ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵାଽଽଵେଷ୍ଟିତକରଃ ପତତ୍ଯେଷ ଗଜୋ ଜଲମ୍। ଦନ୍ତହସ୍ତାଗ୍ରଲାଙ୍ଗୂଲପାଦଵେଗେନ ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ତାକୁ ଦେଖି, ହାତୀ ନିଜ ଶୁଣ୍ଡ ଗୁଞ୍ଚି ଜଳକୁ ଲାଫ ମାରେ, ତାଙ୍କର ଦାତ, ଶୁଣ୍ଡ, ପୁଛ ଓ ପାଦ ବଳ ଓ ଉତ୍ସାହରେ ହଲେ।
ଵିକ୍ଷୋଭଯଂସ୍ତତୋ ନାଗଃ ସରୋ ବହୁଝଷାକୁଲମ୍। କୂର୍ମୋଽପ୍ଯଭ୍ଯୁଦ୍ଯତଶିରା ଯୁଦ୍ଧାଯାଭ୍ଯେତି ଵୀର୍ଯଵାନ୍
ତାପରେ ହାତୀ ହ୍ରଦକୁ, ଯେଉଁଠାରେ ବହୁତ ମାଛ ଅଛି, ଉତ୍ତେଜିତ କରେ; କଚ୍ଛପ ମଧ୍ୟ ମୁଣ୍ଡ ଉଠାଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆସେ, ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଷଡୁଚ୍ଛ୍ରିତୋ ଯୋଜନାନି ଗଜସ୍ତଦ୍ଦ୍ଵିଗୁଣାଯତଃ। କୂର୍ମସ୍ତ୍ରିଯୋଜନୋତ୍ସେଧୋ ଦଶଯୋଜନମଣ୍ଡଲଃ
ହାତୀ ଛଅ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ ଓ ତାହାର ଦୁଇଗୁଣା ଲମ୍ବ; କଚ୍ଛପ ତିନି ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚ ଓ ଦଶ ଯୋଜନ ପରିଧି।
ତାଵୁଭୌ ଯୁଦ୍ଧସଂମତ୍ତୌ ପରସ୍ପରଵଧୈଷିଣୌ। ଉପଯୁଜ୍ଯାଶୁ କର୍ମେଦଂ ସାଧଯେ ହିତମାତ୍ମନଃ
ସେ ଦୁଇଜଣ, ଯୁଦ୍ଧରେ ମତିହରା ଓ ପରସ୍ପର ନାଶକୁ ଚାହିଁ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିକୁ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରି ନିଜ ଭଲ ବୋଲି ଭାବିଥିଲେ।
ମହାଭ୍ରଘନସଂକାଶଂ ତଂ ଭୁକ୍ତ୍ଵାମୃତମାନଯ। ମହାଗିରିସମପ୍ରଖ୍ଯଂ ଘୋରରୂପଂ ଚ ହସ୍ତିନମ୍
ଏହି ମେଘ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା, ଭୟଙ୍କର ଆକୃତିର, ବଡ଼ ପାହାଡ଼ ସମାନ ଏହି ହାତୀଟିକୁ ନେଇଆ, ଏବଂ ଅମୃତ ସହିତ ଏହାକୁ ଖାଅ।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଗରୁଡଂ ସୋଽଥ ମାଙ୍ଗଲ୍ଯମକରୋତ୍ତଦା। ଯୁଧ୍ଯତଃ ସହ ଦେଵୈସ୍ତେ ଯୁଦ୍ଧେ ଭଵତୁ ମଙ୍ଗଲମ୍
ଏଭଳି କହି, ସେ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ମଙ୍ଗଳ କାମନା କଲେ, 'ଦେବତାମାନେ ସହିତ ତୁମର ଯୁଦ୍ଧରେ ମଙ୍ଗଳ ହେଉ।'
