ଉତ୍ପତ୍ଯ ଶଯନାଦ୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ବ୍ରହ୍ମଣା ଵିବୁଧୈଃ ସହ। ଦେଵାନାଂ ଚ ହିତାର୍ଥାଯ ଯଯୌ ଦେଵସଭାଂ ପ୍ରତି
ବିଷ୍ଣୁ ଶୟନାସନରୁ ଉଠି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସହିତ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ଦେବସଭାକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ମେରୋଃ ଶିରସି ଵିନ୍ଯସ୍ତାଂ ଜ୍ଵଲନ୍ତୀଂ ତାଂ ଶୁଭାଂ ସଭାମ୍। ଵିଵିଶୁସ୍ତେ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ବ୍ରହ୍ମଣା ସହ ଭାରତ
ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ଥିବା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଶୁଭ୍ର ସଭାଘରକୁ, ବ୍ରହ୍ମା ସହ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଜଗ୍ମୁସ୍ତତ୍ର ନିଷେଦୁସ୍ତେ ସା ନିଃଶବ୍ଦା ହ୍ଯଭୂତ୍ତଦା। ତତ୍ର ଭୂମିରୁଵାଚାଥ ଖେଦାତ୍କରୁଣଭାଷିଣୀ
ସେମାନେ ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି ବସିଗଲେ; ତାପରେ ସଭାଘର ନିରବ ହୋଇଗଲା। ସେଠାରେ, ଦୁଃଖରେ ଭୂମି ଦୟାଭରା କଣ୍ଠରେ କହିଲେ।
ରାଜ୍ଞାଂ ବଲୈର୍ବଲଵତାଂ ଖିନ୍ନାସ୍ମି ଭୃଶପୀଡିତା। ନିତ୍ଯଂ ଭାରପରିଶ୍ରାନ୍ତା ଦୁଃଖଂ ଜୀଵାମ୍ଯହଂ ସୁରାଃ
ହେ ଦେବଗଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନଙ୍କର ସେନା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଳାନ୍ତ ଓ ପୀଡିତ। ସଦା ଏହି ଭାର ବହିବାରେ ଅଳସିଯାଇଛି, ଦୁଃଖରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଛି।
ପୁରେ ପୁରେ ଚ ନୃପତିଃ କୋଟିସଙ୍ଖ୍ଯୈର୍ବଲୈର୍ଵୃତଃ। ରାଷ୍ଟ୍ରେ ରାଷ୍ଟ୍ରେ ଚ ଶତଶୋ ଗ୍ରାମାଃ କୁଲସହସ୍ରିଣଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ସହରରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜା କୋଟିକୋଟି ସେନା ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥାନ୍ତି; ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟରେ, ଶତଶଃ ଗ୍ରାମ ଓ ହଜାରହଜାର ପରିବାର ଅଛନ୍ତି।
ଭୂମିପାନାଂ ସହସ୍ରୈଶ୍ଚ ତେଷାଂ ଚ ବିଲନାଂ ବଲୈଃ। ଗ୍ରାମାଯୁତୈଃ ପୁରୈ ରାଷ୍ଟ୍ରୈରହଂ ନିର୍ଵିଵରୀକୃତା
ହଜାରହଜାର ଭୂମିପତି ଓ ସେମାନଙ୍କର ଭୂଗତ ସେନା, ଦଶହଜାର ଗ୍ରାମ, ସହର ଓ ରାଜ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ନିରନ୍ତର କ୍ଳାନ୍ତ ଓ ଅବିରତ ହୋଇଯାଇଛି।
ତସ୍ମାଦ୍ଧାରଯିତୁଂ ଶକ୍ତ୍ଯା ନ କ୍ଷମାସି ଜନାନହମ୍। ଦୈତ୍ଯୈଶ୍ଚ ବାଧ୍ଯମାନାସ୍ତାଃ ପ୍ରାଜ ନିତ୍ଯଂ ଦୁରାତ୍ମଭିଃ
ଏହିକାରଣରୁ, ଏବେ ମୁଁ ଆପଣ ଶକ୍ତିରେ ଲୋକମାନେକୁ ବହିପାରୁନି; ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବମାନେ ସଦା ମୋତେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛନ୍ତି।
