ଅଵାପ୍ଯ ତପସା ଵୀର୍ଯଂ ବଲମୋଜଶ୍ଚ ଭାରତ। ତ୍ରାସିତାଃ ସଗଣାଃ ସର୍ଵେ ବାଣେନ ଵିବୁଧାଧିପାଃ
ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତି, ପ୍ରଭାବ ଓ ଉତ୍ସାହ ଲାଭ କରି, ହେ ଭାରତ, ବାଣଙ୍କ ଭୟରେ ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ଉତ୍କଣ୍ଠିତ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
ଵଜ୍ରାଶନିଗଦାବାମୈସ୍ତାଡଯଦ୍ଭିରନେକଶଃ। ତସ୍ଯ ନାସୀଦ୍ରଣେ ମୃତ୍ଯୁର୍ଦେଵୈରପି ସଵାସଵୈଃ
ବହୁବାର ଅସ୍ତ୍ର, ଗଦା ଓ ମୁସଳ ଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରମଣ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଦେବତାମାନେ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ମିଶି ଯୁଦ୍ଧରେ ତାଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁ ଦେଇପାରିଲେ ନାହିଁ।
ସୋଽଭିଭୂତଶ୍ଚ କୃଷ୍ଣେନ ନ ହତଶ୍ଚ ମଗାତ୍ମନା। ଛିତ୍ଵା ବାହୁସହସ୍ରଂ ତୁ ଗୋଵିନ୍ଦେନ ମହାତ୍ମନା
ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଶୀଭୂତ ହେଲେ, କିନ୍ତୁ ମହାତ୍ମାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ହେଲେ ନାହିଁ। ଗୋବିନ୍ଦ ତାଙ୍କର ହଜାରଟି ବାହୁ କାଟିଦେଲେ।
ଏଷୋଽପୀଡନ୍ମହାବାହୁଃ କଂସଂ ଚ ମଧୁସୂଦନଃ। ଅଵାପ୍ତଂ ତପସା ଵୀର୍ଯଂ ବଲମୋଜଶ୍ଚ ଭାରତ। କୈଟଭଂ ଚାତିଲୋମାନି ନିଜଘାନ ଜନାର୍ଦନଃ
ଏହି ମହାବାହୁ ମଧୁସୂଦନ କଂସକୁ ମାରିଥିଲେ, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତି, ପ୍ରଭାବ ଓ ଉତ୍ସାହ ଲାଭ କରି, ହେ ଭାରତ, ଜନାର୍ଦ୍ଦନ କୈଟଭ ଓ ଅତିରକ୍ଷସକୁ ମାରିଥିଲେ।
ଜମ୍ବୁମୈରାଵତଂ ଚୈଵ ଵିରୂପଂ ଚ ମହାଯଶାଃ। ଘାନ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶମ୍ବରଂ ଚାରିମର୍ଦନମ୍
ଏହି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତି ଜମ୍ବୁମୈରାବତ, ବିରୂପ ଓ ଶମ୍ବର, ଶତ୍ରୁମାରକୁ ହେ ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ହତ କରିଥିଲେ।
ଏଷ ଭୋଗଵତୀଂ ଗତ୍ଵା ଵାସୁକିଂ ଭରତର୍ଷଭ। ନିର୍ଜିତ୍ଯ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷୋ ରୌକ୍ମିଣେଯମମୋଚଯତ୍
ଏହି ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷ ଭୋଗବତୀକୁ ଯାଇ, ହେ ଭାରତବୀର, ବାସୁକିଙ୍କୁ ଜିତି, ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ପୁଅକୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ।
ଏଵଂ ବହୂନି କର୍ମାଣି ଶିଶୁରେଵ ଜନାର୍ଦନଃ। କୃତଵାନ୍ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଃ ସଙ୍କର୍ଷଣସହାଯଵାନ୍
ଏଭଳି, ଶିଶୁ ଅବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ଜନାର୍ଦ୍ଦନ, ପଦ୍ମନୟନ, ସଂକର୍ଷଣଙ୍କ ସହିତ ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ଏଵମେଷୋଽସୁରାଣାଂ ଚସୁରାଣାମପି ସର୍ଵଶଃ। ଭଯାମଯକରଃ କୃଷ୍ଣଃ ସର୍ଵଲୋକେଶ୍ଵରଃ ପ୍ରଭୁଃ
ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଅସୁରମାନେଙ୍କ ପାଇଁ ଭୟର କାରଣ ହେଲେ କୃଷ୍ଣ, ସମସ୍ତ ଜଗତର ସ୍ୱାମୀ।
ଏଵମେଵ ମହାବାହୁଃ ଶାସ୍ତା ସର୍ଵଦୁରାତ୍ମନାମ୍। କୃତ୍ଵା ଦେଵାର୍ଥମମିତଂ ସ୍ଵସ୍ଥାନଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତେ ପୁନଃ
ଏହିପରି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ଦୁଷ୍ଟମାନେଙ୍କ ଦମକାରୀ, ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅସଂଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ପୁଣି ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବେ।
ଏଷ ଭୋଗଵତୀଂ ପୁଣ୍ଯାଂ ରଵିକାନ୍ତିଂ ମହାଯଶାଃ। ଦ୍ଵାରକାମାତ୍ମସାତ୍କୃତ୍ଵା ସାଗରଂ ପ୍ଲାଵଯିଷ୍ଯତି
ମହାପ୍ରସିଦ୍ଧି ଥିବା ସେ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଭାରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ଧନ୍ୟ ଦ୍ୱାରକାକୁ ନିଜ କରି, ସାଗରକୁ ତାହାକୁ ବୁଡ଼ାଇଦେବେ।
ସୁରାସୁରମନୁଷ୍ଯେଷୁ ନାଭୂନ୍ନ ଭଵିତା କ୍ଵଚିତ୍। ଯସ୍ତାମଧ୍ଯଵସଦ୍ରାଜା ନାନ୍ଯତ୍ର ମଧୁସୂଦନାତ୍
ଦେବ, ଅସୁର ଓ ମଣିଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ମଧୁସୂଦନ ବ୍ୟତୀତ, କେବେ ବା କୌଣସି ରାଜା ସେଠାରେ ବସିନଥିଲେ ନାହିଁ, ନ ଭବିଷ୍ୟତରେ ବସିବେ।
ଭ୍ରାଜମାନାସ୍ତୁ ଵୈ ସର୍ଵେ ଵୃଷ୍ଣ୍ଯନ୍ଧକମହାରଥାଃ। ତେଜିଷ୍ଠଂ ପ୍ରତିପତ୍ସ୍ଯନ୍ତେ ନାକପୃଷ୍ଟଂ ଗତାସଵଃ
ବୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକ ବଂଶର ସମସ୍ତ ମହାବୀରମାନେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ, ଜୀବନ ଶେଷ ହେଲେ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବେ।
ଏଵମେଵ ଦଶାର୍ହାଣାଂ ଵିଧାଯ ଵିଧିନା ଵିଧିମ୍। ଵିଷ୍ଣୁର୍ନାରାଯଣଃ ସାକ୍ଷାତ୍ସ୍ଵସ୍ଥାନଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ଯତେ ଧ୍ରୁଵମ୍
ଏହିପରି, ଦଶାର୍ହମାନେଙ୍କ ପାଇଁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ନିଜେ ବିଷ୍ଣୁ, ନାରାୟଣ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଫେରିଯିବେ।
ଅପ୍ରମେଯୋଽନିଯୋଜ୍ଯଶ୍ଚ ଯତ୍ର କାମଗମୋ ଵଶୀ। ମୋଦତେ ଭଗଵାନ୍ପ୍ରୀତୋ ଵାଲଃ କ୍ରୀଡାନକୈରିଵ
ସେ ଅପରିମିତ, କୌଣସି ନିୟମରେ ବନ୍ଧା ନୁହେଁ, ଇଚ୍ଛାମତେ ଚଳିଥାନ୍ତି, ନିଜକୁ ନିଜେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି; ଭଗବାନ ଖୁସି ହୋଇ, ଶିଶୁ ଖେଳନା ସହ ଯେପରି ଖେଳେ, ସେପରି ଆନନ୍ଦ କରନ୍ତି।
ନୈଷ ଗର୍ଭତ୍ଵମାପେଦେ ନ ଯୋନ୍ଯାମାଵସତ୍ପ୍ରଭୁଃ। ଆତ୍ମନସ୍ତେଜସା କୃଷ୍ଣଃ ସର୍ଵେଷାଂ କୁରୁତେ ଗତିମ୍
ଏହି ପ୍ରଭୁ କେବେ ଗର୍ଭରେ ପ୍ରବେଶ କରିନାହାନ୍ତି, କିମ୍ବା ନାରୀ ଦେହରେ ବସିନାହାନ୍ତି; ନିଜ ଶକ୍ତିରେ କୃଷ୍ଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ଗତି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରନ୍ତି।
