ସ ଏଵ ହି ମଯା ଵଧ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ। ମତିମନ୍ତଶ୍ଚ ଯେ କେଚିଦାଚାର୍ଯଂ ପିତରଂ ଗୁରୁମ୍
ସେଇ ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେବେ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନୀ, ଅଚାର୍ଯ୍ୟ, ପିତା କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉଛନ୍ତି—
ଅର୍ଚ୍ଯମର୍ଚିତମର୍ଘାର୍ହମନୁଜାନନ୍ତୁ ତେ ନୃପାଃ। ତତୋ ନ ଵ୍ଯାଜହାରୈଷାଂ କଶ୍ଚିଦ୍ବୁଦ୍ଧିମତାଂ ସତାମ୍
—ଯେଉଁ ରାଜାମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସମ୍ମାନ ଦେଉଛନ୍ତି, ଉଚିତ ମାନ ଦେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ; ଏହିପରି, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ସଦ୍ଗୁଣୀମାନେ ଆଉ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
ମାନିନାଂ ବଲିନାଂ ରାଜ୍ଞାଂ ମଧ୍ଯେ ଵୈ ଦର୍ଶିତେ ପଦେ। ତତୋଽପତତ୍ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଃ ସହଦେଵସ୍ଯ ମୂର୍ଧନି
ଏହିପରି, ଗର୍ବିତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେଇ ପଦ ଦେଖାଯିବା ସମୟରେ, ସହଦେବଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିଲା।
ଅଦୃଶ୍ଯରୂପା ଵାଚଶ୍ଚାପ୍ଯବ୍ରୁଵନ୍ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି। ଅଵିଧ୍ଯଦଜିନଂ କୃଷ୍ଣଂ ଭଵିଷ୍ଯଦ୍ଭୂତଜଲ୍ପନଃ
ଦୃଶ୍ୟମାନ ନଥିବା କିଛି ସ୍ୱର ମଧ୍ୟ 'ଭଲ କଲ, ଭଲ କଲ' ବୋଲି କହିଲେ; ସେମାନେ ଭବିଷ୍ୟତ ଘଟଣା ଜଣାଇ, ଅଜିନା ଧାରଣ କରୁଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ।
ସର୍ଵସଂଶଯନିର୍ମୋକ୍ତା ନାରଦଃ ସର୍ଵଲୋକଵିତ୍। ଉଵାଚାଖିଲଭୂତାନାଂ ମଧ୍ଯେ ସ୍ପଷ୍ଟତରଂ ଵଚଃ
ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହରୁ ମୁକ୍ତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନୀ ନାରଦ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଶେଷ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କଥା କହିଲେ।
କୃଷ୍ଣଂ କମଲପତ୍ରାକ୍ଷଂ ନାର୍ଚଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଯେ ନରାଃ। ଜୀଵନ୍ମୃତାସ୍ତୁ ତେ ଜ୍ଞେଯା ନ ସଭାଷ୍ଯାଃ କଦାଚନା
ଯେମାନେ କମଳପତ୍ର ସଦୃଶ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ 生ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୃତ ଭାବିବା ଉଚିତ; ସେମାନଙ୍କ ସହ କେବେ କଥା ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ପୂଜଯିତ୍ଵା ଚ ପୂଜାର୍ହାନ୍ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷତ୍ରଵିଶେଷଵିତ୍। ସହଦେଵୋ ନୃଣାଂ ଦେଵଃ ସମାପଯତ କର୍ମ ତତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭେଦ ଜାଣି, ଯେଉଁମାନେ ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା ସହଦେବ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ନଭ୍ଯର୍ଚିତେ କୃଷ୍ଣେ ସୁନୀଥଃ ଶତ୍ରୁକର୍ଷଣଃ। ଅତିତାମ୍ରେକ୍ଷଣଃ କୋପାଦୁଵାଚ ମନୁଜାଧିପାନ୍
ଯେତେବେଳେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏଭଳି ପୂଜା କରାଗଲା, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା ସୁନୀଥ, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ହୋଇ, ରାଜାମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସ୍ଥିତଃ ସେନାପତିର୍ଯୋଽହଂ ମନ୍ଵଧ୍ଵଂ କିଂ ତୁ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍। ଯୁଧି ତିଷ୍ଠାମ ସନ୍ନହ୍ଯ ସମେତାନ୍ଵୃଷ୍ଣିପାଣ୍ଡଵାନ୍
ମୁଁ ଏଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ସେନାପତି; ଏବେ ଆପଣମାନେ ଭାବନ୍ତୁ କଣ କରିବା ଉଚିତ। ଭୃଷ୍ଣି ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମିଶି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସଜାଗ ହେବା ଦରକାର।
ଇତି ସର୍ଵାନ୍ସମୁତ୍ସାଦ୍ଯ ରାଜ୍ଞସ୍ତାଂଶଅଚେଦିପୁଙ୍ଗଵଃ। ଯଜ୍ଞୋପଘାତାଯ ତତଃ ସୋଽମନ୍ତ୍ରତଯ ରାଜଭିଃ
ଏଭଳି ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ତିରସ୍କାର କରି, ଚେଦିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସେ, ଯଜ୍ଞ ବିଘ୍ନ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ରାଜାମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କଲେ।
ତତ୍ରାହୂତାଗତାଃ ସର୍ଵେ ସୁନୀଥପ୍ରମୁଖା ଗଣାଃ. ସମଦୃଶ୍ଯନ୍ତ ସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧା ଵିଵର୍ଣଵଦନାସ୍ତଥା
ସେଠାରେ, ସୁନୀଥଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସମସ୍ତ ଦଳ ଡାକିଆଯିଥିଲେ। ସେମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ଏବଂ ମୁହଁ ମଲିନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଯୁଧିଷ୍ଠିରାଭିଷେକଂ ଚ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଚାର୍ହଣମ୍। ନ ସ୍ଯାଦ୍ଯଥା ତଥା କାର୍ଯମେଵଂ ସର୍ଵେ ତଦାଽବ୍ରୁଵନ୍
ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ଅଭିଷେକ ଓ ବାସୁଦେବଙ୍କ ସମ୍ମାନ ଯେପରି ହେଲା, ଏହା ଠିକ୍ ହେଲା ନାହିଁ; ସମସ୍ତେ ସେ ସମୟରେ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ନିଷ୍କର୍ଷାନ୍ନିଶ୍ଚଯାତ୍ସର୍ଵେ ରାଜାନଃ କ୍ରୋଧମୂର୍ଛିତାଃ। ଅବ୍ରୁଵଂସ୍ତତ୍ର ରାଜାନୋ ନିର୍ଵେଦାଦାତ୍ମନିଶ୍ଚଯାତ୍
ସମସ୍ତ ରାଜା, କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧ ଏବଂ ନିଜ ନିଷ୍ଠାରେ ଦୃଢ, ସେଠାରେ ନିଜ ଅସନ୍ତୋଷ ଓ ନିଶ୍ଚୟରୁ କଥା କହିଲେ।
ସୁହୃଦ୍ଭିର୍ଵାର୍ଯମାଣାନାଂ ତେଷାଂ ହି ଵପୁରାବଭୌ। ଆମିଷାଦପକୃଷ୍ଟାନାଂ ସିହାନାମିଵ ଗର୍ଜତାମ୍
ସେମାନଙ୍କ ସହ ମିତ୍ରମାନେ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ତଥାପି ସେମାନଙ୍କ ଦୃଶ୍ୟ ଏପରି ଲାଗୁଥିଲା—ଯେପରି ଚାରା ଦେଖି ରାଗିଥିବା ସିଂହମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ଗଜଗଜାନ୍ତି।
ତଂ ବଲୌଘମପର୍ଯନ୍ତଂ ରାଜସାଗାରମକ୍ଷଯମ୍। କୁର୍ଵାଣଂ ସମଯଂ କୃଷ୍ଣୋ ଯୁଦ୍ଧାଯ ବୁବୁଧେ ତଦା
ଏହି ଅନନ୍ତ ଓ ଅକ୍ଷୟ ରାଜଶକ୍ତିର ଝରଣା, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହେଉଥିବା ଦେଖି, କୃଷ୍ଣ ସେତେବେଳେ ବୁଝିଗଲେ।
ତତଃ ସାଗରସଙ୍କାଶଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ନୃପତିମଣ୍ଡଲମ୍। ସଂଵର୍ତଵାତାଭିହତଂ ଭୀମଂ କ୍ଷୁବ୍ଧମିଵାର୍ଣଵମ୍
ତାପରେ, ସମୁଦ୍ର ସଦୃଶ ରାଜାମାନଙ୍କ ମଣ୍ଡଳକୁ, ବିନାଶର ବାତାସରେ ଆଘାତ ପାଇଥିବା, ଭୀମ ଏକ ତୁଫାନି ସମୁଦ୍ର ଭଳି ଦେଖିଲେ।
ରୋଷାତ୍ପ୍ରଚଲିତଂ ସର୍ଵମିଦମାହ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଃ। ଭୀଷ୍ମଂ ମତିମତାଂ ମୁଖ୍ଯଂ ଵୃଦ୍ଧଂ କୁରୁପିତାମହମ୍। ବୃହସ୍ପତିଂ ବୃହତ୍ତେଜାଃ ପୁରୁହୂତ ଇଵାରିହା
ଏହି ସବୁ ଦୃଶ୍ୟ କ୍ରୋଧରେ ଅସ୍ଥିର ହେଉଥିବା ଦେଖି, ଧର୍ମଜ୍ଞ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, କୁରୁଙ୍କ ବୃଦ୍ଧ ପିତାମହ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ, ଇନ୍ଦ୍ର ସଦୃଶ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ବୃହସ୍ପତି ସମ ତେଜସ୍ୱୀ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ।
ଅସୌ ରୋଷାତ୍ପ୍ରଚଲିତୋ ମହାନ୍ନୃପତିସାଗରଃ। ଅତ୍ର ଯତ୍ପ୍ରତିପତ୍ତଵ୍ଯଂ ତନ୍ମେ ବ୍ରୂହି ପିତାମହ
ଏହି ବଡ ରାଜାମାନଙ୍କ ସମୁଦ୍ର କ୍ରୋଧରେ ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇଛି; ଏଠାରେ କଣ କରିବା ଉଚିତ, ହେ ପିତାମହ, ମୋତେ କୁହ।
ଯଜ୍ଞସ୍ଯ ଚ ନ ଵିଘ୍ନଃ ସ୍ଯାତ୍ପ୍ରଜାନାଂ ଚ ହିତଂ ଭଵେତ୍। ଯଥା ସର୍ଵତ୍ର ତତ୍ସର୍ଵଂ ବ୍ରୂହି ମେଽଦ୍ଯ ପିତାମହ
ଯଜ୍ଞରେ କୌଣସି ବିଘ୍ନ ନ ହେଉ ଏବଂ ଲୋକଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ; ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ଏହା କିପରି ସମ୍ଭବ, ଆଜି ମୋତେ କୁହନ୍ତୁ, ପିତାମହ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତଵତି ଧର୍ମଜ୍ଞେ ଧର୍ମରାଜେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରେ। ଉଵାଚେଦଂ ଵଚୋ ଭୀଷ୍ମସ୍ତତଃ କୁରୁପିତାମହଃ
ଏପରି ଧର୍ମରେ ପାରଙ୍ଗତ ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଥିବା ପରେ, କୁରୁଙ୍କ ପିତାମହ ଭୀଷ୍ମ ଏହି କଥା କହିଲେ।
ମା ଭୈସ୍ତ୍ଵଂ କୁରୁଶାର୍ଦୂଲ ଶ୍ଵା ସିଂହଂ ହନ୍ତୁମର୍ହତି। ଶିଵଃ ପନ୍ଥାଃ ସୁନୀତୋଽତ୍ର ମଯା ପୂର୍ଵତରଂ ଵୃତଃ
ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, କୁରୁମଧ୍ୟରେ ବାଘ; କୁକୁର ମନେ କରିପାରେ ସିଂହକୁ ମାରିବାକୁ। ଏଠାରେ ଯାହା ପଥ ନିର୍ବାଚିତ, ଶୁଭ ଓ ଭଲ, ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ପଥ ନେଇଛି।
ପ୍ରସୁପ୍ତେ ହି ଯଥା ସିଂହେ ଶ୍ଵାନସ୍ତାତ ସମାଗତାଃ। ଭଷେଯୁଃ ସହିତାଃ ସର୍ଵେ ତଥେମେ ଵସୁଧାଧିପାଃ
ଯେପରି ଘୁମେ ପଡ଼ିଥିବା ସିଂହଙ୍କୁ ଦେଖି, କୁକୁରମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ସମସ୍ତେ ଭଉଁକୁଥିବା ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଏହି ପୃଥିବୀର ଅଧିପତିମାନେ।
ଵୃଷ୍ଣିସିଂହସ୍ଯ ସୁପ୍ତସ୍ଯ ତଥାଽମୀ ପ୍ରମୁକେ ସ୍ଥିତାଃ। ଭଷନ୍ତେ ତାତ ସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧାଃ ଶ୍ଵାନଃ ସିଂହସ୍ଯ ସନ୍ନିଧୌ