ଭୂମେସ୍ତୁ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵୋ ନାରାଯଣସ୍ତଦା। ଵ୍ଯାଦିଶ୍ଯ ତାନ୍ସୁରାନ୍ସର୍ଵାନ୍କ୍ଷିତୌ ଵସ୍ତୁଂ ମନୋ ଦଧେ
ଭୂମିର କଥା ଶୁଣି, ତାପରେ ଦେବତା ନାରାୟଣ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେକୁ ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ଯଚ୍ଚକେ ଭଗଵାନ୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵସୁଦେଵସୁତସ୍ତଦା। ତତ୍ତେଽହଂ ସମ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁ ସ୍ରଵମଶେଷତଃ
ଏହି ସମୟରେ ବସୁଦେବପୁତ୍ର ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ କ’ଣ କରିଥିଲେ, ମୁଁ ସେଥିରେ ସବୁକିଛି ତୁମକୁ କହିବି; ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣ।
ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମ୍ଯଂ ଚରିତଂ ଚ ମହାତ୍ମନଃ। ହିତାର୍ଥଂ ସୁରସର୍ତ୍ଯାନାଂ ଲୋକାନାଂ ଚ ହିତାଯ ଚ
ବସୁଦେବଙ୍କର ମହିମା ଓ କାର୍ଯ୍ୟ, ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କର କଥା, ଦେବତା ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ମୁଁ କହିବି।
ଯଦା ଦିଵି ଵିଭୁସ୍ତାତ ନ ରେମେ ଭଗଵାନସୌ। ତତୋ ଵ୍ଯାଦିଶଯ ଭୂତାନି ଵିଭୁର୍ଭୂମିସୁଖାଵହଃ
ହେ ପ୍ରିୟ, ଯେତେବେଳେ ଭଗବାନ ସ୍ୱର୍ଗରେ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରୁନଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥିବା ସେ ପ୍ରଭୁ ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କଲେ।
ନିଗ୍ରହାର୍ଥାଯ ଦୈତ୍ଯାନାଂ ଚୋଦଯାମାସ ଵୈ ତଦା। ମୁରୁତଶ୍ଚ ଵସୂଂଶ୍ଚୈଵ ସୂର୍ଯାଚନ୍ଦ୍ରମସାଵୁଭୌ
ତାପରେ, ଦାନବମାନଙ୍କ ନାଶ ପାଇଁ, ସେ ମରୁତ, ବସୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରମାଙ୍କୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲେ।
ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସଶ୍ଚୈଵ ରୁଦ୍ରାଦିତ୍ଯାଂସ୍ତଥାଽଶ୍ଵିନୌ। ଜାଯଧ୍ଵଂ ମାନୁଷେ ଲୋକେ ସର୍ଵଲୋକମହେଶ୍ଵରାଃ
ଗନ୍ଧର୍ବ, ଅପ୍ସରା, ରୁଦ୍ର, ଆଦିତ୍ୟ ଓ ଅଶ୍ୱିନୀଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ, 'ହେ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତମେ ମାନବ ଲୋକରେ ଜନ୍ମ ନିଅ' ବୋଲି କହିଲେ।
ଜଙ୍ଗମାନି ଵିଶାଲାକ୍ଷୋ ହ୍ଯାତ୍ମାର୍ଥମସୃଜତ୍ପ୍ରଭୁଃ। ଜାଯନ୍ତାମିତି ଗୋଵିନ୍ଦସ୍ତିର୍ଯଗ୍ଯୋନିଗତୈଃ ସହ
ବିଶାଳ ନୟନ ଥିବା ପ୍ରଭୁ ନିଜ କାମ ପାଇଁ ଚଳନଶୀଳ ପ୍ରାଣୀମାନେକୁ ସୃଷ୍ଟି କଲେ; ଗୋବିନ୍ଦ କହିଲେ, 'ସେମାନେ ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତୁ', ପଶୁପକ୍ଷୀ ଆଦି ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ।
ତାନି ସର୍ଵାଣି ସର୍ଵଜ୍ଞୋ ଵ୍ଯଜାଯତ ଯଦୋଃ କୁଲେ। ଆତ୍ମାନମାତ୍ମନା ତାତ କୃତ୍ଵା ବହୁଵିଧଂ ହରିଃ। ରତ୍ଯର୍ଥମିହ ଗାସ୍ତତ୍ର ରରକ୍ଷ ପୁରୁଷୋତ୍ତମଃ
ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀମାନେ, ସବୁଠୁ ଜଣାଶୁଣା ହରି ଯଦୁବଂଶରେ ଜନ୍ମ ଦେଲେ; ହରି ନିଜକୁ ବହୁ ରୂପରେ କରି, ସେଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଆନନ୍ଦ ପାଇଁ ଏବଂ ପୃଥିବୀକୁ ରକ୍ଷା କଲେ, ହେ ମଣିଷମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
ଅଜାତଶତ୍ରୋ ଜାତସ୍ତୁ ଯଥେଷ୍ଟ ଭୁଵି ଭୂମିପ। କୀର୍ତ୍ଯମାନଂ ମଯା ତାତ ନିବୋଧ ଭରତର୍ଷଭ
ଅଜାତଶତ୍ରୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛାଅନୁଯାୟୀ ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ, ହେ ରାଜା; ଏବେ ମୁଁ ତାଙ୍କର କୀର୍ତ୍ତି ତୁମକୁ କହିବି, ଶୁଣ, ହେ ଭାରତବଂଶୀ।
ସାଗରାଃ ସମକମ୍ପନ୍ତ ମୁଦା ଚେଲୁଶ୍ଚ ପର୍ଵତାଃ। ଜଜ୍ଵଲୁଶ୍ଚାଗ୍ନଯଃ ଶାନ୍ତା ଜାଯମାନେ ଜନାର୍ଦନେ
ସମୁଦ୍ରମାନେ ଆନନ୍ଦରେ କମ୍ପିତ ହେଲେ, ପାହାଡ଼ମାନେ ଚଳିଲେ; ଶାନ୍ତ ଅଗ୍ନିମାନେ ଜ୍ୱାଲାମୟ ହେଲେ, ଯେତେବେଳେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା।
ଶିଵାଃ ସମ୍ପ୍ରଵଵୁର୍ଵାତାଃ ପ୍ରଶାନ୍ତମଭଵଦ୍ରଜଃ। ଜ୍ଯୋତୀଂଷି ସମ୍ପ୍ରକାଶନ୍ତ ଜାଯମାନେ ଜନାର୍ଦନେ
ଶୁଭ ପବନ ବହିଲା, ଧୂଳି ଶାନ୍ତ ହେଲା, ଏବଂ ଦୀପ୍ତିମାନ ଆଲୋକ ଚମକିଲା, ଯେତେବେଳେ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କ ଜନ୍ମ ହେଲା।
ଦେଵଦୁନ୍ଦୁଭଯଶ୍ଚାପି ସସ୍ଵନୁର୍ଭୃଶମମ୍ବରେ। ଅଭ୍ଯଵର୍ଷଂସ୍ତଦାଽଽଗମ୍ଯ ଦେଵତାଃ ପୁଷ୍ପଵୃଷ୍ଟିଭିଃ
ଦେବତାଙ୍କ ଡ଼ଙ୍ଗ ଆକାଶରେ ବେଶି ଧ୍ୱନିତ ହେଲା, ଏବଂ ଦେବତାମାନେ ଫୁଲର ବୃଷ୍ଟି କରି ଅଭିନନ୍ଦନ କଲେ।
ଗୀର୍ଭିର୍ମଙ୍ଗଲଯୁକ୍ତାଭିଃ ସ୍ତୁଵନ୍ଵୈ ମଧୁସଦନମ୍। ଉପତସ୍ଥୁସ୍ତଦା ପ୍ରୀତାଃ ପ୍ରାଦୁର୍ଭାଵେ ମହର୍ଷଯଃ
ମଙ୍ଗଳମୟ ଶବ୍ଦରେ ମହାର୍ଷିମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ମଧୁସୂଦନଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କରି, ତାଙ୍କ ପ୍ରକଟ ହେବାବେଳେ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ।
ତତସ୍ତାନଭିସମ୍ପ୍ରେକ୍ଷ୍ଯ ନାରଦପ୍ରମୁଖାନୃଷୀନ୍। ଉପାନୃତ୍ଯନ୍ନୁପଜଗୁର୍ଗନ୍ଧର୍ଵାପ୍ସରସାଂ ଗଣାଃ
ତା’ପରେ ନାରଦ ଆଦି ଋଷିମାନେ ଦେଖି, ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନେ ନୃତ୍ୟ କରିଲେ ଏବଂ ଗୀତ ଗାଇଲେ।
ଉପତସ୍ଥେ ଚ ଗୋଵିନ୍ଦଂ ସହସ୍ରାକ୍ଷଃ ଶଚୀପତିଃ। ଅଭ୍ଯଭାଷତ ତେଜସ୍ଵୀ ମହର୍ଷୀନ୍ପୂଜଯଂସ୍ତଦା
ଶଚୀପତି ସହସ୍ରାକ୍ଷ ଇନ୍ଦ୍ର ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ, ତେଜସ୍ୱୀ ଭାବେ ମହାର୍ଷିମାନେଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଓ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
କୃତ୍ଵା ଚ ଦେଵକାର୍ଯାଣି କୃତ୍ଵା ଦେଵହିତାନି ଚ। ଖଂ ଲୋକଂ ଲୋକକୃଦ୍ଦେଵଃ ପୁନର୍ଗଚ୍ଛତି ତେଜସା
ଦେବତାଙ୍କ କାମ କରି, ସେମାନଙ୍କ ଉପକାର କରି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସେ ଦେବତା ନିଜ ତେଜରେ ପୁଣି ଆକାଶକୁ ଫେରିଯାଆନ୍ତି।
ଇତ୍ଯୁକ୍ତ୍ଵା ଋଷିଭିଃ ସାର୍ଘଂ ଜଗାମ ତ୍ରିଦିଵଂ ପୁନଃ। ଅଭ୍ଯନୁଜ୍ଞାଯ ତାନ୍ସର୍ଵାଞ୍ଛାଦଯନ୍ପ୍ରକୃତିଂ ପରାମ୍
ଏଭଳି କହି, ଋଷିମାନେ ସହିତ ସେ ପୁଣି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଗଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅନୁମତି ଦେଇ, ନିଜର ପରମ ସ୍ୱଭାବକୁ ଗୁପ୍ତ କଲେ।
ନନ୍ଦଗୋପକୁଲେ କୃଷ୍ଣ ଉଵାସ ବହୁଲାଃ ସମାଃ। ତତଃ କଦାଚିତ୍ସୁପ୍ତଂ ତଂ ଶକଟସ୍ଯ ତ୍ଵଧଃ ଶିଶୁମ୍
ନନ୍ଦ ଗୋପଙ୍କ ଘରେ କୃଷ୍ଣ ବହୁ ବର୍ଷ ରହିଲେ; ଏକଥର, ଶିଶୁଟି ଗଡ଼ିଘର ତଳେ ଶୁଅଥିବାବେଳେ—
ଯଶୋଦା ସମ୍ପରିତ୍ଯଜ୍ଯ ଜଗାମ ଯମୁନାଂ ନଦୀମ୍। ଶିଶୁଲୀଲାଂ ତତଃ କୁର୍ଵନ୍ସ୍ଵହସ୍ତଚରଣୌ କ୍ଷିପନ୍
ଯଶୋଦା ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ି ଯମୁନା ନଦୀକୁ ଗଲେ; ତା’ପରେ ଶିଶୁ ଲୀଳା କରୁଥିବାବେଳେ ନିଜ ହାତ ପା ଚଳାଇଲେ।
ରୁରୋଦ ମଧୁରଂ କୃଷ୍ଣଃ ପାଦାଵୂର୍ଧ୍ଵଂ ପ୍ରସାରଯନ୍। ପାଦାଙ୍ଗୁଷ୍ଠେନ ଶକଟଂ ଦାରଯନ୍ନଥ କେଶଵଃ
କୃଷ୍ଣ ମଧୁର ଭାବେ କାନ୍ଦିଲେ, ପା ଉପରକୁ ପସାରିଲେ, ଏବଂ କେଶବ ତାଙ୍କର ପାଉଠି ଦ୍ୱାରା ଗଡ଼ିଘର ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ।
ତତ୍ର ଏକେନ ପାଦେନ ପାତଯିତ୍ଵା ତଥା ଶିଶୁଃ। ନ୍ଯୁବ୍ଜଂ ପଯୋଧରାକାଙ୍କ୍ଷୀ ସସାର ଚ ରୁରୋଦ ଚ
ସେଠାରେ ଏକ ପାଉଠିରେ ଶିଶୁଟି ଗଡ଼ିଘରକୁ ଭୁଲାଇଦେଲେ, ମାଆର ଦୁଧ ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷା କରି, ଗୁଡ଼ିଗୁଡ଼ି ଚାଲିଲେ ଏବଂ କାନ୍ଦିଲେ।
ପାଟିତଂ ଶକଟଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଭିନ୍ନଭାଣ୍ଡପୁଟୀକଟମ୍। ଜନାସ୍ତେ ଶିଶୁନା ତେନ ଵିସ୍ମଯଂ ପରମଂ ଯଯୁଃ
ଗଡ଼ିଘର ଭାଙ୍ଗିଯିବା, ଭାଣ୍ଡା ଓ ମଟକା ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଦେଖି, ଲୋକମାନେ ଶିଶୁଟି କରିଥିବା କାମରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷଂ ଶୂରସେନାନାଂ ଦୃଶ୍ଯତେ ମହଦଦ୍ଭୁତମ୍। ଶଯାନେନ ହତଃ କଂସପକ୍ଷଵାଂସ୍ତିଗ୍ମତେଜସା
ଶୂରସେନମାନେ ସାକ୍ଷାତ୍ ଏକ ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଲେ: ଶୋଇଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ, ତୀବ୍ର ତେଜସ୍ୱୀ ତିନି କଂସଙ୍କ ଦଳପତିକୁ ବଧ କଲେ।