂ ଗତଃ
ତାଙ୍କ ପଛରେ ଜିଷ୍ଣୁ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀର, ଧଳା ଘୋଡ଼ା ଓ ଅଗ୍ନିଠାରୁ ପାଇଥିବା ରଥରେ ଗାଣ୍ଡୀବ ଧରି ଅନୁସରଣ କରୁଥିଲେ।
ସୈନ୍ଯମଧ୍ଯେ ଯଯୌ ରାଜନ୍କୁରୁରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଦ୍ରୌପଦୀପ୍ରମୁଖା ନାର୍ଯଃ ସାନୁଗାଃ ସପରିଚ୍ଛଦାଃ
ସେନାର ମଧ୍ୟରେ କୁରୁରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଯାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କ ସହ ଦ୍ରୌପଦୀ ଓ ଅନ୍ୟ ମହିଳାମାନେ, ସେମାନଙ୍କର ଦାସୀ ଓ ସାଥିମାନେ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ।
ଆରୁହ୍ଯ ତା ଵିଚିତ୍ରାଙ୍ଗ୍ଯୋ ଯାନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ। ମହତ୍ଯା ସେନଯା ରାଜନ୍ନଗ୍ରେ ଯାନାନି ଵିଵିଧାନି ଚ
ବିଭିନ୍ନ ରୂପର ମହିଳାମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଯାନରେ ଚଢ଼ି, ବଡ଼ ସେନାର ଆଗରେ ଅନେକ ପ୍ରକାର ଯାନ ଚାଲୁଥିଲା।
ସମୃଦ୍ଧନରନାଗାଶ୍ଵଂ ସପତାକରଥଧ୍ଵଜମ୍। ସଂନଦ୍ଧଵରନିସ୍ତ୍ରିଂଶଂ ପଥି ନିର୍ଘୋଷନିଃ ସ୍ଵନମ୍
ଅଧିକ ସଂଖ୍ୟାର ଲୋକ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ପତାକା ଓ ରଥଧ୍ୱଜ ସହିତ, ଉତ୍ତମ ତିରିଛୁରୀ ଧାରଣ କରି, ସେନା ରାସ୍ତାରେ ଉଚ୍ଚ ସବ୍ଦ କରୁଥିଲା।
ଶଙ୍ଖଦୁନ୍ଦୁଭିତାଲାନାଂ ଵେଣୁଵୀଣାନୁଵନାଦିତମ୍। ଶୁଶୁଭେ ପାଣ୍ଡଵଂ ସୈନ୍ଯଂ ପ୍ରଯାସ୍ଯତ୍ତତ୍ତଦା ନୃପ
ଶଂଖ, ଢୋଲ, ଝାଞ୍ଜ, ବାଁଶୀ ଓ ବୀଣାର ଧ୍ୱନି ଗୁଞ୍ଜି ଉଠିଥିଲା, ପାଣ୍ଡବ ସେନା ଯିବା ବେଳେ ଅତି ଶୋଭା ପାଉଥିଲା।
ଯଥା କୁବେରୋ ଲଙ୍କାଯାଂ ପୁରା ଚାତ୍ଯନ୍ତଶୋଭଯା। ମହତ୍ଯା ସେନଯା ସାର୍ଧଂ ଗୁରୁମିନ୍ଦ୍ରଂ ସ ଗଚ୍ଛତି
ଯେପରି କୁବେର ପୂର୍ବେ ଲଙ୍କାରେ ତାଙ୍କର ବଡ଼ ସେନା ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ସେପରି ସେ ଯାଉଥିଲେ।
ତଥା ଯଯୌ ସ ପାର୍ଥୋଽପି ଅସଙ୍ଖ୍ଯେଯଵିଭୂତିନା। ସୁସମୃଦ୍ଧେନ ସୈନ୍ଯେନ ଯଥା ଵୈଶ୍ରଵଣସ୍ତଥା
ସେହିପରି, ପାର୍ଥ ଅସଂଖ୍ୟ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଓ ଭଲ ଗଠିତ ସେନା ସହିତ, ବୈଶ୍ରବଣଙ୍କ ପରି ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିଲେ।
ସ ସରାଂସି ନଦୀଶ୍ଚୈଵ ଵନାନ୍ଯୁପଵନାନି ଚ। ଅତ୍ଯକ୍ରାମନ୍ମହାରାଜ ପୁରୀଂ ଚାଭ୍ଯଵପଦ୍ଯତ
ସେ ଅନେକ ଝିଲିକ, ନଦୀ, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉପବନ ଅଟିକି, ଶେଷରେ ସହରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ସ ହାସ୍ତିନସମୀପେ ତୁ କୁରୁରାଜୋ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଚକ୍ରେ ନିଵେଶନଂ ତତ୍ର ତତଃ ସ ସହସୈନିକାଃ
ହାସ୍ତିନାପୁର ନିକଟରେ କୁରୁରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ସେନା ସହିତ ଶିବିର ଗଢ଼ିଲେ।