ଭ୍ରାଜମାନଂ ପୁରା ତତ୍ର ସର୍ଵୌଷଧିଵିଦୀପିତମ୍। ଯମିନ୍ଦ୍ରଭଵନାଚ୍ଛୌରିରାଜହାର ପରନ୍ତପଃ
ସେଠାରେ, ସମସ୍ତ ଔଷଧି ଆଲୋକରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଥିବା, ଯାହାକୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଚୋର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗୃହରୁ ନେଇଥିଲେ।
ପାରିଜାତଃ ସ ତତ୍ରୈଵ କେଶଵେନ ନିଵେଶିତଃ। ଲେପହସ୍ତଶତୈର୍ଜୁଷ୍ଟୋ ଵିମାନୈଶ୍ଚ ହିରଣ୍ମଯୈଃ
ସେଠାରେ କେଶବ ପାରିଜାତ ଗଛ ରୋପଣ କରିଥିଲେ, ଶତଶତ ସୁନା ହାତ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏବଂ ସୁନାର ବିମାନରେ ଅଲଙ୍କୃତ।
ଵିହିତା ଵାସୁଦେଵେନ ତତ୍ରୈଵ ଚ ମହାଦ୍ରୁମାଃ। ପଦ୍ମାକୁଲଜଲୋପେତା ରକ୍ତସୌଗନ୍ଧିକୋତ୍ପଲାଃ
ସେଠାରେ ବସୁଦେବ ମହାବୃକ୍ଷ ରୋପଣ କରିଥିଲେ, ଯାହାର ଜଳ ରକ୍ତ କମଳ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ନୀଳ କମଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ମଣିମୌକ୍ତିକଵାଲୂକାଃ ପୁଷ୍କରିଣ୍ଯଃ ସରାଂସି ଚ। ତାସାଂ ପରମକୂଲି ଶୋଭଯନ୍ତି ମହାଦ୍ରୁମାଃ
ମଣି ଓ ମୁକ୍ତାର ବାଲୁକା ଥିବା ପୁଷ୍କରିଣୀ ଓ ସରୋବର ଅଛି; ସେମାନଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ମହାବୃକ୍ଷମାନେ ଅପୂର୍ବ ଶୋଭା ବଢ଼ାନ୍ତି।
ସାଲତାଲାଶ୍ଵକର୍ଣାଶ୍ଚ ଶତଶାଖାଶ୍ଚ ରୋହିଣଃ। ଭଲ୍ଲାତକକପିତ୍ଥାଶ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରଵୃକ୍ଷାଶ୍ଚ ଚମ୍ପକାଃ
ସାଳ, ତାଳ, ଅଶ୍ୱକର୍ଣ୍ଣ, ଶତଶାଖୀ ରୋହିଣୀ, ଭଲାତକ, କପିଠ, ଇନ୍ଦ୍ରବୃକ୍ଷ ଓ ଚମ୍ପକ ଗଛ ଏଠାରେ ରୋପିତ।
ଖାଦିରା ମୃତକାଶ୍ଚୈଵ ସମନ୍ତାତ୍ପରିରୋପିତାଃ। ଯେ ଚ ହୈମଵତା ଵୃକ୍ଷା ଯେ ଚ ନନ୍ଦନଜାସ୍ତଥା
