ଅନୁପମବଲଵୀର୍ଯତେଜସୋ ଧୃତମନସଃ ପରିରକ୍ଷଣେଽମୃତସ୍ଯ। ଅସୁରପୁରଵିଦାରଣାଃ ସୁରା ଜ୍ଵଲନସମିଦ୍ଧଵପୁଃପ୍ରକାଶିନଃ
ଅପୂର୍ବ ଶକ୍ତି, ପରାକ୍ରମ ଓ ତେଜରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଅମୃତକୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଦୃଢ଼ ମନ ଧରି, ଦେବମାନେ—ଅସୁର ନଗର ଧ୍ୱଂସକାରୀ—ଅଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଦେହରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲେ।
ଇତି ସମରଵରଂ ସୁରାଃ ସ୍ଥିତାସ୍ତେ ପରିଘସହସ୍ରଶତୈଃ ସମାକୁଲମ୍। ଵିଗଲିତମିଵ ଚାମ୍ବରାନ୍ତରଂ ତପନମରୀଚିଵିକାଶିତଂ ବଭାସେ
ଏଭଳି ଦେବମାନେ ବଡ଼ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ଦଢ଼ି ହେଲେ, ଏଠାରେ ଶହେ ଶହେ ହଜାରେ ହଜାରେ ଲୋହର ଗଦା ରହିଥିଲା; ସେଠା ଦିନାକରର କିରଣରେ ଆଲୋକିତ ଆକାଶ ପରି ଚମକୁଥିଲା।
କୋଽପରାଧୋ ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ଯ କଃ ପ୍ରମାଦଶ୍ଚ ସୂତଜ। ତପସା ଵାଲଖିଲ୍ଯାନାଂ ସଂଭୂତୋ ଗରୁଡଃ କଥମ୍
ହେ ସୂତପୁତ୍ର, ମହେନ୍ଦ୍ରଙ୍କର କଣ ଅପରାଧ ଓ କଣ ଅବଧାନ ନଥିଲା? ବାଳଖିଲ୍ୟମାନଙ୍କର ତପସ୍ୟାରୁ ଗରୁଡ଼ କିପରି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ?
କଶ୍ଯପସ୍ଯ ଦ୍ଵିଜାତେଶ୍ଚ କଥଂ ଵୈ ପକ୍ଷିରାଟ୍ ସୁତଃ। ଅଧୃଷ୍ଟଃ ସର୍ଵଭୂତାନାମଵଧ୍ଯସ୍ଚାଭଵତ୍କଥମ୍
କଶ୍ୟପ ଓ ବିନତାଙ୍କର ପୁଅ, ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ରାଜା, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିପରି ଅଜୟ ଓ ଅବଧ୍ୟ ହେଲେ?
କଥଂ ଚ କାମଚାରୀ ସ କାମଵୀର୍ଯଶ୍ଚ ଖେଚରଃ। ଏତଦିଚ୍ଛାମ୍ଯହଂ ଶ୍ରୋତୁଂ ପୁରାଣେ ଯଦି ପଠ୍ଯତେ
ସେ କିପରି ଇଚ୍ଛାମତେ ଚଳିଥିବା, ଇଚ୍ଛାପୂରଣ କରୁଥିବା, ଆକାଶରେ ଉଡୁଥିବା ପ୍ରାଣୀ ହେଲେ? ଏହା ପୁରାଣରେ ଥିଲେ, ମୁଁ ସେଥିରେ ସବୁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ।
ଵିଷଯୋଽଯଂ ପୁରାଣସ୍ଯ ଯନ୍ମାଂ ତ୍ଵଂ ପରିପୃଚ୍ଛସି। ଶୃଣୁ ମେ ଵଦତଃ ସର୍ଵମେତତ୍ସଂକ୍ଷେପତୋଂ ଦ୍ଵିଜ
ତୁମେ ଯେଉଁ ପ୍ରସ୍ନ କରୁଛ, ଏହା ପୁରାଣର ବିଷୟ; ଏହା ସଂକ୍ଷେପରେ ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି, ଶୁଣ।
ଯଜତଃ ପୁତ୍ରକାମସ୍ଯ କଶ୍ଯପସ୍ଯ ପ୍ରଜାପତେଃ। ସାହାଯ୍ଯମୃଷଯୋ ଦେଵା ଗନ୍ଧର୍ଵାଶ୍ଚ ଦଦୁଃ କିଲ
ପୁଅ ପାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଥିବା ପ୍ରଜାପତି କଶ୍ୟପଙ୍କ ଯଜ୍ଞରେ ଋଷିମାନେ, ଦେବତାମାନେ ଓ ଗନ୍ଧର୍ବମାନେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
