ଭାସ୍କରାକାରମୁକୁଟଃ ଶିଞ୍ଜିତାଭରଣାଙ୍ଗଦଃ। ଧୂମ୍ରକେତୁର୍ହରିଶ୍ମଶ୍ରୁର୍ନିର୍ଦଷ୍ଟୋଷ୍ଠପୁଟାନନଃ
ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ ମୁକୁଟ ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଗହଣା ଓ ବାହୁଡ଼ି ଝଙ୍କାରି ଉଠୁଥିଲା। ତାଙ୍କର ଚୂଡ଼ା ଧୂମ୍ର ଥିଲା, ଦାଢ଼ି ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର, ରାଗରେ ଓଠ ଦଂଶିଥିବା ମୁହଁ ଭୟଙ୍କର ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
ତ୍ରୈଲୋକ୍ଯାନ୍ତରଵିସ୍ତାରଂ ଧାରଯନ୍ଵିପୁଲଂ ଵପୁଃ। ତର୍ଜଯନ୍ଵୈ ରଣେ ଦେଵାଞ୍ଛାଦଯନ୍ଵୈ ଦିଶୋ ଦଶ
ତିନି ଲୋକ ମଧ୍ୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଏକ ବଡ଼ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାମାନେକୁ ଭୟ ଦେଉଥିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦଶ ଦିଗକୁ ଆଛାଦିତ କରିଥିଲେ।
ଅଭ୍ଯଧାଵତ୍ସୁସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧୋ ଵ୍ଯାଦିତାସ୍ଯ ଇଵାନ୍ତକଃ। ତତ୍ର ଶସ୍ତ୍ରପ୍ରତାନୈଶ୍ଚ ଦେଵାନ୍ଧର୍ଷିତଵାନ୍ତ୍ରଣେ
ତେବେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ପରି ବଡ଼ ମୁହଁ ଖୋଲି ଆଗକୁ ଧାଉଥିଲେ; ସେଠାରେ ଶସ୍ତ୍ରର ବର୍ଷା କରି ଦେବତାମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ଅଭ୍ଯାଯଯୁଃ ସୁରାନ୍ସର୍ଵାନ୍ପୁନସ୍ତେ ଦୈତ୍ଯଦାନଵାଃ। ଆପୀଡଯନ୍ତ୍ରଣେ କ୍ରୁଦ୍ଧାସ୍ତତୋ ଦେଵାନ୍ଯୁଧିଷ୍ଠିର
ଏହା ପରେ, ହେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଚାପ ଦେଲେ।
ତେ ଵଧ୍ଯମାନା ଵିବୁଧାଃ ସମରେ କାଲନେମିନା। ଦୈତ୍ଯୈଶ୍ଚୈଵ ମହାରାଜ ଦୁଦ୍ରୁଵୁସ୍ତେ ଦିଶୋ ଦଶ
କାଳନେମି ଓ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାମାନେକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାରୁ, ହେ ରାଜା, ସେମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଦଶ ଦିଗକୁ ପଳାଇଗଲେ।
ଵିବୁଧାନ୍ଵିଦ୍ରୁତାନ୍ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କାଲନେମିର୍ମହା।ଞସୁରଃ। ଇନ୍ଦ୍ରଂ ଯମଂ ଚ ଵରୁଣଂ ଵାଯୁଂ ଚ ଧନଦଂ ରଵିମ୍
ଦେବତାମାନେ ପଳାଇଯିବାକୁ ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ କାଳନେମି ଇନ୍ଦ୍ର, ଯମ, ବରୁଣ, ବାୟୁ, କୁବେର ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଧାଉଥିଲେ।
ଏତାଂଶ୍ଚାନ୍ଯାନ୍ବଲାଞ୍ଜିତ୍ଵା ତେଷାଂ କାର୍ଯାଣ୍ଯଵାପ ସଃ। ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସହସା ଜିତ୍ଵା କାଲନେମିର୍ମହାସୁରଃ
ଏହିମାନେ ଓ ଅନ୍ୟ ଦଳମାନେକୁ ଜିତି, ସେ ନିଜ କାମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ; ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଜିତି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦାନବ କାଳନେମି—
ଦଦର୍ଶ ଗଗନେ ଵିଷ୍ଣୁଂ ସୁପର୍ଣସ୍ଥଂ ମହାଦ୍ଯୁତିମ୍। ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା କ୍ରୋଧତାମ୍ରାକ୍ଷସ୍ତର୍ଜଯନ୍ନଭ୍ଯଯାତ୍ତଦା
