ଅହଂ ତୁ ତଦ୍ଵିଜାନାମି ଵିଜେତୁଂ ଯେନ ଶକ୍ଯତେ। ଯୁଧିଷ୍ଠିରଂ ସ୍ଵଯଂ ରାଜଂସ୍ତନ୍ନିବୋଧ ଜୁଷସ୍ଵ ଚ
ମୁଁ ତ ଜାଣେ କେମିତି ସେମାନେ ହାରିପାରିବେ; ରାଜା, ମୋ ଠାରୁ ଶୁଣ, କିପରି ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଜିତିହେବ—ମୋ ଉପଦେଶ ଗ୍ରହଣ କର।
ଅପ୍ରମାଦେନ ସୁହୃଦାମନ୍ଯେଷାଂ ଚ ମହାତ୍ମନାମ୍। ଯଦି ଶକ୍ଯା ଵିଜେତୁଂ ତେ ତନ୍ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ମାତୁଲ
ଯଦି ସତର୍କତା କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁମାନେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ସେଠି ଜିତିପାରିବ, ତେବେ ମୋତେ କୁହ, ମାମା।
ଦ୍ଯୂତପ୍ରିଯଶ୍ଚ କୌନ୍ତେଯୋ ନ ସ ଜାନାତି ଦେଵିତୁମ୍। ସମାହୂତଶ୍ଚ ରାଜେନ୍ଦ୍ରୋ ନ ଶକ୍ଷ୍ଯତି ତିଵର୍ତିତୁମ୍
କୁନ୍ତୀନନ୍ଦନ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଜୁଆ ଖେଳକୁ ଭଲପାଆନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଖେଳିବା ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ; ଡାକିଲେ ରାଜା ଏହାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିପାରିବେ ନାହିଁ।
ଦେଵନେ କୁଶଲଶ୍ଚାହଂ ନ ମେଽସ୍ତି ସଦୃଶୋ ଭୁଵି। ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ କୌରଵ୍ଯ ତଂ ତ୍ଵଂ ଦ୍ଯୂତେ ସମାହ୍ଵଯ
ମୁଁ ଜୁଆ ଖେଳରେ ଦକ୍ଷ, ଏହି ପୃଥିବୀରେ କିମ୍ବା ତିନି ଲୋକରେ ମୋ ସମାନ କେହି ନାହିଁ, ହେ କୌରବ; ତୁମେ ତାଙ୍କୁ ଜୁଆ ଖେଳକୁ ଡାକ।
ତସ୍ଯାକ୍ଷକୁଶଲୋ ରାଜନ୍ନାଦାସ୍ଯେଽହମସଂଶଯମ୍। ରାଜ୍ଯଂ ଶ୍ରିଯଂ ଚ ତାଂ ଦୀପ୍ତାଂ ତ୍ଵଦର୍ଥଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭ
ମୁଁ ଚକ୍ରଖେଳରେ ଦକ୍ଷ, ରାଜା; ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ତୁମ ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ଯ୍ୟ ଜିତିଦେବି, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଇଦଂ ତୁ ସର୍ଵଂ ତ୍ଵଂ ରାଜ୍ଞେ ଦୁର୍ଯୋଧନ ନିଵେଦଯ। ଅନୁଜ୍ଞାତସ୍ତୁ ତେ ପିତ୍ରା ଵିଜେଷ୍ଯେ ତାନ୍ନ ସଂଶଯଃ
ଏହି ସବୁ କଥା ତୁମେ ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଯାଇ କୁହ; ତୁମର ବାପା ଅନୁମତି ଦେଲେ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ସେମାନଙ୍କୁ ହାରାଇଦେବି।
ତ୍ଵମେଵ କରୁମୁଖ୍ଯାଯ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରାଯ ସୌବଲ। ନିଵେଦଯ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ନାହଂ ଶକ୍ଷ୍ଯେ ନିଵେଦିତୁମ୍
ହେ ସୌବଳ, ତୁମେ ନିଜେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ଯଥାଯଥ ଭାବରେ ଖବର ଦିଅ; ମୁଁ ଏହି କଥା କୁହିପାରିବି ନାହିଁ।
ଅନୁଭୂଯ ତୁ ରାଜ୍ଞସ୍ତଂ ରାଜସୂଯଂ ସୁଦୁର୍ମତିଃ। `ଯୁଧିଷ୍ଠିରସ୍ଯ ଶକୁନିର୍ଦୁର୍ଯୋଧସୁସଂଯୁତଃ
ରାଜାଙ୍କ ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞ ଦେଖିବା ପରେ, ଦୁଷ୍ଟ ମନର ଶକୁନି ଦୁର୍ୟୋଧନ ସହିତ ଫେରିଲେ।
ଵିଵେଶ ହାସ୍ତିନପୁରଂ ଦୁର୍ଯୋଧନମତେନ ସଃ। ଵାଢମିତ୍ଯେଵ ଶକୁନିର୍ଦୃଢଂ ହୃଦି ଚକାର ହ
ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କର ପରାମର୍ଶରେ, ଶକୁନି ହସ୍ତିନାପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଏବଂ ଦୁଷ୍ମନି ଭାବକୁ ମନରେ ଦୃଢ଼ କଲେ।
ଅସ୍ଵସ୍ଥତାଂ ଚତାଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ପାପକୃତ୍। ଭାରତାନାଂ ଚ ଦୁଷ୍ଟାତ୍ମା କ୍ଷଯାଯ ହି ନୃପକ୍ଷଯଃ
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅଙ୍କର ଅସ୍ୱସ୍ଥତା ଦେଖି, ଏବଂ ଭାରତମାନେ ରାଜାମାନେ ନଷ୍ଟ ହେଲେ ସେମାନଙ୍କର ଅନ୍ତ ହେବ ବୋଲି ଜାଣି, ସେ ଦୁଷ୍ଟମନା ବ୍ୟକ୍ତି—
ପ୍ରିଯକୃନ୍ମତମାଜ୍ଞାଯ ପୂର୍ଵଂ ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯ ତତ୍। ପ୍ରଜ୍ଞାଚକ୍ଷୁଷମାସୀନଂ ଶକୁନିଃ ସୌବଲସ୍ତଦା
ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ଯେଉଁଠି ମନ ଲଗାଇଥିଲେ, ସେ ସମୟରେ ସୌବଳ ପୁଅ ଶକୁନି ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ଯିଏ ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏବଂ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିର।
ଦୁର୍ଯୋଧନଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଜନାଧିପମ୍। ଉପଗମ୍ଯ ମହାପ୍ରାଜ୍ଞଂ ଶକୁନିର୍ଵାକ୍ଯମବ୍ରଵୀତ୍
ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶକୁନି ଜନମାନ୍ୟ ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କଠାରେ ଗଲେ ଏବଂ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ମହାରାଜ ଵିଵର୍ଣୋ ହରିଣଃ କୃଶଃ। ଦୀନଶ୍ଚିନ୍ତାପରଶ୍ଚୈଵ ତଂ ଵିଦ୍ଧି ମନୁଜାଧିପ
ହେ ମହାରାଜ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ଏବେ ମୁଞ୍ଜା, ମୃଗ ଭଳି ଶୁଖିଗଲେ, ଦୁଃଖିତ ଏବଂ ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ; ଏହି କଥା ଜାଣନ୍ତୁ, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ନାଥ।
ନ ଵୈ ପରୀକ୍ଷସେ ସମ୍ଯଗସହ୍ଯଂ ଶତ୍ରୁସଂଭଵମ୍। ଜ୍ଯେଷ୍ଠପୁତ୍ରସ୍ଯ ହୃଚ୍ଛୋକଂ କିମର୍ଥଂ ନାଵବୁଧ୍ଯସେ
ତୁମେ ଠିକ୍ଭାବେ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଅସହ୍ୟ ଆପଦକୁ ଦେଖୁନାହାଁ; ତୁମ ବଡ଼ ପୁଅଙ୍କ ମନର ଦୁଃଖ କାହିଁକି ବୁଝୁନାହାଁ?
