ନ୍ଯସ୍ତମାତ୍ରସ୍ଯ ତସ୍ଯାଙ୍କେ ଭୁଜାଵଭ୍ଯଧିକାଵୁଭୌ। ପେତତୁସ୍ତଚ୍ଚ ନଯନଂ ନ୍ଯମଜ୍ଜତ ଲଲାଟଜମ୍
ପୁଅକୁ ଗୋଦିରେ ରଖିବା ସହିତ, ତାଙ୍କ ଦୁଇଟି ହାତ ବଡ଼ ହେଇଗଲା; ଲଳାଟର ଚକ୍ଷୁ ଖସି ତଳକୁ ଡୁବିଗଲା।
ତଦ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଵ୍ଯଥିତା ତ୍ରସ୍ତା ଵରଂ କୃଷ୍ଣମଯାଚତ। ଦଦସ୍ଵ ମେ ଵରଂ କୃଷ୍ଣ ଭଯାର୍ତାଯା ମହାଭୁଜ
ଏହା ଦେଖି ଦେବୀ ଭୟଭୀତ ଓ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏକ ଭିକ୍ଷା ମାଗିଲେ: 'ମୁଁ ଭୟରେ ଅଛି, ମହାବାହୁ କୃଷ୍ଣ, ମୋତେ ଏକ ଭିକ୍ଷା ଦିଅ।'
ତ୍ଵଂ ହ୍ଯାର୍ତାନାଂ ସମାଶ୍ଵାସୋ ଭୀତାନାମଭଯପ୍ରଦଃ। ଏଵମୁକ୍ତସ୍ତତଃ କୃଷ୍ଣଃ ସୋଽବ୍ରଵୀଦ୍ଯଦୁନନ୍ଦନଃ
'ତୁମେ ଦୁଃଖିତମାନଙ୍କର ସାନ୍ତ୍ୱନା ଓ ଭୟଭୀତମାନଙ୍କୁ ଭୟମୁକ୍ତ କରୁଥିବା'; ଏଭଳି କହିବା ପରେ, କୃଷ୍ଣ ଯାଦବମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ମା ଭୈସ୍ତ୍ଵଂ ଦେଵି ଧର୍ମଜ୍ଞେ ନ ମତ୍ତୋଽସ୍ତି ଭଯଂ ତଵ। ଦଦାମି କଂ ଵରଂ କିଂ ଚ କରଵାଣି ପିତୃଷ୍ଵସଃ
'ଦେବୀ, ତୁମେ ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ମୋଠୁ ତୁମେ କିଛି ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ। କଣ ଭିକ୍ଷା ଚାହୁଁଛ, କଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ପିତାଙ୍କର ଝିଅ, କହ।'
ଶକ୍ଯଂ ଵା ଯଦି ଵାଽଶକ୍ଯଂ କରିଷ୍ଯାଣି ଵଚସ୍ତଵ। ଏଵମୁକ୍ତା ତତଃ କୃଷ୍ଣମବ୍ରଵୀଦ୍ଯଦୁନନ୍ଦନମ୍
'ସମ୍ଭବ କିମ୍ବା ଅସମ୍ଭବ, ମୁଁ ତୁମର କଥା ପୂରଣ କରିବି'; ଏଭଳି କହିବା ପରେ, ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ, ଯାଦବମାନଙ୍କର ଆନନ୍ଦ, କହିଲେ:
ଶିଶୁପାଲସ୍ଯାପରାଧାନ୍କ୍ଷମେଥାସ୍ତ୍ଵଂ ମହାବଲ। ମତ୍କୃତେ ଯଦୁଶାର୍ଦୂଲ ଵିଦ୍ଧ୍ଯେନଂ ମେ ଵରଂ ପ୍ରଭୋ
'ମହାବଳୀ, ଶିଶୁପାଳଙ୍କର ଅପରାଧକୁ ମାଫ କର; ମୋ ପାଇଁ, ଯାଦବମାନଙ୍କର ସିଂହ, ଏହି ଭିକ୍ଷା ଦିଅ, ପ୍ରଭୁ, ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଦିଅ।'
ଅପରାଧଶତଂ କ୍ଷାମ୍ଯଂ ମଯା ହ୍ଯସ୍ଯ ପିତୃଷ୍ଵସଃ। ପୁତ୍ରସ୍ଯ ତେ ଵଧାର୍ହସ୍ଯ ମା ତ୍ଵଂ ଶୋକେ ମନଃ କୃଥାଃ
'ପିତାଙ୍କର ଝିଅ, ମୁଁ ଏହି ପୁଅଙ୍କର ଶତ ଅପରାଧକୁ ମାଫ କରିବି; ତୁମର ପୁଅ ମୃତ୍ୟୁଯୋଗ୍ୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ତୁମେ ଦୁଃଖରେ ମନକୁ ରଖନ୍ତୁ ନାହିଁ।'
