ମତ୍ତବର୍ହିଣନାଦାଶ୍ଚ କୋକିଲାଶ୍ଚ ମଦାଵହାଃ। ବଭୂଵୁଃ ପରମୋପେତାଃ ସର୍ଵେ ଜଗତି ପର୍ଵତାଃ
ମଦମସ୍ତ ମୟୂରଙ୍କ ଡାକ ଓ ମଧୁର କୋଇଳୀର ଗୀତରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା; ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ମାନେ ତାଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରୂପରେ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ତତ୍ରୈଵ ଗଜଯୂଥାନି ତତ୍ର ଗୋମହିଷାସ୍ତଥା। ନିଵାସାଶ୍ଚ କୃତାସ୍ତତ୍ର ଵରାହା ମୃଗପକ୍ଷିଣାମ୍
ସେଠାରେ ହାତୀର ଝୁଣ୍ଡ, ଗାଈ ଓ ମହିଷ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ; ଏଠି ବନ୍ୟଶୁଆ, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ରହିବା ଜାଗା ବନାଯାଇଥିଲା।
ଵିଶ୍ଵକର୍ମକୃତଃ ଶୈଲଃ ପ୍ରାକାରସ୍ତତ୍ର ଵେଶ୍ମନି। ଵ୍ଯକ୍ତକିଷ୍କୁଶତୋଦ୍ଯାମଃ ସୁଧାରସସମପ୍ରଭଃ
ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ତିଆରି କରା ଏକ ପାହାଡ଼ ଦେଉଳକୁ ଘେରି ରହିଥିଲା, ତାହାର ଉଦ୍ୟାନ କିଷ୍କୁ ଓ ଶତ ଗଛରେ ସୁସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ସେଠି ଅମୃତ ପରି ଚମକୁଥିଲା।
ତେନ ତେ ଚ ମହାଶୈଲାଃ ସରିତଶ୍ଚ ସରାଂସି ଚ। ପରିକ୍ଷିପ୍ତାନି ଵୈ ତସ୍ଯ ଵନାନ୍ଯୁପଵନାନି ଚ
ଏହିପରି ଭାବେ, ସେ ପାହାଡ଼, ନଦୀ, ହ୍ରଦ, ଓ ତାଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉପବନମାନେ ସମସ୍ତେ ଏହି ପ୍ରାଚୀର ଭିତରେ ଘେରାଯାଇଥିଲେ।
ଏଵମାଲୋକଯାଞ୍ଚକ୍ରୁର୍ଦ୍ଵାରକାମୃଷଭାସ୍ତ୍ରଯଃ। ଉପେନ୍ଦ୍ରବଲଦେଵୌ ଚ ଵାସଵଶ୍ଚ ମହାଯଶାଃ
ଏଭଳି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଉପେନ୍ଦ୍ର, ବଳରାମ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଇନ୍ଦ୍ର—ଏହି ତିନି ଜଣ ମହାପୁରୁଷ ଦ୍ୱାରକାକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରିଥିଲେ।
ତତସ୍ତଂ ପାଣ୍ଡରଂ ଶୌରିର୍ମୂର୍ଧ୍ନି ତିଷ୍ଠନ୍ଗରୁତ୍ମତଃ। ପ୍ରୀତଃ ଶଙ୍ଖମୁପାଧ୍ମାସୀଦ୍ଦ୍ଵିଷତାଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍
ତାପରେ ଶୌରି, ଧବଳ ରଥର ଉପରେ ଧ୍ୱଜା ସହିତ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ, ଆନନ୍ଦରେ ଶଂଖ ଫୁଙ୍ଗିଲେ, ଯାହା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଚମଡ଼କୁ କଞ୍ଚକି ଦେଲା।
ତସ୍ଯ ଶଙ୍ଖସ୍ଯ ଶବ୍ଦେନ ସାରଶ୍ଚୁକ୍ଷୁଭେ ଭୃଶମ୍। ରରାସ ଚ ନଭଃ ସର୍ଵଂ ତଚ୍ଚିତ୍ରମଭଵତ୍ତଦା
ସେ ଶଂଖର ଶବ୍ଦରେ ସାର ହ୍ରଦ ବହୁତ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲା, ସମଗ୍ର ଆକାଶ ଗଞ୍ଜି ଉଠିଲା; ସେ ସମୟରେ ଏହା ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ହେଉଥିଲା।
ପାଞ୍ଚଜନ୍ଯସ୍ଯ ନିର୍ଘୋଷଂ ନିଶମ୍ଯ କୁକୁରାନ୍ଦକାଃ। ପ୍ରୀଯମାଣାଃ ସମାଜଗ୍ମୁରାଲୋକ୍ଯ ମଧୁସୂଦନମ୍
ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଂଖର ଗଞ୍ଜନ ଶୁଣି, କୁକୁର ଓ ଅନ୍ଧକ ବଂଶୀୟମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଏକଠା ହେଲେ।
ଵସୁଦେଵଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଵେଣୁଶଙ୍ଖରଵୈଃ ସହ। ଉଗ୍ରସେନୋ ଯଯୌ ରାଜା ଵାସୁଦେଵନିଵେଶନମ୍
ଉଗ୍ରସେନ ରାଜା, ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ବାଁଶୀ ଓ ଶଂଖର ଧ୍ୱନି ସହିତ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଇଲେ।
ଆନନ୍ଦିତୁଂ ପର୍ଯଚନ୍ସ୍ଵେଷୁ ଵେଶ୍ମସୁ ଦେଵକୀ। ରୋହିଣୀ ଚ ଯଯୌ ଦେଶମାହୁକସ୍ଯ ଚ ଯାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ
ଆନନ୍ଦ ପାଇବାକୁ ଚାହିଁ, ଦେବକୀ ନିଜ ଘର ଘରେ ଘୁଞ୍ଚିଲେ, ରୋହିଣୀ ଓ ଆହୁକଙ୍କ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଣେ ଜଣେ ଜଣେ ମହିଳାମାନେ ସେଠାକୁ ଯାଇଲେ।
ହତା ବ୍ରହ୍ମଦ୍ଵିଷଃ ସର୍ଵେ ଜଯନ୍ତ୍ଯନ୍ଧକଵୃଷ୍ଣଯଟଃ। ଏଵମୁକ୍ତଃ ସହ ସ୍ତ୍ରୀଭିରକ୍ଷତୈର୍ମଧୁସୂଦନଃ
ସମସ୍ତ ବ୍ରହ୍ମଦ୍ୱେଷୀ ମାରାଯାଇଛନ୍ତି—ଏହିପରି କଥା ମଧୁସୂଦନ କହିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣି ଘରର ଅଘାତପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇନଥିବା ମହିଳାମାନେ ଥିଲେ।
ତତଃ ଶୌରିଃ ସୁପର୍ଣେନ ସ୍ଵଂ ନିଵେଶନମଭ୍ଯଯାତ୍। ଚକାରାଥ ଯଥୋଦ୍ଦେଶମୀଶ୍ଵରୋ ମଣିପର୍ଵତମ୍
ତାପରେ ଶୌରି, ସୁପର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ନିଜ ଗୃହକୁ ଗଲେ; ପରେ ପ୍ରଭୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ମଣିପର୍ବତ ତିଆରି କଲେ।
ତତୋ ଧନାନି ରତ୍ନାନି ସଭାଯାଂ ମଧୁସୂଦନଃ। ନିଧାଯ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଃ ପିତୁର୍ଦର୍ଶନଲାଲସଃ
ତାପରେ ପଦ୍ମନେତ୍ର ମଧୁସୂଦନ, ପିତାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଆତୁର ହୋଇ, ସଭାଘରେ ଧନ ଓ ମଣିମୁକ୍ତା ରଖିଦେଲେ।
ତତଃ ସାନ୍ଦୀପିନିଂ ପୂର୍ଵଂ ବ୍ରାହ୍ମଣଂ ଚାପି ଭାରତ। ଯଥାନ୍ଯାଯଂ ଵାସୁଦେଵ ଉପସ୍ପୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହାଯଶାଃ
ତାପରେ, ଭାରତ, ବଡ଼ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ ବାସୁଦେବ, ବିଧିମତ ଭାବେ ନିଜକୁ ପବିତ୍ର କରି, ପ୍ରଥମେ ସାନ୍ଦୀପନି ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କଲେ।
ଵଵନ୍ଦେ ପୃଥୁତାମ୍ରାକ୍ଷଃ ପ୍ରୀଯମାଣୋ ମହାଯଶାଃ। ତଥାଽଶ୍ରୁପରିପୂର୍ଣାକ୍ଷମାନନ୍ଦଭୃତଚେତସମ୍
ବଡ଼ ଓ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ, କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ ତିନି, ଆନନ୍ଦରେ ନମସ୍କାର କଲେ; ଏହିପରି ଆନନ୍ଦରେ ହୃଦୟ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅଂଶୁଭରା ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ କଲେ।