ପୂର୍ଣକୁମ୍ଭୋ ଦ୍ଵିଜା ଗାଵୋ ଯଚ୍ଚାନ୍ଯତ୍କିଂଚିଦୁତ୍ତମମ୍। ଶୁଭଂ ସ୍ଵସ୍ତ୍ଯଯନଂ ଚାପି ଭଵିଷ୍ଯତି ତଵାଣ୍ଡଜା
ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଗାଈ ଏବଂ ଯେଉଁଠି ଭଲ ଓ ଶୁଭ ଅଛି, ସେସବୁ ଏବଂ ତୁମ ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଶୁଭକାମନା, ଏହା ସବୁ ତୁମ ପାଖରେ ରହିବ, ଅଣ୍ଡଜ ଗରୁଡ଼।
ଯୁଧ୍ଯମାନସ୍ଯ ସଙ୍ଗ୍ରାମେ ଦେଵୈଃ ସାର୍ଧଂ ମହାବଲ। ଋଚୋ ଯଜୂଂଷି ସାମାନି ପଵିତ୍ରାଣି ହଵୀଂଷି ଚ
ତୁମେ ଦେବମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିବାବେଳେ, ଋଗ୍, ଯଜୁର୍, ସାମ ମନ୍ତ୍ର, ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ର ଏବଂ ହୋମର ଉପଚାର ସବୁ,
ରହସ୍ଯାନି ଚ ସର୍ଵାଣି ସର୍ଵେ ଵେଦାଶ୍ଚ ତେ ବଲମ୍। `ଵର୍ଧଯିଷ୍ଯନ୍ତି ସମରେ ଭଵିଷ୍ଯତି ଖଗୋତ୍ତମ।' ଇତ୍ଯୁକ୍ତୋ ଗରୁଡଃ ପିତ୍ରା ଗତସ୍ତଂ ହ୍ଵଦମନ୍ତିକାତ୍
ସମସ୍ତ ଗୁପ୍ତ ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ସମସ୍ତ ବେଦ ତୁମର ଶକ୍ତି ବଢ଼ାଇବ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପକ୍ଷୀ।' ଏଭଳି ପିତାଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ଗରୁଡ଼ ସେଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ।
ଅପଶ୍ଯନ୍ନିର୍ମଲଜଲଂ ନାନାପକ୍ଷିସମାକୁଲମ୍। ସ ତତ୍ସ୍ମୃତ୍ଵା ପିତୁର୍ଵାକ୍ଯଂ ଭୀମଵେଗୋଽନ୍ତରିକ୍ଷଗଃ
ସେ ନିର୍ମଳ ଜଳ ଭିତରେ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷୀ ଭରିଥିବା ଦେଖିଲେ; ପିତାଙ୍କର କଥା ମନେ ପକାଇ, ଆକାଶରେ ବେହଦ ତେଜରେ ଚାଲିଗଲେ।
ନଖେନ ଗଜମେକେନ କୂର୍ମମେକେନ ଚାକ୍ଷିପତ୍। ସଧୁତ୍ପପାତ ଚାକାଶଂ ତତ ଉଚ୍ଚୈର୍ଵିହଙ୍ଗମଃ
ଗରୁଡ଼ ଏକ ନଖରେ ହାତୀକୁ, ଅନ୍ୟ ଏକରେ କଚ୍ଛପକୁ ଧରିଲେ, ଏବଂ ତାପରେ ଶୀଘ୍ର ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲେ।
ସୋଽଲମ୍ବଂ ତୀର୍ଥଣାସାଦ୍ଯ ଦେଵଵୃକ୍ଷାନୁପାଗମତ୍। ତେ ଭୀତାଃ ସମକମ୍ପନ୍ତ ତସ୍ଯ ପକ୍ଷାନିଲାହତାଃ