ସ ଜାନନ୍ନାତ୍ମନୋ ମୃତ୍ଯୁଂ କୃଷ୍ଣଂ ଯଦୁସୁଖାଵହମ୍'। ଏଵମେଷ ନୃପଃ ପାପଃ ଶିଶୁପାଃ ସୁମନ୍ଦଧୀଃ। ତ୍ଵାଂ ସମାହ୍ଵଯତେ ଵୀର ଗୋଵିନ୍ଦଵରଦର୍ପିତଃ
ସେ ନିଜ ମୃତ୍ୟୁ ଓ କୃଷ୍ଣ ଯାଦବମାନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ଜାଣି, ଏହି ପାପୀ ରାଜା, ଶିଶୁପାଳ, ଅତି ମୂଢ଼ ମନ, ତୁମକୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରୁଛି, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ଦିଆ ଭିକ୍ଷା ଉପରେ ଗର୍ବ କରି।
ନୈଷା ଚେଦିପତେର୍ବୁଦ୍ଧିର୍ଯଯା ତ୍ଵାହ୍ଵଯତେଽଚ୍ଯୁତମ୍। ନୂନମେଵ ଜଗଦ୍ଭର୍ତୁଃ କୃଷ୍ଣସ୍ଯୈଵ ଵିନିଶ୍ଚଯଃ
ଏହି ଚେଦିପତିଙ୍କର ଜ୍ଞାନ ନୁହେଁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରୁଛି; ନିଶ୍ଚୟ କୃଷ୍ଣ, ଜଗତର ନାଥ, ଏହି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିଛନ୍ତି।
କୋ ହି ମାଂ ଭୀମସେନାଦ୍ଯ କ୍ଷିତାଵର୍ହତି ପାର୍ଥିଵଃ। କ୍ଷେପ୍ତୁଂ କାଲପରୀତାତ୍ମା ଯଥୈଷ କୁଲପାଂସନଃ
ଆଜି କେଉଁ ରାଜା, ଯେଉଁଠି କାଳରେ ଆତ୍ମା ଆବୃତ ହୋଇଛି, ମୋତେ, ଭୀମସେନକୁ, ଭୂମିରେ ଫିଙ୍ଗିପାରିବ? ଯେପରି ଏହି ବଂଶ ନାଶକ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି।
ଏଷ ହ୍ଯସ୍ଯ ମହାବାହୁସ୍ତେର୍ଜୋଶଶ୍ଚ ହରେର୍ଧ୍ରୁଵମ୍। ତମେଵ ପୁନରାଦାତୁଂ କୁରୁତେଽତ୍ର ମତିଂ ହରିଃ
ଏହି ହରିଙ୍କର ଅଟୁଟ ଶକ୍ତି ଓ ଦୃଢ଼ ସଂକଳ୍ପ; ଏହି ଶକ୍ତିକୁ ପୁନି ନିଜେ ହରି ନିଜ ମନକୁ ଲଗାଇ ଫେରାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି।
ଯେନୈଷ କୁରୁଶାର୍ଦୂଲ ଶାର୍ଦୂଲ ଇଵ ଚେଦିରାଟ୍। ଗର୍ଜତ୍ଯତୀଵ ଦୁର୍ବୁଦ୍ଧିଃ ସର୍ଵାନସ୍ମାନଚିନ୍ତଯନ୍
ହେ କୁରୁମଧ୍ୟରେ ବାଘ, ଏହି ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଚେଦିରାଜ ବାଘ ପରି ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରୁଛନ୍ତି, ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଷ୍ଟ ମନର ହୋଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରୁଛନ୍ତି।