ଖାଦିର ଓ ମୃତକ ଗଛ ଚାରିପାଖରେ ଲଗାଯାଇଛି, ଏହିଁ ସହ ହିମାଳୟ ଓ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ଭବ ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଆହୃତ୍ଯ ଯଦୁସିଂହେନ ତେଽପି ତତ୍ର ନିଵେଶିତାଃ। ରତ୍ନପୀତାରୁଣପ୍ରଖ୍ଯାଃ ସିତପୁଷ୍ପାଶ୍ଚ ପାଦପାଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଗଛକୁ ମଧ୍ୟ ଯଦୁସିଂହ ଏଠାକୁ ଆଣି ରୋପିଥିଲେ—ରତ୍ନ, ସୁନା, ତାମ୍ବା ଭଳି ଚମକୁଥିବା ଓ ସିଧା ସିଧା ଫୁଲ ଥିବା ପାଦପ।
ସର୍ଵର୍ତୁଫଲପୂର୍ଣୋସ୍ତେ ତେ ଚ କାନନସିନ୍ଧୁଷୁ। ସହସ୍ରପତ୍ରପଦ୍ମାଶ୍ଚ ମନ୍ଦରାଶ୍ଚ ସହସ୍ରଶଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଫଳ ଦେଉଛନ୍ତି, ସେହି କାନନ ଓ ନଦୀତଟରେ; ହଜାର ହଜାର ପତ୍ର ଥିବା ପଦ୍ମ ଓ ମନ୍ଦାର ଗଛ ଅଛି।
ଅଶୋକାଃ କର୍ଣିକାରାଶ୍ଚ ତିଲକା ନାଗ ମଲ୍ଲିକାଃ। କୁରକା ନାଗପୁଷ୍ପାଶ୍ଚ ଚମ୍ପକାସ୍ତୃଣପୁଲ୍ଲିକାଃ
ଅଶୋକ, କର୍ଣ୍ଣିକାର, ତିଳକ, ନାଗ, ମଲ୍ଲିକା, କୁରକ, ନାଗପୁଷ୍ପ, ଚମ୍ପକ ଓ ଘାସ ଝୁପ ଏଠାରେ ମିଳେ।
ସପ୍ତଵର୍ଣାଃ କବନ୍ଧାଶ୍ଚ ନୀପାଃ କୁରଵକାସ୍ତଥା। କେତକାଃ କେସରାଶ୍ଚୈଵ ହିନତାଲତଲତାଟକାଃ
ସପ୍ତବର୍ଣ୍ଣ, କବନ୍ଧ, ନୀପ, କୁରବକ, କେତକୀ, କେସର ଓ ହିନତାଳ-ତଳ ଝାଡ଼ ଏଠାରେ ଅଛି।
ତାଲାଃ ପ୍ରଲମ୍ବା ଵକୁଲାଃ ପିଣ୍ଡିକା ବୀଜପୂରକାଃ। ଦ୍ରୁତାମଲକଖର୍ଜୂରା ମହିତା ଜମ୍ବୁକାସ୍ତଥା
ତାଳ, ପ୍ରଲମ୍ବ, ବକୁଳ, ପିଣ୍ଡିକା, ବୀଜପୂରକ, ଦ୍ରୁତ ଅମଳକ ଓ ଖଜୁରି, ଏବଂ ଗରିମାମୟ ଜମ୍ବୁକ ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ରୋପାଯାଇଥିଲେ।
ଆମ୍ରାଃ ପନସଵୃକ୍ଷାଶ୍ଚ ଚମ୍ପକାସ୍ତିଲତିନ୍ଦୁକାଃ। ଲିକୁଚାମୃତାଶ୍ଚୈଵ କ୍ଷୀରିକା କର୍ଣିକା ତଥା
ଆମ୍ବ ଓ ପନସ ଗଛ, ଚମ୍ପକ, ତିଳକ ଓ ତିନ୍ଦୁକ, ଲିକୁଚ ଓ ଅମୃତ ଗଛ, ଏହା ସହିତ କ୍ଷୀରିକା ଓ କର୍ଣ୍ଣିକା ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟ ରହିଥିଲେ।
ନାଲିକେରେଙ୍ଗୁଦାଶ୍ଚୈଵ ଉତ୍କ୍ରୋଶକଵନାନି ଚ। କଦଲୀ ଜାତମଲ୍ଲୀ ଚ ପାଟଲୀ କୁମୁଦୋତ୍ପଲାଃ
ନାଳିକେର ଓ ଇଙ୍ଗୁଡ଼ ଗଛ, ଉତ୍କ୍ରୋଶକ ଜଙ୍ଗଲ, କଦଳୀ ଓ ଜାତମଲ୍ଲୀ, ପାଟଳୀ, କୁମୁଦ ଓ ଉତ୍ପଳ ଫୁଲ ମଧ୍ୟ ରହିଥିଲେ।
ନୀଲୋତ୍ପଲକପୂର୍ଣାଶ୍ଚ ଵାପ୍ଯଃ କୂପାଃ ସହସ୍ରଶଃ। ଫୁଲ୍ଲାଶାକକପିତ୍ଥାଶ୍ଚ ତୈସ୍ତୀର୍ତ୍ଵା ବନ୍ଧୁଜୀଵକାଃ