ସେ ଏକ ଆଶ୍ରୟ ସ୍ଥଳକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦେବତାମାନେର ଗଛମାନେ ପାଖକୁ ଗଲେ; ତାଙ୍କର ପକ୍ଷର ବାତାସରେ ସେମାନେ ଭୟରେ କମ୍ପିଗଲେ।
ନ ନୋ ଭଞ୍ଜ୍ଯାଦିତି ତଦା ଦିଵ୍ଯାଃ କନକଶାଖିନଃ। ପ୍ରଚଲାଙ୍ଗାନ୍ସ ତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମନୋରଥଫଲଦ୍ରୁମାନ୍
ସେଇ ସୁନା ଡାଳ ଓ ଚଳିତ ଶାଖା ଥିବା ମନୋକାମନା ପୂରଣ କରୁଥିବା ଗଛମାନେ ଭାବିଲେ, 'ଆମେ ଭାଙ୍ଗିଯିବା ନାହିଁ।'
ଅନ୍ଯାନତୁଲରୂପାଙ୍ଗାନୁପଚକ୍ରାମ ଖେଚରଃ। କାଞ୍ଚନୈ ରାଜତୈଶ୍ଚୈଵ ଫଲୈର୍ଵୈଦୂର୍ଯଶାଖିନଃ। ସାଗରାମ୍ବୁପରିକ୍ଷିପ୍ତାନ୍ଭ୍ରାଜମାନାନ୍ମହାଦ୍ରୁମାନ୍
ଏହାପରେ ଆକାଶରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ପକ୍ଷୀ ଅଦ୍ଭୁତ ଆକୃତିର ଅନ୍ୟ ଗଛମାନେ ପାଖକୁ ଗଲେ, ସୁନା, ଚାନ୍ଦି ଓ ବୈଦୂର୍ୟ ଫଳ ଥିବା, ସମୁଦ୍ର ଜଳରେ ଘେରାଯାଇଥିବା, ଚମକୁଥିବା ବଡ଼ ଗଛମାନେ।
ତେଷାଂ ମଧ୍ଯେ ମହାନାସୀତ୍ପାଦପଃ ସୁମନୋହରଃ। ସହସ୍ରଯୋଜନୋତ୍ସେଧୋ ବହୁଶାଖାସମନ୍ଵିତଃ
ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବଡ଼, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଗଛ ଥିଲା, ହଜାର ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚ, ବହୁ ଶାଖା ଥିଲା।
ଖଗାନାମାଲଯୋ ଦିଵ୍ଯୋ ନାମ୍ନା ରୌହିଣପାଦପଃ। ଯସ୍ଯ ଛାଯାଂ ସମାଶ୍ରିତ୍ଯ ସଦ୍ଯୋ ଭଵତି ନିର୍ଵୃତଃ;
ଏହା ପକ୍ଷୀମାନେର ଦେବତା ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳ, ନାମ ରୌହିଣ ଗଛ; ଯେଉଁଠି ଛାୟାରେ ବସିଲେ, ସେଉଁଠି ସହଜରେ ଆନନ୍ଦ ମିଳେ।
ତମୁଵାଚ ଖଗଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ତତ୍ର ରୌହିଣପାଦପଃ। ଅତିପ୍ରଵୃଦ୍ଧଃ ସମୁହାନାପତନ୍ତଂ ମନୋଜଵମ୍
ସେଠାରେ ରୌହିଣ ଗଛ, ବଡ଼ ତେଜରେ ଆସୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନେର ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ କହିଲେ:
ଯୈଷା ମମ ମହାଶାଖା ଶତଯୋଜନମାଯତା। ଏତାମାସ୍ଥାଯ ଶାଖାଂ ତ୍ଵଂ ଖାଦେମୌ ଗଜକଚ୍ଛପୌ
'ଏହି ମୋର ବଡ଼ ଶାଖା, ଶତ ଯୋଜନା ଲମ୍ବା, ଏହି ଶାଖା ଉପରେ ବସି, ଏହି ହାତୀ ଓ କଚ୍ଛପକୁ ଖାଅ।'
