ସଂସତ୍ସୁ ସମଯଂ କୃତ୍ଵା ଧର୍ମରାଡ୍ଭ୍ରାତୃଭିଃ ସହ। ପିତୄଂସ୍ତର୍ପ୍ଯ ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଦେଵତାଶ୍ଚ ଵିଶାମ୍ପତେ
ସମସ୍ତେ ମିଶି ଚୁକ୍ତି କରି, ଧର୍ମରାଜ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହିତ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ପିତୃଦେବତା ଓ ଦେବତାମାନେଙ୍କୁ ତର୍ପଣ କଲେ, ହେ ରାଜା।
କୃତମଙ୍ଗଲକଲ୍ଯାମୋ ଭ୍ରାତୃଭିଃ ପିରଵାରିତଃ। ଗତେଷୁ କ୍ଷତ୍ରିଯେନ୍ଦ୍ରେଷୁ ସର୍ଵେଷୁ ଭରତର୍ଷଭ
ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରି, ଭାଇମାନଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଇ, ସମସ୍ତ କ୍ଷତ୍ରିୟ ରାଜା ଚାଲିଯିବା ପରେ, ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ,
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ ସହାମାତ୍ଯଃ ପ୍ରଵିଵେଶ ପୁରୋତ୍ତମମ୍। ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ମହାରାଜ ଶକୁନିଶ୍ଚାପି ସୌବଲଃ। ସଭାଯାଂ ସମଣୀଯାଯାଂ ତତ୍ରୈଵାସ୍ତେ ନରାଧିପ
ଯୁଧିଷ୍ଠିର ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ସହିତ ସର୍ବୋତ୍ତମ ପୁରୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଦୁର୍ୟୋଧନ ଓ ସୁବଳପୁତ୍ର ଶକୁନି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସଭାରେ ରହିଲେ, ହେ ନରପତି।
ଵସନ୍ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତସ୍ଯାଂ ସଭାଯାଂ ପୁରୁଷର୍ଷଭ। ଶନୈର୍ଦଦର୍ଶ ତାଂ ସର୍ଵାଂ ସଭାଂ ଶକୁନିନା ସହ
ହେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଦୁର୍ୟୋଧନ ସେଇ ସଭାରେ ରହି, ଶକୁନି ସହିତ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ସମସ୍ତ ସଭାକୁ ଦେଖୁଥିଲେ।
ତସ୍ଯାଂ ଦିଵ୍ଯାନଭିପ୍ରାଯାନ୍ଦଦର୍ଶ କୁରୁନନ୍ଦନଃ। ନ ଦୃଷ୍ଟପୂର୍ଵା ଯେ ତେନ ନଗରେ ନାଗସାହ୍ଵଯେ
ସେଠାରେ, କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ ଧନଞ୍ଜୟ, ସେ ନାଗସାହ୍ବୟ ନାମକ ସହରରେ ପୂର୍ବେ କେବେ ଦେଖିନଥିବା ଅଦ୍ଭୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିଲେ।
ସ କଦାଚିତ୍ସଭାମଧ୍ଯେ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ମହୀପତିଃ। ସ୍ଫାଟିକଂ ସ୍ଥଲମାସାଦ୍ଯ ଜଲମିତ୍ଯଭିଶଙ୍କଯା
ଏକଥର, ସଭା ମଧ୍ୟରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପୁତ୍ର ରାଜା ଦୁର୍ୟୋଧନ, ସ୍ଫଟିକ ମାଟିକୁ ପାଣି ବୋଲି ଭାବି, ତାହାକୁ ନିକଟରେ ଯାଇଥିଲେ।
ସ୍ଵଵସ୍ତ୍ରୋତ୍କର୍ଷଣଂ ରାଜା କୃତଵାନ୍ବୁଦ୍ଧିମୋହିତଃ। ଦୁର୍ମନା ଵିମୁଖଶ୍ଚୈଵ ପରିଚକ୍ରାମ ତାଂ ସଭାମ୍
ମନେ ଭ୍ରମ ହୋଇ, ରାଜା ନିଜ ପୋଶାକ ଉଠାଇଲେ ଏବଂ ମନ ଭାଙ୍ଗି, ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚାଇ, ସେ ସଭା ଭିତରେ ଘୁରିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
ତତଃ ସ୍ଥଲେ ନିପତିତୋ ଦୁର୍ମନା ଵ୍ରୀଡିତୋ ନୃପଃ। ନିଃ ଶ୍ଵସନ୍ଵିମୁଖଶ୍ଚାପି ପରିଚକ୍ରାମ ତାଂ ସଭାମ୍