ଏଵମୁକ୍ତଃ ଶକୁନିନା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ଜନେଶ୍ଵରଃ। ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ସମାହୂଯଂ ଇଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ଶକୁନି ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଡାକି ଏହି କଥା କହିଲେ—
ଦୁର୍ଯୋଧନ କୃତୋମୂଲଂ ଭୃଶମାର୍ତୋଽସି ପୁତ୍ରକ। ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଶ୍ଚେନ୍ମଯା ସୋଽର୍ଥୋ ବ୍ରୂହି ମେ କୁରୁନନ୍ଦନ
ଦୁର୍ୟୋଧନ, ତୁମେ ଗଭୀର ଦୁଃଖରେ ଏବଂ ମୂଳରୁ ଅସ୍ୱସ୍ଥ; ଯଦି ମୋତେ ଏହାର କାରଣ ଶୁଣିବାକୁ ହେବ, ତେବେ କୁହ, ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ।
ଅଯଂ ତ୍ଵାଂ ଶକୁନିଃ ପ୍ରାହ ଵିଵର୍ଣଂ ହରିମଂ କୃଶମ୍। ଚିନ୍ତଯଂଶ୍ଚ ନ ପଶ୍ଯାମି ଶୋକସ୍ଯ ତଵ ସମ୍ଭଵମ୍
ଶକୁନି ତୁମକୁ ଫିକା, ହଳଦିଆ ଓ ଦୁର୍ବଳ କହିଛି; କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଭାବିଲେ, ତୁମ ଦୁଃଖର କୌଣସି କାରଣ ଦେଖୁନି।
ଐଶ୍ଵର୍ଯଂ ହି ମହତ୍ପୁତ୍ର ତ୍ଵଯି ସର୍ଵଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍। ଭ୍ରାତରଃ ସୁହୃଦଶ୍ଚୈଵ ନାଚରନ୍ତି ତଵାପ୍ରିଯମ୍
ପୁଅ, ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମୃଦ୍ଧି ତୁମରେ ବସିଛି; ତୁମ ଭାଇମାନେ ଓ ବନ୍ଧୁମାନେ କେବେ ମଧ୍ୟ ତୁମକୁ ଅପ୍ରିୟ କିଛି କରନ୍ତିନାହିଁ।
ଆଚ୍ଛାଦଯସି ପ୍ରାଵାରାନଶ୍ନାସି ପିଶିତୌଦନମ୍। ଆଜାନେଯା ଵହନ୍ତ୍ଯଶ୍ଵାଃ କେନାସି ହରିଣଃ କୃଶଃ
ତୁମେ ଭଲ ଜମା କପଡ଼ା ପିନ୍ଧୁଛ, ମାଂସ ମିଶିତ ଭାତ ଖାଉଛ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଘୋଡ଼ା ତୁମକୁ ଚଢ଼ାଉଛି—ତେବେ କାହିଁକି ଏମିତି ହଳଦିଆ ଓ ଦୁର୍ବଳ ହେଉଛ?
ଶଯନାନି ମହାର୍ହାଣି ଯୋଷିତଶ୍ଚ ମନୋରମାଃ। ଗୁଣଵନ୍ତି ଚ ଵେଶ୍ମାନି ଵିହାରାଶ୍ଚ ଯଥାସୁଖମ୍
ତୁମ ପାଖରେ ମୂଲ୍ୟବାନ ଶଯ୍ୟା, ଆନନ୍ଦଦାୟିନୀ ମହିଳାମାନେ, ଗୁଣବତୀ ଘର ଓ ଇଚ୍ଛାମତେ ବିନୋଦ ଅଛି।
ଦେଵନାମିଵ ତେ ସର୍ଵଂ ଵାଚି ବଦ୍ଧଂ ନ ସଂଶଯଃ। ସ ଦୀନ ଇଵ ଦୁର୍ଧର୍ଷ କସ୍ମାଚ୍ଛୋଚସି ପୁତ୍ରକ
ଦେବତାମାନଙ୍କ ପରି ସମସ୍ତ କିଛି ତୁମର ଅଛି, ଏଥିରେ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ତଥାପି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଦୁଃଖିତ ଦେଖାଯାଉଛ—ପୁଅ, କାହିଁକି ଏମିତି ଦୁଃଖ କରୁଛ?
ମାତ୍ରା ପିତ୍ରା ଚ ପୁତ୍ରସ୍ଯ ଯଦ୍ଵୈ କାର୍ଯଂ ପରଂ ସ୍ମୃତମ୍। ପ୍ରାପ୍ତସ୍ତ୍ଵମସି ତତ୍ତାତ ନିଖିଲାଂ ନଃ କୁଲଶ୍ରିଯମ୍
ମା' ବାପା ଯେଉଁ ଉଚ୍ଚତମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପୁଅ ପାଇଁ କରିଥାନ୍ତି, ସେ ସବୁ ତୁମେ ପାଇଛ; ଏହା ସହିତ ଆମ କୁଳର ସମସ୍ତ ମହିମା ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଲାଭ କରିଛ।
ଉପସ୍ଥିତଃ ସର୍ଵକାମୈସ୍ତ୍ରିଦିଵେ ଵାସଵୋ ଯଥା। ଵିଵିଧୈରନ୍ନପାନୈଶ୍ଚ ପ୍ରଵରୈଃ କିଂ ନୁ ଶୋଚସି
ତୁମେ ସମସ୍ତ ସୁଖ-ସୁବିଧାରେ ଘିରି ଅଛ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିଦିବରେ ଅଛନ୍ତି; ଭଲ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାନୀୟ ମିଳୁଛି—ତେବେ କାହିଁକି ଦୁଃଖ କରୁଛ?
