ହତା ବ୍ରହ୍ମଦ୍ଵିଷଃ ସର୍ଵେ ଜଯନ୍ତ୍ଯନ୍ଧକଵୃଷ୍ଣଯଟଃ। ଏଵମୁକ୍ତଃ ସହ ସ୍ତ୍ରୀଭିରକ୍ଷତୈର୍ମଧୁସୂଦନଃ
ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମଦ୍ୱେଷୀ ମାରାଯାଇଛନ୍ତି—ଏହିପରି କଥା ମଧୁସୂଦନ କହିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣି ଘରର ଅଘାତପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇନଥିବା ମହିଳାମାନେ ଥିଲେ।
ତତଃ ଶୌରିଃ ସୁପର୍ଣେନ ସ୍ଵଂ ନିଵେଶନମଭ୍ଯଯାତ୍। ଚକାରାଥ ଯଥୋଦ୍ଦେଶମୀଶ୍ଵରୋ ମଣିପର୍ଵତମ୍
ତାପରେ ଶୌରି, ସୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ନିଜ ଗୃହକୁ ଗଲେ; ପରେ ପ୍ରଭୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ମଣିପର୍ବତ ତିଆରି କଲେ।
ତତୋ ଧନାନି ରତ୍ନାନି ସଭାଯାଂ ମଧୁସୂଦନଃ। ନିଧାଯ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଃ ପିତୁର୍ଦର୍ଶନଲାଲସଃ
ତାପରେ ପଦ୍ମନେତ୍ର ମଧୁସୂଦନ, ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଆତୁର ହୋଇ, ସଭାଘରେ ଧନ ଓ ମଣିମୁକ୍ତା ରଖିଦେଲେ।
ତତଃ ସାନ୍ଦୀପିନିଂ ପୂର୍ଵଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଚାପି ଭାରତ। ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଵାସୁଦେଵ ଉପସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାଯଶାଃ
ତାପରେ, ଭାରତ, ବଡ଼ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ ବାସୁଦେବ, ବିଧିମତ ଭାବେ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରି, ପ୍ରଥମେ ସାନ୍ଦୀପନି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ।
ଵଵନ୍ଦେ ପୃଥୁତାମ୍ରାକ୍ଷଃ ପ୍ରୀଯମାଣୋ ମହାଯଶାଃ। ତଥାଽଶ୍ରୁପରିପୂର୍ଣାକ୍ଷମାନନ୍ଦଭୃତଚେତସମ୍
ବଡ଼ ଓ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ, କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ ତିନି, ଆନନ୍ଦରେ ନମସ୍କାର କଲେ; ଏହିପରି ଆନନ୍ଦରେ ହୃଦୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅଂଶୁଭରା ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ କଲେ।
ଵଵନ୍ଦେ ସହ ରାମେଣ ପିତରଂ ଵାସଵାନୁଜଃ। ତାଭ୍ଯାଂ ଚ ମୂର୍ଧ୍ନ୍ଯୁପାଘ୍ରାତଃ କେଶଵଃ ପରଵୀରହା
ବାସୁଦେବ ଓ ରାମ, ଦୁଇଜଣେ ମିଶି ପିତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ; ପରେ ଶତ୍ରୁବିନାଶୀ କେଶବଙ୍କୁ ଦୁଇଜଣେ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ଯଥାଶ୍ରେଷ୍ଠମୁପାଗମ୍ଯ ସାତ୍ଵତାନ୍ଯଦୁନନ୍ଦନଃ। ସର୍ଵେଷାଂ ନାମ ଜଗ୍ରାହ ଦାଶାର୍ହାଣାମଧୋକ୍ଷଜଃ
ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଯଦୁନନ୍ଦନ ଅଧୋକ୍ଷଜ ସମସ୍ତ ଦାଶାର୍ହଙ୍କୁ ନାମେ ନାମେ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ତତଃ ସର୍ଵାଣି ଵିତ୍ତାନି ସର୍ଵରତ୍ନମଯାନି ଚ। ଵ୍ଯଭଜତ୍ତାନି ତେଭ୍ଯୋଽଥ ସର୍ଵେଭ୍ଯୋ ଯଦୁନନ୍ଦନଃ
