ବ୍ରହ୍ମଣା ଵାଟଧାନାଶ୍ଚ ଗୋମନ୍ତଃ ଶତସଙ୍ଘଶଃ। ତ୍ରିଖର୍ଵଂ ବଲିମାଦାଯ ଦ୍ଵାରି ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଵାରିତାଃ
ଯଜ୍ଞଉପରେ ଜଟାଧାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଶତେ ଗୋଧନ ବଡ଼ ପରିମାଣରେ, ତିନି କୋଟି ବଳି ନେଇ ଦ୍ୱାରରେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।
କମଣ୍ଡଲୂନୁପାଦାଯ ଜାତରୂପମଯାଞ୍ଶୁଭାନ୍। ତ୍ରୈଖର୍ଵାଃ ପ୍ରତିଵେଦ୍ଯାସ୍ମୈ ଲେଭିରେଽଥ ପ୍ରଵେଶନମ୍
ଶୁଭ୍ର ସୁନାର କମଣ୍ଡଳୁ ତିନି କୋଟି ନେଇ, ସେମାନେ ଖବର ଦେଇ, ପରେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ।
ଯଥୈଵ ମଧୁ ଶକ୍ରାଯ ଧାରଯନ୍ତ୍ଯମରସ୍ତ୍ରିଯଟଃ। ତଦସ୍ମୈ କାଂସ୍ଯମାହାର୍ଷୀଦ୍ଵାରୁଣଂ କଲଶୋଦଧିଃ
ଯେପରି ଦେବୀମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧୁ ଧାରା କରନ୍ତି, ସେପରି ସୁନାର କଳଶରେ ସମୁଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ବାରୁଣୀ ପାନୀୟ ଦେଇଥିଲା।
ଶଙ୍ଖପ୍ରଵରମାଦାଯ ଵାସୁଦେଵୋଽଭିଷିକ୍ତଵାନ୍। ଶକ୍ଯଂ ରୁକ୍ମସହସ୍ରସ୍ଯ ବହୁରତ୍ନଵିଭୂଷିତମ୍
ବାସୁଦେବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶଂଖ ନେଇ, ହଜାର ସୁନା ମୁଦ୍ରା ଓ ବହୁ ମଣିରେ ଶୋଭିତ ଥିବା ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ମମ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଜ୍ଵରରୂପମିଵାଭଵତ୍। ଗୃହୀତ୍ଵା ତତ୍ତୁ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ସମୁଦ୍ରୌ ପୂର୍ଵଦକ୍ଷିଣୌ
ଏହି ସବୁ ଦେଖି ମୋତେ ଜ୍ୱର ଲାଗିଲା ପରି ଲାଗିଲା; ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଧନ ନେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ପୂର୍ବ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତଥୈଵ ପଶ୍ଚିମଂ ଯାନ୍ତି ଗୃହୀତ୍ଵା ଭରତର୍ଷଭ। ତ୍ତରଂ ତୁ ନ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଵିନା ତାତ ପତତ୍ରିଣଃ। ତତ୍ର ଗତ୍ଵାଽର୍ଜୁନୋ ଦଣ୍ଡମାଜହାରାମିତଂ ଧନମ୍
ସେହିପରି ସେମାନେ ପଶ୍ଚିମ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାନ୍ତି, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, କିନ୍ତୁ ଉତ୍ତରକୁ କେବଳ ପକ୍ଷୀମାନେ ଯାନ୍ତି; ସେଠାରେ ଅର୍ଜୁନ ଯାଇ ଅପାର ଧନ ଆଣିଥିଲେ।
କୃତାଂ ବୈନ୍ଦୁସରୈ ରତ୍ନୈର୍ମଯେନ ସ୍ଫାଟିକଚ୍ଛଦାମ୍। ଅପଶ୍ଯଂ ନଲିନୀଂ ପୂର୍ଣାମୁଦକସ୍ଯେଵ ଭାରତ
ମୁଁ ମାୟାଙ୍କ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ମଣିରେ ତିଆରି ଓ ସ୍ଫଟିକ ଛାଦିତ, ଚାନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଏକ ଜଳାଶୟ ଦେଖିଥିଲି, ଯାହା ସମୁଦ୍ର ପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
