ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵୈଵ ଭୀଷ୍ମସ୍ଯ ଚେଦିରାଡୁରୁଵିକ୍ରମଃ। ଯୁଯୁତ୍ସୁର୍ଵାସୁଦେଵେନ ଵାସୁଦେଵମୁଵାଚ ହ
ଭୀଷ୍ମଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଚେଦିରାଜ, ବାସୁଦେବଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ ହୋଇ, ବାସୁଦେବଙ୍କୁ କହିଲେ।
ଆହ୍ଵଯେ ତ୍ଵାଂ ରଣଂ ଗଚ୍ଛ ମଯା ସାର୍ଧଂ ଜନାର୍ଦନ। ଯାଵଦଦ୍ଯ ନିହନ୍ମି ତ୍ଵାଂ ସହିତଂ ସର୍ଵପାଣ୍ଡଵୈଃ
ମୁଁ ତୁମକୁ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛି, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ। ଆସ, ମୋ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କର; ଆଜି ମୁଁ ତୁମକୁ ଏବଂ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବଙ୍କୁ ମାରିଦେବି।
ସହ ତ୍ଵଯା ହି ମେ ଵଧ୍ଯାଃ ସର୍ଵଥା କୃଷ୍ଣ ପାଣ୍ଡଵାଃ। ନୃପତୀନ୍ସମତିକ୍ରମ୍ଯ ଯୈରରାଜା ତ୍ଵମର୍ଚିତଃ
ତୁମ ସହିତ ଥିଲେ, କୃଷ୍ଣ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ଦ୍ୱାରା ହତ୍ୟା ହେବେ—ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ, ତୁମକୁ ପୂଜା କରିଛନ୍ତି।
ଯେ ତ୍ଵାଂ ଦାସମରାଜାନଂ ବାଲ୍ଯାଦର୍ଚନ୍ତି ଦୁର୍ମତିମ୍। ଅନର୍ହମର୍ହଵତ୍କୃଷ୍ଣ ଵଧ୍ଯାସ୍ତ ଇତି ମେ ମତିଃ
ଯେମାନେ ଅବିବେକରେ, ତୁମକୁ ରାଜା କିମ୍ବା ଦାସ ଭାବେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ଯଦିଓ ତୁମେ ତାହା ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହଁ—ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁ ଯୋଗ୍ୟ, ଏହି ମୋର ମତ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ରାଜଶାର୍ଦୂଲ `ଶାର୍ଦୂଲ ଇଵ ନାଦଯନ୍। ପଶ୍ଯତାଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ଶିଶୁପାଲଃ ପ୍ରତାପଵାନ୍
ଏପରି କହି, ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ ଭଳି ଗର୍ଜନ କରି, ପ୍ରତାପଶାଳୀ ଶିଶୁପାଳ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କଲେ।
ସ ରଣାଯୈଵ ସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସନ୍ନଦ୍ଧଃ ସର୍ଵରାଜଭିଃ। ସୁନୀଥଃ ପ୍ରଯଯୌ କ୍ଷିପ୍ରଂ ପାର୍ଥଯଜ୍ଞଜିଘାଂସଯା