ତାପରେ ଯଦୁନନ୍ଦନ ସମସ୍ତ ଧନ ଓ ମଣିମୁକ୍ତା ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଣ୍ଟନ କଲେ।
ସା କେଶଵମହାମାତ୍ରୈର୍ମହେନ୍ଦ୍ରପ୍ରତିମୈଃ ସଭା। ଶୁଶୁଭେ ଵୃଷ୍ଣିଶାର୍ଦୂଲୈଃ ସିଂହୈରିଵ ଗିରେର୍ଗୁହା
କେଶବଙ୍କ ମହାମାତ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମହେନ୍ଦ୍ର ସମାନ, ଏବଂ ବୃଷ୍ଣି କୁଳର ସିଂହମାନେ ଏହି ସଭାକୁ ପର୍ବତ ଗୁହାରେ ସିଂହମାନେ ଭଳି ଶୋଭା ଦେଲେ।
ଅଥାସନଗତାନ୍ସର୍ଵାନୁଵାଚ ଵିବୁଧାଧିପଃ। ଶୁଭଯା ହର୍ଷଯନ୍ଵାଚା ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ତାନ୍ମହାଯଶାଃ। କୁକୁରାନ୍ଧକମୁଖ୍ଯାଂଶ୍ଚ ତଂ ଚ ରାଜାନମାହୁକମ୍
ତାପରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ, ମହାକୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର, ଶୁଭ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କଥା କହି, ସଭାରେ ବସିଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ, କୁକୁର, ଅନ୍ଧକ ଓ ରାଜା ଆହୁକଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ଯଦର୍ଥଂ ଜନ୍ମ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ମାନୁଷେଷୁ ମହାତ୍ମନଃ। ଯତ୍କୃତଂ ଵାସୁଦେଵେନ ତଦ୍ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସମାସତଃ
ଯେଉଁ କାରଣରେ ମହାତ୍ମା କୃଷ୍ଣ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଓ ବାସୁଦେବ କ'ଣ କରିଛନ୍ତି, ମୁଁ ସେଥିର ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି।
ଅଯଂ ଶତସହସ୍ରାଣି ଦାନଵାନାମରିନ୍ଦମଃ। ନିହଯ୍ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଃ ପାତାଲଵିଵରଂ ଯଯୌ
ଏହି ପଦ୍ମନେତ୍ର ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଶତ ହଜାର ଦାନବଙ୍କୁ ବଧ କରି, ପାତାଳର ଗଭୀର ଗହ୍ୱରକୁ ଗଲେ।
ଯଚ୍ଚ ନାଧିଗତଂ ପୂର୍ଵୈଃ ପ୍ରହ୍ଲାଦବଲିଶମ୍ବରୈଃ। ତଦିଦଂ ଶୌରିଣା ଵିତ୍ତଂ ପ୍ରାପିତଂ ଭଵତାମିହ
ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ବଲି ଓ ଶମ୍ବର ଯେଉଁଠାରେ ପୂର୍ବେ ପହଞ୍ଚିପାରିନଥିଲେ, ଶୌରି ଏହାକୁ ତୁମମାନେ ପାଇଁ ଏଠାରେ ସାଧନ କରିଛନ୍ତି।
ସପାଶଂ ମୁରମାକ୍ରମଯ୍ ପାଞ୍ଚଜନ୍ଯଂ ଚ ଧୀମତା। ଶିଲାସଙ୍ଘାନତିକ୍ରମ୍ଯ ନିଶୁମ୍ଭଃ ସଗଣୋ ହତଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ ତିନି, ମୁରଙ୍କୁ ପାଶରେ ବନ୍ଧି, ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଂଖ ଧରି, ପାହାଡ଼ ଗୁଡିକୁ ଅଟିକି, ନିଶୁମ୍ଭ ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ମାରିଦେଲେ।