ନୀଳ ଉତ୍ପଳ ଫୁଲରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହଜାର-ହଜାର ପୋଖରୀ ଓ କୁଆଁ, ଫୁଲିଥିବା ଶାକ ଓ କପିଥ ଗଛ, ବନ୍ଧୁଜୀବ ଜଙ୍ଗଲ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିଲା।
ପ୍ରିଯାଲାଶୋକଵାଦିର୍ଯାଃ ପ୍ରାଚୀନାଶ୍ଚାପି ସର୍ଵଶଃ। ପ୍ରିଯଙ୍ଗୁବଦରୀଭିଶ୍ଚ ଯଵୈଃ ସ୍ଯନ୍ଦନଚନ୍ଦନୈଃ
ପ୍ରିୟାଳ, ଅଶୋକ ଓ ବାଦିର୍ୟ ଗଛ, ପୂର୍ବ ଦିଗର ସମସ୍ତ ପୁରୁଣା ଗଛ, ପ୍ରିୟଙ୍ଗୁ, ବଦରୀ, ଯବ, ସ୍ୟନ୍ଦନ ଓ ଚନ୍ଦନ ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟ ରହିଥିଲେ।
ଶଚୀପୀଲୁପଲାଶ୍ଚୈଶ୍ଚ ପଲାଶଵଧପିପ୍ଲୈଃ। ଉଦୁମ୍ବରୈଶ୍ଚ ବିଲ୍ଵୈଶ୍ଚ ପାଲାଶୈଃ ପାରିଭଦ୍ରକୈଃ
ଶଚୀ, ପୀଲୁ, ପଳାଶ, ବଧପିପଳ, ଉଡୁମ୍ବର, ବିଲ୍ବ, ପାଳାଶ ଓ ପାରିଭଦ୍ର ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଥିଲେ।
ଇନ୍ଦ୍ରଵୃକ୍ଷାର୍ଜୁନୈଶ୍ଚୈଵ ଅଶ୍ଵତ୍ଥୈଶ୍ଚିରବିଲ୍ଵକୈଃ। ଭୌମଗଞ୍ଜନଵୃକ୍ଷୈଶ୍ଚ ଭଲ୍ଲାଭୈରଶ୍ଵସାହ୍ଵଯୈଃ
ଇନ୍ଦ୍ରବୃକ୍ଷ, ଅର୍ଜୁନ, ଅଶ୍ୱତ୍ଥ, ଚିରବିଲ୍ବ, ଭୌମଗଞ୍ଜନ, ଭଲ୍ଲା ଓ ଅଶ୍ୱସାହ୍ୱୟ ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟ ରହିଥିଲେ।
ସଜ୍ଜୈସ୍ତାମ୍ବୂଲଵଲ୍ଲୀଭିର୍ଲଵଙ୍ଗୈଃ କ୍ରମୁକୈସ୍ତଥା। ଵଂଶୈଶ୍ଚ ଵିଵିଧୈସ୍ତତ୍ର ସମନ୍ତାତ୍ପରିରୋପିତୈଃ
ସଜ୍ଜ, ତାମ୍ବୁଳ ଲତା, ଲବଙ୍ଗ, କ୍ରମୁକ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ବାଁସ ଚାରିପାଖରେ ରୋପାଯାଇଥିଲେ।
ଯେ ଚ ନନ୍ଦନଜା ଵୃକ୍ଷା ଯେ ଚ ଚୈତ୍ରରଥେ ଵନେ। ସର୍ଵେ ତେ ଯଦୁନାଥେନ ସମନ୍ତାତ୍ପରିରୋପିତାଃ
ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ୟାନର ଗଛମାନେ ଓ ଚୈତ୍ରରଥ ଜଙ୍ଗଲର ଗଛମାନେ—ଏହି ସମସ୍ତ ଗଛ ଯଦୁନାଥଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ରୋପାଯାଇଥିଲେ।
ସମାହିତା ମହାନଦ୍ଯଃ ପୀତଲୋହିତଵାଲୁକାଃ। ତସ୍ମିନ୍ଗୃହଵରେ ରମ୍ଯେ ମଣିଶକ୍ରସଵାଲୁକାଃ
ସେଠାରେ ସୁନା ଓ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ବାଲୁକାରେ ଭରିଥିବା ବଡ଼ ବଡ଼ ନଦୀମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୃହରେ ବାଲୁକାମାନେ ମଣି ଓ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବାଲୁକା ପରି ଚମକୁଥିଲା।
ମତ୍ତବର୍ହିଣନାଦାଶ୍ଚ କୋକିଲାଶ୍ଚ ମଦାଵହାଃ। ବଭୂଵୁଃ ପରମୋପେତାଃ ସର୍ଵେ ଜଗତି ପର୍ଵତାଃ
ମଦମସ୍ତ ମୟୂରଙ୍କ ଡାକ ଓ ମଧୁର କୋଇଳୀର ଗୀତରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲା; ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼ମାନେ ତାଙ୍କର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ରୂପରେ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ତତ୍ରୈଵ ଗଜଯୂଥାନି ତତ୍ର ଗୋମହିଷାସ୍ତଥା। ନିଵାସାଶ୍ଚ କୃତାସ୍ତତ୍ର ଵରାହା ମୃଗପକ୍ଷିଣାମ୍
ସେଠାରେ ହାତୀର ଝୁଣ୍ଡ, ଗାଈ ଓ ମହିଷ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ; ଏଠି ବନ୍ୟଶୁଆ, ମୃଗ ଓ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ରହିବା ଜାଗା ବନାଯାଇଥିଲା।
ଵିଶ୍ଵକର୍ମକୃତଃ ଶୈଲଃ ପ୍ରାକାରସ୍ତତ୍ର ଵେଶ୍ମନି। ଵ୍ଯକ୍ତକିଷ୍କୁଶତୋଦ୍ଯାମଃ ସୁଧାରସସମପ୍ରଭଃ
ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ତିଆରି କରା ଏକ ପାହାଡ଼ ଦେଉଳକୁ ଘେରି ରହିଥିଲା, ତାହାର ଉଦ୍ୟାନ କିଷ୍କୁ ଓ ଶତ ଗଛରେ ସୁସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ସେଠି ଅମୃତ ପରି ଚମକୁଥିଲା।
ତେନ ତେ ଚ ମହାଶୈଲାଃ ସରିତଶ୍ଚ ସରାଂସି ଚ। ପରିକ୍ଷିପ୍ତାନି ଵୈ ତସ୍ଯ ଵନାନ୍ଯୁପଵନାନି ଚ
ଏହିପରି ଭାବେ, ସେ ପାହାଡ଼, ନଦୀ, ହ୍ରଦ, ଓ ତାଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଉପବନମାନେ ସମସ୍ତେ ଏହି ପ୍ରାଚୀର ଭିତରେ ଘେରାଯାଇଥିଲେ।
ଏଵମାଲୋକଯାଞ୍ଚକ୍ରୁର୍ଦ୍ଵାରକାମୃଷଭାସ୍ତ୍ରଯଃ। ଉପେନ୍ଦ୍ରବଲଦେଵୌ ଚ ଵାସଵଶ୍ଚ ମହାଯଶାଃ