ତାପରେ, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ରାଗିଥିବା, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ସହ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ସୁନୀଥ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ଯଜ୍ଞ ବିଘ୍ନ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ।
ତତଶ୍ଚକ୍ରଗଦାପାଣିଃ କେଶଵଃ କେଶିହା ହରିଃ। ସଧ୍ଵଜଂ ରଥମାସ୍ଥାଯ ଦାରୁକେଣ ସୁସତ୍କୃତମ୍। ଭୀଷ୍ମେଣ ଦତ୍ତହସ୍ତୋଽସାଵାରୁହୋହ ରଥୋତ୍ତମମ୍
ତାପରେ, କେଶୀ ନାଶକ, ହରି, ଚକ୍ର ଓ ଗଦାଧାରୀ କୃଷ୍ଣ, ଦାରୁକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭଲଭାବେ ସଜାଯାଇଥିବା ଧ୍ୱଜାଉଠା ରଥରେ ଚଢ଼ି, ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ହାତ ଧରି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ରଥକୁ ଆରୋହଣ କଲେ।
ତେନ ପାପସ୍ଵଭାଵେନ କୋପିତାନ୍ସର୍ଵପାର୍ଥିଵାନ୍। ଆସସାଦ ରଣେ କୃଷ୍ଣଃ ସଜ୍ଜିତୈକରଥଃ ସ୍ଥିତଃ
ତାଙ୍କର ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ୱଭାବ ଦ୍ୱାରା ସେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ରାଗାନ୍ୱିତ କଲେ; ଏପରିବେଳେ, କୃଷ୍ଣ ଏକମାତ୍ର ରଥରେ ସଜ୍ଜ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ଦଁଡାଇ ରହିଲେ।
ତତଃ ପୁଷ୍କରପତ୍ରାକ୍ଷଂ ତାର୍କ୍ଷ୍ଯଧ୍ଵଜରଥେ ସ୍ଥିତମ୍। ଦିଵାକରମିଵୋଦ୍ଯନ୍ତଂ ଦଦୃଶୁଃ ସର୍ଵପାର୍ଥିଵାଃ
ତାପରେ, ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଦେଖିଲେ—ପଦ୍ମପତ୍ର ନୟନ ଥିବା କୃଷ୍ଣ, ଗରୁଡ଼ ଧ୍ୱଜାଉଠା ରଥରେ ଦଁଡାଇଛନ୍ତି, ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ୱଳ।
ଆରୋପଯନ୍ତଂ ଜ୍ଯାଂ କୃଷ୍ଣଂ ପ୍ରତପନ୍ତମିଵୌଜସା। ସ୍ଥିତଂ ପୁଷ୍ପରଥେ ଦିଵ୍ଯେ ପୁଷ୍ପକେତୁମିଵାପରମ୍
ସେମାନେ ଦେଖିଲେ—କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ତଣୁଛନ୍ତି, ତେଜରେ ଦୀପ୍ତିମାନ, ଦିବ୍ୟ ପୁଷ୍ପରଥରେ ଦଁଡାଇଛନ୍ତି, ଆଉ ଏକ ପୁଷ୍ପକ ଧ୍ୱଜାଉଠା ଭଳି।
ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃଷ୍ଣଂ ତଥା ଯାନ୍ତଂ ପ୍ରତପନ୍ତମିଵୌଜସା। ଯଥାର୍ହଂ କେଶଵେ ଵୃତ୍ତିମଵଶାଃ ପ୍ରତିପେଦିରେ
ଏପରି ଶକ୍ତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଗେ ବଢ଼ୁଥିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତେ ଅସହାୟ ହୋଇ, ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ।
