ଚନ୍ଦ୍ରାଦିତ୍ଯୌ ଗ୍ରହାଶ୍ଚୈଵ ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଚ ଭାରତ। ଵାଯୁରଗ୍ନିସ୍ତଥା ଚାପଃ ପୃଥିଵୀ ଚ ଜନାର୍ଦନାତ୍
ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଗ୍ରହ, ନକ୍ଷତ୍ର, ହେ ଭାରତ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ପାଣି ଓ ପୃଥିବୀ—ଏସବୁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ଯସ୍ଯ ଦେଶସ୍ଯ ହାନିଂ ଵା ଵୃଦ୍ଧିଂ ଵା କର୍ତୁମିଚ୍ଛତି। ତସ୍ମିନ୍ଦେଶେ ନିମିତ୍ତାନି ତାନି ତାନି କରୋତ୍ଯଯମ୍
ଯେଉଁ ଦେଶର ହାନି କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ସେ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେଠି ସେ ଏହି ନିମିତ୍ତଗୁଡ଼ିକ ଦେଖାଇଦିଅନ୍ତି।
ସୋସୌ ଚେଦିପତେସ୍ତାତ ଵିନାଶଂ ସମୁପସ୍ଥିତମ୍। ନିଵେଦଯତି ଗୋଵିନ୍ଦଃ ସ୍ଵୈରୁପାଯୈର୍ନ ସଂଶଯଃ
ଯେତେବେଳେ ଚେଦିରାଜଙ୍କ ନାଶ ନିକଟରେ ଆସେ, ଗୋବିନ୍ଦ ନିଜ ଉପାୟରେ ଏହାକୁ ସୂଚନା କରନ୍ତି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଇଯଂ ପ୍ରଚଲିତା ଭୂମିରଶିଵା ଵାନ୍ତି ମାରୁତାଃ। ରାହୁଶ୍ଚାପ୍ଯପତତ୍ସୋମମପର୍ଵଣି ଵିଶାମ୍ପତେ
ଏହି ଭୂମି ହଲୁଚିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛି, ଅଶୁଭ ପବନ ବହୁଛି, ରାହୁ ଅଶୁଭ ତିଥିରେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଆଘାତ କରିଛି, ହେ ରାଜା।
ସନିର୍ଘାତାଃ ପତନ୍ତ୍ଯୁଲ୍କାସ୍ତମଃ ସଞ୍ଜାଯତେ ଭୃଶମ୍। ଚେଦିରାଜଵିନାଶାଯ ହରିରେଷ ଵିଜୃମ୍ଭତେ
ଗର୍ଜନ ସହିତ ଉଲ୍କାପିଣ୍ଡ ପଡ଼ୁଛି, ଘନ ଅନ୍ଧାର ଛାଇଯାଉଛି; ଚେଦିରାଜଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ହରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଦେଵର୍ଷିର୍ନାରଦୋ ଵିରରାମ ହ। ତାଭ୍ଯାଂ ପୁରୁଷସିଂହାଭ୍ଯାଂ ତସ୍ମିନ୍ଯୁଦ୍ଧ ଉପସ୍ଥିତେ
ଏପରି କହି ଦେବୃଷି ନାରଦ ଶାନ୍ତ ହେଲେ; ସେଇ ସମୟରେ ସେଇ ଦୁଇ ନରସିଂହ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିଲେ।
ଦଦୃଶୁର୍ଭୂମିପାଲାସ୍ତେ ଘୋରାନୌତ୍ପାତିକାନ୍ବହୂନ୍।। ତତ୍ର ଵୈ ଦୃଶ୍ଯମାନାନାଂ ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ଭାରତ
ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖିଲେ ସେଇ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ, ହେ ଭାରତ।
ଅଶ୍ରୂଯନ୍ତ ତଦା ରାଜଞ୍ଛିଵାନାମଶିଵା ରଵାଃ।। ରରାସ ଚ ମହୀ କୃତ୍ସ୍ନା ସଵୃକ୍ଷଵନପର୍ଵତା
ସେ ସମୟରେ, ହେ ରାଜା, ଅଶୁଭ ଶିଆଳ ଚିତ୍କାର ଶୁଣାଗଲା, ଏବଂ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ତାହାର ଅରଣ୍ୟ, ଉଦ୍ୟାନ ଓ ପାହାଡ଼ ସହିତ କମ୍ପିତ ହେଲା।
ଅପର୍ଵଣି ଚ ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ମୂର୍ଯଂ ସ୍ଵର୍ଭାନୁରଗ୍ରସତ୍।। ଧ୍ଵଜାଗ୍ରେ ଚେଦିରାଜସ୍ଯ ସର୍ଵରତ୍ନପରିଷ୍କୃତେ