ଏଭଳି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଉପେନ୍ଦ୍ର, ବଳରାମ ଓ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଇନ୍ଦ୍ର—ଏହି ତିନି ଜଣ ମହାପୁରୁଷ ଦ୍ୱାରକାକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରିଥିଲେ।
ତତସ୍ତଂ ପାଣ୍ଡରଂ ଶୌରିର୍ମୂର୍ଧ୍ନି ତିଷ୍ଠନ୍ଗରୁତ୍ମତଃ। ପ୍ରୀତଃ ଶଙ୍ଖମୁପାଧ୍ମାସୀଦ୍ଦ୍ଵିଷତାଂ ରୋମହର୍ଷଣମ୍
ତାପରେ ଶୌରି, ଧବଳ ରଥର ଉପରେ ଧ୍ୱଜା ସହିତ ଦଢ଼ିଆ ହୋଇ, ଆନନ୍ଦରେ ଶଂଖ ଫୁଙ୍ଗିଲେ, ଯାହା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଚମଡ଼କୁ କଞ୍ଚକି ଦେଲା।
ତସ୍ଯ ଶଙ୍ଖସ୍ଯ ଶବ୍ଦେନ ସାରଶ୍ଚୁକ୍ଷୁଭେ ଭୃଶମ୍। ରରାସ ଚ ନଭଃ ସର୍ଵଂ ତଚ୍ଚିତ୍ରମଭଵତ୍ତଦା
ସେ ଶଂଖର ଶବ୍ଦରେ ସାର ହ୍ରଦ ବହୁତ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲା, ସମଗ୍ର ଆକାଶ ଗଞ୍ଜି ଉଠିଲା; ସେ ସମୟରେ ଏହା ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ହେଉଥିଲା।
ପାଞ୍ଚଜନ୍ଯସ୍ଯ ନିର୍ଘୋଷଂ ନିଶମ୍ଯ କୁକୁରାନ୍ଦକାଃ। ପ୍ରୀଯମାଣାଃ ସମାଜଗ୍ମୁରାଲୋକ୍ଯ ମଧୁସୂଦନମ୍
ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଂଖର ଗଞ୍ଜନ ଶୁଣି, କୁକୁର ଓ ଅନ୍ଧକ ବଂଶୀୟମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଏକଠା ହେଲେ।
ଵସୁଦେଵଂ ପୁରସ୍କୃତ୍ଯ ଵେଣୁଶଙ୍ଖରଵୈଃ ସହ। ଉଗ୍ରସେନୋ ଯଯୌ ରାଜା ଵାସୁଦେଵନିଵେଶନମ୍
ଉଗ୍ରସେନ ରାଜା, ବାସୁଦେବଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ବାଁଶୀ ଓ ଶଂଖର ଧ୍ୱନି ସହିତ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଇଲେ।
ଆନନ୍ଦିତୁଂ ପର୍ଯଚନ୍ସ୍ଵେଷୁ ଵେଶ୍ମସୁ ଦେଵକୀ। ରୋହିଣୀ ଚ ଯଯୌ ଦେଶମାହୁକସ୍ଯ ଚ ଯାଃ ସ୍ତ୍ରିଯଃ
ଆନନ୍ଦ ପାଇବାକୁ ଚାହିଁ, ଦେବକୀ ନିଜ ଘର ଘରେ ଘୁଞ୍ଚିଲେ, ରୋହିଣୀ ଓ ଆହୁକଙ୍କ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଣେ ଜଣେ ଜଣେ ମହିଳାମାନେ ସେଠାକୁ ଯାଇଲେ।