ମେରୋରିଵ ଗିରେଃ ଶୃଙ୍ଗମୁଚ୍ଛ୍ରିତଂ କାଞ୍ଚନାଲଯମ୍। ରୁକ୍ମିଣ୍ଯାଃ ପ୍ରଵରୋ ଵାସୋ ନିର୍ମିତଃ ସୁମହାତ୍ମନା
ମେରୁ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ପରି ଉଚ୍ଚ, ସୁନାର ଗୃହ ମହାନ ଆତ୍ମା ଦ୍ୱାରା ରୁକ୍ମିଣୀ ପାଇଁ ପ୍ରଧାନ ବାସସ୍ଥାନ ଭାବରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା।
ସତ୍ଯଭାମା ପୁନର୍ଵେଶ୍ମ ସଦା ଵସତି ପାଣ୍ଡରମ୍। ଵିଚିତ୍ରମଣିସୋପାନଂ ଯଂ ଵିଦୁଃ ଶୀତଵାନିତି
ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କର ମହଲ୍ ସବୁବେଳେ ଧଳା ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ, ସେଠାରେ ସେ ସଦା ବସିଥାନ୍ତି, ଅଦ୍ଭୁତ ମଣିର ସିଢ଼ି ଥିଲା, ଏହି ଘରକୁ 'ଶୀତବାନ୍' ବୋଲି ଜଣାଯାଏ।
ଵିମଲାଦିତ୍ଯଵର୍ଣାଭିଃ ପତାକାଭିରଲଙ୍କୃତମ୍। ଵ୍ଯକ୍ତବଦ୍ଧଂ ଯଥୋଦ୍ଦେଶେ ଚତୁର୍ଦଶମହାଧ୍ଵଜମ୍
ସୁଧା ଆଦିତ୍ୟ ରଙ୍ଗର ପତାକାରେ ଶୋଭିତ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସ୍ଥାନରେ ଚଉଦ ଟି ବଡ଼ ପତାକା ଲାଗିଥିଲା।
ସର୍ଵପ୍ରାସାଦମୁଖ୍ଯୋଽତ୍ର ଜାମ୍ବଵତ୍ଯା ଵିଭୂଷିତଃ। ପ୍ରଭାଯା ଜୃମ୍ଭଣୈଶ୍ଚିତ୍ରୈସ୍ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯମିଵ ଭାସଯନ୍
ଏଠାରେ, ସବୁଠାରୁ ମୁଖ୍ୟ ମହଲ୍ ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା, ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଆଭା ଏବଂ ବିଚିତ୍ର ଚମକରେ ତିନି ଲୋକକୁ ଆଲୋକିତ କରୁଥିଲା।
ଯସ୍ତୁ ପାଣ୍ଡରଵର୍ଣାଭସ୍ତଯୋରନ୍ତରମାଶ୍ରିତଃ। ଵିଶ୍ଵକର୍ମାକରୋଦେନଂ କୈଲାସଶିଖରୋପମମ୍
ସେଠାରେ ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରେ ଧଳା ରଙ୍ଗର ଘର ଥିଲା; ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଏହାକୁ କୈଳାସ ପାହାଡ଼ର ଶିଖର ପରି ତିଆରି କରିଥିଲେ।
ଜାମ୍ବୂନଦପ୍ରଦୀପ୍ତାଗ୍ରଃ ପ୍ରଦୀପ୍ତଜ୍ଵଲନୋପମଃ। ସାଗରପ୍ରତିମୋଽତିଷ୍ଠନ୍ମେରୁରିତ୍ଯଭିଵିଶ୍ରୁତଃ
ଏହାର ଶିଖର ଜାମ୍ବୁନଦ ସୁନାରେ ଚମକୁଥିଲା, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଅଗ୍ନି ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲା, ସାଗର ପରି ଦୃଢ଼ ଥିଲା, ଏହାକୁ 'ମେରୁ' ବୋଲି ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ତସ୍ମିନ୍ଗାନ୍ଧାରରାଜସ୍ଯ ଦୁହିତା କୁଲଶାଲିନୀ। ସୁକେଶୀ ନାମ ଵିଖ୍ଯାତା କେଶଵେନ ନିଵେଶିତା
ଏହି ସ୍ଥାନରେ, ଗାନ୍ଧାର ରାଜାଙ୍କର କୁଳିନ କନ୍ୟା, ସୁକେଶୀ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, କେଶବ ତାଙ୍କୁ ଏଠାରେ ବସାଇଥିଲେ।
ପଦ୍ମକୂଟ ଇତି ଖ୍ଯାତଃ ପଦ୍ମଵର୍ଣୋ ମହାପ୍ରଭଃ। ସୁପ୍ରଭାଯା ମହାବାହୋ ଵାସଃ ସ ପରମୋଚ୍ଛ୍ରିତଃ
ଏହାକୁ 'ପଦ୍ମକୂଟ' ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ପଦ୍ମ ରଙ୍ଗ ଓ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଶୋଭିତ, ସୁପ୍ରଭାଙ୍କର ଉଚ୍ଚ ବାସସ୍ଥାନ ଏଠାରେ ଥିଲା।
ଯସ୍ତୁ ସୂର୍ଯପ୍ରଭୋ ନାମ ପ୍ରାସାଦଵର ଉଚ୍ଯତେ। ଲକ୍ଷଣାଯାଃ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ ଦତ୍ତଃ ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ଵନା
ଯେଉଁ ମହଲ୍ 'ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଶାର୍ଙ୍ଗଧନ୍ୱା ଲକ୍ଷଣାକୁ ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ମହଲ୍ ଦେଇଥିଲେ, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଵୈଡୂର୍ଯଵରଵର୍ଣାଭଃ ପ୍ରାସାଦୋ ହରିତପ୍ରଭଃ। ଶ୍ଵେତଜାଲା ହି ଯତ୍ରୈଵ ଯତ୍ରୈଵ ଚ ନିଵେଶିତା
ବେଶ୍ରମାଣି ରଙ୍ଗରେ ଚମକୁଥିବା, ହରିତ ଆଭା ଥିବା ଏହି ମହଲ୍, ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ୱେତଜାଳାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବସାଯାଇଥିଲା।
ଯଂ ଵିଦୁଃ ସର୍ଵଭୂତାନି ହରିରିତ୍ଯେଵ ଭାରତ। ସୁମିତ୍ରଵିଜଯାଵାସୋ ଦେଵର୍ଷିଗଣପୂଜିତଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଯାହାକୁ ହରି ବୋଲି ଜାଣନ୍ତି; ସୁମିତ୍ରା ଓ ବିଜୟାଙ୍କର ବାସସ୍ଥାନ ଦେବଋଷିମାନେ ପୂଜିଥିଲେ।
ମହିଷ୍ଯା ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ଭୂଷଣଂ ସର୍ଵଵେଶ୍ମନାମ୍। ଯସ୍ତୁ ପ୍ରାସାଦମୁଖ୍ଯୋଽତ୍ର ଵିହିତଃ ସର୍ଵଶିଲ୍ପିଭିଃ
ବାସୁଦେବଙ୍କ ମହିଷୀମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଘରର ଶୋଭା, ଏଠାରେ ସବୁଠାରୁ ମୁଖ୍ୟ ମହଲ୍ ସମସ୍ତ କଳାକାର ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହୋଇଥିଲା।
ମହିଷ୍ଯା ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ କେତୁମାନିତି ଵିଶ୍ରୁତଃ। ପ୍ରସାଦୋ ଵିରଜୋ ନାମ ଵିରଜସ୍କୋ ମହାତ୍ମନଃ
ବସୁଦେବଙ୍କ ରାଣୀଙ୍କ ପୁଅ କେତୁମାନ୍, ଯିଏ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଟୁଟ ଶାନ୍ତି ଓ ମହାନ୍ ଆତ୍ମା, ସେ ପ୍ରସାଦ ବିରଜା ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା।
ଉପସ୍ଥାନଗୃହଂ ତାତ କେଶଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଯସ୍ତୁ ପ୍ରାସାଦମୁଖ୍ଯୋଽତ୍ର ଯଂ ତ୍ଵଷ୍ଟା ଵ୍ଯଦଧାତ୍ସ୍ଵଯମ୍