ତାନୁଵାଚ ମହାବାହୁର୍ମହାଽସୁରନିବର୍ହଣଃ। ଵୃଷ୍ଣିଵୀରସ୍ତଦା ରାଜନ୍ସାନ୍ତ୍ଵଯନ୍ପରଵୀରହା
ତାପରେ, ଦୈତ୍ୟନାଶକ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୃଷ୍ଣିବୀର, ରାଜା, ସମସ୍ତ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ଏହିପରି କଥା କହିଲେ।
ଅପେତ ସବଲାଃ ସର୍ଵ ଆସ୍ଵସ୍ତା ମମ ଶାସନାତ୍। ମା ଦୃଷ୍ଟୋ ଦୂଷଯେତ୍ପାପ ଏଷ ଵଃ ସର୍ଵପାର୍ଥିପାଃ
ମୋ ଆଦେଶରେ, ସମସ୍ତେ ତୁମେ ତୁମ ଶକ୍ତି ସହ ଅପସାରଣ କରି ଶାନ୍ତ ହେଉ। ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ତୁମମାନେ ସାମ୍ନାରେ ଅପମାନ କରିବାକୁ ଦେଅନି, ହେ ରାଜାମାନେ।
ଏଷ ନଃ ଶତ୍ରୁରତ୍ଯନ୍ତମେଷ ଵୃଷ୍ଣିଵିମର୍ଦନଃ। ସାତ୍ଵତାଂ ସାତ୍ଵତୀପୁତ୍ରୋ ଵୈରଂ ଚରତି ଶାଶ୍ଵତମ୍
ଏହି ଲୋକଟି ଆମର ଅତି ଶତ୍ରୁ, ବୃଷ୍ଣିମାନେଙ୍କୁ ଦମନ କରେ; ସାତ୍ୟବତୀଙ୍କ ପୁଅ ସତ୍ବତମାନେ ସହ ସଦାକାଳ ପାଇଁ ଶତ୍ରୁତା ରଖିଛି।
ପ୍ରାଗ୍ଜ୍ଯୋତିଷପୁରଂ ଯାତାନସ୍ମାଞ୍ଜ୍ଞାତ୍ଵା ନୃଶଂସକୃତ୍। ଅଦହଦ୍ଦ୍ଵାରକାମେଷ ସ୍ଵସ୍ତ୍ରୀଯଃ ସନ୍ନରାଧିପାଃ
ଆମେ ପ୍ରାଜ୍ୟୋତିଷପୁରକୁ ଯାଇଥିବା କଥା ଜାଣି, ଏହି କ୍ରୁର ମନିଷ୍ଠ ଲୋକ, ଯେଉଁଥିରେ ଆମ ସହ ବାହାଘର ନାତା ଥିଲା ଏବଂ ରାଜା ଥିଲେ, ଦ୍ୱାରକାକୁ ଅଧିକାର କରିବା ଆଶାରେ ତାହାକୁ ଆଗୁନ ଲଗାଇଦେଲେ।
କ୍ରୀଡତୋ ଭୋଜରାଜସ୍ଯ ଏଵ ରୈଵତକେ ଗିରୌ। ହତ୍ଵା ବଧ୍ଵା ଚ ତାନ୍ସାର୍ଵାନୁପାଯାତ୍ସ୍ଵପୁରଂ ପୁରା
ଭୋଜ ରାଜା ରୈବତକ ପାହାଡ଼ରେ ଖେଳୁଥିବାବେଳେ, ସେ ଚତୁର୍ତ୍ତ ଉପାୟରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମାରିଲେ, କିଛିକୁ ବାନ୍ଧିଲେ ଏବଂ ସେମାନେକୁ ଆଗରୁ ନିଜ ନଗରକୁ ନେଇଗଲେ।
ଅଶ୍ଵମେଧେ ହଯଂ ମେଧ୍ଯମୁତ୍ସୃଷ୍ଟଂ ରକ୍ଷିଭିର୍ଵୃତମ୍। ପିତୁର୍ମେ ଯଜ୍ଞଵିଘ୍ନାର୍ଥମହରତ୍ପାପନିଶ୍ଚଯଃ
ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞରେ, ମୋ ବାପାଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ବାଧା ଦେବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ, ଏହି ପାପ ଭାବନା ଥିବା ଲୋକ ରକ୍ଷା କରାଯାଇଥିବା ପବିତ୍ର ଘୋଡ଼ାକୁ ଚୁରି କଲେ।
ସୌଵୀରାନ୍ପ୍ରତିଯାତାଂ ଚ ବଭ୍ରୋରେଷ ତପସ୍ଵିନଃ। ଭାର୍ଯାମଭ୍ଯହରନ୍ମୋହାଦକାମାଂ ତାମିତୋ ଗତାମ୍