ତତୋ ଦ୍ରୁମଂ ପତଗସହସ୍ରସେଵିତଂ ମହୀଧରପ୍ରତିମଵପୁଃ ପ୍ରକମ୍ପଯନ୍। ଖଗୋତ୍ତମୋ ଦ୍ରୁତମଭିପତ୍ଯ ଵେଗଵା- ନ୍ବଭଞ୍ଜ ତାମଵିରଲପତ୍ରସଂଚଯାମ୍
ତାପରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପକ୍ଷୀ, ପାହାଡ଼ ସମାନ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ତେଜସ୍ବୀ, ହଜାର ପକ୍ଷୀ ଯେଉଁ ଗଛକୁ ଆଶ୍ରୟ କରୁଥିଲେ, ସେଇ ଗଛକୁ ଉତ୍ସାହରେ ହଲାଇ, ଘନପତ୍ର ଥିବା ଏହି ଶାଖାକୁ ତୁରନ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
ସ୍ପଷ୍ଟମାତ୍ରା ତୁ ପଦ୍ଭ୍ଯାଂ ସା ଗରୁଡେନ ବଲୀଯସା। ଅଭଜ୍ଯତ ତରୋଃ ଶାଖା ଭଗ୍ନାଂ ଚୈକାମଧାରଯତ୍
ଗରୁଡ଼ଙ୍କର ପାଦର ଜୋରରେ, ଗଛର ଏହି ଶାଖା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଏବଂ ସେ ଏକ ଭାଙ୍ଗିଥିବା ଶାଖାକୁ ଧରିଲେ।
ତାଂ ଭଙ୍କ୍ତ୍ଵା ସ ମହାଶାଖାଂ ସ୍ମଯମାନୋ ଵିଲୋକଯନ୍। ଅଥାତ୍ରଂ ଲମ୍ବତୋଽପଶ୍ଯଦ୍ଵାଲଖିଲ୍ଯାନଧୋମୁଖାନ୍
ସେଇ ବଡ଼ ଶାଖାକୁ ଭାଙ୍ଗି, ହସି ହସି ଚାରିପାଖ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ତାହାଠାରୁ ଉଲ୍ଟା ଲଟକିଥିବା ବାଳଖିଲ୍ୟ ଋଷିମାନେକୁ ଦେଖିଲେ।
ଋଷଯୋ ହ୍ଯତ୍ର ଲମ୍ବନ୍ତେ ନ ହନ୍ଯାମିତି ତାନୃଷୀନ୍। ତପୋରତାଂଲ୍ଲମ୍ବମାନାନ୍ବ୍ରହ୍ମର୍ଷୀନଭିଵୀକ୍ଷ୍ଯ ସଃ
ସେ ତାହାଠାରେ ଲଟକୁଥିବା ତପସ୍ଵୀ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିମାନେକୁ ଦେଖି, 'ଏଠି ଋଷିମାନେ ଲଟକୁଛନ୍ତି, ମୁଁ ସେମାନେକୁ କ୍ଷତି କରିବି ନାହିଁ' ବୋଲି ଭାବିଲେ।
ହନ୍ଯାଦେତାନ୍ସଂପତନ୍ତୀ ଶାଖେତ୍ଯଥ ଵିଚିନ୍ତ୍ଯ ସଃ। ନଖୈର୍ଦୃଢତରଂ ଵୀରଃ ସଂଗୃହ୍ଯ ଗଜକଚ୍ଛପୌ
ସେ ଭାବିଲେ, 'ଏମାନେ ଯେତେବେଳେ ପଡ଼ିବେ, ମୁଁ ଏମାନଙ୍କୁ ମାରିଦେବି।' ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ବୀର ଦୃଢ଼ ନଖରେ ହାତୀ ଓ କଚ୍ଛପକୁ ଭଲଭାବେ ଧରି ରହିଲେ।
ସ ତଦ୍ଵିନାଶସଂତ୍ରାସାଦଭିପତ୍ଯ ସ୍ଵଗାଧିପଃ। ଶାଖାମାସ୍ଯେନ ଜଗ୍ରାହ ତେଷାମେଵାନ୍ଵଵେକ୍ଷଯା
ତାଙ୍କର ବିନାଶ ଭୟରେ, ସେ ମାଲିକ ନିଜେ ଲାଫି ମୁହଁରେ ଶାଖାକୁ ଧରିଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ଦେଖୁଥିଲେ।
