ଵିଶାଲରାଜ୍ଞୋ ଦୁହିତାଂ ମମ ପିତ୍ରା ଵୃତାଂ ସତୀମ୍। ଅନେନ କୃତ୍ଵା ସନ୍ଧାନଂ କରୂଶେନ ଜିଗୀଷଯା
ବିଶାଳ ରାଜାଙ୍କ ଧର୍ମପରାୟଣ ଝିଅ, ଯାହାକୁ ମୋ ବାପା ବିବାହ ପାଇଁ ଚୟନ କରିଥିଲେ, ସେ ଜିତିବା ଆଶାରେ କାରୂଶ ରାଜା ସହ ମିଳି ତାଙ୍କୁ ନେଇଗଲେ।
ଜରାସନ୍ଧଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ କୃତଵାନ୍ଵିପ୍ରିଯାଣି ମେ। ତାନି ସର୍ଵାଣି ସଙ୍ଖ୍ଯାତୁଂ ନ ଶକ୍ନୋମି ନରାଧିପାଃ
ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଉପରେ ଭରସା କରି, ସେ ମୋ ପ୍ରତି ଅନେକ ଅନ୍ୟାୟ କରିଛନ୍ତି; ହେ ରାଜାମାନେ, ସେସବୁ ଅପରାଧ ଗଣିପାରିବି ନାହିଁ।
ଏଵମେତଦପର୍ଯନ୍ତମେଷ ଵୃଷ୍ଣିଷୁ କିଲ୍ବିଷୀ। ଅସ୍ମାକମଯମାରମ୍ଭାଂଶ୍ଚକାର ପରଭାନୃଜୁଃ
ଏଭଳି ଭାବେ, ବୃଷ୍ଣିମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପାପୀ ଅନେକ ଅନ୍ୟାୟ କରିଛନ୍ତି, ଆମ ପ୍ରତି ଦ୍ୱେଷ ଭାବରେ ଅନେକ କୁକୃତ୍ୟ କରିଛନ୍ତି।
ଶତଂ କ୍ଷନ୍ତଵ୍ଯମସ୍ମାଭିର୍ଵଧାର୍ହାଣାଂ କିଲାଗସାମ୍। ବଦ୍ଧୋଽସ୍ମି ସମଯୈର୍ଘୋରୈର୍ମାତୁରସ୍ଯୈଵ ସଙ୍ଗରେ
ମାତୃକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଭୟଙ୍କର ଚୁକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଦେବାଯୋଗ୍ୟ ଏହି ଶତାଧିକ ଅପରାଧକୁ ଖ୍ଷମା କରିଛି।
ତତ୍ତଥା ଶତମସ୍ମାକଂ କ୍ଷାନ୍ତଂ କ୍ଷଯକରଂ ମଯା। ଦ୍ଵୌ ତୁ ମେ ଵଧକାଲେଽସ୍ମିନ୍ନ କ୍ଷନ୍ତଵ୍ଯୌ କଥଞ୍ଚନ
ଏଭଳି ଶତାଧିକ ନାଶକ ଅପରାଧକୁ ମୁଁ ଖ୍ଷମା କରିଛି; କିନ୍ତୁ ଏହି ବେଳେ ଦୁଇଟି ଅପରାଧ କେବେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଖ୍ଷମା କରିପାରିବି ନାହିଁ।
ଯଜ୍ଞଵିଘ୍ନକରଂ ହନ୍ଯାଂ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ ଦୁର୍ହୃଦମ୍। ଇତି ମେ ଵର୍ତତେ ଭାଵସ୍ତମତୀଯାଂ କଥଂ ନ୍ଵହମ୍
ଯିଏ ଯଜ୍ଞ ବାଧା ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କ ଶତ୍ରୁ, ସେଠିକି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରଖିଛି; ଏହି ଭାବକୁ ମୁଁ କିପରି ଛାଡ଼ିପାରିବି?
ପିତୃଷ୍ଵସୁଃ କୃତେ ଦୁଃଖଂ ସୁମହନ୍ମର୍ଷଯାମ୍ଯହମ୍। ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ହୀଦଂ ସର୍ଵରାଜ୍ଞାଂ ସନ୍ନିଧାଵଦ୍ଯ ଵର୍ତତେ
ମୋ ପିତୃସ୍ୱସା ପାଇଁ ମୁଁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ସହିଛି; ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ଏହି କଥା ଏବେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଆସିଛି।
ପଶ୍ଯନ୍ତି ହି ଭଵନ୍ତୋଽଦ୍ଯ ମଯ୍ଯତୀଵ ଵ୍ଯତିକ୍ରମମ୍। କୃତାନି ତୁ ପରୋକ୍ଷଂ ମେ ଯାନି ତାନି ନିବୋଧତ
ଆଜି ଆପଣମାନେ ମୋ ପ୍ରତି ହୋଇଥିବା ବଡ଼ ଅନ୍ୟାୟକୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ମୋ ପ୍ରତି ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ଯାହା ହୋଇଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଇମଂ ତ୍ଵସ୍ଯ ନ ଶକ୍ଷ୍ଯାମି କ୍ଷନ୍ତୁମଦ୍ଯ ଵ୍ଯତିକ୍ରମମ୍। ଅଵଲେପାଦ୍ଵଧାର୍ହସ୍ଯ ସମଗ୍ରେ ରାଜମଣ୍ଡଲେ
କିନ୍ତୁ ଏହି ଅଭିମାନରେ, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଦଣ୍ଡଯୋଗ୍ୟ ଅପରାଧକୁ ମୁଁ ଆଜି କେବେ ମଧ୍ୟ ଖ୍ଷମା କରିପାରିବି ନାହିଁ।
ରୁକ୍ମିଣ୍ଯାମସ୍ଯ ମୂଢସ୍ଯ ପ୍ରାର୍ଥନାଽଽସୀନ୍ମୁମୂର୍ଷତଃ। ନ ଚ ତାଂ ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ମୂଢଃ ଶୂଦ୍ରୋ ଵେଦଶ୍ରୁତୀମିଵ
ଏହି ମୂଢ଼ ଲୋକ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଚାହିଁଥିଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ଆଶା କରି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଯେପରି ଏକ ଶୂଦ୍ର ବେଦ ଶିକ୍ଷା ଚାହିଲେ ମିଳେନାହିଁ, ସେପରି ଏହି ମୂଢ଼ ତାଙ୍କୁ ପାଇପାରିଲେ ନାହିଁ।
ଏଵମାଦି ତତଃ ସର୍ଵେ ସହିତାସ୍ତେ ନରାଧିପାଃ। ଗର୍ହଣଂ ଶିଶୁପାଲସ୍ଯ ଵାସୁଦେଵେନ ଵିଶ୍ରୁତଃ
ଏଭଳି ଭାବେ, ସମସ୍ତ ଏକତ୍ରିତ ରାଜାମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ, ବ୍ୟସୁଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶିଶୁପାଳଙ୍କ ଉପରେ ହୋଇଥିବା ନିନ୍ଦାକୁ ଶୁଣିଲେ।
ଵାସୁଦେଵଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଚେଦିରାଜଂ ଵ୍ଯଗର୍ହଯନ୍। ରଥୋପସ୍ଥେ ଧନୁଷ୍ମନ୍ତଂ ଶରାନ୍ସନ୍ଦଧତଂ ରୁଷା
ବ୍ୟସୁଦେବଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତେ ଚେଦି ରାଜାଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କଲେ, ଯିଏ ରଥରେ ବସି, ଧନୁଷ ଧରି, କ୍ରୋଧରେ ତୀର ତିଆରି କରୁଥିଲେ।
ଶ୍ରୁତ୍ଵାଽପି ଚ ଵିଲୋକ୍ଯାଶୁ ଦୁଦ୍ରୁଵୁଃ ସର୍ଵପାର୍ଥିଵାଃ। ଵିହାଯ ପରମୋଦ୍ଵିଗ୍ନାଶ୍ଚେଦିରାଜଂ ଚମୂମୁଖେ
ଏହା ଶୁଣି ଏବଂ ଦେଖି ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଚେଦିରାଜାଙ୍କୁ ସେନାର ମୁଣ୍ଡରେ ଛାଡ଼ି ଦେଇ ତୁରନ୍ତ ପଳାଇଗଲେ।
ତସ୍ଯ ତଦ୍ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଶିଶୁପାଲଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍। ଜହାସ ସ୍ଵନଵଦ୍ଧାସଂ ଵାକ୍ଯଂ ଚେଦମୁଵାଚ ହ
ସେଇ କଥା ଶୁଣି ବଳଶାଳୀ ଶିଶୁପାଳ ଗର୍ଜନ ସଦୃଶ ହସିଲେ ଏବଂ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ମତ୍ପୂର୍ଵାଂ ରୁକ୍ମିଣୀଂ କୃଷ୍ଣ ସଂସତ୍ସୁ ପରିକୀର୍ତଯନ୍। ଵିଶେଷତଃ ପାର୍ଥିଵେଷୁ ଵ୍ରୀଡାଂ ନ କୁରୁଷେ କଥମ୍
ହେ କୃଷ୍ଣ, ତୁମେ ଏଠାରେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ପୂର୍ବରୁ ମୋର ବୋଲି କହୁଛ, ଏମିତି କହିବାରେ ତୁମେ କିପରି ଲଜ୍ଜା ଅନୁଭବ କରୁନାହାଁ?
ମନ୍ଯମାନୋ ହି କଃ ସତ୍ସୁ ପୁରୁଷଃ ପରିକୀର୍ତଯେତ୍। ଅନ୍ଯପୂର୍ଵା ସ୍ତ୍ରିଯଂ ଜାତୁ ତ୍ଵଦନ୍ଯୋ ମଧୂସୂଦନ
ହେ ମଧୁସୂଦନ, ଏଠି ଥିବା କେଉଁ ନର ନିଜକୁ ପୁରୁଷ ଭାବି ଅନ୍ୟର ପୂର୍ବ ଥିବା ଜଣେ ଜିଅକୁ ଏମିତି କହିପାରିବ, ତୁମେ ଛାଡ଼ି?
କ୍ଷମା ଵା ଯଦି ତେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ମା ଵା କୃଷ୍ଣ ମମ କ୍ଷମ। କ୍ରୁଦ୍ଧାଦ୍ଵାପି ପ୍ରସନ୍ନାଦ୍ଵା କିଂ ମେ ତ୍ଵତ୍ତୋ ଭଵିଷ୍ଯତେ
ହେ କୃଷ୍ଣ, ତୁମେ ମୋତେ କ୍ଷମା କରିବ କି ନାହିଁ, ବା ବିଶ୍ୱାସ କରିବ କି ନାହିଁ, କିମ୍ବା ରୁଷ୍ଟ ବା ଖୁସି ହେବ, ମୋ ପାଇଁ ତୁମଠାରୁ କଣ ମିଳିବ?
ସ ତାଂସ୍ତୁ ଵିଦ୍ରୁତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସାଶ୍ଵପତ୍ତିରଥଦ୍ଵିପାନ୍। କୃଷ୍ଣତେଜୋହତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସମୀକ୍ଷ୍ଯ ଵସୁଧାଧିପାନ୍
କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଆଘାତ ପାଇ ସମସ୍ତ ରାଜା, ଘୋଡ଼ା, ପଦାତି, ରଥ ଓ ହାତୀମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଳାଇଯିବାକୁ ଦେଖି,
ଶିଶୁପାଲୋ ରଥେନୈକଃ ପ୍ରତ୍ଯୁପାଯାତ୍ସ କେଶଵମ୍। ରୁଷା ତାମ୍ରେକ୍ଷଣୋ ରାଜଞ୍ଛଲଭଃ ପାଵକଂ ଯଥା
ଶିଶୁପାଳ ରଥରେ ଏକାକି, ରାଗରେ ଲାଲ ଆଖି ହୋଇ, ରାଜନ୍, କେଶବଙ୍କ ଦିଗରେ ତୁଳସୀ ଗାଛରେ ଆଗି ଲାଗିଥିବା ଅଗ୍ନି ପରି ଆଗେ ବଢ଼ିଗଲେ।
ତତୋ ଯୁଦ୍ଧାଯ ସଂନଦ୍ଧଂ ଚେଦିରାଜଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମତିମତାଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠୋ ନାରଦଂ ସମୁଵାଚ ହ
ତାପରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସଜିଥିବା ଚେଦିରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି, ବୁଦ୍ଧିମାନ ଏବଂ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ନାରଦଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଅନ୍ତରିକ୍ଷେ ଚ ଭୂମୌ ଚ ତେଽସ୍ତ୍ଯଵିଦିତଂ କ୍ଵଚିତ୍। ଯାନି ରାଜଵିନାଶାଯ ଭୌମାନି ଚ ଖଗାନି ଚ
ଆକାଶ କିମ୍ବା ପୃଥିବୀରେ ରହିଥିବା ରାଜାଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ ଯେଉଁ ଅପଶକୁନ ଓ ଚିହ୍ନ ଅଛି, ସେସବୁ ତୁମ ପାଖରେ କେବେ ଲୁଚି ନାହିଁ।
ନିମିତ୍ତାନୀହ ଜାଯନ୍ତେ ଉତ୍ପାତାଶ୍ଚ ପୃଥଗ୍ଵିଧାଃ। ଏତଦିତ୍ଛାମି କାର୍ତ୍ସ୍ନ୍ଯେନ ଶ୍ରୋତୁଂ ତ୍ଵତ୍ତୋ ମହାମୁନେ
ଏଠି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଅପଶକୁନ ଓ ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଏ; ମୁଁ ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ତୁମଠାରୁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ, ମହାମୁନି।
ଇତ୍ଯେଵଂ ମିତମାନ୍ଵିପ୍ରଃ କୁରୁରାଜସ୍ଯ ଧୀମତଃ। ପୃଚ୍ଛତଃ ସର୍ଵମଵ୍ଯଗ୍ରମାଚଚକ୍ଷେ ମହାଯଶାଃ
ଏପରି ଭାବେ ବୁଦ୍ଧିମାନ କୁରୁରାଜା ପଚାରିଲେ, ପ୍ରସିଦ୍ଧ ମୁନି ସମସ୍ତ କଥା ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ନିର୍ବିଘ୍ନରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ।
ପରାକ୍ରମଂ ଚ ମାର୍ଗଂ ଚ ସଂନିପାତଂ ସମୁଚ୍ଛ୍ରଯମ୍। ଆରୋହଣଂ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅନ୍ଯୋନ୍ଯଂ ପ୍ରତିସର୍ପଣମ୍
ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ଲୋକେ ପ୍ରଭାବ, ଗତି, ସମ୍ମୁଖ ମୁକାବିଲା, ଉନ୍ନତି, ଉଚ୍ଚତା, ପଛକୁ ହଟିବା ଓ ପରସ୍ପର ଅପସାରଣ ଯଥାଯଥିକ ଭାବେ ଦେଖିବା ଉଚିତ।
ପଶ୍ମୀନାଂ ଵ୍ଯତିସଂସର୍ଗଂ ଵ୍ଯାଯାମଂ ଵୃତ୍ତିପୀଡନମ୍। ଦର୍ଶନାଦର୍ଶନଂ ଚୈଵ ଅଦୃଶ୍ଯାନାଂ ଚ ଦର୍ଶନମ୍
ପଶୁମାନଙ୍କ ମିଶିବା, ଶରୀର ଶ୍ରମ, ଜୀବିକାର କଷ୍ଟ, ଦେଖିବା ଓ ଅଦୃଶ୍ୟ ଦେଖାଯିବା, ଏବଂ ଅଦୃଶ୍ୟ ଜିନିଷ ଦେଖାଯିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଲକ୍ଷ କରିବା ଉଚିତ।
ହାନିଂ ଵୃଦ୍ଧିଂ ଚ ହ୍ରାସଂ ଚ ଵର୍ଣସ୍ଥାନଂ ବଲାବଲମ୍। ସର୍ଵମେତତ୍ପରୀକ୍ଷେତ ଗ୍ରହାଣାଂ ଗ୍ରହକୋଵିଦଃ
ହାନି, ଲାଭ, କ୍ଷୟ, ଜାତିର ସ୍ଥିତି, ଶକ୍ତି ଓ ଦୁର୍ବଳତା—ଏସବୁ ଅପଶକୁନ ଜଣା ଲୋକେ ଭଲଭାବେ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଉଚିତ।
ଭୌମାଃ ପୂର୍ଵଂ ପ୍ରଵର୍ତନ୍ତେ ଖେଚରାଶ୍ଚ ତତଃ ପରମ୍। ଉତ୍ପଦ୍ଯନ୍ତେ ଚ ଲୋକେଽସ୍ମିନ୍ନୁତ୍ପାତା ଦେଵନିର୍ମିତାଃ
ପୃଥିବୀର ଅପଶକୁନ ପ୍ରଥମେ ଦେଖାଯାଏ, ତାପରେ ଆକାଶର ଚିହ୍ନ; ଏହି ଲୋକରେ ଦେବତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ଅପଶକୁନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।
ଯଦା ତୁ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଛାଯା ନ ପରିଵର୍ତତେ। ଅପରେଣ ଗତେ ସୂର୍ଯେ ତତ୍ପରାଭଵଲକ୍ଷଣମ୍
ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ ହେବା ପରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଛାୟା ବଦଳାଏ ନାହିଁ, ସେହି ସମୟରେ ଅପମୃତ୍ୟୁର ଚିହ୍ନ ଦେଖାଯାଏ।
ଅଚ୍ଛାଯେ ଵିମଲଚ୍ଛାଯା ପ୍ରତିଚ୍ଛାଯେଵ ଦୃଶ୍ଯତେ। ଯତ୍ର ଚୈତ୍ଯକଵୃକ୍ଷାଣାଂ ତତ୍ର ଵିଦ୍ଯାନ୍ମହଦ୍ଭଯମ୍
ଯେଉଁଠାରେ ଛାୟା ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଛାୟା ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସଦୃଶ ଦେଖାଯାଏ, ବିଶେଷକରି ପବିତ୍ର ଗଛମାନଙ୍କ ତଳେ, ସେଠାରେ ବଡ଼ ଭୟ ଆସିଛି ବୋଲି ଜାଣିବା।
ଶୀର୍ଣପର୍ଣପ୍ରଵାଲାଶ୍ଚ ଶୁଷ୍କପର୍ଣାଶ୍ଚ ଚୈତ୍ଯକାଃ। ଅପଭ୍ରଷ୍ଟପ୍ରଵାଲାଶ୍ଚ ତତ୍ରାଭାଵଂ ଵିନିର୍ଦିଶେତ୍
ଯେତେବେଳେ ପବିତ୍ର ଗଛମାନଙ୍କ ଶୁଖିଗଲା ପତ୍ର ଓ କିଶଳୟ, କିମ୍ବା ଶୁଖି ପତ୍ର ଦେଖାଯାଏ, କିମ୍ବା କିଶଳୟ ପଡ଼ିଯାଏ, ସେଠାରେ ନାଶର ଚିହ୍ନ ଅଟୁଟ ଅଟେ।