ତାପରେ, ମଜବୁତ ମାଟି ଉପରେ ପଡ଼ି, ଦୁଃଖିତ ଓ ଲଜ୍ଜିତ ରାଜା ଦୀର୍ଘଶ୍ୱାସ ଛାଡ଼ି, ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚାଇ, ସେ ସଭା ଭିତରେ ଘୁରୁଥିଲେ।
ତତଃ ସ୍ଫାଟିକତୋଯାଂ ଵୈ ସ୍ଫାଟିକାମ୍ବୁଜଶୋଭିତାମ୍। ଵାପୀଂ ମତ୍ଵା ସ୍ଥଲମିଵ ସଵାସାଃ ପ୍ରାପତଞ୍ଜଲେ
ପୁଣି, ସ୍ଫଟିକ ଜଳ ଓ ସ୍ଫଟିକ କମଳ ରେ ଶୋଭିତ ଏକ ଜଳାଶୟକୁ ମାଟି ବୋଲି ଭାବି, ପୋଶାକ ପିନ୍ଧିଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ହାତ ଜୋଡି ତାହାରେ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଜଲେ ନିପତିତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀମସେନୋ ମହାବଲଃ। ଜହାସ ଜହସୁଶ୍ଚୈଵ କିଙ୍କରାଶ୍ଚ ସୁଯୋଧନମ୍
ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଜଳ ଭିତରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖି, ପ୍ରବଳ ଭୀମସେନ ଓ ଦାସମାନେ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ ହସିଲେ।
ଵାସାଂସି ଚ ଶୁଭାନ୍ଯସ୍ମୈ ପ୍ରଦଦୂ ରାଜଶାସନାତ୍। ତଥାଗତଂ ତୁ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭୀମସେନୋ ମହାବଲଃ
ରାଜାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ତାଙ୍କୁ ଭଲ ପୋଶାକ ଦିଆଗଲା; କିନ୍ତୁ ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ପ୍ରବଳ ଭୀମସେନ ପୁଣି ହସିଲେ।
ଅର୍ଜୁନଶ୍ଚ ଯମୌ ଚୋଭୌ ସର୍ଵେ ତେ ପ୍ରାହସଂସ୍ତଦା। ନାମର୍ଷଯତ୍ତତସ୍ତେଷାମଵହାସମମର୍ଷଣଃ
ଅର୍ଜୁନ, ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ ଓ ସମସ୍ତେ ସେତିବେଳେ ହସିଲେ; କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ୟୋଧନ, ସେମାନଙ୍କର ଉପହାସ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ରେଜିଗଲେ।
ଆକାରଂ ରକ୍ଷମାଣସ୍ତୁ ନ ସ ତାନ୍ସମୁଦୈକ୍ଷତ। ପୁନର୍ଵସନମୁତ୍କ୍ଷିପ୍ଯ ପ୍ରତିରିଷ୍ଯନ୍ନିଵ ସ୍ଥଲମ୍
ସେ ନିଜ ଆଚରଣ ରଖି, ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ; ପୁଣି ପୋଶାକ ଉଠାଇ, ମାଟି ଚାଲିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିବା ପରି ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ।
ଆରୁରୋହ ତତଃ ସର୍ଵେ ଜହସୁଶ୍ଚ ପୁନର୍ଜନାଃ। ଦ୍ଵାରଂ ତୁ ପିହିତାକାରଂ ସ୍ଫାଟିକଂ ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଭୂମିପଃ। ପ୍ରଵିଶନ୍ନାହତୋ ମୂର୍ଧ୍ନି ଵ୍ଯାଘୂର୍ଣିତ ଇଵ ସ୍ଥିତଃ
ତାପରେ, ସେ ଉପରକୁ ଚଢ଼ିବା ସମୟରେ ସମସ୍ତେ ପୁଣି ହସିଲେ; ରାଜା ଦେଖିଲେ ସ୍ଫଟିକ ଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ ଦେଖାଯାଉଛି, ଭିତରକୁ ପସିବାକୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ମୁଣ୍ଡ ଟିଏ ଲାଗିଗଲା ଏବଂ ଅସ୍ତବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ରହିଲେ।
ତାଦୃଶଂ ଚ ପରଂ ଦ୍ଵାରଂ ସ୍ଫାଟିକୋରୁକଵାଟକମ୍। ଵିଘଟ୍ଟଯନ୍କରାଭ୍ଯାଂ ତୁ ନିଷ୍କ୍ରମ୍ଯାଗ୍ରେ ପପାତ ହା
