ଅଧାରଯଚ୍ଛତ୍ରମସ୍ଯ ସାତ୍ଯକିଃ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ। ଧନଞ୍ଜଯଶ୍ଚ ଵ୍ଯଜନେ ଭୀମସେନଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵଃ
ସତ୍ୟବୀର ସାତ୍ୟକି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଛତା ଧରିଥିଲେ, ଧନଞ୍ଜୟ ଓ ଭୀମସେନ, ଦୁଇଁଜଣ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର, ପଖା ନେଇ ଦାଉଁଥିଲେ।
ଚାମରେ ଚାପି ଶୁଦ୍ଧେ ଦ୍ଵେ ଯମୌ ଜଗୃହତୁସ୍ତଥା। ଉପାଗୃହ୍ଣାଦ୍ଯମିନ୍ଦ୍ରାଯ ପୁରାକଲ୍ପେ ପ୍ରଜାପତିଃ
ଯମଦ୍ୱୟ ଦୁଇଟି ଶୁଦ୍ଧ ଚାମର ଧରିଥିଲେ, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ପ୍ରଜାପତି ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସେବା କରିଥିଲେ, ସେଇପରି।
ତମସ୍ମୈ ଶଙ୍ଖମାହାର୍ଷୀଦ୍ଵାରୁଣଂ କଲଶୋଦଧିଃ। ଶୈକ୍ଯଂ ନିଷ୍କସହସ୍ରେଣ ସୁକୃତଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା
ସମୁଦ୍ର ନିଜେ, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏକ ସୁନାର କଳଶ ନେଇ, ଭାରୀ ମୂଲ୍ୟବାନ ବରୁଣଙ୍କ ଶଂଖ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
ତେନାଭିଷିକ୍ତଃ କୃଷ୍ଣେନ ତତ୍ର ମେ କଶ୍ମଲୋଽଭଵତ୍। ଗଚ୍ଛନ୍ତି ପୂର୍ଵାଦପରଂ ସମୁଦ୍ରଂ ଚାପି ଦକ୍ଷିଣମ୍
କୃଷ୍ଣ ଏହି ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରିବାବେଳେ, ମୋ ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଗଲା, ଯେପରି ଜଳ ପୂର୍ବରୁ ପଶ୍ଚିମକୁ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରକୁ ବହିଯାଉଥିଲା।
ଉତ୍ତରଂ ତୁ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଵିନା ତାତ ପତତ୍ର୍ରିଭିଃ। ତତ୍ର ସ୍ମ ଦଧ୍ମୁଃ ଶତଶଃ ଶଙ୍ଖାନ୍ମଙ୍ଗଲକାରକାନ୍
କିନ୍ତୁ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ କେବଳ ପକ୍ଷୀମାନେ ଯାଇପାରୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ଶତଶଃ ଶଂଖ ମଙ୍ଗଳ ଶବ୍ଦରେ ଦୁନିଥିଲା।
ପ୍ରାଣଦନ୍ତ ସମାଧ୍ମାତାସ୍ତତୋ ରୋମାଣି ମେଽହୃଷନ୍। ପ୍ରାପତନ୍ଭୂମିପାଲାଶ୍ଚ ଯେ ତୁ ହୀନାଃ ସ୍ଵତେଜସା
ସେଇ ଶଂଖମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶବ୍ଦ କରିବା ସହିତ, ମୋର ଦେହର ଲୋମ ଖଡିଯାଇଲା; ଏବଂ ଯେ ରାଜାମାନେ ନିଜ ତେଜ ହରାଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଃ ପାଣ୍ଡଵାଶ୍ଚ ସାତ୍ଯକିଃ କେଶଵୋଽଷ୍ଟମଃ। ସତ୍ଵସ୍ଥା ଵୀର୍ଯସମ୍ପନ୍ନା ହ୍ଯନ୍ଯୋନ୍ଯପ୍ରିଯଦର୍ଶନାଃ