ହଯଗ୍ରୀଵଶ୍ଚ ଵିକ୍ରାନ୍ତୋ ଦାନଵୋ ନିହତୋ ବଲୀ। ମଥିତଶ୍ଚ ମୃଧେ ଭୌମଃ କୁଣ୍ଡଲେ ଚାହୃତେ ପୁନଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ହୟଗ୍ରୀବ ମାରାଗଲେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୌମ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ତାଙ୍କ କୁଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟ ପୁଣି ନେଇଯିବା ହେଲା।
ପୁନର୍ବାଣଵଧେ ଶୌରିମାଦିତ୍ଯା ଵସୁଭିଃ ସହ। ମନ୍ମୁଖା ଆଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ସାଧ୍ଯାଶ୍ଚ ମଧୁସୂଦନମ୍
ପୁଣି, ବାଣଙ୍କ ବଧ ସମୟରେ, ମୁଁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇ, ସାଧ୍ୟମାନେ, ଆଦିତ୍ୟ ଓ ବସୁମାନେ ସହିତ, ଶୌରିଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବେ, ମଧୁସୂଦନ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତଃ ସର୍ଵାନାମନ୍ତ୍ର୍ଯ କୁକୁରାନ୍ଧକାନ୍। ସସ୍ଵଜେ ରାମକୃଷ୍ଣୌ ଚ ଵସୁଦେଵଂ ଚ ଵାସଵଃ
ଏପରି କହି ସମସ୍ତ କୁକୁର ଓ ଅନ୍ଧକଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ବାସବ ରାମ, କୃଷ୍ଣ ଓ ବସୁଦେବଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନସାମ୍ବପ୍ରମୁଖାନନିରୂଦ୍ଧଂ ଚ ସାରଣମ୍। ବଭ୍ରୁଂ ଝଲ୍ଲିଂ ଗଦଂ ଭାନୁଂ ଚାରୁଦେଷ୍ଣଂ ଚ ଵୃତ୍ରହା
ସେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ସାମ୍ବ, ଅନିରୁଦ୍ଧ, ସାରଣ, ବଭ୍ରୁ, ଝଲ୍ଲି, ଗଦା, ଭାନୁ ଓ ଚାରୁଦେଷ୍ଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ସତ୍କୃତ୍ଯ ସାରଣାକ୍ରୂରୌ ପୁନରାଭାଷ୍ଯ ସାତ୍ଯକିମ୍। ସସ୍ଵଜେ ଵୃଷ୍ଣିରାଜାନମାହୁକଂ କୁକୁରାଧିପମ୍। ଭୋଜଂ ଚ କୃତଵର୍ଣାଣମନ୍ଯାଂଶ୍ଚାନ୍ଦକଵୃଷ୍ଣିଷୁ
ସାରଣ ଓ ଅକୃରକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ପୁନି କଥା କହି, ବୃଷ୍ଣି ରାଜା ଆହୁକ, କୁକୁର ମୁଖ୍ୟ ଆହୁକ, ଭୋଜ ମଧ୍ୟରୁ କୃତବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ଆମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଦେଵପ୍ରଵରୈର୍ଵାସଵୋ ଵାସଵାନୁଜମ୍। ତତଃ ଶ୍ଵେତାଚଲପ୍ରଖ୍ଯଂ ଗଜମୈରାଵତଂ ପ୍ରଭୁଃ
ସମସ୍ତ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ବାସବ ବସୁଦେବଙ୍କୁ କଥା କହି, ପରେ ଶ୍ୱେତ ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏଇରାବତ ହାତୀରେ ଚଢ଼ିଲେ।
ପଶ୍ଯତାଂ ସର୍ଵଭାତାନାମାରୁରୋହ ଶଚୀପତିଃ। ପୃଥିଵୀଂ ଚାନ୍ତରିକ୍ଷଂ ଚ ଦିଵଂ ଚ ଵରଵାରଣମ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଦେଖୁଥିବାବେଳେ, ଶଚୀପତି ମହାମୂଲ୍ୟବାନ ହାତୀରେ ଚଢ଼ିଲେ, ଯେଉଁହା ଭୂମି, ଆକାଶ ଓ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଅତିକ୍ରମ କରେ।
ମୁଖାଡମ୍ବରନିର୍ଘୋଷୈଃ ପୂରଯନ୍ତମିଵାସକୃତ୍। ହୈମଯନ୍ତ୍ରମହାକକ୍ଷ୍ଯଂ ହିରଣ୍ମଯଵିଷାଣିନମ୍