ତତୋ ନ ମମୃଷେ ଚୈଦ୍ଯସ୍ତଦ୍ଭୀଷ୍ମଵଚନଂ ତଦା। ଉଵାଚ ଚୈନ ସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ପୁନର୍ଭୀଷ୍ମମଥୋତ୍ତରମ୍
ତାପରେ ଚେଦିରାଜ ଭୀଷ୍ମଙ୍କର କଥା ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ; ସେ ରାଗରେ ପୁଣି ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
ଦ୍ଵିଷତାଂ ନୋଽସ୍ତୁ ଭୀଷ୍ମୈଷ ପ୍ରଭାଵଃ କେଶଵସ୍ଯ ଯଃ। ଯସ୍ଯ ସଂସ୍ତଵଵକ୍ତା ତ୍ଵଂ ବନ୍ଦିଵତ୍ସତତୋତ୍ଥିତଃ
ହେ ଭୀଷ୍ମ, ଏହି କେଶବଙ୍କର ଶକ୍ତି ଆମ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହେଉ; କାରଣ ତୁମେ ସବୁବେଳେ ବନ୍ଦୀ ପରି ତାଙ୍କର ସ୍ତୁତି କରୁଛ।
ସଂସ୍ତଵେ ଚମନୋ ଭୀଷ୍ମ ପରେଷାଂ ରମତେ ଯଦି। ତଦା ସଂସ୍ତୁହି ରାଜ୍ଞସ୍ତ୍ଵମିମଂ ହିତ୍ଵା ଜନାର୍ଦନମ୍
ଯଦି ଭୀଷ୍ମ, ତୁମେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କର ସ୍ତୁତିରେ ଆନନ୍ଦ ପାଉଛ, ତେବେ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଏହି ରାଜାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କର।
ଦରଦଂ ସ୍ତୁହି ବାହ୍ଲୀକମିମଂ ପାର୍ଥିଵସତ୍ତମମ୍। ଜାଯମାନେନ ଯେନେଯଭଵଦ୍ଦାରିତା ମହୀ
ଦରଦଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କର, ବାହ୍ଲୀକ ରାଜାଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କର, ଯିଏ ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଭୂମିକୁ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ।
ଵଙ୍ଗାଙ୍ଗଵିଷଯାଧ୍ଯକ୍ଷଂ ସହସ୍ରାକ୍ଷସମଂ ବଲେ। ସ୍ତୁହି କର୍ଣମିମଂ ଭୀଷ୍ମ ମହାଚାପଵିକର୍ଷଣମ୍
ବଙ୍ଗ ଓ ଅଙ୍ଗ ଦେଶର ଅଧିକାରୀ, ଶକ୍ତିରେ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ, ମହାଧନୁର୍ଧର କର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କର, ଭୀଷ୍ମ।
ଯସ୍ଯେମେ କୁଣ୍ଡଲେ ଦିଵ୍ଯେ ସହଜେ ଦେଵନିର୍ମିତେ। କଵଚଂ ଚ ମହାବାହୋ ବାଲାର୍କସଦୃଶପ୍ରଭମ୍
ଯାହାଙ୍କର ଏହି ଦେବତାମାନେ ତିଆରି କରିଥିବା ଦିବ୍ୟ କୁଣ୍ଡଳ ଓ ଅତିଶକ୍ତିଶାଳୀ କବଚ ଅଛି, ଯାହା ଉଦୟମାନ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ।
ଵାସଵପ୍ରତିମୋ ଯେନ ଜରାସନ୍ଧୋଽତିଦୁର୍ଜଯଃ। ଵିଜିତୋ ବାହୁଯୁଦ୍ଧେନ ଦେହଭେଦଂ ଚ ଲମ୍ଭିତଃ
