ନଖେନ ଗଜମେକେନ କୂର୍ମମେକେନ ଚାକ୍ଷିପତ୍। ସଧୁତ୍ପପାତ ଚାକାଶଂ ତତ ଉଚ୍ଚୈର୍ଵିହଙ୍ଗମଃ
ଗରୁଡ଼ ଏକ ନଖରେ ହାତୀକୁ, ଅନ୍ୟ ଏକରେ କଚ୍ଛପକୁ ଧରିଲେ, ଏବଂ ତାପରେ ଶୀଘ୍ର ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲେ।
ସୋଽଲମ୍ବଂ ତୀର୍ଥଣାସାଦ୍ଯ ଦେଵଵୃକ୍ଷାନୁପାଗମତ୍। ତେ ଭୀତାଃ ସମକମ୍ପନ୍ତ ତସ୍ଯ ପକ୍ଷାନିଲାହତାଃ
ସେ ଏକ ଆଶ୍ରୟ ସ୍ଥଳକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦେବତାମାନେର ଗଛମାନେ ପାଖକୁ ଗଲେ; ତାଙ୍କର ପକ୍ଷର ବାତାସରେ ସେମାନେ ଭୟରେ କମ୍ପିଗଲେ।
ନ ନୋ ଭଞ୍ଜ୍ଯାଦିତି ତଦା ଦିଵ୍ଯାଃ କନକଶାଖିନଃ। ପ୍ରଚଲାଙ୍ଗାନ୍ସ ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମନୋରଥଫଲଦ୍ରୁମାନ୍
ସେଇ ସୁନା ଡାଳ ଓ ଚଳିତ ଶାଖା ଥିବା ମନୋକାମନା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଗଛମାନେ ଭାବିଲେ, 'ଆମେ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ନାହିଁ।'
ଅନ୍ଯାନତୁଲରୂପାଙ୍ଗାନୁପଚକ୍ରାମ ଖେଚରଃ। କାଞ୍ଚନୈ ରାଜତୈଶ୍ଚୈଵ ଫଲୈର୍ଵୈଦୂର୍ଯଶାଖିନଃ। ସାଗରାମ୍ବୁପରିକ୍ଷିପ୍ତାନ୍ଭ୍ରାଜମାନାନ୍ମହାଦ୍ରୁମାନ୍
ଏହାପରେ ଆକାଶରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ପକ୍ଷୀ ଅଦ୍ଭୁତ ଆକୃତିର ଅନ୍ୟ ଗଛମାନେ ପାଖକୁ ଗଲେ, ସୁନା, ଚାନ୍ଦି ଓ ବୈଦୂର୍ୟ ଫଳ ଥିବା, ସମୁଦ୍ର ଜଳରେ ଘେରାଯାଇଥିବା, ଚମକୁଥିବା ବଡ଼ ଗଛମାନେ।
ତେଷାଂ ମଧ୍ଯେ ମହାନାସୀତ୍ପାଦପଃ ସୁମନୋହରଃ। ସହସ୍ରଯୋଜନୋତ୍ସେଧୋ ବହୁଶାଖାସମନ୍ଵିତଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଗଛ ଥିଲା, ହଜାର ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚ, ବହୁ ଶାଖା ଥିଲା।
ଖଗାନାମାଲଯୋ ଦିଵ୍ଯୋ ନାମ୍ନା ରୌହିଣପାଦପଃ। ଯସ୍ଯ ଛାଯାଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ସଦ୍ଯୋ ଭଵତି ନିର୍ଵୃତଃ;
ଏହା ପକ୍ଷୀମାନେର ଦେବତା ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ, ନାମ ରୌହିଣ ଗଛ; ଯେଉଁଠି ଛାୟାରେ ବସିଲେ, ସେଉଁଠି ସହଜରେ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ।
ତମୁଵାଚ ଖଗଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ତତ୍ର ରୌହିଣପାଦପଃ। ଅତିପ୍ରଵୃଦ୍ଧଃ ସମୁହାନାପତନ୍ତଂ ମନୋଜଵମ୍
ସେଠାରେ ରୌହିଣ ଗଛ, ବଡ଼ ତେଜରେ ଆସୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେର ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ କହିଲେ:
ଯୈଷା ମମ ମହାଶାଖା ଶତଯୋଜନମାଯତା। ଏତାମାସ୍ଥାଯ ଶାଖାଂ ତ୍ଵଂ ଖାଦେମୌ ଗଜକଚ୍ଛପୌ
'ଏହି ମୋର ବଡ଼ ଶାଖା, ଶତ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା, ଏହି ଶାଖା ଉପରେ ବସି, ଏହି ହାତୀ ଓ କଚ୍ଛପକୁ ଖାଅ।'
ତତୋ ଦ୍ରୁମଂ ପତଗସହସ୍ରସେଵିତଂ ମହୀଧରପ୍ରତିମଵପୁଃ ପ୍ରକମ୍ପଯନ୍। ଖଗୋତ୍ତମୋ ଦ୍ରୁତମଭିପତ୍ଯ ଵେଗଵା- ନ୍ବଭଞ୍ଜ ତାମଵିରଲପତ୍ରସଂଚଯାମ୍
ତାପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପକ୍ଷୀ, ପାହାଡ଼ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ତେଜସ୍ବୀ, ହଜାର ପକ୍ଷୀ ଯେଉଁ ଗଛକୁ ଆଶ୍ରୟ କରୁଥିଲେ, ସେଇ ଗଛକୁ ଉତ୍ସାହରେ ହଲାଇ, ଘନପତ୍ର ଥିବା ଏହି ଶାଖାକୁ ତୁରନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
ସ୍ପଷ୍ଟମାତ୍ରା ତୁ ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ସା ଗରୁଡେନ ବଲୀଯସା। ଅଭଜ୍ଯତ ତରୋଃ ଶାଖା ଭଗ୍ନାଂ ଚୈକାମଧାରଯତ୍
ଗରୁଡ଼ଙ୍କର ପାଦର ଜୋରରେ, ଗଛର ଏହି ଶାଖା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଏବଂ ସେ ଏକ ଭାଙ୍ଗିଥିବା ଶାଖାକୁ ଧରିଲେ।
ତାଂ ଭଙ୍କ୍ତ୍ଵା ସ ମହାଶାଖାଂ ସ୍ମଯମାନୋ ଵିଲୋକଯନ୍। ଅଥାତ୍ରଂ ଲମ୍ବତୋଽପଶ୍ଯଦ୍ଵାଲଖିଲ୍ଯାନଧୋମୁଖାନ୍
ସେଇ ବଡ଼ ଶାଖାକୁ ଭାଙ୍ଗି, ହସି ହସି ଚାରିପାଖ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ତାହାଠାରୁ ଉଲ୍ଟା ଲଟକିଥିବା ବାଳଖିଲ୍ୟ ଋଷିମାନେକୁ ଦେଖିଲେ।
ଋଷଯୋ ହ୍ଯତ୍ର ଲମ୍ବନ୍ତେ ନ ହନ୍ଯାମିତି ତାନୃଷୀନ୍। ତପୋରତାଂଲ୍ଲମ୍ବମାନାନ୍ବ୍ରହ୍ମର୍ଷୀନଭିଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସଃ
ସେ ତାହାଠାରେ ଲଟକୁଥିବା ତପସ୍ଵୀ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେକୁ ଦେଖି, 'ଏଠି ଋଷିମାନେ ଲଟକୁଛନ୍ତି, ମୁଁ ସେମାନେକୁ କ୍ଷତି କରିବି ନାହିଁ' ବୋଲି ଭାବିଲେ।
ହନ୍ଯାଦେତାନ୍ସଂପତନ୍ତୀ ଶାଖେତ୍ଯଥ ଵିଚିନ୍ତ୍ଯ ସଃ। ନଖୈର୍ଦୃଢତରଂ ଵୀରଃ ସଂଗୃହ୍ଯ ଗଜକଚ୍ଛପୌ
ସେ ଭାବିଲେ, 'ଏମାନେ ଯେତେବେଳେ ପଡ଼ିବେ, ମୁଁ ଏମାନଙ୍କୁ ମାରିଦେବି।' ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ବୀର ଦୃଢ଼ ନଖରେ ହାତୀ ଓ କଚ୍ଛପକୁ ଭଲଭାବେ ଧରି ରହିଲେ।
ସ ତଦ୍ଵିନାଶସଂତ୍ରାସାଦଭିପତ୍ଯ ସ୍ଵଗାଧିପଃ। ଶାଖାମାସ୍ଯେନ ଜଗ୍ରାହ ତେଷାମେଵାନ୍ଵଵେକ୍ଷଯା
ତାଙ୍କର ବିନାଶ ଭୟରେ, ସେ ମାଲିକ ନିଜେ ଲାଫି ମୁହଁରେ ଶାଖାକୁ ଧରିଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ଦେଖୁଥିଲେ।
ଅତିଦୈଵଂ ତୁ ତତ୍ତସ୍ଯ କର୍ମ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହର୍ଷଯଃ। ଵିସ୍ମଯୋତ୍କମ୍ପହୃଦଯା ନାମ ଚକ୍ରୁର୍ମହାଖଗେ
ତାଙ୍କର ଏହି ଅସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ମହାର୍ଷିମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଭୟରେ ହୃଦୟ କମ୍ପିଗଲା; ସେମାନେ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପକ୍ଷୀ ବିଷୟରେ କଥା ହେଲେ।
ଗୁରୁଂ ଭାରଂ ସମାସାଦ୍ଯୋଡ୍ଡୀନ ଏଷ ଵିହଙ୍ଗମଃ। ଗରୁଡସ୍ତୁ ଖଗଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ତସ୍ମାତ୍ପନ୍ନଗଭୋଜନଃ
ଭାରୀ ଭାର ଉଠାଇ, ଏହି ପକ୍ଷୀ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲା; ସେଇ ଖଗଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗରୁଡ଼, ସର୍ପମାନଙ୍କର ଭୋଜନ।
ତତଃ ଶନୈଃ ପର୍ଯପତତ୍ପକ୍ଷୈଃ ଶୈଲାନ୍ପ୍ରକମ୍ପଯନ୍। ଏଵଂ ସୋଽଭ୍ଯପତଦ୍ଦେଶାନ୍ବହୂନ୍ସଗଜକଚ୍ଛପଃ
ତାପରେ, ସେ ଧୀରେ ଧୀରେ ପକ୍ଷ ହଲାଇ ଉଡ଼ିଲେ, ପର୍ବତମାନଙ୍କୁ କମ୍ପାଇଲେ; ଏଭଳି ହାତୀ ଓ କଚ୍ଛପ ସହିତ ବହୁ ଦେଶକୁ ଯାଇଲେ।
ଦଯାର୍ଥଂ ଵାଲଖିଲ୍ଯାନାଂ ନ ଚ ସ୍ଥାନମଵିନ୍ଦତ। ସ ଗତ୍ଵା ପର୍ଵତଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଗନ୍ଧମାଦନମଞ୍ଜସା
ବାଳଖିଲ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ କରୁଣାବଶତାରୁ, ସେ ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନ ମିଳିଲାନି; ତେଣୁ ସେ ସିଧାସଳଖ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ।
ଦଦର୍ଶ କଶ୍ଯପଂ ତତ୍ର ପିତରଂ ତପସି ସ୍ଥିତମ୍। ଦଦର୍ଶ ତଂ ପିତା ଚାପି ଦିଵ୍ଯରୂପଂ ଵିହଙ୍ଗମମ୍
ସେଠାରେ ସେ ତାଙ୍କର ପିତା କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ପିତା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ ଦେଖିଲେ।
ତେଜୋଵୀର୍ଯବଲୋପେତଂ ମନୋମାରୁତରଂହସମ୍। ଶୈଲଶୃଙ୍ଗପ୍ରତୀକାଶଂ ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡମିଵୋଦ୍ଯତମ୍
ତେଜ, ପ୍ରଭାବ ଓ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମନ ଓ ପବନ ସମ୍ ତୀବ୍ର, ପର୍ବତ ଶୃଙ୍ଗ ସଦୃଶ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ପରି ଉଠାଇଥିବା।
ଅଚିନ୍ତ୍ଯମନଭିଧ୍ଯେଯଂ ସର୍ଵଭୂତଭଯଂକରମ୍। ମହାଵୀର୍ଯଧରଂ ରୌଦ୍ରଂ ସାକ୍ଷାଦଗ୍ନିମିଵୋଦ୍ଯତମ୍
ଅଚିନ୍ତ୍ୟ, ବର୍ଣ୍ଣନା ଅସମ୍ଭବ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଭୟଦାୟକ, ବଡ଼ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଭୟଙ୍କର, ଆଗନ୍ତୁକ ଅଗ୍ନି ପରି।
ଅପ୍ରଧୃଷ୍ଯମଜେଯଂ ଚ ଦେଵଦାନଵରାକ୍ଷସୈଃ। ଭେତ୍ତାରଂ ଗିରିଶୃଙ୍ଗାଣାଂ ସମୁଦ୍ରଜଲଶୋଷଣମ୍
ଦେବ, ଦାନବ ଓ ରାକ୍ଷସମାନେ ଯାହାକୁ ଜିତିପାରନ୍ତିନାହିଁ, ପର୍ବତ ଶୃଙ୍ଗ ଭଙ୍ଗ କରୁଥିବା, ସମୁଦ୍ରର ଜଳ ଶୁଷ୍କ କରିଦେଉଥିବା।
ଲୋକସଂଲୋଡନଂ ଘୋରଂ କୃତାନ୍ତସମଦର୍ଶନମ୍। ତମାଗତମଭିପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ଭଗଵାନ୍କଶ୍ଯପସ୍ତଦା। ଵିଦିତ୍ଵା ଚାସ୍ଯଂ ସଂକଲ୍ପମିଦଂ ଵଚନମବ୍ରଵୀତ୍
ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ଭୟଭୀତ କରୁଥିବା, ଯମ ସମାନ ଦେଖାଯାଉଥିବା; ତାଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ପୂଜ୍ୟ କଶ୍ୟପ ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ବୁଝି, ଏହି କଥା କହିଲେ।
ପୁତ୍ର ମା ସାହସଂ କାର୍ଷୀର୍ମା ସଦ୍ଯୋ ଲପ୍ସ୍ଯସେ ଵ୍ଯଥାମ୍। ମା ତ୍ଵାଂ ଦହେଯୁଃ ସଂକ୍ରୁଦ୍ଧା ଵାଲଖିଲ୍ଯା ମରୀଚିପାଃ
ପୁଅ, ଅତି ଦୃଢ଼ କାମ କରନି; ତୁମେ ତୁରନ୍ତ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରିବା ନାହିଁ; କ୍ରୁଧ୍ଧ ବାଳଖିଲ୍ୟ ଓ ମରୀଚିମାନେ ତୁମକୁ ଦହି ଦେଉନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ତତଃ ପ୍ରସାଦଯାମାସ କଶ୍ଯପଃ ପୁତ୍ରକାରଣାତ୍। ଵାଲଖିଲ୍ଯାନ୍ମହାଭାଗାଂସ୍ତପସା ହତକଲ୍ମଷାନ୍
ତାପରେ, ପୁଅ ପାଇଁ କଶ୍ୟପ ତପସ୍ୟାରେ ନିର୍ମଳ ମହାଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ବାଳଖିଲ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ।
ପ୍ରଜାହିତାର୍ଥମାରମ୍ଭୋ ଗରୁଡସ୍ଯ ତପୋଧନାଃ। ଚିକୀର୍ଷତି ମହତ୍କର୍ମ ତଦନୁଜ୍ଞାତୁମର୍ହଥ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ, ଗରୁଡ଼ ବଡ଼ କାମ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି; ମୁନିମାନେ, ଆପଣମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେବା ଉଚିତ।
ଏଵମୁକ୍ତା ଭଗଵତା ମୁନଯସ୍ତେ ସମଭ୍ଯଯୁଃ। ମୁକ୍ତ୍ଵା ଶାଖାଂ ଗିରିଂ ପୁଣ୍ଯଂ ହିମଵନ୍ତ ତପୋଽର୍ଥିନଃ
ପୂଜ୍ୟଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ମୁନିମାନେ ଶାଖା ଛାଡ଼ି, ତପସ୍ୟା ପାଇଁ ପବିତ୍ର ହିମବନ୍ତ ପର୍ବତକୁ ଚଲିଗଲେ।
ତତସ୍ତେଷ୍ଵପଯାତେଷୁ ପିତରଂ ଵିନତାସୁତଃ। ଶାଖାଵ୍ଯାକ୍ଷିପ୍ତଵଦନଃ ପର୍ଯପୃଚ୍ଛତ କଶ୍ଯପମ୍
ସେମାନେ ଚାଲିଯିବା ପରେ, ଭିନାତାଙ୍କ ପୁଅ, ଶାଖା ଦ୍ୱାରା ମୁହଁ ଆଉଁଠି ରହି, ପିତା କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ।
ଭଗଵନ୍କ୍ଵ ଵିମୁଞ୍ଚାମି ତରୋଃ ଶାଖାମିମାମହମ୍। ଵର୍ଜିତଂ ମାନୁଷୈର୍ଦେଶମାଖ୍ଯାତୁ ଭଗଵାନ୍ମମ
ପ୍ରଭୁ, ଏହି ଗଛର ଶାଖା କେଉଁଠି ଛାଡ଼ିଦେବି? ମୋତେ ମଣିଷ ନଥିବା ଏକ ସ୍ଥାନ କହନ୍ତୁ।
ତତୋ ନିଃପୁରୁଷଂ ଶୈଲଂ ହିମସଂରୁଦ୍ଧକନ୍ଦରମ୍। ଅଗମ୍ଯଂ ମନସାପ୍ଯନ୍ଯୈସ୍ତସ୍ଯାଚଖ୍ଯୌ ସ କଶ୍ଯପଃ
ତାପରେ କଶ୍ୟପ ତାଙ୍କୁ ଏମିତି ଏକ ପର୍ବତ ବିଷୟରେ କହିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ କୌଣସି ଲୋକ ନାହିଁ, ତାହାର ଗୁହା ହିମରେ ଆବୃତ, ଅନ୍ୟମାନେ ଚିନ୍ତା କରିପାରିବେ ନାହିଁ।