ଲେଖ୍ଯଂ ଚ ଗଣିତଂ ଚୋଭୌ ପ୍ରାପ୍ନୁତାଂ ଯଦୁନନ୍ଦନୌ। ଗାନ୍ଧର୍ଵଵେଦଂ ଵୈଦ୍ଯଂ ଚ ସକଲଂ ସମାଵାପତୁଃ
ଯଦୁବଂଶୀ ଦୁଇଜଣ ଲେଖାପଢା ଓ ଗଣିତ ଶିଖିଲେ; ଗାନ୍ଧର୍ବ ବେଦ ଓ ଚିକିତ୍ସା ଶାସ୍ତ୍ର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ।
ହସ୍ତିଶିକ୍ଷାମଶ୍ଵିଶିକ୍ଷାଂ ଦ୍ଵାଦଶାହେନ ଚାପ୍ନୁତାମ୍। ତାଵୁଭୌ ଜଗ୍ମତୁର୍ଵୀରୌ ଗୁରୁଂ ସାନ୍ଦୀପିନିଂ ପୁନଃ
ଦୁଇଜଣ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନରେ ହାତୀ ଓ ଘୋଡା ଶିକ୍ଷା ଶିଖିଲେ; ପରେ ଏହି ଦୁଇ ଶୂର ଆଉଥରେ ଗୁରୁ ସାନ୍ଦୀପନିଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ।
ଧନୁର୍ଵେଦଚିକୀର୍ଷାର୍ଥଂ ଧର୍ମଜ୍ଞୌ ଧର୍ମଚାରିଣୌ। ତାଵିଷ୍ଵାସଵରାଚାର୍ଯମଭିଗମ୍ଯ ପ୍ରଣମ୍ଯ ଚ
ଧନୁର୍ବେଦ ଶିଖିବା ଆଶାରେ, ଧର୍ମ ଜଣା ଓ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରୁଥିବା ଦୁଇଜଣ, ଧନୁର୍ବେଦ ଅଧ୍ୟାପକଙ୍କୁ ଗଲେ ଓ ନମସ୍କାର କଲେ।
ତେନ ଵୈ ସତ୍କୃତୌ ରାଜଂଶ୍ଚରନ୍ତୌ ତାଵଵନ୍ତିଷୁ। ପଞ୍ଚାଶଦ୍ଭିରହୋରାତ୍ରୈର୍ଦଶାଙ୍ଗଂ ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠିତମ୍
ସେ ଅଧ୍ୟାପକ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଦୁଇଜଣ ଅବନ୍ତି ରେ ରହିଲେ; ପଞ୍ଚାଶ ଦିନ ଓ ରାତିରେ ଦଶ ପ୍ରକାର ଶାସ୍ତ୍ର ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଶିଖିଲେ।
ସରହସ୍ଯଂ ଧନୁର୍ଵେଦଂ ସକଲଂ ତାଵଵାପତୁଃ। ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କୃତାର୍ଥୋ ଵିପ୍ରେନ୍ଦ୍ରୋ ଗୁର୍ଵର୍ଥେ ତାଵଚୋଦଯତ୍
ଦୁଇଜଣ ଧନୁର୍ବେଦର ସମସ୍ତ ଗୁପ୍ତ ଶିକ୍ଷା ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ; ତାଙ୍କୁ ସଫଳ ଦେଖି, ବିଦ୍ୱାନ ଗୁରୁ ତାଙ୍କୁ ଗୁରୁ ନିମିତ୍ତେ ଅନୁରୋଧ କଲେ।
ଅଯାଚତାର୍ଥଂ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ତଦା ସାନ୍ଦୀପିନିର୍ଵିଭୁମ୍। ମମ ପୁତ୍ରଃ ସମୁଦ୍ରେଽସ୍ମିଂସ୍ତିମିନା ଚାପଵାହିତଃ
ତାପରେ ସାନ୍ଦୀପନି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଏକ ଦାନ ମାଗିଲେ: 'ମୋ ପୁଅ ଏହି ସାଗରରେ ଏକ ତିମି ମାଛ ଦ୍ୱାରା ଉଠାଇ ନେଇଯାଇଛି।'
ପୁତ୍ରମାନଯ ଭଦ୍ରଂ ତେ ଭକ୍ଷିତଂ ତିମିନା ମମ। ଆର୍ତାଯ ଗୁରଵେ ତତ୍ର ପ୍ରତିଶୁଶ୍ରାଵ ଦୁଷ୍କରମ୍
'ମୋ ପୁଅକୁ ଫେରାଇ ଦେ, ଯିଏ ସାଗରରେ ତିମି ଦ୍ୱାରା ଖାଇଯାଇଛି; ତୁମେ ଭଲରେ ରୁହ।' ଦୁଃଖିତ ଗୁରୁ ପାଇଁ, ସେ ଏହି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ କାମକୁ ସ୍ୱୀକାର କଲେ।