ଉତ୍କର୍ଷନ୍ତଂ ଚ ଵାସଶ୍ଚ ପ୍ରାହସନ୍ମାଂ ଵୃକୋଦରଃ। କିଙ୍କରାଶ୍ଚ ସଭାପାଲା ଜହସୁର୍ଭରତର୍ଷଭ
ମୁଁ ମୋ ପୋଶାକ ଉଠାଉଥିବାବେଳେ ଭୀମ ମୋତେ ହସିଲେ, ଏବଂ ସଭାର ସେବକ ଓ ପାଳାମାନେ ମଧ୍ୟ ହସିଲେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ପିତ୍ରୋରର୍ଥେ ଵିଶେଷେଣ ପ୍ରାଵୃଣ୍ଵଂ ତତ୍ର ଜୀଵିତମ୍। ତତ୍ର ତ୍ମ ଯଦି ଶକ୍ତଃ ସ୍ଯାଂ ଘାତଯେଯଂ ଵୃକୋଦରମ୍
ମୋ ପିତାମାତାଙ୍କ ପାଇଁ ସେଠାରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ଜୀବନ ସହିଲି; ଯଦି ଶକ୍ତି ଥାନ୍ତି, ମୁଁ ସେଠାରେ ଭୀମଙ୍କୁ ମାରିଦେଇଥାନ୍ତି।
ସପତ୍ନେନାପହାସୋ ହି ସ ମାଂ ଦହତି ଭାରତ
ମୋ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀଙ୍କ ଉପହାସ ମୋତେ ଜଳାଇ ଦେଉଛି, ହେ ଭାରତ।
ତତ୍ର ସ୍ଫାଟିକତୋଯାଂ ହି ସ୍ଫାଟିକାମ୍ବୁଜଶୋଭିତାମ୍। ସଭାଂ ପୁଷ୍କରିଣୀଂ ମତ୍ଵା ପତିତୋଽସ୍ମି ନରାଧିପ
ସେଠାରେ ସ୍ଫଟିକ ଜଳ ଓ ସ୍ଫଟିକ କମଳରେ ଶୋଭିତ ସଭାକୁ ମୁଁ ପଦ୍ମପୁଷ୍କରିଣୀ ଭାବି ପଡ଼ିଗଲି, ହେ ରାଜା।
ତତ୍ର ମାମହସଦ୍ଭୀମଃ ସହ ପାର୍ଥେନ ସସ୍ଵରମ୍। ଦ୍ରୌପଦୀ ଚସହ ସ୍ତ୍ରୀଭିଃ ପାତଯନ୍ତୀ ମନୋ ମମ
ସେଠାରେ ଭୀମ, ପାର୍ଥ ସହିତ, ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ମୋତେ ହସିଲେ, ଏବଂ ଦ୍ରୌପଦୀ ଅନ୍ୟ ମହିଳାମାନେ ସହିତ ମୋ ମନକୁ ଅପମାନିତ କଲେ।
କ୍ଲିନ୍ନଵସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଚ ଜଲେ କିଙ୍କରା ରାଜଚୋଦିତାଃ। ଦଦୁର୍ଵାସାଂସି ମେଽନ୍ଯାନି ତଚ୍ଚ ଦୁଃଖତରଂ ମମ
ମୋର ପୋଶାକ ପାଣିରେ ଭିଜିଯାଇଥିଲା, ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଦାସୀମାନେ ମୋତେ ଅନ୍ୟ ପୋଶାକ ଦେଲେ; ଏହି ଘଟଣା ମୋ ପାଇଁ ଆଉ ଅଧିକ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ ହେଲା।
ଅସ୍ତମ୍ଭା ଇଵ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ସ୍ତମ୍ଭା ଇଵ ସହସ୍ରଶଃ। ସୋହଂ ତତ୍ରାହତୋ ରାଜନ୍ସ୍ଫଟିକାଭ୍ଯନ୍ତରେ ଵିଭୋ
ସେଠାରେ ହଜାର-ହଜାର ଖୁଟି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଦୃଢ଼ ଖମ୍ଭମାନେ ଅଡ଼ିଆ ଥିଲେ; ମୁଁ ସେ ସ୍ଫଟିକ ଘର ଭିତରେ ଆଘାତ ପାଇଲି, ରାଜା।
ଅଦ୍ଵାରେଣ ଵିନିର୍ଗଚ୍ଛନ୍ଦ୍ଵାରସଂସ୍ଥାନରୂପିଣା। ଅଭିହତ୍ଯ ଶିଲାଂ ଭୂଯୋ ଲଲାଟେନାସ୍ମି ଵିକ୍ଷତଃ
ଦ୍ୱାର ନଥିବା ଏକ ଚାଳିକୁ ଦ୍ୱାର ବୋଲି ଭାବି, ବାହାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲି; ମୋ ଲଳାଟ ଥିବା ଶିଳାରେ ଟକ୍କର ଲାଗି ଆଉଥରେ ଆଘାତ ହେଲି।
ଆମୃଶନ୍ନିଵ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାର୍ଗାନ୍ତରମୁପାଵିଶମ୍। ଇଦଂ ଦ୍ଵାରମିଦଂ ରାଜନ୍ନଦ୍ଵାରମିତି ମାଂ ପ୍ରତି। ଅଦ୍ଭୁତଂ ପ୍ରହସନ୍ଵାକ୍ଯଂ ବଭାଷେ ସ ଵୃକୋଦରଃ
ମୁଁ ସେଠି ଛୁଇଁଦେଖି, ଅନ୍ୟ ଏକ ମାର୍ଗରେ ବସିଗଲି; ତେବେ ଭୀମ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ହସି, ମୋତେ କହିଲେ, 'ରାଜା, ଏହା ଦ୍ୱାର ଏବଂ ଏହା ଦ୍ୱାର ନୁହେଁ।'
ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚ ତତ୍ର ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜହସୁସ୍ତାଦୃଶଂ ନୃପ। ସର୍ଵଂ ହାସକରଂ ତେଷାଂ ସଦସ୍ଯାନାଂ ନରର୍ଷଭ
ସେଠି, ରାଜା, ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମୋତେ ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି ହସିଲେ; ମୋ ଦେଖି ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ହସିବାର କାରଣ ହେଲି।
ନ ଶ୍ରୁତାନି ନ ଦୃଷ୍ଟାନି ଯାନି ରତ୍ନାନ ମେ କ୍ଵଚିତ୍। ତାନି ମେ ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟାନି ତେନ ତପ୍ତୋସ୍ମି ଦୁଃଖିତଃ
ମୁଁ ଯେଉଁ ରତ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ କେବେ ଶୁଣିନଥିଲି, କିମ୍ବା ଦେଖିନଥିଲି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସେଠି ଦେଖିଲି; ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଅତି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ଦୁଃଖରେ ଅଛି।
ହୁତାଶନଂ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମି ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମି ମହୋଦଧିମ୍। ସମ୍ଭାଵିତସ୍ଯ ଚାକୀର୍ତିର୍ମରଣାଦତିରିଚ୍ଯତେ
ମୁଁ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି, କିମ୍ବା ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରକୁ; କାରଣ, ମର୍ଯ୍ୟାଦାବାନ୍ତ ଲୋକ ପାଇଁ ଅପମାନ ମୃତ୍ୟୁଠାରୁ ଅଧିକ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ।
ଇଦଂ ଚାଦ୍ଭୁତମତ୍ରାସୀତ୍ତନ୍ମେ ନିଗଦତଃ ଶୃଣୁ
ଏଠାରେ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା—ମୁଁ ଏହା କହୁଛି, ଶୁଣ।
ପୂର୍ଣେ ଶତସହସ୍ରେ ତୁ ଵିପ୍ରାଣାଂ ଭୁଞ୍ଜତାଂ ସଦା। ସ୍ଥାପିତସ୍ତତ୍ର ସଞ୍ଜ୍ଞାର୍ଥଂ ଶଙ୍ଖୋ ଧ୍ମାଯତି ନିତ୍ଯସଃ
ଏଠାରେ ସଦା ଏକ ଲକ୍ଷ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୋଜନ କରୁଥିଲେ; ସେଥିପାଇଁ ଚିହ୍ନ ଭାବେ ଏକ ଶଂଖ ରଖାଯାଇଥିଲା ଓ ସେଠି ସବୁବେଳେ ଶଂଖ ଧ୍ୱନି ହେଉଥିଲା।
ମୁହୁର୍ମୁହୁଃ ପ୍ରଣଦତସ୍ତସ୍ଯ ଶଙ୍ଖସ୍ଯ ଭାରତ। ଅନିଶଂ ଶବ୍ଦମଶ୍ରୌଷଂ ତତୋ ରୋମାଣି ମେଽହୃଷନ୍
ସେ ଶଂଖ ବାରମ୍ବାର ଧ୍ୱନିତ ହେଉଥିଲା; ମୁଁ ସେ ଅବିରତ ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲି, ତାହାରେ ମୋ ଦେହର ଲୋମ ଦାଡ଼ି ଖଡ଼ିଯାଇଲା।
ପାର୍ଥିଵୈର୍ବହୁଭିଃ କୀର୍ଣମୁପସ୍ଥାନଂ ଦିଦୃକ୍ଷୁଭିଃ। ଅଶୋଭତ ମହାରାଜ ନକ୍ଷତ୍ରୈର୍ଦ୍ଯୈରିଵାମଲା
ଅନେକ ରାଜାମାନେ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ, ସେଠି ସଭା ତାଙ୍କ ସମାଗମରେ ତାରା ଭରିଥିବା ନିର୍ମଳ ଆକାଶ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ମହାରାଜ।
ସର୍ଵରତ୍ନାନ୍ଯୁପାଦାଯ ପାର୍ଥିଵା ଵୈ ଜନେଶ୍ଵର। ଜ୍ଞେ ତସ୍ଯ ମହାରାଜ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ଜାଣି, ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ରତ୍ନ ନେଇ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
ଵୈଶ୍ଯା ଇଵ ମହୀପାଲା ଦ୍ଵିଜାତିପରିଵେଷକାଃ। ନ ସା ଶ୍ରୀର୍ଦେଵରାଜସ୍ଯ ଯମସ୍ଯ ଵରୁଣସ୍ଯ ଚ। ଗୁହ୍ଯକାଧିପତେର୍ଵାପି ଯା ଶ୍ରୀ ରାଜନ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରେ
ରାଜାମାନେ ବ୍ୟାପାରୀମାନେ ଦ୍ୱିଜମାନେ ସେବା କରୁଥିବା ପରି ସେବା କରୁଥିଲେ; ଯେ ଶ୍ରୀ ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପାଖରେ ଥିଲା, ସେଠି ଦେବରାଜ, ଯମ, ବରୁଣ କିମ୍ବା ଗୁହ୍ୟକାଧିପତିଙ୍କ ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ମିଳିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ସମାନ ନୁହେଁ।
ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରସ୍ଯ ଶ୍ରିଯଂ ପରମିକ୍ରାମହମ୍। ଶାନ୍ତିଂ ନ ପରିଗଚ୍ଛାମି ଦହ୍ଯମାନେନ ଚେତସା
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ଏହି ଅପୂର୍ବ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ମୋ ହୃଦୟ ଭିତରେ ଅଗ୍ନି ଜଳୁଛି, ମୁଁ କେବେ ଶାନ୍ତି ପାଉନି।
ଅପ୍ରାପ୍ଯ ପାଣ୍ଡଵୈଶ୍ଵର୍ଯଂ ଶମୋ ମମ ନ ଵିଦ୍ଯତେ। ଅରୀନ୍ବାଣୈଃ ଶାଯଯିଷ୍ଯେ ଶଯିଷ୍ଯେ ଵା ହତଃ ପରୈଃ
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ଏହି ରାଜ୍ୟ ଲାଭ କରିନଥିଲେ, ମୋ ପାଖରେ କେବେ ଶାନ୍ତି ଆସିବ ନାହିଁ; ମୁଁ ଶତ୍ରୁମାନେକୁ ବାଣରେ ପତିତ କରିବି, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟମାନେ ମୋତେ ମାରିଦେଲେ ମୁଁ ପଡ଼ି ରହିବି।
ଏତାଦୃଶସ୍ଯ ମେ କିଂ ତୁ ଜୀଵିତେନ ପରନ୍ତପ। ଵର୍ଧନ୍ତେ ପାଣ୍ଡଵା ରାଜନ୍ଵଯଂ ହି ସ୍ଥିତଵୃଦ୍ଧଯଃ
ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ମୋ ପାଇଁ ଜୀବନର କଣ ଉପଯୋଗ? ପାଣ୍ଡବମାନେ ଦିନକୁ ଦିନ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛନ୍ତି, ଆମେ ପୂର୍ବବତ୍ ଅଛୁ।
ଯାମେତାମତୁଲାଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀଂ ଦୃଷ୍ଟଵାନସି ପାଣ୍ଡଵେ। ତସ୍ଯାଟଃ ପ୍ରାପ୍ତାଵୁପାଯଂ ମେ ଶୃଣୁ ସତ୍ଯପରାକ୍ରମ
ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଏହି ଅତୁଳନୀୟ ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଛ, ଏହା କିପରି ପାଇବି, ମୁଁ ତୁମକୁ କହିବି, ଶୁଣ।
ଅହମକ୍ଷେଷ୍ଵଭିଜ୍ଞୋଽସ୍ମି ପୃଥିଵ୍ଯାମପି ଭାରତ। ହୃଦଯଜ୍ଞଃ ପଣଜ୍ଞଶ୍ଚ ଵିଶେଷଜ୍ଞଶ୍ଚ ଦେଵନେ
ମୁଁ ଦୟାଳୁ ଭୂମିରେ ଦ୍ୟୁତ କ୍ରୀଡ଼ାରେ ଦକ୍ଷ; ମୁଁ ଲୋକଙ୍କ ମନ ଜାଣେ, ଦାଉ କେତେ ଅଛି ଜାଣେ, ଓ ଦ୍ୟୁତରେ ଲାଭ କିଏ ପାଇବ ତାହା ଭଲଭାବେ ବୁଝେ।