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ପାଣ୍ଡବମାନେ, ସାତ୍ୟକି ଓ ଏଠାରେ ଏଠିକି କୃଷ୍ଣ—ସମସ୍ତେ ଦୃଢ଼ ମନ, ପ୍ରବଳ ଶକ୍ତି ଓ ଏକାପରି ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରେମ କରୁଥିଲେ।
ଵିସଞ୍ଜ୍ଞାନ୍ଭୂମିପାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାଂ ଚ ତେ ପ୍ରାହସଂସ୍ତଦା। ତତଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟୋ ବୀଭତ୍ସୁଃ ପ୍ରାଦାଦ୍ଧେମଵିଷାଣିନାମ୍
ମୋତେ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଅଚେତନ ହେଉଥିବାକୁ ଦେଖି, ସେମାନେ ହସିଲେ; ତାପରେ ଖୁସିରେ ଅର୍ଜୁନ ଶତଶଃ ସୁନା ଶିଙ୍ଗ ଥିବା ଗାଈ ଦାନ କଲେ।
ଶତାନ୍ଯନଡୁହାଂ ପଞ୍ଚ ଦ୍ଵିଜମୁଖ୍ଯେଷୁ ଭାରତ। ନ ରନ୍ତିଦେଵୋ ନାଭାଗୋ ଯୌଵନାଶ୍ଵୋ ମନୁର୍ନ ଚ
ଅର୍ଜୁନ ପଞ୍ଚଶଏ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଈ ପ୍ରଧାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦେଲେ, ଏପରି କେବଳ ରନ୍ତିଦେବ, ନାଭାଗ, ଯୌବନାଶ୍ୱ କିମ୍ବା ମନୁ ମଧ୍ୟ କରିନଥିଲେ।
ନ ଚ ରାଜା ପୃଥୁର୍ଵୈନ୍ଯୋ ନ ଚାପ୍ଯାସୀଦ୍ଭଗୀରଥଃ। ଯଯାତିର୍ନହୁଷୋ ଵାପି ଯଥା ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ନ ରାଜା ପୃଥୁ, ନ ଭାଗୀରଥ, ନ ଯୟାତି କିମ୍ବା ନହୁଷ, କେହି ମଧ୍ୟ ଯେପରି ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର କରିଥିଲେ, ସେପରି କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଯଥାଽତିମାତ୍ରଂ କୌନ୍ତେଯଃ ଶ୍ରିଯା ପରମଯା ଯୁତଃ। ରାଜସୂଯମଵାପ୍ଯୈଵଂ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଇଵ ପ୍ରଭୁଃ
ଯେପରି କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧନ୍ୟ ଓ ଶ୍ରୀମୟ ହୋଇ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ସେପରି ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ଏତାଂ ଦୃଷ୍ଟା ଶ୍ରିଯଂ ପାର୍ଥେ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରେ ଯଥା ଵିଭୋ। କଥଂ ତୁ ଜୀଵିତଂ ଶ୍ରେଯୋ ମମ ପଶ୍ଯସି ଭାରତ
ପାର୍ଥରେ ଏପରି ଶ୍ରୀ ଦେଖି, ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭଳି, ହେ ମହାବଳୀ, ଏବେ ମୋ ପାଇଁ ଜୀବନରେ କଣ ଭଲ ଦେଖୁଛ, କହ।