ଅଶକ୍ଯଂ ସର୍ଵଭୂତେଷୁ କର୍ତୁମନ୍ଯେନ କେନଚିତ୍। ଯଶ୍ଚ ସାନ୍ଦୀପିନେଃ ପୁତ୍ରଂ ଜହାର ଭରତର୍ଷଭ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ମଧ୍ୟରେ ଏହି କାମ ଅନ୍ୟ କେହି କରିପାରିବେ ନାହିଁ; ଏବଂ ସାନ୍ଦୀପନିଙ୍କ ପୁଅକୁ ନେଇଯାଇଥିଲେ ସେ, ଭାରତଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ସୋଽସୁରଃ ସମରେ ତାଭ୍ଯାଂ ସମୁଦ୍ରେ ଵିନିପାତିତଃ। ତତଃ ସାନ୍ଦୀପିନେଃ ପୁତ୍ରଃ ପ୍ରସାଦାଦମିତୌଜସଃ
ସେ ଦାନବ, ସମରରେ ସେ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମୁଦ୍ରକୁ ଫେଙ୍ଗିଦିଆଯାଇଥିଲା। ତାପରେ, ସାନ୍ଦୀପନିଙ୍କ ପୁଅଙ୍କର ଦୟାରେ, ଯାହାର ଶକ୍ତି ଅସୀମ ଥିଲା,
ଦୀର୍ଘକାଲଂ କୃତଃ ପ୍ରେତଃ ପୁନରାସୀଚ୍ଛରୀରଵାନ୍। ତଦଶକ୍ଯମଚିନ୍ତ୍ଯଂ ଚ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ସୁମହଦଦ୍ଭୁତମ୍
ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରେତ ଭାବରେ ରହିଥିଲା, ପରେ ପୁନି ଶରୀର ମିଳିଗଲା। ଏହି ଅସମ୍ଭବ ଓ ଅଚିନ୍ତ୍ୟ ଘଟଣାକୁ ଦେଖି, ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲା,
ସର୍ଵେଷାମେଵ ଭୂତାନାଂ ଵିସ୍ମଯଃ ସମଜାଯତ। ଆସନାନି ଚ ସର୍ଵାଣି ଗଵାଶ୍ଵଂ ଚ ଧନାଦିକମ୍
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ସମସ୍ତ ଆସନ, ଗାଁଠି, ଘୋଡ଼ା ଓ ଧନ-ଦୌଳତ,
ସର୍ଵଂ ତଦୁପଜହାତେ ଗୁରଵେ ରାମକେଶଵୌ। ଗଦାପରିଘଯୁଦ୍ଧେ ଚ ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରେଷୁ ଚ କେଶଵଃ
ସେ ସମସ୍ତ ଜିନିଷ ଗୁରୁଙ୍କୁ ରାମ ଓ କେଶବ ଦେଇଦେଲେ। ଗଦା ଓ ଲୋହା ଦଣ୍ଡର ଯୁଦ୍ଧରେ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ରରେ, କେଶବ
ପରମାଂ ମୁଖ୍ଯତାଂ ପ୍ରାପ୍ତଃ ସର୍ଵଲୋକେଷୁ ଵିଶ୍ରୁତଃ। କଶ୍ଚ ନାରାଯଣାଦନ୍ଯଃ ସର୍ଵରତ୍ନଵିଭୂଷିତମ୍
ସମସ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ ପାଇଲେ, ସମସ୍ତ ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ। ନାରାୟଣ ଛଡ଼ା, ସମସ୍ତ ରତ୍ନରେ ଭୂଷିତ,
ରଥମାଦିତ୍ଯସଙ୍କାଶମାତିଷ୍ଠେତ ଶଚୀପତେଃ। କସ୍ଯ ଚାପ୍ରତିମୋ ଯନ୍ତା ଵଜ୍ରପାଣେଃ ପ୍ରିଯଃ ସଖା
ଶଚୀପତିଙ୍କର ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭା ରଥରେ କିଏ ଦଢ଼ି ରହିପାରିବ? ଅଜୟ ରଥଚାଳକ, ବଜ୍ରଧାରୀଙ୍କର ପ୍ରିୟ ସଖା, ଅନ୍ୟ କିଏ ଅଛି?
ମାତଲିଃ ସଙ୍ଗୃହୀତା ସ୍ଯାଦନ୍ଯତ୍ର ପୁରୁଷୋତ୍ତମାତ୍। ଭୋଜରାଜାତ୍ମଜୋ ଵାପି କଂସସ୍ତାତ ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ମାତଳି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ କଉଁଠି ଚୟନ ହେବେ। ବୋଜ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ କିମ୍ବା କଂସ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର,
ଅସ୍ତ୍ରଜାତେ ବଲେ ଵୀର୍ଯେ କାର୍ତଵୀର୍ଯସମୋଽଭଵତ୍। ତସ୍ଯ ଭୋଜପତେଃ ପୁତ୍ରାଦ୍ଭୋଜରାଜନ୍ଯଵର୍ଧନାତ୍
ଅସ୍ତ୍ର, ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପରେ, ସେ କାର୍ତ୍ତବୀର୍ୟ ସମାନ ହେଲେ। ବୋଜ ରାଜାଙ୍କ ପୁଅ, ବୋଜ ବଂଶକୁ ବଢ଼ାଇଥିଲେ,
ଉଦ୍ଵିଜନ୍ତେ ସ୍ମ ରାଜାନଃ ସୁପର୍ଣାଦିଵ ପନ୍ନଗାଃ। ଚିତ୍ରକାର୍ମୁକନିସ୍ତ୍ରିଂଶଵିମଲପ୍ରାସଯୋଧିନଃ
ରାଜାମାନେ ଗରୁଡ଼ ସାମ୍ନାରେ ସାପ ଭଳି ଭୟଭୀତ ହେଇଯାଉଥିଲେ। ଶୋଭାମୟ ଧନୁ, ତଳୱାର ଓ ନିର୍ମଳ ବଣ୍ଡୁକରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାମାନେ,
ଶତଂ ଶତସହସ୍ରାଣି ପାଦାତାସ୍ତସ୍ଯ ଭାରତ। ଅଷ୍ଟୌ ଶତସହସ୍ରାଣି ଶୂରାଣାମନିଵର୍ତିନାମ୍
ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଶତ ଶତସହସ୍ର ପଦାତି ଥିଲେ, ହେ ଭାରତ। ଅଷ୍ଟ ଶତସହସ୍ର ଅଜୟ ନୀରବାର୍ତି ନାୟକମାନେ,
ଅଭଵନ୍ଭୋଜରାଜସ୍ଯ ଜାମ୍ବୂନଦମଯା ଧ୍ଵଜାଃ। ରୁକ୍ମକାଞ୍ଚନକକ୍ଷ୍ଯାସ୍ତୁ ରଥାସ୍ତସ୍ଯ ଯୁଧିଷ୍ଠି
ବୋଜ ରାଜାଙ୍କର ପତାକା ସମସ୍ତ ଜାମ୍ବୁନଦ ସୁନାରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା। ତାଙ୍କର ରଥମାନେ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ସୁନା ଓ ସୁନା ଚାପରେ ଶୋଭିତ,
ଅଭଵନ୍ଭୋଜପୁତ୍ରସ୍ଯ ଦ୍ଵିପାସ୍ତାଵଦ୍ଧି ତଦ୍ବଲମ୍। ଚିତ୍ରକାର୍ମୁକନିସ୍ତ୍ରିଂଶଵିମଲପ୍ରାସଯୋଧିନାମ୍
ବୋଜ ପୁଅଙ୍କର ହାତୀମାନେ ତାଙ୍କ ସେନାରେ ଯେତେ ଥିଲେ। ଶୋଭାମୟ ଧନୁ, ତଳୱାର ଓ ନିର୍ମଳ ବଣ୍ଡୁକରେ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାମାନେ,
ଷୋଡଶାଶ୍ଵସହସ୍ରାଣି କିଂଶୁକାଭାନି ତସ୍ଯ ଵୈ। ଅପରସ୍ତୁ ମହାଵ୍ଯୂହଃ କିଶୋରଣାଂ ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ଷୋଡ଼ଶ ହଜାର ଘୋଡ଼ା, କିଂଶୁକ ଫୁଲ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ଅନ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ସେନା ବିନ୍ୟାସ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର,
ଆରୋହଵରସମ୍ପନ୍ନୋ ଦୁର୍ଧର୍ଷଃ କେନଚିଦ୍ବଲାନ୍। ସ ଚ ଷୋଡଶସାହସ୍ରଃ କଂସଭ୍ରାତୃପୁରଃ ସରଃ
ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଅସ୍ଵାର ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ, କୌଣସି ସେନା ଦ୍ୱାରା ଅଜୟ। ଏହି ଷୋଡ଼ଶ ହଜାର, କଂସଙ୍କର ଭାଇମାନେ ଅଗ୍ରଣୀ,
ସୁନାମା ସର୍ଵତସ୍ତ୍ଵେନଂ ସ କଂସଂ ପର୍ଯପାଲଯତ୍। ସଗଣୋ ମିଶ୍ରକୋ ନାମ ଷଷ୍ଟିମସାହସ୍ର ଉଚ୍ଯତେ
ସୁନାମା ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ କଂସଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଦଳ 'ମିଶ୍ରକ' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଷଷ୍ଟି ହଜାର ଥିଲା,
କଂସରୋଷମହାଵେଗାଂ ଵୈଵସ୍ଵତଵଶାନୁଗାମ୍।। ମତ୍ତଦ୍ଵିପମହାଗ୍ରାହାଂ ଵୈଵସ୍ଵତଵଶାନୁଗାମ୍
କଂସଙ୍କର କ୍ରୋଧର ବଡ଼ ଗତି, ଭାଗ୍ୟର ଅଧୀନ। ମଦୋନ୍ମତ ହାତୀ ଓ ବଡ଼ ନାୟକମାନେ, ଭାଗ୍ୟର ଅଧୀନ,
ଶସ୍ରଜାଲମହାଫେନାଂ ସାଦିଵେଗମହାଜଲାମ୍। ଗଦାପରିଘପାଠୀନାଂ ନାନାକଵଚଶୈଵଲାମ୍
ଅସ୍ତ୍ରର ଜାଲ ଓ ବଡ଼ ଝୁମୁର, ବଡ଼ ନଦୀର ଗତି। ଗଦା ଓ ଲୋହା ଦଣ୍ଡ ଧାରୀ, ବିଭିନ୍ନ କବଚରେ ସଜିତ,
ରଥନାଗମହାଵର୍ତାଂ ନାନାରୁଧିରକର୍ଦମାମ୍। ଚିତ୍ରକାର୍ମୁକକଲ୍ଲୋଲାଂ ରଥାଶ୍ଵକଲିଲହ୍ରଦାମ୍
ରଥ ଓ ହାତୀର ବଡ଼ ଘୁର୍ଣ୍ଣି, ବିଭିନ୍ନ ରକ୍ତରେ ମାଟି ହୋଇଥିଲା। ଶୋଭାମୟ ଧନୁର ତରଙ୍ଗ, ରଥ ଓ ଘୋଡ଼ାର ଭିଡ଼ ହ୍ରଦ,
ମହାମୃଧନଦୀଂ ଘୋରାଂ ଯୋଧାଵର୍ତନନିସ୍ଵନାମ୍। କୋଽନ୍ଯୋ ନାରାଯଣାଦେତ୍ଯ କଂସହନ୍ତା ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଯୁଦ୍ଧର ଭୟଙ୍କର ନଦୀରେ ଯେଉଁପରି ଉଚ୍ଚ ଶବ୍ଦ ହେଉଥିଲା, ତାହିଁକୁ କେଉଁଅନ୍ୟ ଜଣେ ନାରାୟଣ ଛଡ଼ା, କଂସକୁ ମାରିଥିବା, ପ୍ରବେଶ କରିପାରିଥାନ୍ତି ?
ଏଷ ଶକ୍ରରଥେ ତିଷ୍ଠଂସ୍ତାନ୍ଯନୀକାନି ଭାରତ। ଵ୍ଯଧମଦ୍ଭୋଜପୁତ୍ରସ୍ଯ ମହାଭ୍ରାଣୀଵ ମାରୁତଃ
ଭାରତ, ଶକ୍ରଙ୍କ ରଥରେ ଉପରେ ଦଣ୍ଡାଇ, ଭୋଜପୁତ୍ରଙ୍କ ନିକଟରେ ଥିବା ସେନାମାନେକୁ ବଡ଼ ପବନ ମେଘମାନେକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଇଥିବା ପରି ଚାଲିଗଲା ।
ତଂ ସଭାସ୍ଥଂ ସହାମାତ୍ଯଂ ହତ୍ଵା କଂସଂ ସହାନ୍ଵଯମ୍। ଆନଯାମାସ ମାନାର୍ହାଂ ଦେଵକୀଂ ସମୁହୃଦ୍ଗଣାମ୍
ସଭାରେ ବସିଥିବା କଂସକୁ ତାଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସହ ମାରି, ସମ୍ମାନ ଯୋଗ୍ୟ ଦେବକୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସହଯାତ୍ରୀମାନେ ସହ ଆଣିଲେ ।
ଯଶୋଦାଂ ରୋହିଣୀଂ ଚୈଵ ଅଭିଵାଦ୍ଯ ପୁନଃ ପୁନଃ। ଉଗ୍ରସେନଂ ଚ ରାଜାନମଭିଷିଚ୍ଯ ଜନାର୍ଦନଃ
ଯଶୋଦା ଓ ରୋହିଣୀଙ୍କୁ ପୁନିପୁନି ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ସମ୍ମାନ କରି, ଜନାର୍ଦନ ଉଗ୍ରସେନଙ୍କୁ ରାଜା ଭାବେ ଅଭିଷେକ କଲେ ।