—ଆକାଶରେ ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ବସିଥିବା, ତେଜମୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ; ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, କ୍ରୋଧରେ ଲାଲ୍ ଆଖି କରି, ସେ ଧମକ ଦେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ।
ସ ବାହୁଶତମୁଦ୍ଯମ୍ଯ ସର୍ଵାସ୍ତ୍ରଗ୍ରହଣଂ ରଣେ। ରୋଷାଦ୍ଭାରତ ଦୈତ୍ଯେନ୍ଦ୍ରୋ ଵିଷ୍ଣୋରୁରସି ପାତଯତ୍
ସେ ଶତ ବାହୁ ଉଠାଇ, ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ଯୁଦ୍ଧରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ଦୈତ୍ୟମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଭାବେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଛାତିରେ ଏହା ଛାଡ଼ିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଦୈତ୍ଯାଶ୍ଚ ଦାନଵାଶ୍ଚୈଵ ସର୍ଵେ ମଯପୁରୋଗମାଃ। ସ୍ଵାନ୍ଯାଯୁଧାନି ସଙ୍ଗୃହ୍ଯ ସର୍ଵେ ଵିଷ୍ଣୁମୁପାଦ୍ରଵନ୍
ତାପରେ ସମସ୍ତ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେ, ମୟାଙ୍କୁ ଅଗ୍ରଣୀ କରି, ନିଜ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ, ଏକାଠି ହୋଇ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ।
ସ ତାଡ୍ଯମାନୋ।ଞତିବଲୈର୍ଦୈତ୍ଯୈଃ ସର୍ଵାଯୁଘୋଦ୍ଯତୈଃ। ନ ଚଚାଲ ହରିର୍ଯୁଦ୍ଧେଽକମ୍ପମାନ ଇଵାଚଲଃ
ସେଇ ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦୈତ୍ୟମାନେ ଅସ୍ତ୍ର ଉଠାଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ମଧ୍ୟ, ବିଷ୍ଣୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଏକ ପାହାଡ଼ ପରି ଅଡ଼ିଗ ରହିଲେ।
ପୁନରୁଦ୍ଯମ୍ଯ ସଙ୍କ୍ରୁଦ୍ଧଃ କାଲନେମିର୍ଦୃଢାଂ ଗଦାମ୍। ଜଘାନ ଗଦଯା ରାଜଂସ୍ତଂ ଵିଷ୍ଣୁଂ ଗରୁଡଂ ଚ ଵୈ
ପୁଣି, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, କାଳନେମି ଦୃଢ଼ ଗଦା ଉଠାଇ, ସେଇ ଗଦାରେ ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, ହେ ରାଜା।
ତଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ଵା ଗୁରଡଂ ଶ୍ରାନ୍ତଂ ଚକ୍ରମୁଦ୍ଯସ୍ଯ ଵୈ ହରିଃ। ଶତଂ ଶିରାଂସି ବାହୂଂଶ୍ଚ ସୋଚ୍ଛିନତ୍କାଲନେମିନଃ
ଗରୁଡ଼କୁ କ୍ଲାନ୍ତ ଦେଖି, ବିଷ୍ଣୁ ଚକ୍ର ଉଠାଇ, କାଳନେମିଙ୍କ ଶତ ମୁଣ୍ଡ ଓ ବାହୁ କାଟିଦେଲେ।
ଜଘାନାନ୍ଯାଂସ୍ଚ ତାନ୍ସର୍ଵାନ୍ସମରେ ଦୈତ୍ଯଦାନଵାନ୍। ଵିବୁଧାନାମୃଷୀଣାଂ ଚ ସ୍ଵାନି ସ୍ଥାନାନି ଵୈ ଦଦୌ
ସେ ସମସ୍ତ ଅନ୍ୟ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଦାନବମାନେକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଧ କଲେ, ଏବଂ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ସ୍ଥାନ ଫେରାଇଦେଲେ।
ଦତ୍ତ୍ଵା ସୁରାଣାଂ ସୁଗ୍ରୀତୋ ଯୋଗ୍ଯକର୍ମାଣି ଭାରତ। ଜଗାମ ବ୍ରହ୍ମଣା ସାର୍ଧଂ ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ତଦା ହରିଃ