ଯିଏ ଅତିଦୁର୍ଜୟ ଓ ଇନ୍ଦ୍ର ସମାନ ଜରାସନ୍ଧକୁ ବାହୁଯୁଦ୍ଧରେ ଜିତିଥିଲେ ଓ ମୃତ୍ୟୁର ସୀମାକୁ ପହଞ୍ଚାଇଥିଲେ।
ଦ୍ରୋଣଂ ଦ୍ରୌଣିଂ ଚ ସାଧୁ ତ୍ଵଂ ପିତାପୁତ୍ରୌ ମହାରଥୌ। ସ୍ତୁହି ସ୍ତୁତ୍ଯାଵୁଭୌ ଭୀଷ୍ମ ସତତଂ ଦ୍ଵିଜସତ୍ତମୌ
ପିତାପୁତ୍ର ଦ୍ରୋଣ ଓ ଦ୍ରୌଣି, ଦୁଇଁଜଣ ମହାରଥୀଙ୍କୁ ସବୁବେଳେ ସ୍ତୁତି କର, ଭୀଷ୍ମ, ଦୁଇଁଜଣେ ସ୍ତୁତିଯୋଗ୍ୟ ଓ ଦ୍ୱିଜମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଯଯୋରନ୍ଯତରୋ ଭୀଷ୍ମ ସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଃ ସଚରାଚରାମ୍। ଇମାଂ ଵସୁମତୀଂ କୁର୍ଯାନ୍ନିଃ ଶେଷାମିତି ମେ ମତିଃ
ଏହି ଦୁଇଁଜଣ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁଠି ଜଣେ କ୍ରୋଧିତ ହେବେ, ମୋ ମତରେ ସେ ଏହି ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତକୁ ଶୂନ୍ୟ କରିପାରିବେ।
ଦ୍ରୋଣସ୍ଯ ହି ସମଂ ଯୁଦ୍ଧେ ନ ପଶ୍ଯାମି ନରାଧିପମ୍। ନାଶ୍ଵତ୍ଥାମ୍ନଃ ସମଂ ଭୀଷ୍ମ ନ ଚ ତୌ ସ୍ତୋତୁମିଚ୍ଛସି
ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ସମାନ କୌଣସି ରାଜା ମୁଁ ଦେଖିନାହିଁ, ନାହିଁ ଅଶ୍ୱଥାମାଙ୍କ ସମାନ; ତଥାପି ତୁମେ ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରିବାକୁ ଚାହୁଁନାହା।
ପୃଥିଵ୍ଯାଂ ସାଗରାନ୍ତାଯାଂ ଯୋ ଵୈପ୍ରତିସମୋ ଭଵେତ୍। ଦୁର୍ଯୋଧନଂ ତ୍ଵଂ ରାଜେନ୍ଦ୍ରମତିକ୍ରମ୍ଯ ମହାଭୁଜମ୍
ଏହି ସମୁଦ୍ରବନ୍ଧିତ ପୃଥିବୀରେ କିଏ ତାଙ୍କ ସମାନ ହେବ? ତଥାପି ତୁମେ ମହାବାହୁ ରାଜା ଦୁର୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରୁଛ।
ଜଯଦ୍ରଥଂ ଚ ରାଜାନଂ କୃତାସ୍ତ୍ରଂ ଦୃଢଵିକ୍ରମମ୍। ଦ୍ରୁମଂ କିମ୍ପୁରୁଷାଚାର୍ଯଂ ଲୋକେ ପ୍ରଥିତଵିକ୍ରମମ୍। ଅତିକ୍ରମ୍ଯ ମହାଵୀର୍ଯଂ କିଂ ପ୍ରଶଂସସି କେଶଵମ୍
ଏବଂ ଶସ୍ତ୍ରଚତୁର ଓ ଦୃଢ଼ ପ୍ରତାପୀ ରାଜା ଜୟଦ୍ରଥ, କିମ୍ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ଗୁରୁ ଡ୍ରୁମ, ଯିଏ ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ଏମିତି ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀମାନଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରି, କେଶବଙ୍କୁ କାହିଁକି ପ୍ରଶଂସା କରୁଛ?