ଵଵନ୍ଦେ ସହ ରାମେଣ ପିତରଂ ଵାସଵାନୁଜଃ। ତାଭ୍ଯାଂ ଚ ମୂର୍ଧ୍ନ୍ଯୁପାଘ୍ରାତଃ କେଶଵଃ ପରଵୀରହା
ବାସୁଦେବ ଓ ରାମ, ଦୁଇଜଣେ ମିଶି ପିତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ; ପରେ ଶତ୍ରୁବିନାଶୀ କେଶବଙ୍କୁ ଦୁଇଜଣେ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ଯଥାଶ୍ରେଷ୍ଠମୁପାଗମ୍ଯ ସାତ୍ଵତାନ୍ଯଦୁନନ୍ଦନଃ। ସର୍ଵେଷାଂ ନାମ ଜଗ୍ରାହ ଦାଶାର୍ହାଣାମଧୋକ୍ଷଜଃ
ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ଭାବେ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ଯଦୁନନ୍ଦନ ଅଧୋକ୍ଷଜ ସମସ୍ତ ଦାଶାର୍ହଙ୍କୁ ନାମେ ନାମେ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ତତଃ ସର୍ଵାଣି ଵିତ୍ତାନି ସର୍ଵରତ୍ନମଯାନି ଚ। ଵ୍ଯଭଜତ୍ତାନି ତେଭ୍ଯୋଽଥ ସର୍ଵେଭ୍ଯୋ ଯଦୁନନ୍ଦନଃ
ତାପରେ ଯଦୁନନ୍ଦନ ସମସ୍ତ ଧନ ଓ ମଣିମୁକ୍ତା ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଣ୍ଟନ କଲେ।
ସା କେଶଵମହାମାତ୍ରୈର୍ମହେନ୍ଦ୍ରପ୍ରତିମୈଃ ସଭା। ଶୁଶୁଭେ ଵୃଷ୍ଣିଶାର୍ଦୂଲୈଃ ସିଂହୈରିଵ ଗିରେର୍ଗୁହା
କେଶବଙ୍କ ମହାମାତ୍ୟମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ମହେନ୍ଦ୍ର ସମାନ, ଏବଂ ବୃଷ୍ଣି କୁଳର ସିଂହମାନେ ଏହି ସଭାକୁ ପର୍ବତ ଗୁହାରେ ସିଂହମାନେ ଭଳି ଶୋଭା ଦେଲେ।
ଅଥାସନଗତାନ୍ସର୍ଵାନୁଵାଚ ଵିବୁଧାଧିପଃ। ଶୁଭଯା ହର୍ଷଯନ୍ଵାଚା ମହେନ୍ଦ୍ରସ୍ତାନ୍ମହାଯଶାଃ। କୁକୁରାନ୍ଧକମୁଖ୍ଯାଂଶ୍ଚ ତଂ ଚ ରାଜାନମାହୁକମ୍
ତାପରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଧାନ, ମହାକୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ ଇନ୍ଦ୍ର, ଶୁଭ ଓ ଆନନ୍ଦଦାୟକ କଥା କହି, ସଭାରେ ବସିଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କୁ, କୁକୁର, ଅନ୍ଧକ ଓ ରାଜା ଆହୁକଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ଯଦର୍ଥଂ ଜନ୍ମ କୃଷ୍ଣସ୍ଯ ମାନୁଷେଷୁ ମହାତ୍ମନଃ। ଯତ୍କୃତଂ ଵାସୁଦେଵେନ ତଦ୍ଵକ୍ଷ୍ଯାମି ସମାସତଃ
ଯେଉଁ କାରଣରେ ମହାତ୍ମା କୃଷ୍ଣ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ, ଓ ବାସୁଦେବ କ'ଣ କରିଛନ୍ତି, ମୁଁ ସେଥିର ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ ସଂକ୍ଷେପରେ କହିବି।
ଅଯଂ ଶତସହସ୍ରାଣି ଦାନଵାନାମରିନ୍ଦମଃ। ନିହଯ୍ ପୁଣ୍ଡରୀକାକ୍ଷଃ ପାତାଲଵିଵରଂ ଯଯୌ
ଏହି ପଦ୍ମନେତ୍ର ଶତ୍ରୁଘ୍ନ, ଶତ ହଜାର ଦାନବଙ୍କୁ ବଧ କରି, ପାତାଳର ଗଭୀର ଗହ୍ୱରକୁ ଗଲେ।
ଯଚ୍ଚ ନାଧିଗତଂ ପୂର୍ଵୈଃ ପ୍ରହ୍ଲାଦବଲିଶମ୍ବରୈଃ। ତଦିଦଂ ଶୌରିଣା ଵିତ୍ତଂ ପ୍ରାପିତଂ ଭଵତାମିହ
ପ୍ରହ୍ଲାଦ, ବଲି ଓ ଶମ୍ବର ଯେଉଁଠାରେ ପୂର୍ବେ ପହଞ୍ଚିପାରିନଥିଲେ, ଶୌରି ଏହାକୁ ତୁମମାନେ ପାଇଁ ଏଠାରେ ସାଧନ କରିଛନ୍ତି।
