ସନ୍ତୋଷୋ ଵୈ ଶ୍ରିଯଂ ହନ୍ତି ହ୍ଯଭିମାନଂ ଚ ଭାରତ। ଅନୁକ୍ରୋଶଭଯେ ଚୋଭେ ଯୈର୍ଵୃତୋ ନାଶ୍ନୁତେ ମହତ୍
ସନ୍ତୋଷ ଧନ-ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ଅହଂକାରକୁ ନଷ୍ଟ କରେ, ହେ ଭାରତ; ଦୟା ଓ ଭୟ ଦୁହିଁଥିଲେ ମହତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏନାହିଁ।
ନ ମାଂ ପ୍ରୀଣାତି ମଦ୍ଭୁକ୍ତଂ ଶ୍ରିଯଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଯୁଧିଷ୍ଠେରେ। ଅତିଜ୍ଵଲନ୍ତୀଂ କୌନ୍ତେଯେ ଵିଵର୍ଣକରଣୀଂ ମମ
ମୁଁ ଯାହା ଖାଉଛି, ବା ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତି ଦେଖି, ମୋର ମନ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଏନାହିଁ; କୌନ୍ତେୟଙ୍କ ଅତି ତୀବ୍ର ଉନ୍ନତି ମୋତେ ଏମିତି ଫିକା କରିଦେଉଛି।
ନୃଦ୍ଵ୍ଯତୋତ୍ମାନଂ ହୀଯମାନଂ ନିଶାମ୍ଯ ଚ। ଅଦୃଶ୍ଯାମପି କୌନ୍ତେଯ ଶ୍ରିଯଂ ପଶ୍ଯନ୍ନିଵୋଦ୍ଯତାମ୍
ଆମ ଲୋକମାନେ ଅବନତି ହେଉଛନ୍ତି, ଏବଂ କୌନ୍ତେୟଙ୍କ ଅଦୃଶ୍ୟ ସମ୍ପତ୍ତି ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଉଦୟ ହେଉଛି ବୋଲି ଦେଖୁଛି—ଏହି ଭାବରେ ମୋତେ ଅତି ଦୁଃଖ ଲାଗୁଛି।
ତସ୍ମାଦହଂ ଵିଵର୍ଣଶ୍ଚ ଦୀନଶ୍ଚ ହରିମଃ କୃଶଃ। ଅଷ୍ଟାଶୀତିସହସ୍ରାଣି ସ୍ନାତକା ଗୃହମେଧିନଃ
ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଫିକା, ଦୁଃଖିତ, ହଳଦିଆ ଓ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଇଛି; ଚଉରାଶି ହଜାର ଗୃହସ୍ଥ ଓ ସ୍ନାତକ...
ତ୍ରିଂଶଦ୍ଦାସୀକ ଏକୈକୋ ଯାନ୍ବିଭର୍ତି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଦଶାନ୍ଯାନି ସହସ୍ରାଣି ଯତୀନାମୂର୍ଧ୍ଵରେତସାମ୍। ଭୁଞ୍ଜତେ ରୁକ୍ମପାତ୍ରୀଭିର୍ଯୁଧିଷ୍ଠିରନିଵେଶନେ
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକ ତିରିଶି ଦାସୀ ଦଶ ହଜାର ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେତାସୀ ତପସ୍ୱୀଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଦେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସୁନାର ପାତ୍ରରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଗୃହରେ ଭୋଜନ କରନ୍ତି।