ତତ୍ରେଧ୍ମାନଯନେ ଶକ୍ରୋ ନିଯୁକ୍ତଃ କଶ୍ଯପେନ ହ। ମୁନଯୋ ଵାଲଖିଲ୍ଯାଶ୍ଚ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଦେଵତାଗଣାଃ
ସେଠାରେ କଶ୍ୟପ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ, ବାଳଖିଲ୍ୟ ମୁନିମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ସହିତ, ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ କାଠ ଆଣିବାକୁ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ ।
ଶକ୍ରସ୍ତୁ ଵୀର୍ଯସଦୃଶମିଧ୍ଯଭାରଂ ଗିରିପ୍ରଭମ୍। ସମୁଦ୍ଯମ୍ଯାନଯାମାସ ନାତିକୃଚ୍ଛ୍ରାଦିଵ ପ୍ରଭୁଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର ଏକ ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଯଜ୍ଞ କାଠ ଉଠାଇ, ସହଜରେ ଏହାକୁ ବହି ନେଲେ ।
ଅଥାପଶ୍ଯଦୃଷୀନ୍ହ୍ରସ୍ଵାନଙ୍ଗୁଷ୍ଠୋଦରଵର୍ଷ୍ମଣଃ। ପଲାଶଵର୍ତିକାମେକାଂ ଵହତଃ ସଂହତାନ୍ପଥି
ତାପରେ ସେ ଦେଖିଲେ, ଅଙ୍ଗୁଠି ପରି ଛୋଟ ଦେହ ଥିବା ଋଷିମାନେ ଏକ ପଳାଶ ଶାଖାକୁ ସମେତେ ବହି ନେଉଛନ୍ତି ।
ପ୍ରଲୀନାନ୍ସ୍ଵେଷ୍ଵିଵାଙ୍ଗେଷୁ ନିରାହାରାଂସ୍ତପୋଧନାନ୍। କ୍ଲିଶ୍ଯମାନାନ୍ମନ୍ଦବଲାନ୍ଗୋଷ୍ପଦେ ସଂପ୍ଲୁତୋଦକେ
ଅତି ଦୁର୍ବଳ ଓ ତପସ୍ୟାରେ ଦେହ ଶୁଖିଯାଇଥିବା, ଭୋକରେ କ୍ଲାନ୍ତ, ନିଜ ଅଙ୍ଗକୁ ଭିତରକୁ ଟାଣି ନେଇଥିବା ସେମାନେ ଗାଈର ଖୁର ଚିହ୍ନରେ ଜମା ଜଳରେ ଦୁଃଖରେ ପଡ଼ିଥିଲେ ।
ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ଵିସ୍ମଯାଵିଷ୍ଟୋ ଵୀର୍ଯୋନ୍ମତ୍ତଃ ପୁରନ୍ଦରଃ। ଅପହାସ୍ଯାଭ୍ଯଗାଚ୍ଛୀଘ୍ରଂ ଲମ୍ବଯିତ୍ଵାଽଵମନ୍ଯ ଚ
ଶକ୍ତିର ଗର୍ବରେ ମତ୍ତ ହୋଇଥିବା ପୁରନ୍ଦର, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେମାନେକୁ ହସିଲେ, ଉପହାସ କଲେ ଓ ତୁରନ୍ତ ଆଗକୁ ଚାଲିଗଲେ ।
ତେଽଥ ରୋଷସମାଵିଷ୍ଟାଃ ସୁଭୃଶଂ ଜାତମନ୍ଯଵଃ। ଆରେଭିରେ ମହତ୍କର୍ମ ତଦା ଶକ୍ରଭଯଂକରମ୍
ତାପରେ ସେ ମୁନିମାନେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଏକ ଭୟଜନକ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଯାହା ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୟ ଦେଇଥିଲା ।
ଜୁହୁଵୁସ୍ତେ ସୁତପସୋ ଵିଧିଵଜ୍ଜାତଵେଦସମ୍। ମନ୍ତ୍ରୈରୁଚ୍ଚାଵଚୈର୍ଵିପ୍ରା ଯେନ କାମେନ ତଚ୍ଛୃଣୁ
ସେ ତପସ୍ଵୀମାନେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଅଗ୍ନିକୁ ହବି ଦେଲେ, ଉଚ୍ଚ ଓ ନିମ୍ନ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିଲେ—କେଉଁ ଇଚ୍ଛାରେ ଏହି କରିଥିଲେ, ସେଥିରେ କାନ ଦେଖ ।
କାମଵୀର୍ଯଃ କାମଗମୋ ଦେଵରାଜଭଯପ୍ରଦଃ। ଇନ୍ଦ୍ରୋଽନ୍ଯଃ ସର୍ଵଦେଵାନାଂ ଭଵେଦିତି ଯତଵ୍ରତାଃ
ଆମ ତପସ୍ୟାରେ ଏମିତି ଜଣେ ଇନ୍ଦ୍ର ଜନ୍ମ ନେଉନ୍ତୁ, ଯିଏ ଇଚ୍ଛା, ଶକ୍ତି ଓ ଚଳନରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିବେ ।
ଇନ୍ଦ୍ରାଚ୍ଛତଗୁଣଃ ଶୌର୍ଯେ ଵୀର୍ଯେ ଚୈଵ ମନୋଜଵଃ। ତପସୋ ନଃ ଫଲେନାଦ୍ଯ ଦାରୁଣଃ ସଂଭଵିତ୍ଵିତି
ଆମ ତପସ୍ୟାର ଫଳରେ ଏମିତି ଜଣେ ଜନ୍ମ ନେଉନ୍ତୁ, ଯିଏ ଶୌର୍ୟ, ଶକ୍ତି ଓ ତ୍ୱରାରେ ଇନ୍ଦ୍ରଠାରୁ ଶତଗୁଣ ଅଧିକ ଓ ଭୟଙ୍କର ହେବେ ।
ତଦ୍ବୁଦ୍ଧ୍ଵା ଭୃଶସଂତପ୍ତୋ ଦେଵରାଜଃ ଶତକ୍ରତୁଃ। ଜଗାମ ଶରଣଂ ତତ୍ର କଶ୍ଯପଂ ସଂଶିତଵ୍ରତମ୍
ଏହି କଥା ଜାଣି, ଶତଯଜ୍ଞ ଇନ୍ଦ୍ର ଭୟରେ ଅତି ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ ଓ ଦୃଢ଼ ବ୍ରତ ଧାରଣ କରୁଥିବା କଶ୍ୟପଙ୍କ ନିକଟକୁ ଶରଣ ନେଲେ ।
ତଚ୍ଛ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵରାଜସ୍ଯ କଶ୍ଯପୋଽଥ ପ୍ରଜାପତିଃ। ଵାଲଖିଲ୍ଯାନୁପାଗମ୍ଯ କର୍ମସିଦ୍ଧିମପୃଚ୍ଛତ
ଦେବତାମାନେର ରାଜାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରଜାପତି କଶ୍ୟପ ବାଳଖିଲ୍ୟମାନେଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳତା ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ ।
କେନ କାମେନ ଚାରବ୍ଧଂ ଭଵଦ୍ଭିର୍ହୋମକର୍ମ ଚ। ଯାଥାତଥ୍ଯେନ ମେ ବ୍ରୂତ ଶ୍ରୋତୁଂ କୌତୂହଲଂ ହି ମେ
କେଉଁ ଇଚ୍ଛାରେ ଆପଣମାନେ ଏହି ହୋମ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କଲେ? ମୋତେ ସଠିକ୍ ଭାବରେ କହନ୍ତୁ, କାରଣ ମୁଁ ଏହା ଜାଣିବାକୁ ଉତ୍ସୁକ ।
ଅଵଜ୍ଞାତାଃ ସୁରେନ୍ଦ୍ରେଣ ମୂଢେନାକୃତବୁଦ୍ଧିନା। ଐଶ୍ଵର୍ଯମଦମତ୍ତେନ ସଦାଚାରାନ୍ନିରସ୍ଯତା
ଦେବତାମାନେର ରାଜା ଇନ୍ଦ୍ର, ଅହଂକାରରେ ଅନ୍ଧ ଓ ଅବିବେକୀ ହୋଇ, ଭଦ୍ର ଆଚରଣକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଆମକୁ ଉପେକ୍ଷା କରିଥିଲେ ।
ତଦ୍ଵିଘାତାର୍ଥମାରମ୍ଭୋ ଵିଧିଵତ୍ତସ୍ଯ କଶ୍ଯପ
ସେଠିପାଇଁ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ବାଧା ଦେବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଛି, କଶ୍ୟପ ।
ଏଵମସ୍ତ୍ଵିତି ତଂ ଚାପି ପ୍ରତ୍ଯୂଚୁଃ ସତ୍ଯଵାଦିନଃ। ତାନ୍କଶ୍ଯପ ଉଵାଚେଦଂ ସାନ୍ତ୍ଵପୂର୍ଵଂ ପ୍ରଜାପତିଃ
ଏହିପରି ଥିଉ, ବୋଲି ସେମାନେ ସତ୍ୟ କଥା କହିଲେ; ତାପରେ ପ୍ରଜାପତି କଶ୍ୟପ ସେମାନେଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ କହିଲେ ।
ଅଯମିନ୍ଦ୍ରସ୍ତ୍ରିଭୁଵନେ ନିଯୋଗାଦ୍ବ୍ରହ୍ମଣଃ କୃତଃ। ଇନ୍ଦ୍ରାର୍ଥେ ଚ ଭଵନ୍ତୋଽପି ଯତ୍ନଵନ୍ତସ୍ତପୋଧନାଃ
ଏହି ଇନ୍ଦ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଦେଶରେ ତିନି ଲୋକର ଅଧିପତି ହୋଇଛନ୍ତି; ଏବଂ ଆପଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରିଥିଲେ ।
ନ ମିଥ୍ଯା ବ୍ରହ୍ମଣୋ ଵାକ୍ଯଂ କର୍ତୁମର୍ହଥ ସତ୍ତମାଃ। ଭଵତାଂ ହି ନ ମିଥ୍ଯାଽଯଂ ସଂକଲ୍ପୋ ଵୈ ଚିକୀର୍ଷିତଃ
ହେ ଉତ୍ତମମାନେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥାକୁ ଅମାନ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଆପଣମାନେଙ୍କ ନିଶ୍ଚୟ ମଧ୍ୟ କେବେ ମିଥ୍ୟା ହୁଏନାହିଁ ।
ଭଵତ୍ଵେଷ ପତତ୍ରୀଣାମିନ୍ଦ୍ରୋଽତିବଲସତ୍ତ୍ଵଵାନ୍। ପ୍ରସାଦଃ କ୍ରିଯତାମସ୍ଯ ଦେଵରାଜସ୍ଯ ଯାଚତଃ
ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହିଯିଏ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ର ହେଉ। ଦେବତାମାନଙ୍କ ରାଜା ଯେଉଁଠି ଏହି ଦୟା ଚାହିଁଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଏହି ଦୟା ଦିଅ।
ଏଵମୁକ୍ତାଃ କଶ୍ଯପେନ ଵାଲଖିଲ୍ଯାସ୍ତପୋଧନାଃ। ପ୍ରତ୍ଯୂଚୁରଭିସଂପୂଜ୍ଯ ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ପ୍ରଜାପତିମ୍
ଏପରି କହିବା ପରେ, କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ବହୁତ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ତପସ୍ଵୀ ଭାଲଖିଲ୍ୟମାନେ ସେ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରାର୍ଥୋଽଯଂ ସମାରମ୍ଭଃ ସର୍ଵେଷାଂ ନଃ ପ୍ରଜାପତେ। ଅପତ୍ଯାର୍ଥଂ ସମାରମ୍ଭୋ ଭଵତଶ୍ଚାଯମୀପ୍ସିତଃ
ହେ ପ୍ରଜାପତି, ଆମେ ଯେଉଁ କାମ କରୁଛୁ, ସେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଲାଗି; ଆପଣଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଯାହା, ସେ ତ ଆପଣଙ୍କ ସନ୍ତାନ ପାଇଁ।
ତଦିଦଂ ସଫଲଂ କର୍ମ ତ୍ଵଯୈଵ ପ୍ରତିଗୃହ୍ଯତାମ୍। ତଥା ଚୈଵଂ ଵିଧତ୍ସ୍ଵାତ୍ର ଯଥା ଶ୍ରେଯୋଽନୁପଶ୍ଯସି
ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଆପଣ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଏହା ସଫଳ ହେବ। ଏଠି ଯେପରି ଭଲ ଦେଖିବେ, ସେପରି କରନ୍ତୁ।
ଏତସ୍ମିନ୍ନେଵ କାଲେ ତୁ ଦେଵୀ ଦାକ୍ଷାଯଣୀ ଶୁଭା। ଵିନତା ନାମ କଲ୍ଯାଣୀ ପୁତ୍ରକାମା ଯଶସ୍ଵିନୀ
ସେଇ ସମୟରେ ଦକ୍ଷଙ୍କ ଝିଅ ଶୁଭା ଓ ନାମୀ ବିନତା, ଯିଏ ଖ୍ୟାତିଶାଳୀ ଓ ଭଲ, ସେ ସନ୍ତାନ ଚାହିଲେ।
ତପସ୍ତପ୍ତ୍ଵା ଵ୍ରତପରା ସ୍ନାତା ପୁଂସଵନେ ଶୁଚିଃ। ଉପଚକ୍ରାମ ଭର୍ତାରଂ ତାମୁଵାଚାଥ କଶ୍ଯପଃ
ସେ ଉପବାସ ଓ ବ୍ରତ କରି, ପୁଂସବନ ସ୍ନାନ କରି ଶୁଧ୍ଧ ହେଇ, ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ। ତାପରେ କଶ୍ୟପ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ।