ଯଦା ଦିଵି ଵିଭୁସ୍ତାତ ନ ରେମେ ଭଗଵାନସୌ। ତତୋ ଵ୍ଯାଦିଶଯ ଭୂତାନି ଵିଭୁର୍ଭୂମିସୁଖାଵହଃ
ହେ ପ୍ରିୟ, ଯେତେବେଳେ ଭଗବାନ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁନଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ସେ ପ୍ରଭୁ ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କଲେ।
ନିଗ୍ରହାର୍ଥାଯ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଚୋଦଯାମାସ ଵୈ ତଦା। ମୁରୁତଶ୍ଚ ଵସୂଂଶ୍ଚୈଵ ସୂର୍ଯାଚନ୍ଦ୍ରମସାଵୁଭୌ
ତାପରେ, ଦାନବମାନଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ, ସେ ମରୁତ, ବସୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ।
ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସଶ୍ଚୈଵ ରୁଦ୍ରାଦିତ୍ଯାଂସ୍ତଥାଽଶ୍ଵିନୌ। ଜାଯଧ୍ଵଂ ମାନୁଷେ ଲୋକେ ସର୍ଵଲୋକମହେଶ୍ଵରାଃ
ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟ ଓ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, 'ହେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତମେ ମାନବ ଲୋକରେ ଜନ୍ମ ନିଅ' ବୋଲି କହିଲେ।
ଜଙ୍ଗମାନି ଵିଶାଲାକ୍ଷୋ ହ୍ଯାତ୍ମାର୍ଥମସୃଜତ୍ପ୍ରଭୁଃ। ଜାଯନ୍ତାମିତି ଗୋଵିନ୍ଦସ୍ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଗତୈଃ ସହ
ବିଶାଳ ନୟନ ଥିବା ପ୍ରଭୁ ନିଜ କାମ ପାଇଁ ଚଳନଶୀଳ ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଗୋବିନ୍ଦ କହିଲେ, 'ସେମାନେ ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତୁ', ପଶୁପକ୍ଷୀ ଆଦି ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ।
ତାନି ସର୍ଵାଣି ସର୍ଵଜ୍ଞୋ ଵ୍ଯଜାଯତ ଯଦୋଃ କୁଲେ। ଆତ୍ମାନମାତ୍ମନା ତାତ କୃତ୍ଵା ବହୁଵିଧଂ ହରିଃ। ରତ୍ଯର୍ଥମିହ ଗାସ୍ତତ୍ର ରରକ୍ଷ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ସବୁଠୁ ଜଣାଶୁଣା ହରି ଯଦୁବଂଶରେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ହରି ନିଜକୁ ବହୁ ରୂପରେ କରି, ସେଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଏବଂ ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କଲେ, ହେ ମଣିଷମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଅଜାତଶତ୍ରୋ ଜାତସ୍ତୁ ଯଥେଷ୍ଟ ଭୁଵି ଭୂମିପ। କୀର୍ତ୍ଯମାନଂ ମଯା ତାତ ନିବୋଧ ଭରତର୍ଷଭ
ଅଜାତଶତ୍ରୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାଅନୁଯାୟୀ ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ହେ ରାଜା; ଏବେ ମୁଁ ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ତୁମକୁ କହିବି, ଶୁଣ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ।