ଅମାବାସ୍ୟା ନଥିବା ବେଳେ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଗ୍ରସିଲା ସ୍ୱର୍ଭାନୁ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଶୋଭିତ ଚେଦିରାଜଙ୍କ ଧ୍ୱଜ ଉପରେ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚୁଞ୍ଚ ବିଶିଷ୍ଟ ଗୃଧ୍ର ଆକାଶରୁ ପଡ଼ିଲା।
ଅପତତ୍ଖାଚ୍ଚ୍ଯୁତୋ ଗୃଧ୍ରସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣତୁଣ୍ଡଃ ପରନ୍ତପ।। ଆରଣ୍ଯୈଃ ସହସା ହୃଷ୍ଟା ଗ୍ରାମ୍ଯାଶ୍ଚ ମୃଗପକ୍ଷିଣଃ
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚୁଞ୍ଚ ବିଶିଷ୍ଟ ଗୃଧ୍ରଟି ଆକାଶରୁ ଚେଦିରାଜଙ୍କ ଧ୍ୱଜ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା; ଏବଂ ଅରଣ୍ୟ ଓ ଗୃହପାଳିତ ସମସ୍ତ ପଶୁପକ୍ଷୀ ହଠାତ୍ ଭୟଭୀତ ହେଇଯାଇଲେ।
ଚୁକ୍ରୁଶୁର୍ଭୈରଵଂ ତତ୍ର ତସ୍ମିନ୍ଯୁଦ୍ଧ ଉପସ୍ଥିତେ।। ଏଵମାଦିନି ଘୋରାଣି ଭୌମାନି ଚ ସ୍ଵଗାନି ଚ
ଯୁଦ୍ଧ ଆସୁଥିବା ସମୟରେ ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ପଶୁପକ୍ଷୀ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଚିତ୍କାର କରିଲେ; ଏପରି ଭୟଙ୍କର ଭୂମିକ ଓ ଦିବ୍ୟ ଅପଶକୁନ ଦେଖାଦେଲା।
ଔତ୍ପାତିକାନ୍ଯଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧେ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ଵନି
ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ୱୀ କୃଷ୍ଣ କ୍ରୋଧିତ ହେବା ସମୟରେ ଏପରି ଅପଶକୁନ ଦେଖାଗଲା।
ତତୋ ଵିଷ୍ଫାରଯନ୍ରାଜା ମହଚ୍ଚୈଦିପତିର୍ଧନୁଃ। ଅଭିଯାସ୍ଯନ୍ହୃଷୀକେଶମୁଵାଚ ମଧୁସୂଦନମ୍
ତାପରେ ଚେଦିର ମହାପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ୍ୟ ଟାଣି, ହୃଷୀକେଶଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଏକସ୍ତ୍ଵମସି ମେ ଶତ୍ରୁସ୍ତତ୍ତ୍ଵାଂ ହତ୍ଵାଽଦ୍ଯ ମାଧଵ। ତତଃ ସାଗରପର୍ଯନ୍ତାଂ ପାଲଯିଷ୍ଯାମି ମେଦିନୀମ୍
ତୁମେ ମୋର ଏକମାତ୍ର ଶତ୍ରୁ; ଆଜି ତୁମକୁ ହତ୍ୟା କରି, ମୁଁ ସମୁଦ୍ର ସୀମାବଦ୍ଧ ପୃଥିବୀକୁ ଶାସନ କରିବି, ମାଧବ।
ଦ୍ଵୈରଥଂ କାଙ୍କ୍ଷିତଂ ଯଦ୍ଵୈ ତଦିଦଂ ପର୍ଯୁପସ୍ଥିତମ୍। ଚିରସ୍ଯ ଵତ ମେ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଵାସୁଦେଵ ସହ ତ୍ଵଯା। ଅଦ୍ଯ ତ୍ଵାଂ ନିହନିଷ୍ଯାମି ଭୀଷ୍ମଂ ଚ ସହ ପାଣ୍ଡଵୈଃ
ଏହି ଦୀର୍ଘଦିନର ଆକାଂକ୍ଷିତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଆଜି ଘଟିଛି; ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ମୁଁ ଆଜି ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଛି, ବାସୁଦେବ। ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହିତ ହତ୍ୟା କରିଦେବି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ତଂ ବାଣୈର୍ନିଶିତୈରତ୍ତତେଜନୈଃ। ଵିଵ୍ଯାଧ ଯୁଧି ତୀକ୍ଷ୍ଣାଗ୍ରୈଶ୍ଚେଦିରାଡ୍ଯପୁଙ୍ଗଵମ୍?
ଏପରି କହି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଚେଦିରାଜ, ବୀରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ସୁସଜ୍ଜିତ ବାଣରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
କଙ୍କପତ୍ରଚ୍ଛଦା ବାଣାଶ୍ଚେଦିରାଜଧନୁଶ୍ଚ୍ଯୁତାଃ। ଵିଵିଶୁସ୍ତେ ତଦା କୃଷ୍ଣଂ ଭୁଜଙ୍ଗା ଇଵ ପର୍ଵତମ୍?
ଚେଦିରାଜଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟରୁ ମୟୂରପିଛ ସଜ୍ଜିତ ବାଣଗୁଡ଼ିକ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶରୀରକୁ ପାହାଡ଼କୁ ସାପ ଯେମିତି ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେପରି ପ୍ରବେଶ କଲା।
ନାଦଦାନସ୍ଯ ଚୈଦ୍ଯସ୍ଯ ଶରାନତ୍ଯସ୍ଯତୋପି ଵା। ଦଧୃଶୁର୍ଵିଵରଂ କେଚିଦ୍ଗତିଂ ଵାଯୋରିଵାମ୍ବରେ?
ଚେଦିରାଜ ଅବିରତ ବାଣ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କେହି ମଧ୍ୟ ତାହାରେ କୌଣସି ଖାଲି ସ୍ଥାନ କିମ୍ବା ରାସ୍ତା ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଆକାଶରେ ବାତାସର ଗତି ଦେଖିହେବ ନାହିଁ।
ଚେଦିରାଜମହାମେଧଃ ଶରଜାଲାମ୍ବୁମାଂସ୍ତଦା। ଅଭ୍ଯଵର୍ଷଦ୍ଧୃଷୀକେଶଂ ପଯୋଦ ଇଵ ପର୍ଵତମ୍?
ତାପରେ ଚେଦିରାଜ ଏକ ମେଘ ଯେପରି ପାହାଡ଼ ଉପରେ ବର୍ଷା କରେ, ସେପରି ହୃଷୀକେଶଙ୍କ ଉପରେ ଶରର ଝଡ଼ ବର୍ଷାଇଲେ।
ତତଃ ଶାର୍ଙ୍ଗମମିତ୍ରଘ୍ନଃ କୃତ୍ଵା ସଶରମଚ୍ଯୁତଃ। ଆବଭାଷେ ମହବାହୁଃ ସୁନୀଥଂ ପରଵୀରହା
ତାପରେ ଅଚ୍ୟୁତ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ନାଶକ, ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁଷ୍ୟକୁ ବାଣ ଲଗାଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ପରଶତ୍ରୁଘାତୀ ସୁନୀଥଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅଯଂ ତ୍ଵଂ ଭାମକସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣଶ୍ଚେଦିରାଜ ମହାଶରଃ। ଭେତ୍ତୁମର୍ହତି ଵେଗେନ ମହାଶନିରିଵାଚଲମ୍
ହେ ଚେଦିରାଜ, ତୁମେ ଭୟଙ୍କର ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ, ବଡ଼ ବାଣ ଧାରଣ କରିଛ; ତୁମେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଯେପରି ପାହାଡ଼କୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଇଥାଏ, ସେପରି ତୁମେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଭଙ୍ଗ କରିପାରିବ।
ଏଵଂ ବ୍ରୁଵତି ଗୋଵିନ୍ଦେ ତତଶ୍ଚେଦିପତିଃ ପୁନଃ। ମୁମୋଚ ନିଶିତାନନ୍ଯାନ୍କୃଷ୍ଣଂ ପ୍ରତି ଶରାନ୍ବହୂନ୍
ଗୋବିନ୍ଦ ଏପରି କହିଲେ ପରେ, ଚେଦିରାଜ ପୁନିଥରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଗୁଡ଼ିକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ।
ଅଥ ବାଣାର୍ଦିତଃ କୃଷ୍ଣଃ ଶାର୍ଙ୍ଗମାଯମ୍ଯ ଦୀପ୍ତିମାନ୍। ମୋଚ ନିଶିତାନ୍ବାଣାଞ୍ଛତଶୋଥ ସହସ୍ରଶଃ
ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ବାଣରେ ବିଦ୍ଧ ହୋଇ, ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁଷ୍ୟ ଟାଣି, ଶତଶଃ ଓ ସହସ୍ରଶଃ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ।
ତାଞ୍ଛରାଂସ୍ତୁ ସ ଚିଚ୍ଛେଦ ଶରଵର୍ଷୈସ୍ତୁ ଚେଦିରାଟ୍। ଷଡ୍ଭିଶ୍ଚାନ୍ଯୈର୍ଜଘାନାଶୁ କେଶଵଂ ଚେଦିପୁଙ୍ଗଵଃ
ଚେଦିରାଜ ତାହା ସ୍ୱଂ ବାଣର ବର୍ଷାରେ କଟିଦେଲେ, ଏବଂ ଅତି ତ୍ୱରିତ ଭାବେ ଅନ୍ୟ ଛଅଟି ବାଣରେ କେଶବଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
ତତୋଽସ୍ରଂ ସହସା କୃଷ୍ଣଃ ପ୍ରମୁମୋଚ ଜଗଦ୍ଗୁରୁଃ। ଅସ୍ତ୍ରେଣ ତନ୍ମହାବାହୁର୍ଵାରଯାମାସ ଚେଦିରାଟ୍
ତାପରେ ଜଗତର ଗୁରୁ କୃଷ୍ଣ ତୁରନ୍ତ ଏକ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ; ସେଇ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ କୃଷ୍ଣ ଚେଦିରାଜାଙ୍କୁ ରୋକିଦେଲେ।
ତତଃ ଶତସହସ୍ରେଣ ଶରାଣାଂ ନତପର୍ଵଣାମ୍। ସର୍ଵତଃ ସମଵାକୀର୍ଯ ଶୌରିଂ ଦାମୋଦରଂ ତଦା
ତାପରେ ଶତ ହଜାର ଟିଏ ବାଙ୍କିଆ ଟିପ୍ ପିଲା ତୀର ଦ୍ୱାରା ସେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ଶୌରି ଦାମୋଦରଙ୍କୁ ଢାକିଦେଲେ।
ନନାଦ ବଲଵାନ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ଶିଶୁପାଲଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ଇଦଂ ଚୋଵାଚ ସଂରବ୍ଧଃ କେଶଵଂ ପରଵୀରହା
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରତାପୀ ଶିଶୁପାଳ କ୍ରୋଧରେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଡାକିଲେ; ଏବଂ ରାଗରେ ଭରି ଶତ୍ରୁ ନାଶକ କେଶବଙ୍କୁ ଏହି ଶବ୍ଦ କହିଲେ।
ଅଦ୍ଯାଙ୍ଗଂ ମାମକା ବାଣା ଭେତ୍ସ୍ଯନ୍ତି ତଵ ସଂଯୁଗେ। ହତ୍ଵା ତ୍ଵାଂ ସମୁତାମାତ୍ଯଂ ପାଣ୍ଡଵାଂଶ୍ଚ ତରସ୍ଵିନଃ
ଆଜି ଯୁଦ୍ଧରେ ମୋର ତୀର ତୁମ ଦେହକୁ ଭେଦିଦେବ; ତୁମକୁ ମାରିଦେଇ, ପରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପାଣ୍ଡବମାନେଠାରୁ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ମୁକ୍ତି ଦେଇଦେବି।
ଅନୃଣ୍ଯମଦ୍ଯଯ ଯାସ୍ଯାମି ଜରାସନ୍ଧସ୍ଯ ଧୀମତଃ। କଂସସ୍ଯ କେଶିନଶ୍ଚୈଵ ନରକସ୍ଯ ତଥୈଵ ହ
ଆଜି ମୁଁ ବୁଦ୍ଧିମାନ୍ ଜରାସନ୍ଧ, କଂସ, କେଶୀ ଓ ନରକଙ୍କ ପ୍ରତି ମୋର ଋଣ ଶେଷ କରି ଚାଲିଯିବି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା କ୍ରୋଧତାମ୍ରାକ୍ଷଃ ଶିଶୁପାଲୋ ଜନାର୍ଦନମ୍। ଅଦୃଶ୍ଯଂ ଶରଵର୍ଷେଣ ସର୍ଵତଃ ସ ଚକାର ହ
ଏଭଳି କହି, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକୁ ହୋଇଥିବା ଶିଶୁପାଳ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ତୀର ବର୍ଷା କରି ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଅଦୃଶ୍ୟ କରିଦେଲେ।