ସପାଶଂ ମୁରମାକ୍ରମଯ୍ ପାଞ୍ଚଜନ୍ଯଂ ଚ ଧୀମତା। ଶିଲାସଙ୍ଘାନତିକ୍ରମ୍ଯ ନିଶୁମ୍ଭଃ ସଗଣୋ ହତଃ
ବୁଦ୍ଧିମାନ ତିନି, ମୁରଙ୍କୁ ପାଶରେ ବନ୍ଧି, ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଂଖ ଧରି, ପାହାଡ଼ ଗୁଡିକୁ ଅଟିକି, ନିଶୁମ୍ଭ ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ ମାରିଦେଲେ।
ହଯଗ୍ରୀଵଶ୍ଚ ଵିକ୍ରାନ୍ତୋ ଦାନଵୋ ନିହତୋ ବଲୀ। ମଥିତଶ୍ଚ ମୃଧେ ଭୌମଃ କୁଣ୍ଡଲେ ଚାହୃତେ ପୁନଃ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ ହୟଗ୍ରୀବ ମାରାଗଲେ, ଯୁଦ୍ଧରେ ଭୌମ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ତାଙ୍କ କୁଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟ ପୁଣି ନେଇଯିବା ହେଲା।
ପୁନର୍ବାଣଵଧେ ଶୌରିମାଦିତ୍ଯା ଵସୁଭିଃ ସହ। ମନ୍ମୁଖା ଆଗମିଷ୍ଯନ୍ତି ସାଧ୍ଯାଶ୍ଚ ମଧୁସୂଦନମ୍
ପୁଣି, ବାଣଙ୍କ ବଧ ସମୟରେ, ମୁଁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଇ, ସାଧ୍ୟମାନେ, ଆଦିତ୍ୟ ଓ ବସୁମାନେ ସହିତ, ଶୌରିଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବେ, ମଧୁସୂଦନ।
ଏଵମୁକ୍ତ୍ଵା ତତଃ ସର୍ଵାନାମନ୍ତ୍ର୍ଯ କୁକୁରାନ୍ଧକାନ୍। ସସ୍ଵଜେ ରାମକୃଷ୍ଣୌ ଚ ଵସୁଦେଵଂ ଚ ଵାସଵଃ
ଏପରି କହି ସମସ୍ତ କୁକୁର ଓ ଅନ୍ଧକଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ବାସବ ରାମ, କୃଷ୍ଣ ଓ ବସୁଦେବଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ପ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନସାମ୍ବପ୍ରମୁଖାନନିରୂଦ୍ଧଂ ଚ ସାରଣମ୍। ବଭ୍ରୁଂ ଝଲ୍ଲିଂ ଗଦଂ ଭାନୁଂ ଚାରୁଦେଷ୍ଣଂ ଚ ଵୃତ୍ରହା
ସେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ସାମ୍ବ, ଅନିରୁଦ୍ଧ, ସାରଣ, ବଭ୍ରୁ, ଝଲ୍ଲି, ଗଦା, ଭାନୁ ଓ ଚାରୁଦେଷ୍ଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ସତ୍କୃତ୍ଯ ସାରଣାକ୍ରୂରୌ ପୁନରାଭାଷ୍ଯ ସାତ୍ଯକିମ୍। ସସ୍ଵଜେ ଵୃଷ୍ଣିରାଜାନମାହୁକଂ କୁକୁରାଧିପମ୍। ଭୋଜଂ ଚ କୃତଵର୍ଣାଣମନ୍ଯାଂଶ୍ଚାନ୍ଦକଵୃଷ୍ଣିଷୁ
ସାରଣ ଓ ଅକୃରକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ, ସାତ୍ୟକିଙ୍କୁ ପୁନି କଥା କହି, ବୃଷ୍ଣି ରାଜା ଆହୁକ, କୁକୁର ମୁଖ୍ୟ ଆହୁକ, ଭୋଜ ମଧ୍ୟରୁ କୃତବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣିମାନେଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
ଆମନ୍ତ୍ର୍ଯ ଦେଵପ୍ରଵରୈର୍ଵାସଵୋ ଵାସଵାନୁଜମ୍। ତତଃ ଶ୍ଵେତାଚଲପ୍ରଖ୍ଯଂ ଗଜମୈରାଵତଂ ପ୍ରଭୁଃ
ସମସ୍ତ ଦେବମାନ୍ୟଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ, ବାସବ ବସୁଦେବଙ୍କୁ କଥା କହି, ପରେ ଶ୍ୱେତ ପାହାଡ଼ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏଇରାବତ ହାତୀରେ ଚଢ଼ିଲେ।