କଦଲୀମୃଗମୋକାନି କୃଷ୍ଣଶ୍ଯାମାରୁଣାନି ଚ। କାମ୍ଭୋଜଃ ପ୍ରାହିଣୋତ୍ତସ୍ମୈ ପରାର୍ଧ୍ଯାନପି କମ୍ବଲାନ୍। ଗଜଯୋଷିଦ୍ଗଵାଶ୍ଵସ୍ଯ ଶତଶୋଽଥ ସହସ୍ରଶଃ
କାମ୍ଭୋଜ ରାଜା ତାଙ୍କୁ କଦଳୀ, ମୃଗ ଓ ମୋକା ରେଶାର କଳା, ଗାଢ଼ କଳା ଓ ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର ସର୍ବୋତ୍ତମ କମ୍ବଳ ଶତେ ହଜାରେ ପଠାଇଲେ, ସହିତ ଗଜନୀ, ଗାଈ ଓ ଘୋଡ଼ା ମହିଳା ଶତେ ହଜାରେ ଦେଲେ।
ଶତଂ ଚୋଷ୍ଟ୍ରଵାମୀନାଂ ଶତାନି ଵିଚରନ୍ତ୍ଯୁତ। ରାଜନ୍ଯା ବଲିମାଦାଯ ସମେତା ହି ନୃପକ୍ଷଯେ
ଶତ ଉଷ୍ଟ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ଶତେ ଘୁରୁଛନ୍ତି; ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ବଳି ନେଇ ଏହି ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ପୃଥଗ୍ଵିଧାନି ରତ୍ନାନ ପାର୍ଥିଵାଃ ପୃଥିଵୀପତେ। ଆହରନ୍କ୍ରତୁମୁଖ୍ଯେଽସ୍ମିନ୍କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରାଯ ଭୂରିଶଃ
ହେ ପୃଥିବୀର ଶାସକ, ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣି ରାଜାମାନେ ଏହି ମୁଖ୍ୟ ଯଜ୍ଞରେ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଚୁର ପରିମାଣରେ ଆଣିଛନ୍ତି।
ନ କ୍ଵଚିଦ୍ଧି ମଯା ତାଦୃଗ୍ଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵୋ ନ ଚ ଶ୍ରୁତଃ। ଯାଦୃଗ୍ଧନାଗମୋ ଯଜ୍ଞେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ମୁଁ ଏପରି ଧନର ବହାର ପୂର୍ବେ କେବେ ଦେଖିନଥିଲି, କିମ୍ବା ଶୁଣିନଥିଲି, ଯେପରି ଧନ ଏହି ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ଏସିଥିଲା।
ଅସତ୍ଯଂ ଚେଦିଦଂ ସର୍ଵଂ ସଞ୍ଜଯଂ ପ୍ରଷ୍ଟୁମର୍ହସି'। ଅପର୍ଯନ୍ତଂ ଧନୌଘଂ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶତ୍ରୋରହଂ ନୃପ। ଶର୍ମ ନୈଵାଭିଗଚ୍ଛାମି ଚିନ୍ତଯାନୋ ଵିଶାମ୍ପତେ
ଯଦି ଏହା ସବୁ ଅସତ୍ୟ ହୁଏ, ତେବେ ସଞ୍ଜୟଙ୍କୁ ପଚାରିବା ଉଚିତ। ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଏହି ଅସୀମ ଧନ ଦେଖି ମୋ ମନ ଅଶାନ୍ତ ହେଉଛି, ମୁଁ ଶାନ୍ତି ପାଉନି।
ବ୍ରହ୍ମଣା ଵାଟଧାନାଶ୍ଚ ଗୋମନ୍ତଃ ଶତସଙ୍ଘଶଃ। ତ୍ରିଖର୍ଵଂ ବଲିମାଦାଯ ଦ୍ଵାରି ତିଷ୍ଠନ୍ତି ଵାରିତାଃ