ଅତିଦୈଵଂ ତୁ ତତ୍ତସ୍ଯ କର୍ମ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ମହର୍ଷଯଃ। ଵିସ୍ମଯୋତ୍କମ୍ପହୃଦଯା ନାମ ଚକ୍ରୁର୍ମହାଖଗେ
ତାଙ୍କର ଏହି ଅସାଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, ମହାର୍ଷିମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଭୟରେ ହୃଦୟ କମ୍ପିଗଲା; ସେମାନେ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପକ୍ଷୀ ବିଷୟରେ କଥା ହେଲେ।
ଗୁରୁଂ ଭାରଂ ସମାସାଦ୍ଯୋଡ୍ଡୀନ ଏଷ ଵିହଙ୍ଗମଃ। ଗରୁଡସ୍ତୁ ଖଗଶ୍ରେଷ୍ଠସ୍ତସ୍ମାତ୍ପନ୍ନଗଭୋଜନଃ
ଭାରୀ ଭାର ଉଠାଇ, ଏହି ପକ୍ଷୀ ଆକାଶକୁ ଉଡ଼ିଗଲା; ସେଇ ଖଗଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗରୁଡ଼, ସର୍ପମାନଙ୍କର ଭୋଜନ।
ତତଃ ଶନୈଃ ପର୍ଯପତତ୍ପକ୍ଷୈଃ ଶୈଲାନ୍ପ୍ରକମ୍ପଯନ୍। ଏଵଂ ସୋଽଭ୍ଯପତଦ୍ଦେଶାନ୍ବହୂନ୍ସଗଜକଚ୍ଛପଃ
ତାପରେ, ସେ ଧୀରେ ଧୀରେ ପକ୍ଷ ହଲାଇ ଉଡ଼ିଲେ, ପର୍ବତମାନଙ୍କୁ କମ୍ପାଇଲେ; ଏଭଳି ହାତୀ ଓ କଚ୍ଛପ ସହିତ ବହୁ ଦେଶକୁ ଯାଇଲେ।
ଦଯାର୍ଥଂ ଵାଲଖିଲ୍ଯାନାଂ ନ ଚ ସ୍ଥାନମଵିନ୍ଦତ। ସ ଗତ୍ଵା ପର୍ଵତଶ୍ରେଷ୍ଠଂ ଗନ୍ଧମାଦନମଞ୍ଜସା
ବାଳଖିଲ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ କରୁଣାବଶତାରୁ, ସେ ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ଥାନ ମିଳିଲାନି; ତେଣୁ ସେ ସିଧାସଳଖ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତକୁ ଗଲେ।
ଦଦର୍ଶ କଶ୍ଯପଂ ତତ୍ର ପିତରଂ ତପସି ସ୍ଥିତମ୍। ଦଦର୍ଶ ତଂ ପିତା ଚାପି ଦିଵ୍ଯରୂପଂ ଵିହଙ୍ଗମମ୍
ସେଠାରେ ସେ ତାଙ୍କର ପିତା କଶ୍ୟପଙ୍କୁ ତପସ୍ୟାରେ ଲିନ ଦେଖିଲେ; ଏବଂ ପିତା ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ ଦେଖିଲେ।
ତେଜୋଵୀର୍ଯବଲୋପେତଂ ମନୋମାରୁତରଂହସମ୍। ଶୈଲଶୃଙ୍ଗପ୍ରତୀକାଶଂ ବ୍ରହ୍ମଦଣ୍ଡମିଵୋଦ୍ଯତମ୍
ତେଜ, ପ୍ରଭାବ ଓ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ, ମନ ଓ ପବନ ସମ୍ ତୀବ୍ର, ପର୍ବତ ଶୃଙ୍ଗ ସଦୃଶ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଦଣ୍ଡ ପରି ଉଠାଇଥିବା।