ଦକ୍ଷିଣାର୍ଥଂ ସମାନୀତ ରାଜଭିଃ କାଂସ୍ଯଦୋହନାଃ। ଆରଣ୍ଯା ବହୁସାହସ୍ରା ଅପଶ୍ଯଂସ୍ତତ୍ରତତ୍ର ଗାଃ
ଦାନ ପାଇଁ ରାଜାମାନେ କଂସ୍ୟ ବାଟିରେ ଦୁଧ ଦେବା ଗାଁ ଆଣିଥିଲେ। ମୁଁ ଏଠାରେ ଏଠାରେ ଅନେକ ହଜାର ଜଙ୍ଗଲ ଗାଁ ଦେଖିଥିଲି।
ଆଜହ୍ରସ୍ତତ୍ର ସତ୍କୃତ୍ଯ ସ୍ଵଯମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ଭାରତ। ଅଭିଷେକାର୍ଥମଵ୍ଯଗ୍ରା ଭାଣ୍ଡମୁଚ୍ଚାଵଚଂ ନୃପାଃ
ସେଠାରେ ରାଜାମାନେ ନିଜେ ନିଜେ ଅନେକ ପାତ୍ର, ବଡ଼ ଛୋଟ, ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ନେଇ ଆସିଥିଲେ ଏବଂ ସମ୍ମାନ ସହିତ ରଖିଥିଲେ।
ବାହ୍ଲୀକୋ ରଥମାହାର୍ଷୀଜ୍ଜାମ୍ବୂନଦଵିଭୂଷିତମ୍। ସୁଦକ୍ଷିଣସ୍ତୁ ଯୁଯୁଜେ ଶ୍ଵେତୈଃ କାମ୍ଭୋଜଜୈର୍ହଯୈଃ
ବାହ୍ଲୀକ ରାଜା ସୁନାର ଅଳଙ୍କାର ଲାଗିଥିବା ରଥ ଆଣିଥିଲେ। ସୁଦକ୍ଷିଣ ତାହାକୁ କାମ୍ବୋଜ ଦେଶର ସ୍ୱେତ ଘୋଡ଼ା ଲାଗି ଯୋଡ଼ିଥିଲେ।
ସୁନୀଥଃ ପ୍ରୀତିମାଂଶ୍ଚୈଵ ହ୍ଯନୁକର୍ଷଂ ମହାବଲଃ। ଧ୍ଵଜଂ ଚେଦିପତିଶ୍ଚୈଵମହାର୍ଷୀତ୍ସ୍ଵଯମୁଦ୍ଯତମ୍
ସୁନୀଥ ଖୁସି ଓ ବଳିୟାନ୍ ଥିଲେ, ସେ ଯୋକ୍ ଆଣିଥିଲେ। ଏବଂ ଚେଦି ରାଜା ନିଜେ ଧ୍ୱଜ ଉଠାଇ ନେଇଥିଲେ।
ଦାକ୍ଷିଣାତ୍ଯଃ ସନ୍ନହନଂ ସ୍ରଗୁଷ୍ଣୀଷେ ଚ ମାଗଧଃ। ଵସୁଦାନୋ ମହେଷ୍ଵାସୋ ଗଜେନ୍ଦ୍ରଂ ଷଷ୍ଟିହାଯନମ୍
ଦକ୍ଷିଣ ଦେଶର ରାଜା କବଚ ଆଣିଥିଲେ, ମାଗଧ ରାଜା ମାଳା ଓ ପାଗଡ଼ି ଆଣିଥିଲେ। ବସୁଦାନ ବଡ଼ ଧନୁର୍ଧର, ସଠି ବର୍ଷ ବୟସର ହାଥୀ ଆଣିଥିଲେ।
ମତ୍ସ୍ଯସ୍ତ୍ଵକ୍ଷାନ୍ହେମନଦ୍ଧାନେକଲଵ୍ଯ ଉପାନହୌ। ଆଵନ୍ତ୍ଯସ୍ତ୍ଵଭିଷେକାର୍ଥମପୋ ବହୁଵିଧାସ୍ତଥା
ମତ୍ସ୍ୟ ରାଜା ସୁନାର ତାରେ ବାନ୍ଧା ଚମଡ଼ାର ଜୁତା ଓ ମତ୍ସ୍ୟ ଚର୍ମର ଚଦର ଆଣିଥିଲେ। ଅବନ୍ତି ରାଜା ଅଭିଷେକ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଜଳ ଆଣିଥିଲେ।
ଚେକିତାନ ଉପାସଙ୍ଗଂ ଧନୁଃ କାଶ୍ଯ ଉପାହରତ୍। ଅସିଂ ଚ ସୁତ୍ସରୁଂ ଶଲ୍ଯଃ ଶୈକ୍ଯଂ କାଞ୍ଚନଭୂଷଣମ୍
ଚେକିତାନ ଉପହାର ସ୍ୱରୂପ ଧନୁଷ୍ୟ ଆଣିଥିଲେ, କାଶୀ ରାଜା ତଳୱାର ଆଣିଥିଲେ, ଶଲ୍ୟ ସୁନାର ଅଳଙ୍କାର ଲାଗିଥିବା ବଣ ଆଣିଥିଲେ।
ଅଭ୍ଯପିଞ୍ଚତ୍ତତୋ ଧୌମ୍ଯୋ ଵ୍ଯାସଶ୍ଚ ସମୁହାତପାଃ। ନାରଦଂ ଚ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଦେଵଲଂ ଚାସିତଂ ମୁନିମ୍
ତାପରେ ଧୌମ୍ୟ ଓ ବ୍ୟାସ, ଦୁଇ ମହାତ୍ମା, ନାରଦଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ଦେବଳ ନାମକ କଳା ମୁନିଙ୍କ ସହିତ ପବିତ୍ର ଜଳ ଛିଁଟିଲେ।
ପ୍ରୀତିମନ୍ତ ଉପାତିଷ୍ଠନ୍ନଭିଷେକଂ ମହର୍ଷଯଃ। ଜାମଦଗ୍ନ୍ଯେନ ସହିତାସ୍ତଥାନ୍ଯେ ଵେଦପାରଗାଃ
ମହାର୍ଷିମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଖୁସିରେ, ଜାମଦଗ୍ନିଙ୍କ ପୁଅ ସହିତ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବେଦ ଜଣା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମିଶି, ଏହି ଅଭିଷେକ ଉତ୍ସବରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ଅଭିଜଗ୍ମର୍ମହାତ୍ମାନୋ ମନ୍ତ୍ରଵଦ୍ଭୂରିଦକ୍ଷିଣମ୍। ମହେନ୍ଦ୍ରମିଵ ଦେଵେନ୍ଦ୍ରଂ ଦିଵି ସପ୍ତର୍ଷଯୋ ଯଥା
ମନ୍ତ୍ର ଜଣା ଏବଂ ଦାନରେ ଉଦାର ଏହି ମହାନ ଆତ୍ମାମାନେ, ସ୍ୱର୍ଗରେ ସପ୍ତ ଋଷିମାନେ ଯେପରି ଦେବେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେପରି ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲେ।
ଅଧାରଯଚ୍ଛତ୍ରମସ୍ଯ ସାତ୍ଯକିଃ ସତ୍ଯଵିକ୍ରମଃ। ଧନଞ୍ଜଯଶ୍ଚ ଵ୍ଯଜନେ ଭୀମସେନଶ୍ଚ ପାଣ୍ଡଵଃ
ସତ୍ୟବୀର ସାତ୍ୟକି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଛତା ଧରିଥିଲେ, ଧନଞ୍ଜୟ ଓ ଭୀମସେନ, ଦୁଇଁଜଣ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର, ପଖା ନେଇ ଦାଉଁଥିଲେ।
ଚାମରେ ଚାପି ଶୁଦ୍ଧେ ଦ୍ଵେ ଯମୌ ଜଗୃହତୁସ୍ତଥା। ଉପାଗୃହ୍ଣାଦ୍ଯମିନ୍ଦ୍ରାଯ ପୁରାକଲ୍ପେ ପ୍ରଜାପତିଃ
ଯମଦ୍ୱୟ ଦୁଇଟି ଶୁଦ୍ଧ ଚାମର ଧରିଥିଲେ, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ପ୍ରଜାପତି ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସେବା କରିଥିଲେ, ସେଇପରି।
ତମସ୍ମୈ ଶଙ୍ଖମାହାର୍ଷୀଦ୍ଵାରୁଣଂ କଲଶୋଦଧିଃ। ଶୈକ୍ଯଂ ନିଷ୍କସହସ୍ରେଣ ସୁକୃତଂ ଵିଶ୍ଵକର୍ମଣା
ସମୁଦ୍ର ନିଜେ, ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଏକ ସୁନାର କଳଶ ନେଇ, ଭାରୀ ମୂଲ୍ୟବାନ ବରୁଣଙ୍କ ଶଂଖ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
ତେନାଭିଷିକ୍ତଃ କୃଷ୍ଣେନ ତତ୍ର ମେ କଶ୍ମଲୋଽଭଵତ୍। ଗଚ୍ଛନ୍ତି ପୂର୍ଵାଦପରଂ ସମୁଦ୍ରଂ ଚାପି ଦକ୍ଷିଣମ୍
କୃଷ୍ଣ ଏହି ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କରିବାବେଳେ, ମୋ ମନ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଗଲା, ଯେପରି ଜଳ ପୂର୍ବରୁ ପଶ୍ଚିମକୁ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରକୁ ବହିଯାଉଥିଲା।
ଉତ୍ତରଂ ତୁ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଵିନା ତାତ ପତତ୍ର୍ରିଭିଃ। ତତ୍ର ସ୍ମ ଦଧ୍ମୁଃ ଶତଶଃ ଶଙ୍ଖାନ୍ମଙ୍ଗଲକାରକାନ୍
କିନ୍ତୁ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ କେବଳ ପକ୍ଷୀମାନେ ଯାଇପାରୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ଶତଶଃ ଶଂଖ ମଙ୍ଗଳ ଶବ୍ଦରେ ଦୁନିଥିଲା।
ପ୍ରାଣଦନ୍ତ ସମାଧ୍ମାତାସ୍ତତୋ ରୋମାଣି ମେଽହୃଷନ୍। ପ୍ରାପତନ୍ଭୂମିପାଲାଶ୍ଚ ଯେ ତୁ ହୀନାଃ ସ୍ଵତେଜସା
ସେଇ ଶଂଖମାନେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶବ୍ଦ କରିବା ସହିତ, ମୋର ଦେହର ଲୋମ ଖଡିଯାଇଲା; ଏବଂ ଯେ ରାଜାମାନେ ନିଜ ତେଜ ହରାଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ଯୁମ୍ନଃ ପାଣ୍ଡଵାଶ୍ଚ ସାତ୍ଯକିଃ କେଶଵୋଽଷ୍ଟମଃ। ସତ୍ଵସ୍ଥା ଵୀର୍ଯସମ୍ପନ୍ନା ହ୍ଯନ୍ଯୋନ୍ଯପ୍ରିଯଦର୍ଶନାଃ
ଧୃଷ୍ଟଦ୍ୟୁମ୍ନ, ପାଣ୍ଡବମାନେ, ସାତ୍ୟକି ଓ ଏଠାରେ ଏଠିକି କୃଷ୍ଣ—ସମସ୍ତେ ଦୃଢ଼ ମନ, ପ୍ରବଳ ଶକ୍ତି ଓ ଏକାପରି ଅନ୍ୟଙ୍କୁ ପ୍ରେମ କରୁଥିଲେ।
ଵିସଞ୍ଜ୍ଞାନ୍ଭୂମିପାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାଂ ଚ ତେ ପ୍ରାହସଂସ୍ତଦା। ତତଃ ପ୍ରହୃଷ୍ଟୋ ବୀଭତ୍ସୁଃ ପ୍ରାଦାଦ୍ଧେମଵିଷାଣିନାମ୍
ମୋତେ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଅଚେତନ ହେଉଥିବାକୁ ଦେଖି, ସେମାନେ ହସିଲେ; ତାପରେ ଖୁସିରେ ଅର୍ଜୁନ ଶତଶଃ ସୁନା ଶିଙ୍ଗ ଥିବା ଗାଈ ଦାନ କଲେ।
ଶତାନ୍ଯନଡୁହାଂ ପଞ୍ଚ ଦ୍ଵିଜମୁଖ୍ଯେଷୁ ଭାରତ। ନ ରନ୍ତିଦେଵୋ ନାଭାଗୋ ଯୌଵନାଶ୍ଵୋ ମନୁର୍ନ ଚ
ଅର୍ଜୁନ ପଞ୍ଚଶଏ ଦୁଧ ଦେଉଥିବା ଗାଈ ପ୍ରଧାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦେଲେ, ଏପରି କେବଳ ରନ୍ତିଦେବ, ନାଭାଗ, ଯୌବନାଶ୍ୱ କିମ୍ବା ମନୁ ମଧ୍ୟ କରିନଥିଲେ।
ନ ଚ ରାଜା ପୃଥୁର୍ଵୈନ୍ଯୋ ନ ଚାପ୍ଯାସୀଦ୍ଭଗୀରଥଃ। ଯଯାତିର୍ନହୁଷୋ ଵାପି ଯଥା ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ
ନ ରାଜା ପୃଥୁ, ନ ଭାଗୀରଥ, ନ ଯୟାତି କିମ୍ବା ନହୁଷ, କେହି ମଧ୍ୟ ଯେପରି ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର କରିଥିଲେ, ସେପରି କରିପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଯଥାଽତିମାତ୍ରଂ କୌନ୍ତେଯଃ ଶ୍ରିଯା ପରମଯା ଯୁତଃ। ରାଜସୂଯମଵାପ୍ଯୈଵଂ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ଇଵ ପ୍ରଭୁଃ
ଯେପରି କୁନ୍ତୀପୁତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧନ୍ୟ ଓ ଶ୍ରୀମୟ ହୋଇ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ, ସେପରି ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ଏତାଂ ଦୃଷ୍ଟା ଶ୍ରିଯଂ ପାର୍ଥେ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରେ ଯଥା ଵିଭୋ। କଥଂ ତୁ ଜୀଵିତଂ ଶ୍ରେଯୋ ମମ ପଶ୍ଯସି ଭାରତ
ପାର୍ଥରେ ଏପରି ଶ୍ରୀ ଦେଖି, ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭଳି, ହେ ମହାବଳୀ, ଏବେ ମୋ ପାଇଁ ଜୀବନରେ କଣ ଭଲ ଦେଖୁଛ, କହ।
ଅନ୍ଧେନେଵ ଯୁଗଂ ନଦ୍ଧଂ ଵିପର୍ଯସ୍ତଂ ନରାଧିପ। କନୀଯାଂସୋ ଵିଵର୍ଧନ୍ତେ ଜ୍ଯେଷ୍ଠା ହୀଯନ୍ତ ଏଵ ଚ
ଏହା ଏମିତି ଲାଗେ ଯେ, ଏକ ଯୁଗ ଅନ୍ଧକାରରେ ବନ୍ଧା ହୋଇଯାଇଛି, ଯେତେବେଳେ ଛୋଟମାନେ ବଡ଼ ହେଉଛନ୍ତି ଓ ବଡ଼ମାନେ ଅବମାନିତ ହେଉଛନ୍ତି।
ଏଵଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନାଭିଵିନ୍ଦାମି ଶର୍ମ ସମୀକ୍ଷମାଣୋଽପି କୁରୁପ୍ରଵୀର। ତେନାହମେଵଂ କୃଶତାଂ ଗତଶ୍ଚ ଵିଵର୍ଣତାଂ ଚୈଵ ସଶୋକତାଂ ଚ
ଏପରି ଦେଖି, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ଚିନ୍ତା କରିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋର କେହି ସାନ୍ତ୍ୱନା ମିଳୁନାହିଁ; ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଦୁଃଖରେ ଶରୀରରେ କ୍ଷୀଣ, ମୁଞ୍ଜା ଓ ଦୁଃଖିତ ହୋଇଯାଇଛି।
ତ୍ଵଂ ଵୈ ଜ୍ଯେଷ୍ଠୋ ଜ୍ଯୈଷ୍ଠିନେଯଃ ପୁତ୍ର ମା ପାଣ୍ଡଵାନ୍ଦ୍ଵିଷଃ। ଦ୍ଵେଷା ହ୍ଯସୁଖମାଦତ୍ତେ ଯଥୈଵ ନିଘନଂ ତଥା
ତୁମେ ବଡ଼, ବଡ଼ର ପୁଅ, ମୋ ପୁଅ; ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ଘୃଣା କରନି। ଘୃଣା କେବଳ ଦୁଃଖ ଦିଏ, ଯେପରି ବଜ୍ରପାତ ଧ୍ୱଂସ ଆଣେ।
ଅଵ୍ଯୁତ୍ପନ୍ନଂ ସମାନାର୍ଥଂ ତୁଲ୍ଯମିତ୍ରଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରମ୍। ଅଦ୍ଵିଷନ୍ତଂ କଥଂ ଦ୍ଵିଷ୍ଯାତ୍ତ୍ଵାଦୃଶୋ ଭରତର୍ଷଭ
ଏମିତି ଭଲ ଲୋକ, ଯେଉଁଠି ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଚତୁର ନୁହଁନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି, ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ମିତ୍ର ଓ କାହାର ସହ ଦ୍ୱେଷ ନାହିଁ, ସେଉଁଠି ତୁମେ କିପରି ଘୃଣା କରିପାରିବ।
ତୁଲ୍ଯାଭିଜନଵୀର୍ଯଶ୍ଚ କଥଂ ଭ୍ରାତୁଃ ଶ୍ରିଯଂ ନୃପ। ପୁତ୍ର କାମଯସେ ମୋହାନ୍ମୈଵଂ ଭୂଃ ଶାମ୍ଯ ମା ଶୁଚଃ
ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଜନ୍ମ ଓ ଶକ୍ତିରେ ତୁମ ଭାଇ ସମାନ ହେଉଛ, ତେବେ କାହିଁକି ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ି ତାଙ୍କର ସମୃଦ୍ଧି ଆଶା କରୁଛ? ଏପରି କରନ୍ତୁ ନାହିଁ, ଶାନ୍ତ ହୁଅ, ଦୁଃଖ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ଅଥ ଯଜ୍ଞଵିଭୂତିଂ ତାଂ କାଙ୍କ୍ଷସେ ଭରତର୍ଷଭ। ଋତ୍ଵିଜସ୍ତଵ ତନ୍ଵନ୍ତୁ ସପ୍ତତନ୍ତୁଂ ମହାଧ୍ଵରମ୍
ଯଦି ତୁମେ ବଳିଦାନର ଏହି ମହିମା ଆଶା କରୁଛ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ, ତେବେ ତୁମର ପୁରୋହିତମାନେ ସପ୍ତପଦ ନିୟମରେ ବଡ଼ ଯଜ୍ଞ କରନ୍ତୁ।
ଆହରିଷ୍ଯନ୍ତି ରାଜାନସ୍ତଵାପି ଵିପୁଲଂ ଧନମ୍। ପ୍ରୀତ୍ଯା ଚ ବହୁମାନାଚ୍ଚ ରତ୍ନାନ୍ଯାଭରଣାନି ଚ
ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ପାଖକୁ ବହୁ ଧନ ନେଇ ଆସିବେ, ସ୍ନେହ ଓ ସମ୍ମାନରେ ତୁମକୁ ରତ୍ନ ଓ ଗହଣା ଦେଇବେ।
ଅନାର୍ଯାଚରିତଂ ତାତ ପରସ୍ଵସ୍ପୃହଣଂ ଭୃଶମ୍। ସ୍ଵସନ୍ତୁଷ୍ଟଃ ସ୍ଵଧର୍ମସ୍ଥୋ ଯଃ ସ ଵୈ ସୁଖମେଧତେ
ଅନ୍ୟର ଧନ ଆଶା କରିବା ଅନୁଚିତ କାମ, ପୁଆ; ନିଜରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ନିଜ କର୍ତବ୍ୟରେ ଥିବା ଲୋକ ଏକା ଖୁସି ପାଏ।