ସୌଭୀର ଦେଶକୁ ଯାଇଥିବା ବଭ୍ରୁ ନାମକ ତପସ୍ବୀଙ୍କ ଅଚାହିଁଥିବା ଜଣେ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀକୁ, ଯିଏ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲେ, ଏହି ମୂଢ଼ ମନିଷ୍ଠ ଲୋକ ଭ୍ରମରେ ଅପହରଣ କଲେ।
ଏଷ ମାଯାପ୍ରତିଚ୍ଛନ୍ନଃ କାରୂଶାର୍ଥେ ତପସ୍ଵିନୀମ୍। ଜହାର ଭଦ୍ରାଂ ଵୈଶାଲୀଂ ମାତୁଲସ୍ଯ ନୃଶଂସକୃତ୍
ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମାକୁ ଲୁଚାଇ, ଏହି କ୍ରୁର ମନିଷ୍ଠ ଲୋକ କାରୂଶ ରାଜା ପାଇଁ ମୋ ମାମାଙ୍କର ଝିଅ, ବୈଶାଳୀର ଭଦ୍ରା ନାମକ ତପସ୍ବିନୀଙ୍କୁ ଅପହରଣ କଲେ।
ଵୃଷ୍ଣିଦାରାନ୍ଵିଲାପ୍ଯୈଵ ହତ୍ଵା ଚ କୁକୁରାନ୍ଧକାନ୍। ପାପାବୁଦ୍ଧିରୁପାତିଷ୍ଠତ୍ସ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ସସମ୍ଭ୍ରମମ୍
ବୃଷ୍ଣି ଗୋଷ୍ଠୀର ଜଣେ ଦୁଷ୍ଟ ମନିଷ୍ଠ ଲୋକ, ବୃଷ୍ଣିମାନେଙ୍କର ସ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇ, କୁକୁର ଓ ଅନ୍ଧକମାନେଙ୍କୁ ମାରି, ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
ଵିଶାଲରାଜ୍ଞୋ ଦୁହିତାଂ ମମ ପିତ୍ରା ଵୃତାଂ ସତୀମ୍। ଅନେନ କୃତ୍ଵା ସନ୍ଧାନଂ କରୂଶେନ ଜିଗୀଷଯା
ବିଶାଳ ରାଜାଙ୍କ ଧର୍ମପରାୟଣ ଝିଅ, ଯାହାକୁ ମୋ ବାପା ବିବାହ ପାଇଁ ଚୟନ କରିଥିଲେ, ସେ ଜିତିବା ଆଶାରେ କାରୂଶ ରାଜା ସହ ମିଳି ତାଙ୍କୁ ନେଇଗଲେ।
ଜରାସନ୍ଧଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ କୃତଵାନ୍ଵିପ୍ରିଯାଣି ମେ। ତାନି ସର୍ଵାଣି ସଙ୍ଖ୍ଯାତୁଂ ନ ଶକ୍ନୋମି ନରାଧିପାଃ
ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ଉପରେ ଭରସା କରି, ସେ ମୋ ପ୍ରତି ଅନେକ ଅନ୍ୟାୟ କରିଛନ୍ତି; ହେ ରାଜାମାନେ, ସେସବୁ ଅପରାଧ ଗଣିପାରିବି ନାହିଁ।
ଏଵମେତଦପର୍ଯନ୍ତମେଷ ଵୃଷ୍ଣିଷୁ କିଲ୍ବିଷୀ। ଅସ୍ମାକମଯମାରମ୍ଭାଂଶ୍ଚକାର ପରଭାନୃଜୁଃ
ଏଭଳି ଭାବେ, ବୃଷ୍ଣିମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପାପୀ ଅନେକ ଅନ୍ୟାୟ କରିଛନ୍ତି, ଆମ ପ୍ରତି ଦ୍ୱେଷ ଭାବରେ ଅନେକ କୁକୃତ୍ୟ କରିଛନ୍ତି।
ଶତଂ କ୍ଷନ୍ତଵ୍ଯମସ୍ମାଭିର୍ଵଧାର୍ହାଣାଂ କିଲାଗସାମ୍। ବଦ୍ଧୋଽସ୍ମି ସମଯୈର୍ଘୋରୈର୍ମାତୁରସ୍ଯୈଵ ସଙ୍ଗରେ
ମାତୃକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଭୟଙ୍କର ଚୁକ୍ତି ଦ୍ୱାରା, ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଦେବାଯୋଗ୍ୟ ଏହି ଶତାଧିକ ଅପରାଧକୁ ଖ୍ଷମା କରିଛି।