ହେ ପ୍ରିୟ, ମହାନ୍ ଆତ୍ମା କେଶବଙ୍କର ଉପସ୍ଥାନ ଗୃହ, ଏଠାରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରାସାଦ, ତାହାକୁ ତ୍ୱଷ୍ଟା ନିଜେ ତିଆରି କରିଥିଲେ।
ଯୋଜନାଯତଵିଷ୍କମ୍ଭଂ ସର୍ଵରତ୍ନମଯଂ ଵିଭୋଃ। ତେଷାଂ ତୁ ଵିହିତାଃ ସର୍ଵେ ରୁକ୍ମଦଣ୍ଡାଃ ପତାକିନଃ
ସେହି ପ୍ରାସାଦର ଲମ୍ବ ଓ ପ୍ରସ୍ଥ ଯୋଜନାରେ ମାପାଯାଇଛି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନରେ ତିଆରି। ସେଠାର ସମସ୍ତ ପତାକା ହେଉଛି ସୁନାର ଦଣ୍ଡରେ ଲଟକିଛି।
ସଦନେ ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ମାର୍ଗସଞ୍ଜନନା ଧ୍ଵଜାଃ। ଘଣ୍ଟାଜାଲାନି ତତ୍ରୈଵ ସର୍ଵେଷାଂ ନିଵେଶନେ
ବସୁଦେବଙ୍କ ଘରରେ ରାସ୍ତା ଧାରିରେ ପତାକା ଲାଗିଛି, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରରେ ଘଣ୍ଟିର ଝାଲି ଲଗାଯାଇଛି।
ଆହୃତ୍ଯ ଯଦୁସିଂହେନ ଵୈଜଯନ୍ତଚ୍ଛଲୋ ମହାତ୍। ହଂସକୂଟସ୍ଯ ଯଚ୍ଛ୍ରଙ୍ଗମିନ୍ଦ୍ରଦ୍ଯୁମ୍ନସରୋ ମହତ୍
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଯଦୁସିଂହ ଏଠାକୁ ଆଣିଥିଲେ ବୈଜୟନ୍ତ ଛତା, ହଂସକୂଟ ପର୍ବତର ଶିଖର ଓ ବଡ଼ ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ସରୋବର।
ଷଷ୍ଟିତାଲସମୁତ୍ସେଧମର୍ଧଯୋଜନଵିସ୍ତୃତମ୍। ସକିନ୍ନରମହାନାଦଂ ତଦପ୍ଯମିତତେଜସଃ
ଏହା ଷଷ୍ଟି ତାଳା ଉଚ୍ଚ ଓ ଅର୍ଧ ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା, ଏଠାରେ କିନ୍ନରଙ୍କ ସଙ୍ଗୀତ ଗୁଞ୍ଜିଥାଏ, ଅସୀମ ତେଜସ୍ୱୀଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ।
ପଶ୍ଯତାଂ ସର୍ଵଭୂତାନାଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍। ଆଦିତ୍ଯପଥଗଂ ଯତ୍ତନ୍ମେରୋଃ ଶିଖରମୁତ୍ତମମ୍
ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ଦେଖିପାରିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟର ପଥ ଯାହାରୁ ଯାଏ, ସେହି ମେରୁ ପର୍ବତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିଖର।
ଜାମ୍ବୂନଦମଯଂ ଦିଵ୍ଯଂ ତ୍ରିଷୁ ଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତମ୍। ତଦପ୍ଯୁତ୍ପାଟ୍ଯ କୁଚ୍ଛ୍ରେଣ ସ୍ଵଂ ନିଵେଶନମାହୃତମ୍
ତିନି ଲୋକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଜାମ୍ବୁନଦ ସୁନାରେ ତିଆରି ସେହି ଦିବ୍ୟ ଶିଖର, ବଡ଼ କଷ୍ଟରେ ତାଙ୍କ ନିଜ ଘରକୁ ଆଣାଯାଇଥିଲା।
ଭ୍ରାଜମାନଂ ପୁରା ତତ୍ର ସର୍ଵୌଷଧିଵିଦୀପିତମ୍। ଯମିନ୍ଦ୍ରଭଵନାଚ୍ଛୌରିରାଜହାର ପରନ୍ତପଃ
ସେଠାରେ, ସମସ୍ତ ଔଷଧି ଆଲୋକରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଥିବା, ଯାହାକୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଚୋର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗୃହରୁ ନେଇଥିଲେ।
ପାରିଜାତଃ ସ ତତ୍ରୈଵ କେଶଵେନ ନିଵେଶିତଃ। ଲେପହସ୍ତଶତୈର୍ଜୁଷ୍ଟୋ ଵିମାନୈଶ୍ଚ ହିରଣ୍ମଯୈଃ
ସେଠାରେ କେଶବ ପାରିଜାତ ଗଛ ରୋପଣ କରିଥିଲେ, ଶତଶତ ସୁନା ହାତ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଏବଂ ସୁନାର ବିମାନରେ ଅଲଙ୍କୃତ।
ଵିହିତା ଵାସୁଦେଵେନ ତତ୍ରୈଵ ଚ ମହାଦ୍ରୁମାଃ। ପଦ୍ମାକୁଲଜଲୋପେତା ରକ୍ତସୌଗନ୍ଧିକୋତ୍ପଲାଃ
ସେଠାରେ ବସୁଦେବ ମହାବୃକ୍ଷ ରୋପଣ କରିଥିଲେ, ଯାହାର ଜଳ ରକ୍ତ କମଳ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ନୀଳ କମଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ମଣିମୌକ୍ତିକଵାଲୂକାଃ ପୁଷ୍କରିଣ୍ଯଃ ସରାଂସି ଚ। ତାସାଂ ପରମକୂଲି ଶୋଭଯନ୍ତି ମହାଦ୍ରୁମାଃ
ମଣି ଓ ମୁକ୍ତାର ବାଲୁକା ଥିବା ପୁଷ୍କରିଣୀ ଓ ସରୋବର ଅଛି; ସେମାନଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ମହାବୃକ୍ଷମାନେ ଅପୂର୍ବ ଶୋଭା ବଢ଼ାନ୍ତି।
ସାଲତାଲାଶ୍ଵକର୍ଣାଶ୍ଚ ଶତଶାଖାଶ୍ଚ ରୋହିଣଃ। ଭଲ୍ଲାତକକପିତ୍ଥାଶ୍ଚ ଇନ୍ଦ୍ରଵୃକ୍ଷାଶ୍ଚ ଚମ୍ପକାଃ
ସାଳ, ତାଳ, ଅଶ୍ୱକର୍ଣ୍ଣ, ଶତଶାଖୀ ରୋହିଣୀ, ଭଲାତକ, କପିଠ, ଇନ୍ଦ୍ରବୃକ୍ଷ ଓ ଚମ୍ପକ ଗଛ ଏଠାରେ ରୋପିତ।
ଖାଦିରା ମୃତକାଶ୍ଚୈଵ ସମନ୍ତାତ୍ପରିରୋପିତାଃ। ଯେ ଚ ହୈମଵତା ଵୃକ୍ଷା ଯେ ଚ ନନ୍ଦନଜାସ୍ତଥା
ଖାଦିର ଓ ମୃତକ ଗଛ ଚାରିପାଖରେ ଲଗାଯାଇଛି, ଏହିଁ ସହ ହିମାଳୟ ଓ ନନ୍ଦନ ଉଦ୍ଭବ ଗଛମାନେ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି।
ଆହୃତ୍ଯ ଯଦୁସିଂହେନ ତେଽପି ତତ୍ର ନିଵେଶିତାଃ। ରତ୍ନପୀତାରୁଣପ୍ରଖ୍ଯାଃ ସିତପୁଷ୍ପାଶ୍ଚ ପାଦପାଃ
ଏହି ସମସ୍ତ ଗଛକୁ ମଧ୍ୟ ଯଦୁସିଂହ ଏଠାକୁ ଆଣି ରୋପିଥିଲେ—ରତ୍ନ, ସୁନା, ତାମ୍ବା ଭଳି ଚମକୁଥିବା ଓ ସିଧା ସିଧା ଫୁଲ ଥିବା ପାଦପ।
ସର୍ଵର୍ତୁଫଲପୂର୍ଣୋସ୍ତେ ତେ ଚ କାନନସିନ୍ଧୁଷୁ। ସହସ୍ରପତ୍ରପଦ୍ମାଶ୍ଚ ମନ୍ଦରାଶ୍ଚ ସହସ୍ରଶଃ
ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଋତୁରେ ଫଳ ଦେଉଛନ୍ତି, ସେହି କାନନ ଓ ନଦୀତଟରେ; ହଜାର ହଜାର ପତ୍ର ଥିବା ପଦ୍ମ ଓ ମନ୍ଦାର ଗଛ ଅଛି।
ଅଶୋକାଃ କର୍ଣିକାରାଶ୍ଚ ତିଲକା ନାଗ ମଲ୍ଲିକାଃ। କୁରକା ନାଗପୁଷ୍ପାଶ୍ଚ ଚମ୍ପକାସ୍ତୃଣପୁଲ୍ଲିକାଃ
ଅଶୋକ, କର୍ଣ୍ଣିକାର, ତିଳକ, ନାଗ, ମଲ୍ଲିକା, କୁରକ, ନାଗପୁଷ୍ପ, ଚମ୍ପକ ଓ ଘାସ ଝୁପ ଏଠାରେ ମିଳେ।
ସପ୍ତଵର୍ଣାଃ କବନ୍ଧାଶ୍ଚ ନୀପାଃ କୁରଵକାସ୍ତଥା। କେତକାଃ କେସରାଶ୍ଚୈଵ ହିନତାଲତଲତାଟକାଃ
ସପ୍ତବର୍ଣ୍ଣ, କବନ୍ଧ, ନୀପ, କୁରବକ, କେତକୀ, କେସର ଓ ହିନତାଳ-ତଳ ଝାଡ଼ ଏଠାରେ ଅଛି।