ଯଜ୍ଞଉପରେ ଜଟାଧାରୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଶତେ ଗୋଧନ ବଡ଼ ପରିମାଣରେ, ତିନି କୋଟି ବଳି ନେଇ ଦ୍ୱାରରେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି।
କମଣ୍ଡଲୂନୁପାଦାଯ ଜାତରୂପମଯାଞ୍ଶୁଭାନ୍। ତ୍ରୈଖର୍ଵାଃ ପ୍ରତିଵେଦ୍ଯାସ୍ମୈ ଲେଭିରେଽଥ ପ୍ରଵେଶନମ୍
ଶୁଭ୍ର ସୁନାର କମଣ୍ଡଳୁ ତିନି କୋଟି ନେଇ, ସେମାନେ ଖବର ଦେଇ, ପରେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ।
ଯଥୈଵ ମଧୁ ଶକ୍ରାଯ ଧାରଯନ୍ତ୍ଯମରସ୍ତ୍ରିଯଟଃ। ତଦସ୍ମୈ କାଂସ୍ଯମାହାର୍ଷୀଦ୍ଵାରୁଣଂ କଲଶୋଦଧିଃ
ଯେପରି ଦେବୀମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧୁ ଧାରା କରନ୍ତି, ସେପରି ସୁନାର କଳଶରେ ସମୁଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ବାରୁଣୀ ପାନୀୟ ଦେଇଥିଲା।
ଶଙ୍ଖପ୍ରଵରମାଦାଯ ଵାସୁଦେଵୋଽଭିଷିକ୍ତଵାନ୍। ଶକ୍ଯଂ ରୁକ୍ମସହସ୍ରସ୍ଯ ବହୁରତ୍ନଵିଭୂଷିତମ୍
ବାସୁଦେବ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶଂଖ ନେଇ, ହଜାର ସୁନା ମୁଦ୍ରା ଓ ବହୁ ମଣିରେ ଶୋଭିତ ଥିବା ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କଲେ।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଚ ମମ ତତ୍ସର୍ଵଂ ଜ୍ଵରରୂପମିଵାଭଵତ୍। ଗୃହୀତ୍ଵା ତତ୍ତୁ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ସମୁଦ୍ରୌ ପୂର୍ଵଦକ୍ଷିଣୌ
ଏହି ସବୁ ଦେଖି ମୋତେ ଜ୍ୱର ଲାଗିଲା ପରି ଲାଗିଲା; ଏବଂ ଯେଉଁମାନେ ଏହି ଧନ ନେଇଥିଲେ, ସେମାନେ ପୂର୍ବ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ସମୁଦ୍ରକୁ ଚାଲିଗଲେ।
ତଥୈଵ ପଶ୍ଚିମଂ ଯାନ୍ତି ଗୃହୀତ୍ଵା ଭରତର୍ଷଭ। ତ୍ତରଂ ତୁ ନ ଗଚ୍ଛନ୍ତି ଵିନା ତାତ ପତତ୍ରିଣଃ। ତତ୍ର ଗତ୍ଵାଽର୍ଜୁନୋ ଦଣ୍ଡମାଜହାରାମିତଂ ଧନମ୍
ସେହିପରି ସେମାନେ ପଶ୍ଚିମ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯାନ୍ତି, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, କିନ୍ତୁ ଉତ୍ତରକୁ କେବଳ ପକ୍ଷୀମାନେ ଯାନ୍ତି; ସେଠାରେ ଅର୍ଜୁନ ଯାଇ ଅପାର ଧନ ଆଣିଥିଲେ।
କୃତାଂ ବୈନ୍ଦୁସରୈ ରତ୍ନୈର୍ମଯେନ ସ୍ଫାଟିକଚ୍ଛଦାମ୍। ଅପଶ୍ଯଂ ନଲିନୀଂ ପୂର୍ଣାମୁଦକସ୍ଯେଵ ଭାରତ
ମୁଁ ମାୟାଙ୍କ ତିଆରି କରାଯାଇଥିବା ମଣିରେ ତିଆରି ଓ ସ୍ଫଟିକ ଛାଦିତ, ଚାନ୍ଦ୍ରକାନ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଏକ ଜଳାଶୟ ଦେଖିଥିଲି, ଯାହା ସମୁଦ୍ର ପରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା।
ଉତ୍କର୍ଷନ୍ତଂ ଚ ଵାସଶ୍ଚ ପ୍ରାହସନ୍ମାଂ ଵୃକୋଦରଃ। କିଙ୍କରାଶ୍ଚ ସଭାପାଲା ଜହସୁର୍ଭରତର୍ଷଭ
ମୁଁ ମୋ ପୋଶାକ ଉଠାଉଥିବାବେଳେ ଭୀମ ମୋତେ ହସିଲେ, ଏବଂ ସଭାର ସେବକ ଓ ପାଳାମାନେ ମଧ୍ୟ ହସିଲେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ପିତ୍ରୋରର୍ଥେ ଵିଶେଷେଣ ପ୍ରାଵୃଣ୍ଵଂ ତତ୍ର ଜୀଵିତମ୍। ତତ୍ର ତ୍ମ ଯଦି ଶକ୍ତଃ ସ୍ଯାଂ ଘାତଯେଯଂ ଵୃକୋଦରମ୍
ମୋ ପିତାମାତାଙ୍କ ପାଇଁ ସେଠାରେ ବିଶେଷ ଭାବେ ଜୀବନ ସହିଲି; ଯଦି ଶକ୍ତି ଥାନ୍ତି, ମୁଁ ସେଠାରେ ଭୀମଙ୍କୁ ମାରିଦେଇଥାନ୍ତି।
ସପତ୍ନେନାପହାସୋ ହି ସ ମାଂ ଦହତି ଭାରତ
ମୋ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀଙ୍କ ଉପହାସ ମୋତେ ଜଳାଇ ଦେଉଛି, ହେ ଭାରତ।
ତତ୍ର ସ୍ଫାଟିକତୋଯାଂ ହି ସ୍ଫାଟିକାମ୍ବୁଜଶୋଭିତାମ୍। ସଭାଂ ପୁଷ୍କରିଣୀଂ ମତ୍ଵା ପତିତୋଽସ୍ମି ନରାଧିପ
ସେଠାରେ ସ୍ଫଟିକ ଜଳ ଓ ସ୍ଫଟିକ କମଳରେ ଶୋଭିତ ସଭାକୁ ମୁଁ ପଦ୍ମପୁଷ୍କରିଣୀ ଭାବି ପଡ଼ିଗଲି, ହେ ରାଜା।
ତତ୍ର ମାମହସଦ୍ଭୀମଃ ସହ ପାର୍ଥେନ ସସ୍ଵରମ୍। ଦ୍ରୌପଦୀ ଚସହ ସ୍ତ୍ରୀଭିଃ ପାତଯନ୍ତୀ ମନୋ ମମ
ସେଠାରେ ଭୀମ, ପାର୍ଥ ସହିତ, ଉଚ୍ଚସ୍ୱରରେ ମୋତେ ହସିଲେ, ଏବଂ ଦ୍ରୌପଦୀ ଅନ୍ୟ ମହିଳାମାନେ ସହିତ ମୋ ମନକୁ ଅପମାନିତ କଲେ।
କ୍ଲିନ୍ନଵସ୍ତ୍ରସ୍ଯ ଚ ଜଲେ କିଙ୍କରା ରାଜଚୋଦିତାଃ। ଦଦୁର୍ଵାସାଂସି ମେଽନ୍ଯାନି ତଚ୍ଚ ଦୁଃଖତରଂ ମମ
ମୋର ପୋଶାକ ପାଣିରେ ଭିଜିଯାଇଥିଲା, ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଦାସୀମାନେ ମୋତେ ଅନ୍ୟ ପୋଶାକ ଦେଲେ; ଏହି ଘଟଣା ମୋ ପାଇଁ ଆଉ ଅଧିକ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ ହେଲା।
ଅସ୍ତମ୍ଭା ଇଵ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ସ୍ତମ୍ଭା ଇଵ ସହସ୍ରଶଃ। ସୋହଂ ତତ୍ରାହତୋ ରାଜନ୍ସ୍ଫଟିକାଭ୍ଯନ୍ତରେ ଵିଭୋ
ସେଠାରେ ହଜାର-ହଜାର ଖୁଟି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଦୃଢ଼ ଖମ୍ଭମାନେ ଅଡ଼ିଆ ଥିଲେ; ମୁଁ ସେ ସ୍ଫଟିକ ଘର ଭିତରେ ଆଘାତ ପାଇଲି, ରାଜା।
ଅଦ୍ଵାରେଣ ଵିନିର୍ଗଚ୍ଛନ୍ଦ୍ଵାରସଂସ୍ଥାନରୂପିଣା। ଅଭିହତ୍ଯ ଶିଲାଂ ଭୂଯୋ ଲଲାଟେନାସ୍ମି ଵିକ୍ଷତଃ
ଦ୍ୱାର ନଥିବା ଏକ ଚାଳିକୁ ଦ୍ୱାର ବୋଲି ଭାବି, ବାହାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲି; ମୋ ଲଳାଟ ଥିବା ଶିଳାରେ ଟକ୍କର ଲାଗି ଆଉଥରେ ଆଘାତ ହେଲି।
ଆମୃଶନ୍ନିଵ ତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମାର୍ଗାନ୍ତରମୁପାଵିଶମ୍। ଇଦଂ ଦ୍ଵାରମିଦଂ ରାଜନ୍ନଦ୍ଵାରମିତି ମାଂ ପ୍ରତି। ଅଦ୍ଭୁତଂ ପ୍ରହସନ୍ଵାକ୍ଯଂ ବଭାଷେ ସ ଵୃକୋଦରଃ
ମୁଁ ସେଠି ଛୁଇଁଦେଖି, ଅନ୍ୟ ଏକ ମାର୍ଗରେ ବସିଗଲି; ତେବେ ଭୀମ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ହସି, ମୋତେ କହିଲେ, 'ରାଜା, ଏହା ଦ୍ୱାର ଏବଂ ଏହା ଦ୍ୱାର ନୁହେଁ।'
ସ୍ତ୍ରିଯଶ୍ଚ ତତ୍ର ମାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଜହସୁସ୍ତାଦୃଶଂ ନୃପ। ସର୍ଵଂ ହାସକରଂ ତେଷାଂ ସଦସ୍ଯାନାଂ ନରର୍ଷଭ
ସେଠି, ରାଜା, ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମୋତେ ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି ହସିଲେ; ମୋ ଦେଖି ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ହସିବାର କାରଣ ହେଲି।
ନ ଶ୍ରୁତାନି ନ ଦୃଷ୍ଟାନି ଯାନି ରତ୍ନାନ ମେ କ୍ଵଚିତ୍। ତାନି ମେ ତତ୍ର ଦୃଷ୍ଟାନି ତେନ ତପ୍ତୋସ୍ମି ଦୁଃଖିତଃ
ମୁଁ ଯେଉଁ ରତ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ କେବେ ଶୁଣିନଥିଲି, କିମ୍ବା ଦେଖିନଥିଲି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସେଠି ଦେଖିଲି; ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ଅତି ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ଦୁଃଖରେ ଅଛି।
ହୁତାଶନଂ ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମି ପ୍ରଵେକ୍ଷ୍ଯାମି ମହୋଦଧିମ୍। ସମ୍ଭାଵିତସ୍ଯ ଚାକୀର୍ତିର୍ମରଣାଦତିରିଚ୍ଯତେ
ମୁଁ ଅଗ୍ନିକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି, କିମ୍ବା ବଡ଼ ସମୁଦ୍ରକୁ; କାରଣ, ମର୍ଯ୍ୟାଦାବାନ୍ତ ଲୋକ ପାଇଁ ଅପମାନ ମୃତ୍ୟୁଠାରୁ ଅଧିକ ଯନ୍ତ୍ରଣାଦାୟକ।
ଇଦଂ ଚାଦ୍ଭୁତମତ୍ରାସୀତ୍ତନ୍ମେ ନିଗଦତଃ ଶୃଣୁ
ଏଠାରେ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା—ମୁଁ ଏହା କହୁଛି, ଶୁଣ।