ଏଭଳି ଆଉ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦ୍ୱାର ଥିଲା, ବଡ଼ ସ୍ଫଟିକ ଫଳକ ସହିତ; ହାତ ଦ୍ୱାରା ଖୋଲିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି, ସେ ଆଗକୁ ପଡ଼ିଗଲେ।
ଦ୍ଵାରଂ ତୁ ଵିତତାକାରଂ ସମାପେଦେ ପୁନଶ୍ଚ ସଃ। ତଦ୍ଵୃତ୍ତଂ ଚେତି ମନ୍ଵାନୋ ଦ୍ଵାରସ୍ଥାନାଦୁପାରମତ୍
ପରେ ସେ ଆଉ ଏକ ଖୋଲା ଦ୍ୱାର ପାଖକୁ ଗଲେ, ଏବଂ ଯାହା ଘଟିଲା ଭାବି, ଦ୍ୱାରରେ ଥିବା ଦାରୋଗାମାନେଠାରୁ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚାଇଲେ।
ଏଵଂ ପ୍ରଲମ୍ଭାନ୍ଵିଵିଧାନ୍ପ୍ରାପ୍ଯ ତତ୍ର ଵିଶାମ୍ପତେ। ପାଣ୍ଡଵେଯାଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାତସ୍ତତୋ ଦୁର୍ଯୋଧନୋ ନୃପଃ
ଏଭଳି ଅନେକ ପ୍ରକାର ମାୟା ଦେଖି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଅନୁମତି ଦେଲେ ପରେ, ରାଜା ଦୁର୍ୟୋଧନ ସେଠାରୁ ଚାଲିଗଲେ।
ଅପହୃଷ୍ଟେନ ମନସା ରାଜସୂଯେ ମହାକ୍ରତୌ। ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ତାମଦ୍ଭୁତାମୃଦ୍ଧିଂ ଜଗାମ ଗଜସାହ୍ଵଯମ୍
ମନ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥାରେ, ସେ ମହା ରାଜସୂୟ ଯଜ୍ଞରେ ସେଇ ଅଦ୍ଭୁତ ଧନ-ସମୃଦ୍ଧି ଦେଖି, ଗଜସାହ୍ବୟକୁ ଫେରିଗଲେ।
ପାଣ୍ଡଵଶ୍ରୀପ୍ରତପ୍ତସ୍ଯ ଧ୍ଯାଯମାନସ୍ଯ ଗଚ୍ଛତଃ। ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ଯ ନୃପତେଃ ପାପା ମତିରଜାଯତ
ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ତେଜରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ, ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ଓ ଚାଲିଯାଉଥିବା ରାଜା ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କ ମନରେ ଖରାପ ଭାବ ଆସିଗଲା।
ପାର୍ଥାନ୍ସୁମନସୋ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାର୍ଥିଵାଂଶ୍ଚ ଵଶାନୁଗାନ୍। କୃତ୍ସ୍ନଂ ଚାପି ହିତଂ ଲୋକମାକୁମାରଂ କୁରୂଦ୍ଵହ
ପାଣ୍ଡବମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଥିବା ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଓ ରାଜପୁତ୍ରମାନେ ସେମାନଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଦେଖି, ହେ କୁରୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ,
ମହିମାନଂ ପରଂ ଚାପି ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ମହାତ୍ମନାମ୍। ଦୂର୍ଯୋଧନୋ ଧାର୍ତରାଷ୍ଟ୍ରୋ ଵିଵର୍ଣଃ ସମପଦ୍ଯତ
ଏବଂ ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମହିମା ଦେଖି, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପୁତ୍ର ଦୁର୍ୟୋଧନ ମୁହଁ ଫିକା ହୋଇଗଲେ।
ସ ତୁ ଗଚ୍ଛନ୍ନନେକାଗ୍ନଃ ସଭାମେକୋଽନ୍ଵଚିନ୍ତଯତ୍। ଶ୍ରିଯଂ ଚ ତାମନୁପମାଂ ଧର୍ମରାଜସ୍ଯ ଧୀମତଃ
ସେ ଏକା ଚାଲିଯାଉଥିବା ବେଳେ, ମନ ଅନେକ ଅଗ୍ନିରେ ଦହୁଥିଲା, ଧୀର ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଅପୂର୍ବ ଶ୍ରୀ ଉପରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ।
ପ୍ରମତ୍ତୋ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରସ୍ଯ ପୁତ୍ରୋ ଦୁର୍ଯୋଧନସ୍ତଦା। ନାଭ୍ଯଭାଷତ୍ସୁବଲଜଂ ଭାଷମାଣଂ ପୁନଃ ପୁନଃ
ସେ ସମୟରେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁଅ ଦୁର୍ୟୋଧନ ବିସ୍ମୃତ ଓ ଅସ୍ଥିର ଥିଲେ, ସୁବଳଙ୍କ ପୁଅ ପୁନିପୁନି କହିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ତାଙ୍କୁ କିଛି ଉତ୍ତର ଦେଲେ ନାହିଁ।
ଅନେକାଗ୍ରଂ ତୁ ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଶକୁନିଃ ପ୍ରତ୍ଯଭାଷତ। ଦୁର୍ଯୋଧନ କୃତୋମୂଲଂ ନିଃଶ୍ଵସନ୍ନିଵ ଗଚ୍ଛସି
ତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ଏକାଗ୍ର ଦେଖି, ଶକୁନି କହିଲେ— 'ଦୁର୍ୟୋଧନ, ତୁମେ ନିଜ ମୂଳ କଟାଯାଇଥିବା ପରି ଦୀର୍ଘ ଶ୍ୱାସ ନେଇ ଚାଲିଯାଉଛ।'
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵେମାଂ ପୃଥିଵୀଂ କୃତ୍ସ୍ନାଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଵଶାନୁଗାମ୍। ଜିତାମସ୍ତ୍ରପ୍ରତାପେନ ଶ୍ଵେତାଶ୍ଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ପୃଥିବୀ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଚାଲିଛି, ଶ୍ୱେତାଶ୍ୱ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଶୌର୍ୟରେ ବିଜୟ ହୋଇଛି— ଏହା ଦେଖିଛି।
ତଂ ଚ ଯଜ୍ଞଂ ତଥାଭୂତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ପାର୍ଥସ୍ଯ ମାତୁଲ। ଯଥା ଶକ୍ରସ୍ଯ ଦେଵେଷୁ ତଥାଭୂତଂ ମହାଦ୍ଯୁତେଃ
ପାର୍ଥଙ୍କ ଏହି ଯଜ୍ଞ ଯେପରି ଶକ୍ରଙ୍କ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଦ୍ଭୁତ, ଏମିତି ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ଦେଖିଛି, ମାମୁଁ।
ଅମର୍ଷେଣ ତୁ ସମ୍ପୂର୍ଣୋ ଦହ୍ଯମାନୋ ଦିଵାନିଶମ୍। ଶୁଚିଶୁକ୍ରାଗମେ କାଲେ ଶୁଷ୍ଯେ ତୋଯମିଵାଲ୍ପକମ୍
ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଦୁର୍ୟୋଧନ ଦିନ ରାତି ରାଗରେ ଜଳୁଛନ୍ତି, ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁରେ ଅଳ୍ପ ପାଣି ଯେପରି ଶୁଖିଯାଏ, ସେମିତି ସେ ମୁଝିଯାଉଛନ୍ତି।
ପଶ୍ଯ ସାତ୍ଵତମୁଖ୍ଯେନ ଶିଶୁପାଲୋ ନିପାତିତଃ। ନ ଚ ତତ୍ର ପୁମାନାସୀତ୍କଶ୍ଚିତ୍ତସ୍ଯ ପଦାନୁଗଃ
ଦେଖ, ସାତ୍ୱତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିଶୁପାଳ ବଧ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିବାକୁ କେହି ମଣିଷ ମିଳିଲେ ନାହିଁ।
ଦହ୍ଯମାନା ହି ରାଜାନଃ ପାଣ୍ଡଵୋତ୍ଥେନ ଵହ୍ନିନା। କ୍ଷାନ୍ତଵନ୍ତୋଽପରାଧଂ ତେ କୋ ହି ତତ୍କ୍ଷନ୍ତୁମର୍ହତି
ପାଣ୍ଡବମାନେ ଉତ୍ପ୍ରେରିତ କରିଥିବା ଅଗ୍ନିରେ ରାଜାମାନେ ଜଳିଯାଉଥିଲେ, ସେମାନେ ଅପମାନ ସହିଲେ— ଏମିତି କଷ୍ଟ କିଏ ସହିପାରିବ?
ଵାସୁଦେଵେନ ତତ୍କର୍ମ ଯଥାଽଯୁକ୍ତଂ ମହତ୍କୃତମ୍। ସିଦ୍ଧଂ ଚ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରାଣାଂ ପ୍ରତାପେନ ମହାତ୍ମନାମ୍
ଯେଉଁ କାମ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଚିତ ଥିଲା, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ କୃଷ୍ଣ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ଦ୍ୱାରା ସେହି କାମ ସଫଳ ହୋଇଗଲା।