ସାଗରାଃ ସମକମ୍ପନ୍ତ ମୁଦା ଚେଲୁଶ୍ଚ ପର୍ଵତାଃ। ଜଜ୍ଵଲୁଶ୍ଚାଗ୍ନଯଃ ଶାନ୍ତା ଜାଯମାନେ ଜନାର୍ଦନେ
ସମୁଦ୍ରମାନେ ଆନନ୍ଦରେ କମ୍ପିତ ହେଲେ, ପାହାଡ଼ମାନେ ଚଳିଲେ; ଶାନ୍ତ ଅଗ୍ନିମାନେ ଜ୍ୱାଲାମୟ ହେଲେ, ଯେତେବେଳେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା।
ଶିଵାଃ ସମ୍ପ୍ରଵଵୁର୍ଵାତାଃ ପ୍ରଶାନ୍ତମଭଵଦ୍ରଜଃ। ଜ୍ଯୋତୀଂଷି ସମ୍ପ୍ରକାଶନ୍ତ ଜାଯମାନେ ଜନାର୍ଦନେ
ଶୁଭ ପବନ ବହିଲା, ଧୂଳି ଶାନ୍ତ ହେଲା, ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ ଆଲୋକ ଚମକିଲା, ଯେତେବେଳେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା।
ଦେଵଦୁନ୍ଦୁଭଯଶ୍ଚାପି ସସ୍ଵନୁର୍ଭୃଶମମ୍ବରେ। ଅଭ୍ଯଵର୍ଷଂସ୍ତଦାଽଽଗମ୍ଯ ଦେଵତାଃ ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଭିଃ
ଦେବତାଙ୍କ ଡ଼ଙ୍ଗ ଆକାଶରେ ବେଶି ଧ୍ୱନିତ ହେଲା, ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି କରି ଅଭିନନ୍ଦନ କଲେ।
ଗୀର୍ଭିର୍ମଙ୍ଗଲଯୁକ୍ତାଭିଃ ସ୍ତୁଵନ୍ଵୈ ମଧୁସଦନମ୍। ଉପତସ୍ଥୁସ୍ତଦା ପ୍ରୀତାଃ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵେ ମହର୍ଷଯଃ
ମଙ୍ଗଳମୟ ଶବ୍ଦରେ ମହାର୍ଷିମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ତାଙ୍କ ପ୍ରକଟ ହେବାବେଳେ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ତତସ୍ତାନଭିସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ନାରଦପ୍ରମୁଖାନୃଷୀନ୍। ଉପାନୃତ୍ଯନ୍ନୁପଜଗୁର୍ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସାଂ ଗଣାଃ
ତା’ପରେ ନାରଦ ଆଦି ଋଷିମାନେ ଦେଖି, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରିଲେ ଏବଂ ଗୀତ ଗାଇଲେ।
ଉପତସ୍ଥେ ଚ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ଶଚୀପତିଃ। ଅଭ୍ଯଭାଷତ ତେଜସ୍ଵୀ ମହର୍ଷୀନ୍ପୂଜଯଂସ୍ତଦା
ଶଚୀପତି ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ର ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ତେଜସ୍ୱୀ ଭାବେ ମହାର୍ଷିମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
କୃତ୍ଵା ଚ ଦେଵକାର୍ଯାଣି କୃତ୍ଵା ଦେଵହିତାନି ଚ। ଖଂ ଲୋକଂ ଲୋକକୃଦ୍ଦେଵଃ ପୁନର୍ଗଚ୍ଛତି ତେଜସା
ଦେବତାଙ୍କ କାମ କରି, ସେମାନଙ୍କ ଉପକାର କରି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସେ ଦେବତା ନିଜ ତେଜରେ ପୁଣି ଆକାଶକୁ ଫେରିଯାଆନ୍ତି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଋଷିଭିଃ ସାର୍ଘଂ ଜଗାମ ତ୍ରିଦିଵଂ ପୁନଃ। ଅଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାଯ ତାନ୍ସର୍ଵାଞ୍ଛାଦଯନ୍ପ୍ରକୃତିଂ ପରାମ୍