ଅନ୍ଧେନେଵ ଯୁଗଂ ନଦ୍ଧଂ ଵିପର୍ଯସ୍ତଂ ନରାଧିପ। କନୀଯାଂସୋ ଵିଵର୍ଧନ୍ତେ ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ହୀଯନ୍ତ ଏଵ ଚ
ଏହା ଏମିତି ଲାଗେ ଯେ, ଏକ ଯୁଗ ଅନ୍ଧକାରରେ ବନ୍ଧା ହୋଇଯାଇଛି, ଯେତେବେଳେ ଛୋଟମାନେ ବଡ଼ ହେଉଛନ୍ତି ଓ ବଡ଼ମାନେ ଅବମାନିତ ହେଉଛନ୍ତି।
ଏଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନାଭିଵିନ୍ଦାମି ଶର୍ମ ସମୀକ୍ଷମାଣୋଽପି କୁରୁପ୍ରଵୀର। ତେନାହମେଵଂ କୃଶତାଂ ଗତଶ୍ଚ ଵିଵର୍ଣତାଂ ଚୈଵ ସଶୋକତାଂ ଚ
ଏପରି ଦେଖି, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଚିନ୍ତା କରିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋର କେହି ସାନ୍ତ୍ୱନା ମିଳୁନାହିଁ; ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ଶରୀରରେ କ୍ଷୀଣ, ମୁଞ୍ଜା ଓ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଯାଇଛି।
ତ୍ଵଂ ଵୈ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଜ୍ଯୈଷ୍ଠିନେଯଃ ପୁତ୍ର ମା ପାଣ୍ଡଵାନ୍ଦ୍ଵିଷଃ। ଦ୍ଵେଷା ହ୍ଯସୁଖମାଦତ୍ତେ ଯଥୈଵ ନିଘନଂ ତଥା
ତୁମେ ବଡ଼, ବଡ଼ର ପୁଅ, ମୋ ପୁଅ; ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ଘୃଣା କରନି। ଘୃଣା କେବଳ ଦୁଃଖ ଦିଏ, ଯେପରି ବଜ୍ରପାତ ଧ୍ୱଂସ ଆଣେ।
ଅଵ୍ଯୁତ୍ପନ୍ନଂ ସମାନାର୍ଥଂ ତୁଲ୍ଯମିତ୍ରଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍। ଅଦ୍ଵିଷନ୍ତଂ କଥଂ ଦ୍ଵିଷ୍ଯାତ୍ତ୍ଵାଦୃଶୋ ଭରତର୍ଷଭ
ଏମିତି ଭଲ ଲୋକ, ଯେଉଁଠି ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଚତୁର ନୁହଁନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ମିତ୍ର ଓ କାହାର ସହ ଦ୍ୱେଷ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ତୁମେ କିପରି ଘୃଣା କରିପାରିବ।
ତୁଲ୍ଯାଭିଜନଵୀର୍ଯଶ୍ଚ କଥଂ ଭ୍ରାତୁଃ ଶ୍ରିଯଂ ନୃପ। ପୁତ୍ର କାମଯସେ ମୋହାନ୍ମୈଵଂ ଭୂଃ ଶାମ୍ଯ ମା ଶୁଚଃ
ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଜନ୍ମ ଓ ଶକ୍ତିରେ ତୁମ ଭାଇ ସମାନ ହେଉଛ, ତେବେ କାହିଁକି ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ି ତାଙ୍କର ସମୃଦ୍ଧି ଆଶା କରୁଛ? ଏପରି କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଶାନ୍ତ ହୁଅ, ଦୁଃଖ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ଅଥ ଯଜ୍ଞଵିଭୂତିଂ ତାଂ କାଙ୍କ୍ଷସେ ଭରତର୍ଷଭ। ଋତ୍ଵିଜସ୍ତଵ ତନ୍ଵନ୍ତୁ ସପ୍ତତନ୍ତୁଂ ମହାଧ୍ଵରମ୍