ତତ୍ତଥା ଶତମସ୍ମାକଂ କ୍ଷାନ୍ତଂ କ୍ଷଯକରଂ ମଯା। ଦ୍ଵୌ ତୁ ମେ ଵଧକାଲେଽସ୍ମିନ୍ନ କ୍ଷନ୍ତଵ୍ଯୌ କଥଞ୍ଚନ
ଏଭଳି ଶତାଧିକ ନାଶକ ଅପରାଧକୁ ମୁଁ ଖ୍ଷମା କରିଛି; କିନ୍ତୁ ଏହି ବେଳେ ଦୁଇଟି ଅପରାଧ କେବେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ଖ୍ଷମା କରିପାରିବି ନାହିଁ।
ଯଜ୍ଞଵିଘ୍ନକରଂ ହନ୍ଯାଂ ପାଣ୍ଡଵାନାଂ ଚ ଦୁର୍ହୃଦମ୍। ଇତି ମେ ଵର୍ତତେ ଭାଵସ୍ତମତୀଯାଂ କଥଂ ନ୍ଵହମ୍
ଯିଏ ଯଜ୍ଞ ବାଧା ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କ ଶତ୍ରୁ, ସେଠିକି ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ମାରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରଖିଛି; ଏହି ଭାବକୁ ମୁଁ କିପରି ଛାଡ଼ିପାରିବି?
ପିତୃଷ୍ଵସୁଃ କୃତେ ଦୁଃଖଂ ସୁମହନ୍ମର୍ଷଯାମ୍ଯହମ୍। ଦିଷ୍ଟ୍ଯା ହୀଦଂ ସର୍ଵରାଜ୍ଞାଂ ସନ୍ନିଧାଵଦ୍ଯ ଵର୍ତତେ
ମୋ ପିତୃସ୍ୱସା ପାଇଁ ମୁଁ ବଡ଼ ଦୁଃଖ ସହିଛି; ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ଏହି କଥା ଏବେ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଆସିଛି।
ପଶ୍ଯନ୍ତି ହି ଭଵନ୍ତୋଽଦ୍ଯ ମଯ୍ଯତୀଵ ଵ୍ଯତିକ୍ରମମ୍। କୃତାନି ତୁ ପରୋକ୍ଷଂ ମେ ଯାନି ତାନି ନିବୋଧତ
ଆଜି ଆପଣମାନେ ମୋ ପ୍ରତି ହୋଇଥିବା ବଡ଼ ଅନ୍ୟାୟକୁ ଦେଖୁଛନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ମୋ ପ୍ରତି ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ଯାହା ହୋଇଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଶୁଣନ୍ତୁ।
ଇମଂ ତ୍ଵସ୍ଯ ନ ଶକ୍ଷ୍ଯାମି କ୍ଷନ୍ତୁମଦ୍ଯ ଵ୍ଯତିକ୍ରମମ୍। ଅଵଲେପାଦ୍ଵଧାର୍ହସ୍ଯ ସମଗ୍ରେ ରାଜମଣ୍ଡଲେ
କିନ୍ତୁ ଏହି ଅଭିମାନରେ, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଦଣ୍ଡଯୋଗ୍ୟ ଅପରାଧକୁ ମୁଁ ଆଜି କେବେ ମଧ୍ୟ ଖ୍ଷମା କରିପାରିବି ନାହିଁ।
ରୁକ୍ମିଣ୍ଯାମସ୍ଯ ମୂଢସ୍ଯ ପ୍ରାର୍ଥନାଽଽସୀନ୍ମୁମୂର୍ଷତଃ। ନ ଚ ତାଂ ପ୍ରାପ୍ତଵାନ୍ମୂଢଃ ଶୂଦ୍ରୋ ଵେଦଶ୍ରୁତୀମିଵ
ଏହି ମୂଢ଼ ଲୋକ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଚାହିଁଥିଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ଆଶା କରି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଯେପରି ଏକ ଶୂଦ୍ର ବେଦ ଶିକ୍ଷା ଚାହିଲେ ମିଳେନାହିଁ, ସେପରି ଏହି ମୂଢ଼ ତାଙ୍କୁ ପାଇପାରିଲେ ନାହିଁ।