ଏଭଳି କହି, ଋଷିମାନେ ସହିତ ସେ ପୁଣି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଇ, ନିଜର ପରମ ସ୍ୱଭାବକୁ ଗୁପ୍ତ କଲେ।
ନନ୍ଦଗୋପକୁଲେ କୃଷ୍ଣ ଉଵାସ ବହୁଲାଃ ସମାଃ। ତତଃ କଦାଚିତ୍ସୁପ୍ତଂ ତଂ ଶକଟସ୍ଯ ତ୍ଵଧଃ ଶିଶୁମ୍
ନନ୍ଦ ଗୋପଙ୍କ ଘରେ କୃଷ୍ଣ ବହୁ ବର୍ଷ ରହିଲେ; ଏକଥର, ଶିଶୁଟି ଗଡ଼ିଘର ତଳେ ଶୁଅଥିବାବେଳେ—
ଯଶୋଦା ସମ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଜଗାମ ଯମୁନାଂ ନଦୀମ୍। ଶିଶୁଲୀଲାଂ ତତଃ କୁର୍ଵନ୍ସ୍ଵହସ୍ତଚରଣୌ କ୍ଷିପନ୍
ଯଶୋଦା ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଯମୁନା ନଦୀକୁ ଗଲେ; ତା’ପରେ ଶିଶୁ ଲୀଳା କରୁଥିବାବେଳେ ନିଜ ହାତ ପା ଚଳାଇଲେ।
ରୁରୋଦ ମଧୁରଂ କୃଷ୍ଣଃ ପାଦାଵୂର୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରସାରଯନ୍। ପାଦାଙ୍ଗୁଷ୍ଠେନ ଶକଟଂ ଦାରଯନ୍ନଥ କେଶଵଃ
କୃଷ୍ଣ ମଧୁର ଭାବେ କାନ୍ଦିଲେ, ପା ଉପରକୁ ପସାରିଲେ, ଏବଂ କେଶବ ତାଙ୍କର ପାଉଠି ଦ୍ୱାରା ଗଡ଼ିଘର ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
ତତ୍ର ଏକେନ ପାଦେନ ପାତଯିତ୍ଵା ତଥା ଶିଶୁଃ। ନ୍ଯୁବ୍ଜଂ ପଯୋଧରାକାଙ୍କ୍ଷୀ ସସାର ଚ ରୁରୋଦ ଚ
ସେଠାରେ ଏକ ପାଉଠିରେ ଶିଶୁଟି ଗଡ଼ିଘରକୁ ଭୁଲାଇଦେଲେ, ମାଆର ଦୁଧ ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷା କରି, ଗୁଡ଼ିଗୁଡ଼ି ଚାଲିଲେ ଏବଂ କାନ୍ଦିଲେ।
ପାଟିତଂ ଶକଟଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭିନ୍ନଭାଣ୍ଡପୁଟୀକଟମ୍। ଜନାସ୍ତେ ଶିଶୁନା ତେନ ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଯଯୁଃ
ଗଡ଼ିଘର ଭାଙ୍ଗିଯିବା, ଭାଣ୍ଡା ଓ ମଟକା ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଦେଖି, ଲୋକମାନେ ଶିଶୁଟି କରିଥିବା କାମରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ଶୂରସେନାନାଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ମହଦଦ୍ଭୁତମ୍। ଶଯାନେନ ହତଃ କଂସପକ୍ଷଵାଂସ୍ତିଗ୍ମତେଜସା
ଶୂରସେନମାନେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଲେ: ଶୋଇଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ, ତୀବ୍ର ତେଜସ୍ୱୀ ତିନି କଂସଙ୍କ ଦଳପତିକୁ ବଧ କଲେ।
ପୂତନା ଚାପି ନିହତା ମହାକାଯା ମହାସ୍ତନୀ। ତତଃ କାଲେ ମହାରାଜ ସଂସକ୍ତୌ ରାମକେଶଵୌ
ପୁତନା ମଧ୍ୟ ବିଶାଳ ଦେହ ଓ ବଡ଼ ଷ୍ଟନ ଥିବା ସେ, ବଧ ହେଲେ; ପରେ, ସମୟ କ୍ରମେ ରାମ ଓ କେଶବ ଅଟୁଟ ସାଙ୍ଗ ହେଲେ।
କୃଷ୍ଣଃ ସଙ୍କର୍ଷଣଶ୍ଚୋଭୌ ରିଙ୍ଖିଣୌ ଚ ବଭୂଵତୁଃ। ଅନ୍ଯୋନ୍ଯକିରଣାକ୍ରାନ୍ତୌ ଚନ୍ଦ୍ରସୂର୍ଯାଵିଵାମ୍ବରେ