ଯଦି ତୁମେ ବଳିଦାନର ଏହି ମହିମା ଆଶା କରୁଛ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ, ତେବେ ତୁମର ପୁରୋହିତମାନେ ସପ୍ତପଦ ନିୟମରେ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତୁ।
ଆହରିଷ୍ଯନ୍ତି ରାଜାନସ୍ତଵାପି ଵିପୁଲଂ ଧନମ୍। ପ୍ରୀତ୍ଯା ଚ ବହୁମାନାଚ୍ଚ ରତ୍ନାନ୍ଯାଭରଣାନି ଚ
ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଖକୁ ବହୁ ଧନ ନେଇ ଆସିବେ, ସ୍ନେହ ଓ ସମ୍ମାନରେ ତୁମକୁ ରତ୍ନ ଓ ଗହଣା ଦେଇବେ।
ଅନାର୍ଯାଚରିତଂ ତାତ ପରସ୍ଵସ୍ପୃହଣଂ ଭୃଶମ୍। ସ୍ଵସନ୍ତୁଷ୍ଟଃ ସ୍ଵଧର୍ମସ୍ଥୋ ଯଃ ସ ଵୈ ସୁଖମେଧତେ
ଅନ୍ୟର ଧନ ଆଶା କରିବା ଅନୁଚିତ କାମ, ପୁଆ; ନିଜରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ନିଜ କର୍ତବ୍ୟରେ ଥିବା ଲୋକ ଏକା ଖୁସି ପାଏ।
ମହୀ କାମଦୁଘା ସା ହି ଵୀରପତ୍ନୀତି ଚୋଚ୍ଯତେ। ତଥା ଵୀରସ୍ଯ ଭାର୍ଯା ଶ୍ରୀସ୍ତେ ଇମେ ହି କଲତ୍ରଵତ୍
ଧରିତ୍ରୀକୁ ମନୋକାମନା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଗାଈ ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ସେ ଶୂରବୀରଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା ମଧ୍ୟ; ଏଭଳି ଶ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ଶୂରବୀରଙ୍କର ଭାର୍ଯ୍ୟା—ଏମାନେ ଯୋଗ୍ୟଙ୍କ ପାଇଁ ଗୃହଲକ୍ଷ୍ମୀ ଭଳି।
ତଵାପ୍ଯସ୍ତି ହେ ଚେଦ୍ଵୀର୍ଯଂ ଭୋକ୍ଷ୍ଯସେ ହି ମହୀମିମାମ୍
ଯଦି ତୁମରେ ମଧ୍ୟ ଶକ୍ତି ଅଛି, ତେବେ ଏହି ମାଟିକୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭୋଗ କରିପାରିବ।
ଅଯୁକ୍ତମିଦମେତତ୍ତୁ ପରସ୍ଵହରଣଂ ଭୃଶମ୍। ଉଭଯୋର୍ଲୋକଯୋର୍ଦୁଃଖଂ ସୁହୃଦାଂ କାଙ୍କ୍ଷତୋଽନଯମ୍
ଅନ୍ୟର ଧନ ଦଳବଳରେ ନେଇବା ଏକଦମ ଅନୁଚିତ; ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କର ଜିନିଷ ଆଶା କରିଲେ ଦୁଇ ଜଗତରେ ଦୁଃଖ ମିଳେ।
ଅଵ୍ଯାପାରଃ ପରାର୍ତେଷୁ ନିତ୍ଯୋଦ୍ଯୋଗଃ ସ୍ଵକର୍ମସୁ। ରକ୍ଷଣଂ ସମୁପାତ୍ତାନାମେତଦ୍ଵୈଭଵଲକ୍ଷଣମ୍
ଅନ୍ୟଙ୍କ କାମରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ନ କରିବା, ନିଜ କାମରେ ସଦା ଲାଗି ରହିବା, ଓ ଯାହା ଲାଭ କରିଛି ତାହାକୁ ରକ୍ଷା କରିବା—ଏହିଗୁଡ଼ିକ ସମୃଦ୍ଧିର ଚିହ୍ନ।
ଵିପତ୍ତିଷ୍ଵଵ୍ଯଥୋ ଦକ୍ଷୋ ନିତ୍ଯମୁତ୍ଥାନଵାନ୍ନରଃ। ଅପ୍ରମତ୍ତୋ ଵିନୀତାତ୍ମା ନିତ୍ଯଂ ଭଦ୍ରାଣି ପଶ୍ଯତି
ଯେଉଁ ଲୋକ ଦୁଃଖରେ ଅଚଳ, ଦକ୍ଷ, ସଦା ପ୍ରୟାସୀ, ସଚେତନ ଓ ନିଜକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାଏ, ସେ ସଦା ଶୁଭ ଦେଖେ।
ବାହୂନିଵୈତାନ୍ମା ଚ୍ଛେତ୍ସୀଃ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାସ୍ତଥୈଵ ତେ। ଭ୍ରାତୃଣାଂ ତଦ୍ଧନାର୍ଥଂ ଵୈ ମିତ୍ରଦ୍ରୋହଂ ଚ ମା କୁରୁ
ନିଜ ଭାଇ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କର ଶକ୍ତି କମାଇବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଧନ ପାଇଁ ଭାଇ ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ଦ୍ରୋହ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ପାଣ୍ଡୋଃ ପୁତ୍ରାନ୍ମା ଦ୍ଵିଷସ୍ଵେହ ରାଜଂ- ସ୍ତଥୈଵ ତେ ଭ୍ରାତୃଧନଂ ସମଗ୍ରମ୍। ମିତ୍ରଦ୍ରୋହେ ତାତ ମହାନଘର୍ମଃ ପିତାମହା ଯେ ତଵ ତେଽପି ତେଷାମ୍
ହେ ରାଜା, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁଅମାନଙ୍କୁ ଏଠାରେ ଶତ୍ରୁ ଭାବିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ଏବଂ ଭାଇମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଧନ ଆଶା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ଦ୍ରୋହ କଲେ ବଡ଼ ଅପକୃତି ହୁଏ—ତୁମ ପୂର୍ବଜମାନେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର।
ଅନ୍ତର୍ଵେଦ୍ଯାଂ ଦଦଦ୍ଵିତ୍ତଂ କାମାନନୁଭଵନ୍ପ୍ରିଯାନ୍। କ୍ରୀଡନ୍ସ୍ତ୍ରୀଭିର୍ନିରାତଙ୍କଃ ପ୍ରଶାମ୍ଯ ଭରତର୍ଷଭ
ଯଜ୍ଞ ମଞ୍ଚରେ ଧନ ଦେଇ, ପ୍ରିୟମାନେଙ୍କ ସହ ଇଚ୍ଛା ଭୋଗ କରି, ନାରୀମାନେଙ୍କ ସହ ଖେଳି, ଭୟ ଛାଡ଼ି ଶାନ୍ତ ହୁଅ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ।
ଯସ୍ଯ ନାସ୍ତି ନିଜା ପ୍ରଜ୍ଞା କେଵଲଂ ତୁ ବହୁଶ୍ରୁତଃ। ନ ସ ଜାନାତି ଶାସ୍ତ୍ରାର୍ଥଂ ଦର୍ଵୀ ସୂପରସାନିଵ
ଯାହାଙ୍କର ନିଜ ବୁଦ୍ଧି ନାହିଁ, କେବଳ ବହୁ ପଢ଼ିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଶାସ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ବୁଝିନାହାନ୍ତି, ଯେପରି ଚମଚ ଝୋଳର ସ୍ୱାଦ ଜାଣିନଥାଏ।
ଜାନନ୍ଵୈ ମୋହଯତି ମାଂ ନାଵି ନୌରିଵ ସଂଯତା। ସ୍ଵାର୍ଥେ କିଂ ନାଵଧାନଂ ତେ ଉତାହୋ ଦ୍ଵେଷ୍ଟି ମାଂ ଭଵାନ୍
ତୁମେ ସବୁ ଜାଣି ମଧ୍ୟ ମୋତେ ଭ୍ରମିତ କରୁଛ, ଯେପରି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନଥିବା ନୌକା ଭଳି; ତୁମେ ନିଜ ଲାଭକୁ ଅବହେଳା କରୁଛ କି, କିମ୍ବା ମୋତେ ଘୃଣା କରୁଛ?