ଯଥା ବୁଦ୍ବୁଦ ଉତ୍ଥାଯ ତତ୍ରୈଵ ପ୍ରଵିଲୀଯତେ। ଚରାଚରାଣି ଭୂତାନି ତଥା ନାରାଯଣେ ସଦା
ଯେପରି ବୁଲବୁଲା ଉଠି ଏକେଠାରେ ଲୟ ହୁଏ, ସେପରି ସମସ୍ତ ଚଳନଶୀଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀ ସଦା ନାରାୟଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲୟ ହୁଅନ୍ତି।
ନ ପ୍ରମାତୁଂ ମହାବାହୁଃ ଶକ୍ଯୋ ଭାରତ କେଶଵଃ। ପରଂ ହି ପରତସ୍ତସ୍ମାଦ୍ଵିଶ୍ଵରୂପାନ୍ନ ଵିଦ୍ଯତେ
ହେ ଭାରତ, ମହାବାହୁ କେଶବଙ୍କୁ ବୁଝିବାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ, ତାଙ୍କଠାରୁ ଉପରେ କିଛି ନାହିଁ, ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଯାହାଙ୍କ ରୂପ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତୋ ଭୀଷ୍ଣୋ ଵିରରାମ ମହାବଲଃ। ଵ୍ଯାଜହାରୋତ୍ତରଂ ତତ୍ର ସହଦେଵୋଽର୍ଥଵଦ୍ଵଚଃ
ଏପରି କହି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୀଷ୍ମ ଶାନ୍ତ ହେଲେ; ତାପରେ ସହଦେବ ଉପଯୁକ୍ତ କଥା କହିଲେ।
କେଶଵଂ କେଶିହନ୍ତାରମପ୍ରମେଯପରାକ୍ରମମ୍। ପୂଜ୍ଯମାନଂ ମଯା ଯୋ ଵଃ କୃଷ୍ଣଂ ନ ସହତେ ନୃପାଃ
ମଧ୍ୟରୁ କେହି ରାଜା ଯଦି କେଶୀଘାତୀ, ଅପରିମିତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମୋର ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଉଥିବା ଦେଖି ସହିପାରିବେ ନାହିଁ—
ସର୍ଵେଷାଂ ବଲିନାଂ ମୂର୍ଧ୍ନି ମଯେଦଂ ନିହିତଂ ପଦମ୍। ଏଵମୁକ୍ତେ ମଯା ସମ୍ଯଗୁତ୍ତରଂ ପ୍ରବ୍ରଵୀତୁ ସଃ
—ସେଇ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ମୁଁ ଏହି ପଦ ରଖିଛି; ଏଥିରେ କାହାର କିଛି ଉତ୍ତର ଥାଏ, ସେ କହୁନ୍ତୁ।
ସ ଏଵ ହି ମଯା ଵଧ୍ଯୋ ଭଵିଷ୍ଯତି ନ ସଂଶଯଃ। ମତିମନ୍ତଶ୍ଚ ଯେ କେଚିଦାଚାର୍ଯଂ ପିତରଂ ଗୁରୁମ୍
ସେଇ ନିଶ୍ଚୟ ମୋ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେବେ; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ଜ୍ଞାନୀ, ଅଚାର୍ଯ୍ୟ, ପିତା କିମ୍ବା ଗୁରୁଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଉଛନ୍ତି—
ଅର୍ଚ୍ଯମର୍ଚିତମର୍ଘାର୍ହମନୁଜାନନ୍ତୁ ତେ ନୃପାଃ। ତତୋ ନ ଵ୍ଯାଜହାରୈଷାଂ କଶ୍ଚିଦ୍ବୁଦ୍ଧିମତାଂ ସତାମ୍
—ଯେଉଁ ରାଜାମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି, ସମ୍ମାନ ଦେଉଛନ୍ତି, ଉଚିତ ମାନ ଦେଉଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଏହାକୁ ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତୁ; ଏହିପରି, ଜ୍ଞାନୀ ଓ ସଦ୍ଗୁଣୀମାନେ ଆଉ କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
ମାନିନାଂ ବଲିନାଂ ରାଜ୍ଞାଂ ମଧ୍ଯେ ଵୈ ଦର୍ଶିତେ ପଦେ। ତତୋଽପତତ୍ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଃ ସହଦେଵସ୍ଯ ମୂର୍ଧନି
ଏହିପରି, ଗର୍ବିତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନେଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସେଇ ପଦ ଦେଖାଯିବା ସମୟରେ, ସହଦେବଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି ପଡ଼ିଲା।
ଅଦୃଶ୍ଯରୂପା ଵାଚଶ୍ଚାପ୍ଯବ୍ରୁଵନ୍ସାଧୁସାଧ୍ଵିତି। ଅଵିଧ୍ଯଦଜିନଂ କୃଷ୍ଣଂ ଭଵିଷ୍ଯଦ୍ଭୂତଜଲ୍ପନଃ
ଦୃଶ୍ୟମାନ ନଥିବା କିଛି ସ୍ୱର ମଧ୍ୟ 'ଭଲ କଲ, ଭଲ କଲ' ବୋଲି କହିଲେ; ସେମାନେ ଭବିଷ୍ୟତ ଘଟଣା ଜଣାଇ, ଅଜିନା ଧାରଣ କରୁଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ।
ସର୍ଵସଂଶଯନିର୍ମୋକ୍ତା ନାରଦଃ ସର୍ଵଲୋକଵିତ୍। ଉଵାଚାଖିଲଭୂତାନାଂ ମଧ୍ଯେ ସ୍ପଷ୍ଟତରଂ ଵଚଃ
ସମସ୍ତ ସନ୍ଦେହରୁ ମୁକ୍ତ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନୀ ନାରଦ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଶେଷ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କଥା କହିଲେ।
କୃଷ୍ଣଂ କମଲପତ୍ରାକ୍ଷଂ ନାର୍ଚଯିଷ୍ଯନ୍ତି ଯେ ନରାଃ। ଜୀଵନ୍ମୃତାସ୍ତୁ ତେ ଜ୍ଞେଯା ନ ସଭାଷ୍ଯାଃ କଦାଚନା
ଯେମାନେ କମଳପତ୍ର ସଦୃଶ ଚକ୍ଷୁ ଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ 生ତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୃତ ଭାବିବା ଉଚିତ; ସେମାନଙ୍କ ସହ କେବେ କଥା ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ପୂଜଯିତ୍ଵା ଚ ପୂଜାର୍ହାନ୍ବ୍ରହ୍ମକ୍ଷତ୍ରଵିଶେଷଵିତ୍। ସହଦେଵୋ ନୃଣାଂ ଦେଵଃ ସମାପଯତ କର୍ମ ତତ୍
ବ୍ରାହ୍ମଣ, କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଭେଦ ଜାଣି, ଯେଉଁମାନେ ପୂଜାଯୋଗ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବତା ସହଦେବ ସେହି କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ।
ତସ୍ମିନ୍ନଭ୍ଯର୍ଚିତେ କୃଷ୍ଣେ ସୁନୀଥଃ ଶତ୍ରୁକର୍ଷଣଃ। ଅତିତାମ୍ରେକ୍ଷଣଃ କୋପାଦୁଵାଚ ମନୁଜାଧିପାନ୍
ଯେତେବେଳେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏଭଳି ପୂଜା କରାଗଲା, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରୁଥିବା ସୁନୀଥ, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ହୋଇ, ରାଜାମାନଙ୍କୁ କହିଲେ।
ସ୍ଥିତଃ ସେନାପତିର୍ଯୋଽହଂ ମନ୍ଵଧ୍ଵଂ କିଂ ତୁ ସାମ୍ପ୍ରତମ୍। ଯୁଧି ତିଷ୍ଠାମ ସନ୍ନହ୍ଯ ସମେତାନ୍ଵୃଷ୍ଣିପାଣ୍ଡଵାନ୍
ମୁଁ ଏଠାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ସେନାପତି; ଏବେ ଆପଣମାନେ ଭାବନ୍ତୁ କଣ କରିବା ଉଚିତ। ଭୃଷ୍ଣି ଓ ପାଣ୍ଡବମାନେ ମିଶି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସଜାଗ ହେବା ଦରକାର।
ଇତି ସର୍ଵାନ୍ସମୁତ୍ସାଦ୍ଯ ରାଜ୍ଞସ୍ତାଂଶଅଚେଦିପୁଙ୍ଗଵଃ। ଯଜ୍ଞୋପଘାତାଯ ତତଃ ସୋଽମନ୍ତ୍ରତଯ ରାଜଭିଃ
ଏଭଳି ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ତିରସ୍କାର କରି, ଚେଦିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ସେ, ଯଜ୍ଞ ବିଘ୍ନ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ରାଜାମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କଲେ।