ସେହି ହାତୀର ଗଜଧ୍ୱନି ଘନଘୋର ମେଘର ଗର୍ଜନ ପରି ଚାରିପଟିକୁ ପୂରିଦେଉଥିଲା, ସୁନା ଯନ୍ତ୍ର, ବଡ଼ ଦେହ ଓ ସୁନା ଦାନ୍ତରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା।
ମନୋହରକୁଥାସ୍ତୀର୍ଣଂ ସର୍ଵରତ୍ନଵିଭୂଷିତମ୍। ନିତ୍ଯସ୍ରୁତମଦସ୍ରାଵଂ କ୍ଷରନ୍ତମିଵ ତୋଯଦମ୍
ତାହାର ପୃଷ୍ଠ ଆକର୍ଷଣୀୟ ବସ୍ତ୍ରରେ ଢାକାଯାଇଥିଲା, ସମସ୍ତ ରତ୍ନରେ ଶୋଭିତ, ସଦା ମଦର ଧାରା ବହୁଥିଲା, ମେଘରୁ ଜଳ ବର୍ଷିବା ପରି।
ଦିଶାଗଜଂ ମହାମାତ୍ରଂ କାଞ୍ଚନସ୍ରଜମାସ୍ଥିତଃ। ପ୍ରବଭୌ ମନ୍ଦରାଗ୍ରସ୍ଥଃ ପ୍ରତପନ୍ଭାନୁମାନିଵ
ସୁନା ମାଳା ପିନ୍ଧି, ସେ ଦିଗ୍ଗଜ ଉପରେ ବସିଥିଲେ, ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ଶିଖରରେ ତପ୍ତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେମିତି ଦୀପ୍ତିମାନ।
ତତୋ ଵଜ୍ମଯଂ ଭୀମଂ ପ୍ରଗୃହ୍ଯ ପରାମାଙ୍କୁଶମ୍। ଯଯୌ ବଲଵତା ସାର୍ଧଂ ପାଵକେନ ଶଚୀପତିଃ
ତାପରେ, ଭୟଙ୍କର ବଜ୍ର ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଙ୍କୁଶ ଧରି, ଶଚୀପତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଗ୍ନିଦେବ ସହିତ ଯାତ୍ରା କଲେ।
ତଂ କରେଣୁଗଜଵ୍ରାତୈର୍ଵିମାନୈଶ୍ଚ ମରୁଦ୍ଗଣାଃ। ପୃଷ୍ଠତୋଽନୁଯଯୁଃ ପ୍ରୀତାଃ କୁବେରଵରୁଣଗ୍ରହାଃ
ମରୁତମାନେ, କୁବେର, ବରୁଣ ଓ ଗ୍ରହମାନେ ଖୁସି ହୋଇ, ହାତୀଣୀ ଦଳ ଓ ଦେବ ରଥ ସହିତ ତାଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଲେ।
ସ ଵାଯୁପକ୍ଷମାସ୍ଥାଯ ଵୈଶ୍ଵାନରପଥଂ ଗତଃ। ପ୍ରାପ୍ଯ ସୂର୍ଯପଥଂ ଦେଵସ୍ତତ୍ରୈଵାନ୍ତରଧୀଯତ
ବାୟୁର ପଥ ଧରି, ଅଗ୍ନିର ମାର୍ଗରେ ଯାଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥକୁ ପହଞ୍ଚି, ସେଠାରେ ଦେବତା ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ।
ତତଃ ସର୍ଵଦଶାର୍ହାଣାମାହୁକସ୍ଯ ଚ ଯାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ। ନନ୍ଦଗୋପସ୍ଯ ମହିଷୀ ଯଶୋଦା ଲୋକଵିଶ୍ରୁତା
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦଶାର୍ହ ଓ ଆହୁକଙ୍କ ଜଣେ ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ, ନନ୍ଦର ରାଣୀ ଯଶୋଦା ଯିଏ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସେମାନେ ଏକଠା ହେଲେ।
ରେଵତୀ ଚ ମହାଭାଗା ରୁକ୍ମିଣୀ ଚ ପତ୍ରିଵ୍ରତା। ସତ୍ଯା ଜାମ୍ବଵତୀ ଚୋଭେ ଗାନ୍ଧାରୀ ଶିଂଶୁମାପି ଚ
ମହାଭାଗ୍ୟବତୀ ରେବତୀ, ପତିପ୍ରତିବ୍ରତା ରୁକ୍ମିଣୀ, ସତ୍ୟା, ଜାମ୍ବବତୀ, ଗାନ୍ଧାରୀ ଓ ଶିଂଶୁମାପି ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିଲେ।
ଵିଶୋକା ଲକ୍ଷଣା ଚାପି ସୁମିତ୍ରା କେତୁମା ତଥା। ଵାସୁଦେଵମହିଷ୍ଯୋଽନ୍ଯାଃ ଶ୍ରିଯା ସାର୍ଧଂ ଯଯୁସ୍ତଦା
ବିଶୋକା, ଲକ୍ଷଣା, ସୁମିତ୍ରା, କେତୁମା ଓ ବସୁଦେବଙ୍କ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପତ୍ନୀମାନେ ଶ୍ରୀ ସହିତ ସେଠାକୁ ଗଲେ।