ନିରୁକ୍ତଂ ନିଗମଂ ଛନ୍ଦଃ ଷଡଙ୍ଗାନ୍ଯସ୍ତ୍ରଶାସ୍ତ୍ରଵାନ୍। ଅଧୀତୀ କୃତଵିଦ୍ଯସ୍ତ୍ଵଂ ଦଶଵ୍ଯାକରଣୈଃ କୃପାତ୍
ତୁମେ ନିରୁକ୍ତ, ବେଦ, ଛନ୍ଦ, ଷଡଅଙ୍ଗ ଓ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ଶିଖିଛ; କୃପାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦଶଟି ବ୍ୟାକରଣ ଓ ଅନେକ ଶିକ୍ଷାରେ ପାରଙ୍ଗତ ହେଇଛ।
ହଲାଯୁଧାତ୍କୃପାଦ୍ଦ୍ରୋଣାଦସ୍ତ୍ରଵିଦ୍ଯାମଧୀତଵାନ୍। ଭ୍ରାତାଜ୍ଯେଷ୍ଠଃ ସ୍ଥିତୋ ରାଜ୍ଯେ କିମୁ ଶୋଚସି ପୁତ୍ରକ
ହଳାୟୁଧ, କୃପା ଓ ଦ୍ରୋଣଙ୍କଠାରୁ ତୁମେ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟା ଶିଖିଛ; ତୁମ ବଡ଼ଭାଇ ରାଜ୍ୟରେ ବସିଛନ୍ତି—ତେବେ କାହିଁକି ଦୁଃଖ କରୁଛ, ପୁଅ?
ପୃଥଗ୍ଜନୈରଲଭ୍ଯଂ ଯଦଶନାଚ୍ଛାଦନଂ ବହୁ। ପ୍ରଭୁଃ ସନ୍ଭୁଞ୍ଜସେ ପୁତ୍ର ସଂସ୍ତୁତଃ ସୂତମାଗଧୈଃ
ସାଧାରଣ ଲୋକମାନେ ଯାହା ପାଇପାରନ୍ତିନାହିଁ, ସେ ଅଧିକ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପୋଶାକ ତୁମେ ଉପଭୋଗ କରୁଛ; ତୁମେ ସ୍ୱାମୀ, ସୂତ ଓ ମାଗଧମାନେ ତୁମ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛନ୍ତି।
ତସ୍ଯ ତେ ଵିଦିତପ୍ରଜ୍ଞ ଶୋକମୂଲମିଦଂ କଥମ୍। ଲୋକେସ୍ମିଞ୍ଜ୍ଯେଷ୍ଠଭାଗନ୍ଯସ୍ତନ୍ମମାଚକ୍ଷ୍ଵ ପୃଚ୍ଛତଃ
ତୁମ ବୁଦ୍ଧି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜଣାଶୁଣା—ଏହି ସମସ୍ତ ଲୋକରେ ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସମ୍ପତ୍ତିର ଅଂଶୀ—ତେବେ ଏହି ଦୁଃଖର ମୂଳ କଣ? ମୁଁ ପଚାରୁଛି, ମତେ କୁହ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ମନ୍ଦଃ କ୍ରୋଧଵଶାନୁଗଃ। ପିତରଂ ପ୍ରତ୍ଯୁଵାଚେଦଂ ସ୍ଵମତିଂ ସମ୍ପ୍ରକାଶଯନ୍
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସେ ମନ୍ଦବୁଦ୍ଧି ଓ କ୍ରୋଧରେ ଅନୁଗତ ହୋଇ, ନିଜ ମନର ଭାବ ପିତାଙ୍କୁ କୁହିଲା।
ଅଶ୍ନାମ୍ଯାଚ୍ଛାଦଯେ ଚାହଂ ଯଥା କୁପୁରୁଷସ୍ତଥା। ଅମର୍ଷଂ ଧାରଯେ ଚୋଗ୍ରଂ ନିନୀଷୁଃ କାଲପର୍ଯଯମ୍
ମୁଁ ଖାଉଛି ଓ ପିନ୍ଧୁଛି, ଯେପରି ଖରାପ ଲୋକ କରେ; ମୋ ମନରେ ଭୟଙ୍କର ଦ୍ୱେଷ ରହିଛି, ମୁଁ ସମୟର ଶେଷ ଆଶା କରୁଛି।
ଅମର୍ଷଣଃ ସ୍ଵାଃ ପ୍ରକୃତୀରଭିଭୂଯ ପରଂ ସ୍ଥିତଃ। କ୍ଲେଶାନ୍ମୁମୁକ୍ଷୁଃ ପରଜାନ୍ସ ଵୈ ପୁରୁଷ ଉଚ୍ଯତେ
ଯିଏ ନିଜ ସ୍ୱଭାବକୁ ଜିତି, ଦ୍ୱେଷ ଛାଡ଼ି, କ୍ଷୁଦ୍ରତା ରହିତ ହୋଇ, ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ଚାହେ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଜାଣେ—ସେଠିକି ଲୋକକୁ ପୁରୁଷ କୁହାଯାଏ।