ଵୃଦ୍ଧଂ ଚ ଭରତାଚାର୍ଯଂ ତଥା ଶାରଦ୍ଵତଂ କୃପମ୍। ଅତିକ୍ରମ୍ଯ ମହାଵୀର୍ଯଂ କିଂ ପ୍ରଶଂସସି କେଶଵମ୍
ଏବଂ ବୟସ୍କ ଭାରତମାନଙ୍କ ଗୁରୁ ଓ ଶାରଦ୍ୱତଙ୍କ ପୁତ୍ର କୃପ, ଦୁଇଁଜଣ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ; ସେମାନଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରି କେଶବଙ୍କୁ କାହିଁକି ପ୍ରଶଂସା କରୁଛ?
ଧନୁର୍ଧରାଣାଂ ପ୍ରଵରଂ ରୁକ୍ମିଣଂ ପୁରୁଷୋତ୍ତମମ୍। ଅତିକ୍ରମ୍ଯ ମହାଵୀର୍ଯଂ କିଂ ପ୍ରଶଂସସି କେଶଵମ୍
ଧନୁର୍ଧରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ରୁକ୍ମିଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରି, ଏମିତି ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି, କେଶବଙ୍କୁ କାହିଁକି ପ୍ରଶଂସା କରୁଛ?
ଭୀଷ୍ମକଂ ଚ ମହାଵୀର୍ଯଂ ଦନ୍ତଵକ୍ତ୍ରଂ ଚ ଭୂମିପମ୍। ଭଗଦତ୍ତଂ ଯୂପକେଥୁ ଜଯତ୍ସେନଂ ଚ ମାଗଧମ୍
ଏବଂ ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀଷ୍ମକ, ଦନ୍ତବକ୍ର ରାଜା, ଭଗଦତ୍ତ, ଯୂପକେତୁ ଓ ମାଗଧ ରାଜା ଜୟତ୍ସେନଙ୍କୁ।
ଵିରାଟଦ୍ରୁପଦୌ ଚୋଭୌ ଶକୁନିଂ ଚ ବହଦ୍ବଲମ୍। ଵିନ୍ଦାନୁଵିନ୍ଦାଵାଵନ୍ତ୍ଯୌ ପାଣ୍ଡ୍ଯଂ ଶ୍ଵେତମଥୋତ୍ତମମ୍
ଏବଂ ବୀରାଟ ଓ ଦ୍ରୁପଦ, ବହୁବଳୀ ଶକୁନି, ଅବନ୍ତିର ବିନ୍ଦ୍ୟ ଓ ଅନୁବିନ୍ଦ୍ୟ, ପାଣ୍ଡ୍ୟ, ଶ୍ୱେତ ଓ ଉତ୍ତମଙ୍କୁ।
ଶଙ୍ଖଂ ଚ ସୁମହାଭାଗଂ ଵୃଷସେନଂ ଚ ମାନିନମ୍। ଏକଲଵ୍ଯଂ ଚ ଵିକ୍ରାନ୍ତଂ କାଲିଙ୍ଗଂ ଚ ମହାରଥମ୍
ଶଙ୍ଖ ନାମକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଯୋଦ୍ଧା, ଅହଂକାରୀ ବୃଷସେନ, ସାହସିକ ଏକଲବ୍ୟ ଏବଂ ମହାରଥୀ କଳିଙ୍ଗ—
ଅତିକ୍ରମ୍ଯ ମହାଵୀର୍ଯଂ କିଂ ପ୍ରଶଂସତି କେଶଵମ୍। ଶଲ୍ଯାଦୀନପି କସ୍ମାତ୍ତ୍ଵଂ ନ ସ୍ତୌଷି ଵସୁଧାଧିପାନ୍। ସ୍ତଵାଯ ଯଦି ତେ ବୁଦ୍ଧିର୍ଵର୍ତତେ ଭୀଷ୍ମ ଵସୁଧାଧିପାନ୍
ଏମିତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବୀରମାନେ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ତୁମେ କାହିଁକି କେଶବଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଛ? ଶଲ୍ୟ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କୁ କାହିଁକି ପ୍ରଶଂସା କରୁନାହଁ? ଯଦି ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ, ଭୀଷ୍ମ, ତେବେ ଏହି ପୃଥିବୀର ରାଜାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କର।