ଯେପରି ଏହି କ୍ରୁଧ୍ଧ କୁକୁରମାନେ ଏକ ଶୁଆଁ ସିଂହଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଚିତ୍କାର କରୁଛନ୍ତି, ସେପରି ଭି ଵୃଷ୍ଣିବଂଶର ସିଂହ ଶୟନ କରୁଥିବାବେଳେ ସେମାନେ ସାମ୍ନାରେ ଦଢ଼ି ରହିଛନ୍ତି।
ନ ହି ସମ୍ବୁଧ୍ଯତେ ଯାଵତ୍ସୁପ୍ତଃ ସିଂହ ଇଵାଚ୍ଯୁତଃ। ` ତଦିଦଂ ଜ୍ଞାତପୂର୍ଵଂ ହି ତଵ ସଂସ୍ତୋତୁମିଚ୍ଛସି'। ତେନ ସିଂହୀକରୋତ୍ଯେତାନସିଂହଶ୍ଚେଦିପୁଙ୍ଗଵଃ
ଅଚ୍ୟୁତ ଯେପରି ଶୁଆଁ ସିଂହ ଜାଗି ନଥାଏ, ସେପରି ସେ ମଧ୍ୟ ଏଯାଏଁ ଜାଗିନାହାନ୍ତି। ତୁମେ ଏହି କଥା ପୂର୍ବରୁ ଜାଣି, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ। ଯଦି ସେ ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ସିଂହ ଜାଗିଯିବେ, ତେବେ ଏହି ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ସିଂହ ହେଇଯିବେ।
ପାର୍ଥିଵାନ୍ପାର୍ଥିଵଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିଶୁପାଲୋଽଲ୍ପଚେତନଃ। ସର୍ଵାନ୍ସର୍ଵାତ୍ମନା ତାତ ନେତୁକାମୋ ଯମକ୍ଷଯମ୍
ରାଜାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଅଳ୍ପ ବୁଦ୍ଧି ଶିଶୁପାଳ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମନରୁ ଯମଙ୍କ ଗୃହକୁ ନେଇଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।
ନୂନମେତତ୍ସମାଦାତୁଂ ପୁନରିଚ୍ଛତ୍ଯଧୋକ୍ଷଜଃ। ଯଦସ୍ଯ ଶିଶୁପାଲସ୍ଯ ତେଜସ୍ତିଷ୍ଠତି ଭାରତ
ହେ ଭାରତ, ନିଶ୍ଚୟ ଅଦୃଶ୍ୟ ଭଗବାନ୍ ପୁନିଥରେ ଏହି ଶିଶୁପାଳଙ୍କ ଶେଷ ଶକ୍ତିକୁ ନେଇଯିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
ଵିପ୍ଲୁତା ଚାସ୍ଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ବୁଦ୍ଧିର୍ବୁଦ୍ଧିମତାଂ ଵର। ଚେଦିରାଜସ୍ଯ କୌନ୍ତେଯ ସର୍ଵେଷାଂ ଚ ମହୀକ୍ଷିତମ୍
କୌନ୍ତେୟ, ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଚେଦିରାଜ ଓ ସମସ୍ତ ଭୂପତିମାନଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି ନିଶ୍ଚୟ ଭ୍ରଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି।
ଆଦାତୁଂ ଚ ନରଵ୍ଯାଘ୍ରୋ ଯଂ ଯମିଚ୍ଛତ୍ଯଯଂ ତଦା। ତସ୍ଯ ଵିପ୍ଲଵତେ ବୁଦ୍ଧିରେଵଂ ଚେଦିପତେର୍ଯଥା
ଏହି ପୁରୁଷଶ୍ରେଷ୍ଠ ଯେଉଁବେଳେ ଯାହାକୁ ନେବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ସେବେଳେ ସେ ଲୋକଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାଏ, ଯେପରି ଚେଦିରାଜଙ୍କ ହେଲା।
ଚତୁର୍ଵିଧାନାଂ ଭୂତାନାଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ମାଧଵଃ। ପ୍ରଭଵଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵେଷାଂ ନିଧନଂ ଚ ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ତିନି ଲୋକର ସମସ୍ତ ଚାରି ପ୍ରକାର ଜୀବମାନଙ୍କର ଆଦି ଓ ଶେଷ ମାଧବ।
ଇତି ତସ୍ଯ ଵଚଃ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ତତଶ୍ଚେଦିପତିର୍ନୃପଃ। ଭୀଷ୍ମଂ ରୂକ୍ଷାକ୍ଷରା ଵାଚଃ ଶ୍ରାଵଯାମାସ ଭାରତ
ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଚେଦିରାଜ ତାପରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କଠୋର ଓ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶବ୍ଦରେ କହିଲେ।