ଅର୍ଚାଯା ବାହୁଭଙ୍ଗେନ ଗୃହସ୍ଥାନାଂ ଭଯଂ ଭଵେତ୍। ଭଗ୍ନେ ପ୍ରହରଣେ ଵିଦ୍ଯାତ୍ସେନାପତିଵିନାଶନମ୍
ଦେବମୂର୍ତ୍ତିର ବାହୁ ଭାଙ୍ଗିଗଲେ ଗୃହସ୍ଥମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟ ହୁଏ; ଅସ୍ତ୍ର ଭାଙ୍ଗିଗଲେ ସେନାପତିର ନାଶ ହେବାକୁ ଜଣାଯିବ।
ଆଗନ୍ତୁକା ତୁ ପ୍ରତିମା ସ୍ଥାନଂ ଯତ୍ର ନ ଵିନ୍ଦତି। ଜଭ୍ଯନ୍ତରେଣ ଷଣ୍ମାସାଦ୍ରାଜା ତ୍ଯଜତି ତତ୍ପୁରମ୍
ଯଦି ନୂତନ ଆସିଥିବା ମୂର୍ତ୍ତି ତାହାର ନିଜ ସ୍ଥାନ ନାପାଏ, ତେବେ ଛଅ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ରାଜା ସେଇ ସହର ଛାଡ଼ିଯିବେ।
ପ୍ରଦୀର୍ଯତେ ମହୀ ଯତ୍ର ଵିନଦତ୍ଯପି ପାତ୍ଯତେ। ମ୍ରିଯତେ ତତ୍ର ରାଜା ଚ ତତ୍ର ରାଷ୍ଟ୍ରଂ ଵିନଶ୍ଯତି
ଯେଉଁଠି ଭୂମି ଫାଟିଯାଏ, ଗର୍ଜନ କରେ କିମ୍ବା ଭାଙ୍ଗିପଡ଼େ, ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, ସେଠି ରାଜା ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ନଶ୍ଟ ହୁଏ।
ଏଣୀପଦାନ୍ଵା ସର୍ପାନ୍ଵା ଡୁଣ୍ଡୁଭାନଥ ଦୀପ୍ଯକାନ୍। ମଣ୍ଡୂକୋ ଗ୍ରସତେ ଯତ୍ର ତତ୍ର ରାଜା ଵିନଶ୍ଯତି
ଯେଉଁଠି ବେଙ୍ଗ ହରିଣର ପଦଚିହ୍ନ, ସାପ, ଡ଼ୁଣ୍ଡୁଭି ପୋକ କିମ୍ବା ଆଗଁ ଜଳୁଥିବା ପୋକମାନେ ଖାଇଯାଏ, ସେଠି ରାଜା ନଶ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି।
ଅଭିନ୍ନଂ ଵାପ୍ଯପକ୍ଵଂ ଵା ଯତ୍ରାନ୍ନମୁପଚୀଯତେ। ଜୀର୍ଯନ୍ତେ ଵା ମ୍ରିଯନ୍ତେ ଵା ତଦନ୍ନଂ ନୋପଭୁଞ୍ଜତେ
ଯେଉଁଠି ଅଭିନ୍ନ କିମ୍ବା ଅପକ୍ୱ ଖାଦ୍ୟ ସଞ୍ଚୟ ହୁଏ, କିମ୍ବା ସେଉଁଠି ଖାଦ୍ୟ ପଚିଯାଏ କିମ୍ବା ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ, ସେଉଁଠି ସେଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଉଦପାନେ ଚ ଯତ୍ରାପୋ ଵିଵର୍ଧନ୍ତେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର। ସ୍ଥାଵରେଷୁ ପ୍ରଵର୍ତନ୍ତେ ନିର୍ଗଚ୍ଛେନ୍ନ ପୁନସ୍ତତଃ
ଯେଉଁଠି କୁଆଁରେ ପାଣି ବଢ଼ିଯାଏ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଏବଂ ଅଚଳ ବସ୍ତୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ, ସେଠାରୁ ଚାଲିଯିବା ଉଚିତ, ପୁଣି ଫେରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଅପାଦଂ ଵା ତ୍ରିପାଦଂ ଵା ଦ୍ଵିଶୀର୍ଷଂ ଵା ଚତୁର୍ଭୁଜମ୍। ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଯତ୍ର ପ୍ରସୂଯନ୍ତେ ବ୍ରୂଯାତ୍ତତ୍ର ପରାଭଵମ୍
ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଜଣେ ଜନନୀ ଅପାଦ, ତିନି ପାଏଁ, ଦୁଇ ମୁଣ୍ଡ କିମ୍ବା ଚାରି ହାତ ଥିବା ଶିଶୁକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥାନ୍ତି, ସେଠି ଅପମାନ ହେବାକୁ ଘୋଷଣା କରିବା ଉଚିତ।
ଅଜୈଡକାଃ ସ୍ତ୍ରିଯୋ ଗାଵୋ ଯେ ଚାନ୍ଯେ ଚ ଵିଯୋନଯଃ। ଵିକୃତାନି ପ୍ରଜାଯନ୍ତେ ତତ୍ର ତତ୍ର ପରାଭଵଃ
ଯେଉଁଠି ଅସ୍ଥିର ନାରୀ, ଗାଈ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ପଶୁମାନେ ବିକୃତ ଭାବରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥାନ୍ତି, ସେଠି ସେଠି ଅପମାନ ହୁଏ।
ନଦୀ ଯତ୍ର ପ୍ରତିସ୍ରୋତା ଆଵହେତ୍କଲୁଷୋଦକମ୍। ଦିଶଶ୍ଚ ନ ପ୍ରକାଶନ୍ତେ ତତ୍ପରାଭଵଲକ୍ଷଣମ୍
ଯେଉଁଠି ନଦୀ ବିପରୀତ ଧାରାରେ ବହେ ଏବଂ ଅଶୁଦ୍ଧ ପାଣି ଆଣେ, ଦିଗଗୁଡ଼ିକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନୁହେଁ, ସେଠି ଅପମାନର ଚିହ୍ନ ଅଟୁଟ।
ଏତାନି ଚ ନିମିତ୍ତାନି ଯାନି ଚାନ୍ଯାନି ଭାରତ। କେଶଵାଦେଵ ଜାଯନ୍ତେ ଭୌମାନି ଚ ଖଗାନି ଚ
ଏହି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନିମିତ୍ତଗୁଡ଼ିକ, ହେ ଭାରତ, କେଶବଙ୍କ ଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ପୃଥିବୀ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ।
ଚନ୍ଦ୍ରାଦିତ୍ଯୌ ଗ୍ରହାଶ୍ଚୈଵ ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଚ ଭାରତ। ଵାଯୁରଗ୍ନିସ୍ତଥା ଚାପଃ ପୃଥିଵୀ ଚ ଜନାର୍ଦନାତ୍
ଚନ୍ଦ୍ର, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଗ୍ରହ, ନକ୍ଷତ୍ର, ହେ ଭାରତ, ବାୟୁ, ଅଗ୍ନି, ପାଣି ଓ ପୃଥିବୀ—ଏସବୁ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ।
ଯସ୍ଯ ଦେଶସ୍ଯ ହାନିଂ ଵା ଵୃଦ୍ଧିଂ ଵା କର୍ତୁମିଚ୍ଛତି। ତସ୍ମିନ୍ଦେଶେ ନିମିତ୍ତାନି ତାନି ତାନି କରୋତ୍ଯଯମ୍
ଯେଉଁ ଦେଶର ହାନି କିମ୍ବା ବୃଦ୍ଧି କରିବାକୁ ସେ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ସେଠି ସେ ଏହି ନିମିତ୍ତଗୁଡ଼ିକ ଦେଖାଇଦିଅନ୍ତି।
ସୋସୌ ଚେଦିପତେସ୍ତାତ ଵିନାଶଂ ସମୁପସ୍ଥିତମ୍। ନିଵେଦଯତି ଗୋଵିନ୍ଦଃ ସ୍ଵୈରୁପାଯୈର୍ନ ସଂଶଯଃ
ଯେତେବେଳେ ଚେଦିରାଜଙ୍କ ନାଶ ନିକଟରେ ଆସେ, ଗୋବିନ୍ଦ ନିଜ ଉପାୟରେ ଏହାକୁ ସୂଚନା କରନ୍ତି, ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ।
ଇଯଂ ପ୍ରଚଲିତା ଭୂମିରଶିଵା ଵାନ୍ତି ମାରୁତାଃ। ରାହୁଶ୍ଚାପ୍ଯପତତ୍ସୋମମପର୍ଵଣି ଵିଶାମ୍ପତେ
ଏହି ଭୂମି ହଲୁଚିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛି, ଅଶୁଭ ପବନ ବହୁଛି, ରାହୁ ଅଶୁଭ ତିଥିରେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଆଘାତ କରିଛି, ହେ ରାଜା।
ସନିର୍ଘାତାଃ ପତନ୍ତ୍ଯୁଲ୍କାସ୍ତମଃ ସଞ୍ଜାଯତେ ଭୃଶମ୍। ଚେଦିରାଜଵିନାଶାଯ ହରିରେଷ ଵିଜୃମ୍ଭତେ
ଗର୍ଜନ ସହିତ ଉଲ୍କାପିଣ୍ଡ ପଡ଼ୁଛି, ଘନ ଅନ୍ଧାର ଛାଇଯାଉଛି; ଚେଦିରାଜଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ ହରି ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତୁ ଦେଵର୍ଷିର୍ନାରଦୋ ଵିରରାମ ହ। ତାଭ୍ଯାଂ ପୁରୁଷସିଂହାଭ୍ଯାଂ ତସ୍ମିନ୍ଯୁଦ୍ଧ ଉପସ୍ଥିତେ
ଏପରି କହି ଦେବୃଷି ନାରଦ ଶାନ୍ତ ହେଲେ; ସେଇ ସମୟରେ ସେଇ ଦୁଇ ନରସିଂହ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିଲେ।
ଦଦୃଶୁର୍ଭୂମିପାଲାସ୍ତେ ଘୋରାନୌତ୍ପାତିକାନ୍ବହୂନ୍।। ତତ୍ର ଵୈ ଦୃଶ୍ଯମାନାନାଂ ଦିକ୍ଷୁ ସର୍ଵାସୁ ଭାରତ
ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଭୟଙ୍କର ଅପଶକୁନ ଦେଖିଲେ ସେଇ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ, ହେ ଭାରତ।
ଅଶ୍ରୂଯନ୍ତ ତଦା ରାଜଞ୍ଛିଵାନାମଶିଵା ରଵାଃ।। ରରାସ ଚ ମହୀ କୃତ୍ସ୍ନା ସଵୃକ୍ଷଵନପର୍ଵତା
ସେ ସମୟରେ, ହେ ରାଜା, ଅଶୁଭ ଶିଆଳ ଚିତ୍କାର ଶୁଣାଗଲା, ଏବଂ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ତାହାର ଅରଣ୍ୟ, ଉଦ୍ୟାନ ଓ ପାହାଡ଼ ସହିତ କମ୍ପିତ ହେଲା।
ଅପର୍ଵଣି ଚ ମଧ୍ଯାହ୍ନେ ମୂର୍ଯଂ ସ୍ଵର୍ଭାନୁରଗ୍ରସତ୍।। ଧ୍ଵଜାଗ୍ରେ ଚେଦିରାଜସ୍ଯ ସର୍ଵରତ୍ନପରିଷ୍କୃତେ
ଅମାବାସ୍ୟା ନଥିବା ବେଳେ ମଧ୍ୟାହ୍ନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକୁ ଗ୍ରସିଲା ସ୍ୱର୍ଭାନୁ; ଏବଂ ସମସ୍ତ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ଶୋଭିତ ଚେଦିରାଜଙ୍କ ଧ୍ୱଜ ଉପରେ ଏକ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚୁଞ୍ଚ ବିଶିଷ୍ଟ ଗୃଧ୍ର ଆକାଶରୁ ପଡ଼ିଲା।
ଅପତତ୍ଖାଚ୍ଚ୍ଯୁତୋ ଗୃଧ୍ରସ୍ତୀକ୍ଷ୍ଣତୁଣ୍ଡଃ ପରନ୍ତପ।। ଆରଣ୍ଯୈଃ ସହସା ହୃଷ୍ଟା ଗ୍ରାମ୍ଯାଶ୍ଚ ମୃଗପକ୍ଷିଣଃ
ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚୁଞ୍ଚ ବିଶିଷ୍ଟ ଗୃଧ୍ରଟି ଆକାଶରୁ ଚେଦିରାଜଙ୍କ ଧ୍ୱଜ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା; ଏବଂ ଅରଣ୍ୟ ଓ ଗୃହପାଳିତ ସମସ୍ତ ପଶୁପକ୍ଷୀ ହଠାତ୍ ଭୟଭୀତ ହେଇଯାଇଲେ।
ଚୁକ୍ରୁଶୁର୍ଭୈରଵଂ ତତ୍ର ତସ୍ମିନ୍ଯୁଦ୍ଧ ଉପସ୍ଥିତେ।। ଏଵମାଦିନି ଘୋରାଣି ଭୌମାନି ଚ ସ୍ଵଗାନି ଚ
ଯୁଦ୍ଧ ଆସୁଥିବା ସମୟରେ ସେଠାରେ ସମସ୍ତ ପଶୁପକ୍ଷୀ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଚିତ୍କାର କରିଲେ; ଏପରି ଭୟଙ୍କର ଭୂମିକ ଓ ଦିବ୍ୟ ଅପଶକୁନ ଦେଖାଦେଲା।
ଔତ୍ପାତିକାନ୍ଯଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧେ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ଵନି
ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ୱୀ କୃଷ୍ଣ କ୍ରୋଧିତ ହେବା ସମୟରେ ଏପରି ଅପଶକୁନ ଦେଖାଗଲା।
ତତୋ ଵିଷ୍ଫାରଯନ୍ରାଜା ମହଚ୍ଚୈଦିପତିର୍ଧନୁଃ। ଅଭିଯାସ୍ଯନ୍ହୃଷୀକେଶମୁଵାଚ ମଧୁସୂଦନମ୍
ତାପରେ ଚେଦିର ମହାପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ୍ୟ ଟାଣି, ହୃଷୀକେଶଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଏକସ୍ତ୍ଵମସି ମେ ଶତ୍ରୁସ୍ତତ୍ତ୍ଵାଂ ହତ୍ଵାଽଦ୍ଯ ମାଧଵ। ତତଃ ସାଗରପର୍ଯନ୍ତାଂ ପାଲଯିଷ୍ଯାମି ମେଦିନୀମ୍
ତୁମେ ମୋର ଏକମାତ୍ର ଶତ୍ରୁ; ଆଜି ତୁମକୁ ହତ୍ୟା କରି, ମୁଁ ସମୁଦ୍ର ସୀମାବଦ୍ଧ ପୃଥିବୀକୁ ଶାସନ କରିବି, ମାଧବ।
ଦ୍ଵୈରଥଂ କାଙ୍କ୍ଷିତଂ ଯଦ୍ଵୈ ତଦିଦଂ ପର୍ଯୁପସ୍ଥିତମ୍। ଚିରସ୍ଯ ଵତ ମେ ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ଵାସୁଦେଵ ସହ ତ୍ଵଯା। ଅଦ୍ଯ ତ୍ଵାଂ ନିହନିଷ୍ଯାମି ଭୀଷ୍ମଂ ଚ ସହ ପାଣ୍ଡଵୈଃ
ଏହି ଦୀର୍ଘଦିନର ଆକାଂକ୍ଷିତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଆଜି ଘଟିଛି; ଭାଗ୍ୟବଶତଃ ମୁଁ ଆଜି ତୁମ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଛି, ବାସୁଦେବ। ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ, ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସହିତ ହତ୍ୟା କରିଦେବି।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ସ ତଂ ବାଣୈର୍ନିଶିତୈରତ୍ତତେଜନୈଃ। ଵିଵ୍ଯାଧ ଯୁଧି ତୀକ୍ଷ୍ଣାଗ୍ରୈଶ୍ଚେଦିରାଡ୍ଯପୁଙ୍ଗଵମ୍?
ଏପରି କହି, ଯୁଦ୍ଧରେ ଚେଦିରାଜ, ବୀରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଓ ସୁସଜ୍ଜିତ ବାଣରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବିଦ୍ଧ କଲେ।
କଙ୍କପତ୍ରଚ୍ଛଦା ବାଣାଶ୍ଚେଦିରାଜଧନୁଶ୍ଚ୍ଯୁତାଃ। ଵିଵିଶୁସ୍ତେ ତଦା କୃଷ୍ଣଂ ଭୁଜଙ୍ଗା ଇଵ ପର୍ଵତମ୍?
ଚେଦିରାଜଙ୍କ ଧନୁଷ୍ୟରୁ ମୟୂରପିଛ ସଜ୍ଜିତ ବାଣଗୁଡ଼ିକ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶରୀରକୁ ପାହାଡ଼କୁ ସାପ ଯେମିତି ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେପରି ପ୍ରବେଶ କଲା।
ନାଦଦାନସ୍ଯ ଚୈଦ୍ଯସ୍ଯ ଶରାନତ୍ଯସ୍ଯତୋପି ଵା। ଦଧୃଶୁର୍ଵିଵରଂ କେଚିଦ୍ଗତିଂ ଵାଯୋରିଵାମ୍ବରେ?
ଚେଦିରାଜ ଅବିରତ ବାଣ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, କେହି ମଧ୍ୟ ତାହାରେ କୌଣସି ଖାଲି ସ୍ଥାନ କିମ୍ବା ରାସ୍ତା ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଆକାଶରେ ବାତାସର ଗତି ଦେଖିହେବ ନାହିଁ।
ଚେଦିରାଜମହାମେଧଃ ଶରଜାଲାମ୍ବୁମାଂସ୍ତଦା। ଅଭ୍ଯଵର୍ଷଦ୍ଧୃଷୀକେଶଂ ପଯୋଦ ଇଵ ପର୍ଵତମ୍?
ତାପରେ ଚେଦିରାଜ ଏକ ମେଘ ଯେପରି ପାହାଡ଼ ଉପରେ ବର୍ଷା କରେ, ସେପରି ହୃଷୀକେଶଙ୍କ ଉପରେ ଶରର ଝଡ଼ ବର୍ଷାଇଲେ।
ତତଃ ଶାର୍ଙ୍ଗମମିତ୍ରଘ୍ନଃ କୃତ୍ଵା ସଶରମଚ୍ଯୁତଃ। ଆବଭାଷେ ମହବାହୁଃ ସୁନୀଥଂ ପରଵୀରହା
ତାପରେ ଅଚ୍ୟୁତ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ନାଶକ, ଶାର୍ଙ୍ଗଧନୁଷ୍ୟକୁ ବାଣ ଲଗାଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବାହୁ ଦ୍ୱାରା ପରଶତ୍ରୁଘାତୀ ସୁନୀଥଙ୍କୁ କହିଲେ।