କୃଷ୍ଣ ଓ ସଂକର୍ଷଣ ଦୁହେଁ ଖେଳୁଥିଲେ, ଏବଂ ପରସ୍ପରର ତେଜରେ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଇ, ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ।
ଵିସର୍ପନ୍ତୌ ଚ ସର୍ଵତ୍ର ମହାସର୍ପଭୁଜୌ ତଦା। ରେଜତୁଃ ପାଂସୁଦିଗ୍ଧାଙ୍ଗୌ ରାମକୃଷ୍ଣୌ ତଦା ନୃପ
ସେ ସମୟରେ, ବଡ଼ ସାପ ପରି ଦୃଢ଼ ବାହୁ ନେଇ, ରାମ ଓ କୃଷ୍ଣ ସମସ୍ତଠାରେ ଖେଳୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଦେହ ଧୂଳିରେ ଲପେଟାଯାଇଥିଲା, ରାଜା।
କ୍ଵଚିଚ୍ଚ ଜାନୁଭିଃ ସ୍ପୃଷ୍ଟୌ କ୍ରୀଡମାନୌ କ୍ଵଚିଦ୍ଵନେ। ପିବନ୍ତୌ ଦଧିକୁଲ୍ଯାଂଶ୍ଚ ମଥ୍ଯମାନେ ଚ ଭାରତ
କେବେ କେବେ ଜଙ୍ଘା ଦେଇ ଜଙ୍ଗଲରେ ଖେଳୁଥିଲେ, କେବେ ଦଧି ମଥାଯାଉଥିବାବେଳେ ଦଧି ପିଉଥିଲେ, ଭାରତ।
ତତଃ ସ ବାଲୋ ଗୋଵିନ୍ଦୋ ନଵନୀତଂ ତଦା କ୍ଷଯମ୍। ଗ୍ରାସମାନସ୍ତୁ ତତ୍ରାଯଂ ଗୋପୀଭିର୍ଦଦୃଶେ ତଥା
ତାପରେ ସେଇ ଶିଶୁ ଗୋବିନ୍ଦ, ସେଠାରେ ମଖନ ଖାଉଥିବା ବେଳେ, ଗୋପୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଏଭଳି ଦେଖିଲେ ।
ଦାମ୍ନାଽଥୋଲୂଖଲେ କୃଷ୍ଣୋ ଗୋପୀଭିଶ୍ଚ ନିବନ୍ଧିତଃ। ତତ୍ତଥା ଶିଶୁନା ତେନ କର୍ଷତା ଚାର୍ଜୁନାଵୃଭୌ
ତାପରେ ଗୋପୀମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦାମରେ ଉଲୁଖଳକୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ, ଏବଂ ସେ ଶିଶୁ ଦୁଇଟି ଅର୍ଜୁନ ଗଛକୁ ଟାଣିଲେ ।
ସମୂଲଵିଟପୌ ଭଗ୍ନୌ ତଦଦ୍ଭୁତମିଵାଭଵତ୍। ତତସ୍ତୌ ବାଲ୍ଯମୁତ୍ତୀର୍ଣୌ କୃଷ୍ଣସଙ୍କର୍ଷଣାଵୁଭୌ
ସେ ଦୁଇଟି ଗଛ ମୂଳ ଓ ଶାଖା ସହିତ ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ଏହା ଅଦ୍ଭୁତ ଲାଗିଲା । ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ଓ ସଂକର୍ଷଣ ଦୁହେଁ ଶିଶୁବୟସ୍ ଛାଡ଼ିଲେ ।
ତସ୍ମିନ୍ନେଵ ଵ୍ରଜସ୍ଥାନେ ସପ୍ତଵର୍ଷୈ ବଭୂଵତୁଃ। ନୀଲପୀତାମ୍ବରଧରୌ ପୀତଶ୍ଵେତାନୁଲେପନୌ
ସେଇ ଭୃଜ ଅଞ୍ଚଳରେ, ଦୁହେଁ ସାତ ବର୍ଷର ହେଲେ, ନୀଳ ଓ ପୀତ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ପୀତ ଓ ଧଳା ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇଥିଲେ ।
ବଭୁଵତୁର୍ଵତ୍ସପାଲୌ କାକପକ୍ଷଧରାଵୁଭୌ। ପର୍ଣଵାଦ୍ଯଂ ଶ୍ରୁତିସୁଖଂ ଵାଦଯନ୍ତୌ ଵରାନନୌ
ଦୁହେଁ ବଛା ଚରାଉଥିଲେ, କାକପଖ ଭଳି କେଶ ଥିଲା, ପତ୍ରର ବାଦ୍ୟ ବଜାଉଥିଲେ, ମୁହଁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଥିଲା ।
ଶୁଶୁଭାତେ ଵନଗତୌ ତ୍ରିଶୀର୍ଷାଵିଵ ପନ୍ନଗୌ। ମଯୂରାଙ୍ଗଜକର୍ଣୌ ତୌ ପଲ୍ଲଵାପୀଡଧାରିଣୌ
ବନରେ ଘୁରୁଥିବା ବେଳେ, ଦୁହେଁ ତିନିମୁଣ୍ଡିଆ ସାପ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, କାନରେ ମୟୂରପଂଖ ଲଗାଇ, ପତ୍ରର ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିଲେ ।