ତତ୍ର ସ୍ଫାଟିକତୋଯାଂ ହି ସ୍ଫାଟିକାମ୍ବୁଜଶୋଭିତାମ୍। ସଭାଂ ପୁଷ୍କରିଣୀଂ ମତ୍ଵା ପତିତୋଽସ୍ମି ନରାଧିପ
ସେଠାରେ ସ୍ଫଟିକ ଜଳ ଓ ସ୍ଫଟିକ କମଳରେ ଶୋଭିତ ସଭାକୁ ମୁଁ ପଦ୍ମପୁଷ୍କରିଣୀ ଭାବି ପଡ଼ିଗଲି, ହେ ରାଜା।
ତତ୍ର ମାମହସଦ୍ଭୀମଃ ସହ ପାର୍ଥେନ ସସ୍ଵରମ୍। ଦ୍ରୌପଦୀ ଚସହ ସ୍ତ୍ରୀଭିଃ ପାତଯନ୍ତୀ ମନୋ ମମ
ସେଠାରେ ଭୀମ, ପାର୍ଥ ସହିତ, ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ମୋତେ ହସିଲେ, ଏବଂ ଦ୍ରୌପଦୀ ଅନ୍ୟ ମହିଳାମାନେ ସହିତ ମୋ ମନକୁ ଅପମାନିତ କଲେ।
କ୍ଲିନ୍ନଵସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଚ ଜଲେ କିଙ୍କରା ରାଜଚୋଦିତାଃ। ଦଦୁର୍ଵାସାଂସି ମେଽନ୍ଯାନି ତଚ୍ଚ ଦୁଃଖତରଂ ମମ
ମୋର ପୋଶାକ ପାଣିରେ ଭିଜିଯାଇଥିଲା, ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଦାସୀମାନେ ମୋତେ ଅନ୍ୟ ପୋଶାକ ଦେଲେ; ଏହି ଘଟଣା ମୋ ପାଇଁ ଆଉ ଅଧିକ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ ହେଲା।
ଅସ୍ତମ୍ଭା ଇଵ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ସ୍ତମ୍ଭା ଇଵ ସହସ୍ରଶଃ। ସୋହଂ ତତ୍ରାହତୋ ରାଜନ୍ସ୍ଫଟିକାଭ୍ଯନ୍ତରେ ଵିଭୋ
ସେଠାରେ ହଜାର-ହଜାର ଖୁଟି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଦୃଢ଼ ଖମ୍ଭମାନେ ଅଡ଼ିଆ ଥିଲେ; ମୁଁ ସେ ସ୍ଫଟିକ ଘର ଭିତରେ ଆଘାତ ପାଇଲି, ରାଜା।
ଅଦ୍ଵାରେଣ ଵିନିର୍ଗଚ୍ଛନ୍ଦ୍ଵାରସଂସ୍ଥାନରୂପିଣା। ଅଭିହତ୍ଯ ଶିଲାଂ ଭୂଯୋ ଲଲାଟେନାସ୍ମି ଵିକ୍ଷତଃ
ଦ୍ୱାର ନଥିବା ଏକ ଚାଳିକୁ ଦ୍ୱାର ବୋଲି ଭାବି, ବାହାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲି; ମୋ ଲଳାଟ ଥିବା ଶିଳାରେ ଟକ୍କର ଲାଗି ଆଉଥରେ ଆଘାତ ହେଲି।
ଆମୃଶନ୍ନିଵ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାର୍ଗାନ୍ତରମୁପାଵିଶମ୍। ଇଦଂ ଦ୍ଵାରମିଦଂ ରାଜନ୍ନଦ୍ଵାରମିତି ମାଂ ପ୍ରତି। ଅଦ୍ଭୁତଂ ପ୍ରହସନ୍ଵାକ୍ଯଂ ବଭାଷେ ସ ଵୃକୋଦରଃ
ମୁଁ ସେଠି ଛୁଇଁଦେଖି, ଅନ୍ୟ ଏକ ମାର୍ଗରେ ବସିଗଲି; ତେବେ ଭୀମ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ହସି, ମୋତେ କହିଲେ, 'ରାଜା, ଏହା ଦ୍ୱାର ଏବଂ ଏହା ଦ୍ୱାର ନୁହେଁ।'
ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚ ତତ୍ର ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜହସୁସ୍ତାଦୃଶଂ ନୃପ। ସର୍ଵଂ ହାସକରଂ ତେଷାଂ ସଦସ୍ଯାନାଂ ନରର୍ଷଭ
ସେଠି, ରାଜା, ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମୋତେ ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି ହସିଲେ; ମୋ ଦେଖି ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ହସିବାର କାରଣ ହେଲି।
ନ ଶ୍ରୁତାନି ନ ଦୃଷ୍ଟାନି ଯାନି ରତ୍ନାନ ମେ କ୍ଵଚିତ୍। ତାନି ମେ ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟାନି ତେନ ତପ୍ତୋସ୍ମି ଦୁଃଖିତଃ
ମୁଁ ଯେଉଁ ରତ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ କେବେ ଶୁଣିନଥିଲି, କିମ୍ବା ଦେଖିନଥିଲି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସେଠି ଦେଖିଲି; ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଅତି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ଦୁଃଖରେ ଅଛି।
ହୁତାଶନଂ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମି ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମି ମହୋଦଧିମ୍। ସମ୍ଭାଵିତସ୍ଯ ଚାକୀର୍ତିର୍ମରଣାଦତିରିଚ୍ଯତେ
ମୁଁ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି, କିମ୍ବା ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରକୁ; କାରଣ, ମର୍ଯ୍ୟାଦାବାନ୍ତ ଲୋକ ପାଇଁ ଅପମାନ ମୃତ୍ୟୁଠାରୁ ଅଧିକ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ।
ଇଦଂ ଚାଦ୍ଭୁତମତ୍ରାସୀତ୍ତନ୍ମେ ନିଗଦତଃ ଶୃଣୁ
ଏଠାରେ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା—ମୁଁ ଏହା କହୁଛି, ଶୁଣ।
ପୂର୍ଣେ ଶତସହସ୍ରେ ତୁ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଭୁଞ୍ଜତାଂ ସଦା। ସ୍ଥାପିତସ୍ତତ୍ର ସଞ୍ଜ୍ଞାର୍ଥଂ ଶଙ୍ଖୋ ଧ୍ମାଯତି ନିତ୍ଯସଃ
ଏଠାରେ ସଦା ଏକ ଲକ୍ଷ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୋଜନ କରୁଥିଲେ; ସେଥିପାଇଁ ଚିହ୍ନ ଭାବେ ଏକ ଶଂଖ ରଖାଯାଇଥିଲା ଓ ସେଠି ସବୁବେଳେ ଶଂଖ ଧ୍ୱନି ହେଉଥିଲା।
ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ପ୍ରଣଦତସ୍ତସ୍ଯ ଶଙ୍ଖସ୍ଯ ଭାରତ। ଅନିଶଂ ଶବ୍ଦମଶ୍ରୌଷଂ ତତୋ ରୋମାଣି ମେଽହୃଷନ୍
ସେ ଶଂଖ ବାରମ୍ବାର ଧ୍ୱନିତ ହେଉଥିଲା; ମୁଁ ସେ ଅବିରତ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲି, ତାହାରେ ମୋ ଦେହର ଲୋମ ଦାଡ଼ି ଖଡ଼ିଯାଇଲା।
ପାର୍ଥିଵୈର୍ବହୁଭିଃ କୀର୍ଣମୁପସ୍ଥାନଂ ଦିଦୃକ୍ଷୁଭିଃ। ଅଶୋଭତ ମହାରାଜ ନକ୍ଷତ୍ରୈର୍ଦ୍ଯୈରିଵାମଲା
ଅନେକ ରାଜାମାନେ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ, ସେଠି ସଭା ତାଙ୍କ ସମାଗମରେ ତାରା ଭରିଥିବା ନିର୍ମଳ ଆକାଶ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ମହାରାଜ।
ସର୍ଵରତ୍ନାନ୍ଯୁପାଦାଯ ପାର୍ଥିଵା ଵୈ ଜନେଶ୍ଵର। ଜ୍ଞେ ତସ୍ଯ ମହାରାଜ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣି, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ରତ୍ନ ନେଇ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
ଵୈଶ୍ଯା ଇଵ ମହୀପାଲା ଦ୍ଵିଜାତିପରିଵେଷକାଃ। ନ ସା ଶ୍ରୀର୍ଦେଵରାଜସ୍ଯ ଯମସ୍ଯ ଵରୁଣସ୍ଯ ଚ। ଗୁହ୍ଯକାଧିପତେର୍ଵାପି ଯା ଶ୍ରୀ ରାଜନ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରେ
ରାଜାମାନେ ବ୍ୟାପାରୀମାନେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସେବା କରୁଥିବା ପରି ସେବା କରୁଥିଲେ; ଯେ ଶ୍ରୀ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପାଖରେ ଥିଲା, ସେଠି ଦେବରାଜ, ଯମ, ବରୁଣ କିମ୍ବା ଗୁହ୍ୟକାଧିପତିଙ୍କ ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ମିଳିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ସମାନ ନୁହେଁ।
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରସ୍ଯ ଶ୍ରିଯଂ ପରମିକ୍ରାମହମ୍। ଶାନ୍ତିଂ ନ ପରିଗଚ୍ଛାମି ଦହ୍ଯମାନେନ ଚେତସା
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ଏହି ଅପୂର୍ବ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ମୋ ହୃଦୟ ଭିତରେ ଅଗ୍ନି ଜଳୁଛି, ମୁଁ କେବେ ଶାନ୍ତି ପାଉନି।
ଅପ୍ରାପ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ଶମୋ ମମ ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ଅରୀନ୍ବାଣୈଃ ଶାଯଯିଷ୍ଯେ ଶଯିଷ୍ଯେ ଵା ହତଃ ପରୈଃ
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରିନଥିଲେ, ମୋ ପାଖରେ କେବେ ଶାନ୍ତି ଆସିବ ନାହିଁ; ମୁଁ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ବାଣରେ ପତିତ କରିବି, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନେ ମୋତେ ମାରିଦେଲେ ମୁଁ ପଡ଼ି ରହିବି।
ଏତାଦୃଶସ୍ଯ ମେ କିଂ ତୁ ଜୀଵିତେନ ପରନ୍ତପ। ଵର୍ଧନ୍ତେ ପାଣ୍ଡଵା ରାଜନ୍ଵଯଂ ହି ସ୍ଥିତଵୃଦ୍ଧଯଃ
ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ମୋ ପାଇଁ ଜୀବନର କଣ ଉପଯୋଗ? ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦିନକୁ ଦିନ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛନ୍ତି, ଆମେ ପୂର୍ବବତ୍ ଅଛୁ।
ଯାମେତାମତୁଲାଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନସି ପାଣ୍ଡଵେ। ତସ୍ଯାଟଃ ପ୍ରାପ୍ତାଵୁପାଯଂ ମେ ଶୃଣୁ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମ
ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଏହି ଅତୁଳନୀୟ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଛ, ଏହା କିପରି ପାଇବି, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ଶୁଣ।
ଅହମକ୍ଷେଷ୍ଵଭିଜ୍ଞୋଽସ୍ମି ପୃଥିଵ୍ଯାମପି ଭାରତ। ହୃଦଯଜ୍ଞଃ ପଣଜ୍ଞଶ୍ଚ ଵିଶେଷଜ୍ଞଶ୍ଚ ଦେଵନେ
ମୁଁ ଦୟାଳୁ ଭୂମିରେ ଦ୍ୟୁତ କ୍ରୀଡ଼ାରେ ଦକ୍ଷ; ମୁଁ ଲୋକଙ୍କ ମନ ଜାଣେ, ଦାଉ କେତେ ଅଛି ଜାଣେ, ଓ ଦ୍ୟୁତରେ ଲାଭ କିଏ ପାଇବ ତାହା ଭଲଭାବେ ବୁଝେ।
ଦ୍ଯୂତପ୍ରିଯଶ୍ଚ କୌନ୍ତେଯୋ ନ ଚ ଜାନାତି ଦେଵିତୁମ୍। ଆହୂତଶ୍ଚୈଷ୍ଯତି ଵ୍ଯକ୍ତଂ ନିତ୍ଯମେଵାହ୍ଵଯତ୍ସ୍ଵଯମ୍
କୁନ୍ତୀର ପୁଅ ଦ୍ୟୂତ ଖେଳକୁ ବହୁତ ପସନ୍ଦ କରେ, କିନ୍ତୁ ସେ ଭଲଭାବେ ଖେଳିପାରେ ନାହିଁ। ତାକୁ ଡାକିଲେ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଆସିବ, କାରଣ ସେ ସ୍ୱୟଂ ସବୁବେଳେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଡାକେ।
ନିଯତଂ ତଂ ଵିଜେଷ୍ଯାମି କୃତ୍ଵା ତୁ କପଟଂ ଵିଭୋ। ଆନଯାମି ସମୃଦ୍ଧିଂ ତାଂ ଦିଵ୍ଯାଂ ଚୋପାହ୍ଵଯସ୍ଵ ତମ୍
ମୁଁ ଚତୁରତା ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ତାକୁ ହରାଇଦେବି, ହେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଧନ ଆଣିଦେବି, ତେଣୁ ତାକୁ ଖେଳିବାକୁ ଡାକ।
ଏଵମୁକ୍ତଃ ଶକୁନିନା ରାଜା ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତତଃ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରମିଦଂ ଵାକ୍ଯମପଦାନ୍ତରମବ୍ରଵୀତ୍
ଶକୁନି ଏଭଳି କହିବା ପରେ ରାଜା ଦୁର୍ୟୋଧନ ତୁରନ୍ତ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଅଯମୁତ୍ସହତେ ରାଜଞ୍ଶ୍ରିଯମାହର୍ତୁମକ୍ଷଵିତ୍। ଦ୍ଯୂତେନ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରସ୍ଯ ତଦନୁଜ୍ଞାତୁମର୍ହସି
ହେ ରାଜା, ଏହି ଲୋକ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଧନ ଦ୍ୟୂତ ଦ୍ୱାରା ନେବାକୁ ଆତୁର, ତେଣୁ ଆପଣ ଏହାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ।
କ୍ଷତ୍ତା ମନ୍ତ୍ରୀ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଃ ସ୍ଥିତୋ ଯସ୍ଯାସ୍ମି ଶାସନେ। ତେନ ସଙ୍ଗମ୍ଯ ଵେତ୍ସ୍ଯାମି କାର୍ଯସ୍ଯାସ୍ଯ ଵିନିଶ୍ଚଯମ୍
ମୁଁ ଯାହାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଅଛି, ସେହି ବୁଦ୍ଧିମାନ ମନ୍ତ୍ରୀ ବିଦୁରଙ୍କ ସହିତ ଆଲୋଚନା କରି, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ କେମିତି କରିବା ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବି।
ସ ହି ଧର୍ମଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଦୀର୍ଘଦର୍ଶୀ ପରଂ ହିତମ୍। ଉଭଯୋଟଃ ପକ୍ଷଯୋର୍ଯୁକ୍ତଂ ଵକ୍ଷ୍ଯତ୍ଯର୍ଥଵିନିଶ୍ଚଯମ୍
କାରଣ ସେ ଧର୍ମକୁ ପ୍ରଥମେ ରଖି, ଦୂରଦର୍ଶୀ ଓ ସବୁଠାରୁ ଭଲ କଥା ଚାହେ, ଦୁଇପକ୍ଷର ଉପକୃତି ହେବା ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଦେଇପାରିବେ।
ନିଵର୍ତଯିଷ୍ଯତି ତ୍ଵାଽସୌ ଯଦି କ୍ଷତ୍ତା ସମେଷ୍ଯତି। ନିଵୃତ୍ତେ ତ୍ଵଯି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ମରିଷ୍ଯେଽହମସଂଶଯମ୍
ଯଦି ବିଦୁର ଆସି ଆପଣଙ୍କୁ ବାରଣ କରନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ ଏହାରୁ ପଛେହଟିବି, ହେ ରାଜେନ୍ଦ୍ର। ଯଦି ଆପଣ ପଛେହଟିବେ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ମରିଯିବି।
ସ ତ୍ଵଂ ମଯି ମୃତେ ରାଜନ୍ଵିଦୁରେଣ ସୁଖୀ ଭଵ। ଭୋକ୍ଷ୍ଯସେ ପୃଥିଵୀଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ କିଂ ମଯା ତ୍ଵଂ କରିଷ୍ଯସି।। ଶମ୍ପାଯନ ଉଵାଚ
ହେ ରାଜା, ଯଦି ମୁଁ ମରିଯାଏ, ତେବେ ବିଦୁରଙ୍କ ସହିତ ସୁଖୀ ରୁହନ୍ତୁ। ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀର ଭୋଗ କରିବେ—ମୋ ସହିତ ଆପଣ କଣ କରିବେ?
ଆର୍ତଵାକ୍ଯଂ ତୁ ତତ୍ତସ୍ଯ ପ୍ରଣଯୋକ୍ତଂ ନିଶମ୍ଯ ସଃ। ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋଽବ୍ରଵୀତ୍ପ୍ରେଷ୍ଯନ୍ଦୁର୍ଯୋଧନମତେ ସ୍ଥିତଃ
ତାଙ୍କର ଏହି କଷ୍ଟଭରା ଓ ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ଶୁଣି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ମତକୁ ଅନୁସରି କହିଲେ।
ସ୍ଥୂଣାସହସ୍ରୈର୍ବୃହତୀଂ ଶତଦ୍ଵାରାଂ ସଭାଂ ମମ। ମନୋରମାଂ ଦର୍ଶନୀଯାମାଶୁ କୁର୍ଵନ୍ତୁଂ ଶିଲ୍ପିନଃ
କଳାକାରମାନେ ଶୀଘ୍ର ଏକ ଭବ୍ୟ, ହଜାର ଖମ୍ଭା ଓ ଶତଦ୍ୱାର ଥିବା, ଦର୍ଶନୀୟ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ ମହାସଭା ତିଆରି କରନ୍ତୁ।