ଦେବତାମାନେକୁ ତାଙ୍କର ଯଥୋଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଇ, ହେ ଭାରତ, ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ସହିତ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ଗଲେ।
ବ୍ରହ୍ମଲୋକଂ ପ୍ରଵିଶ୍ଯାଶ୍ଚ ପ୍ରାପ୍ଯ ନାରାଯଣଃ ପ୍ରଭୁଃ। ପୌରାଣଂ ବ୍ରହ୍ମସଦନଂ ଦିଵ୍ଯଂ ନାରାଯଣାଶ୍ରଯମ୍
ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ପ୍ରବେଶ କରି, ପୁରାତନ ଦିବ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ନିବାସକୁ, ଯାହା ନାରାୟଣଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ।
ସ ପ୍ରଵିଶ୍ଯ ତଦା ଦେଵଃ ସ୍ତୂଯମାନୋ ମହର୍ଷିଭିଃ। ସହସ୍ରଶୀର୍ଷା ଭୂତ୍ଵା ଚ ଶଯନାଯୋପଚକ୍ରମେ
ସେଠାରେ, ଦେବତା ପ୍ରବେଶ କରି, ମହାଋଷିମାନେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ତୁତିତ ହେଉଥିବାବେଳେ, ହଜାର ମୁଣ୍ଡ ଧାରଣ କରି, ଶୋଇବାକୁ ଯାଇଲେ।
ଆଦିଦେଵଃ ପୁରାଣାତ୍ମା ନିଦ୍ରାଵଶମୁପାଗତଃ। ଶେତେ ସୁଖଂ ସଦା ଵିଷ୍ଣୁର୍ମୋହଯଞ୍ଜଗଦଵ୍ଯଯଃ
ଆଦିଦେବ, ପୁରାତନ ଆତ୍ମା, ନିଦ୍ରାରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁ ସଦା ସୁଖରେ ଶୋଇଥାନ୍ତି, ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ମୋହିତ କରୁଥିବା।
ଜଗ୍ମୁସ୍ତସ୍ଯାଥ ଵର୍ଷାଣି ଶଯାନସ୍ଯ ମହାତ୍ମନଃ। ଷଟ୍ତ୍ରିଂଶଚ୍ଛତସାହସ୍ରଂ ମାନୁଷେଣେହ ସଙ୍ଖ୍ଯଯା
ସେ ମହାତ୍ମା ଶୟନ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିବାବେଳେ, ମାନବ ଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ ଛଅତିରିଶି ହଜାର ବର୍ଷ କଟିଗଲା।
ଜଗ୍ମୁଃ କୃତଯୁଗତ୍ରେତାଦ୍ଵାପରାନ୍ତେ ବୁବୋଧ ହ। ବ୍ରହ୍ମାଦିଭିଃ ସ୍ତୂଯମାନଃ ସୁରୈଶ୍ଚାପି ସହର୍ଷିଭିଃ
କୃତ, ତ୍ରେତା ଓ ଦ୍ୱାପର ଯୁଗ ଚାଲିଗଲା; ସେମାନଙ୍କର ଶେଷରେ, ସେ ଜାଗିଲେ। ବ୍ରହ୍ମା, ଦେବତାମାନେ ଓ ଋଷିମାନେ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରିଲେ।
ଉତ୍ପତ୍ଯ ଶଯନାଦ୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ବ୍ରହ୍ମଣା ଵିବୁଧୈଃ ସହ। ଦେଵାନାଂ ଚ ହିତାର୍ଥାଯ ଯଯୌ ଦେଵସଭାଂ ପ୍ରତି
ବିଷ୍ଣୁ ଶୟନାସନରୁ ଉଠି, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ସହିତ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ ଦେବସଭାକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ମେରୋଃ ଶିରସି ଵିନ୍ଯସ୍ତାଂ ଜ୍ଵଲନ୍ତୀଂ ତାଂ ଶୁଭାଂ ସଭାମ୍। ଵିଵିଶୁସ୍ତେ ସୁରାଃ ସର୍ଵେ ବ୍ରହ୍ମଣା ସହ ଭାରତ
ମେରୁ ପର୍ବତର ଶିଖରରେ ଥିବା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ଶୁଭ୍ର ସଭାଘରକୁ, ବ୍ରହ୍ମା ସହ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ, ହେ ଭାରତ।
ଜଗ୍ମୁସ୍ତତ୍ର ନିଷେଦୁସ୍ତେ ସା ନିଃଶବ୍ଦା ହ୍ଯଭୂତ୍ତଦା। ତତ୍ର ଭୂମିରୁଵାଚାଥ ଖେଦାତ୍କରୁଣଭାଷିଣୀ
ସେମାନେ ସେଠାରେ ପହଞ୍ଚି ବସିଗଲେ; ତାପରେ ସଭାଘର ନିରବ ହୋଇଗଲା। ସେଠାରେ, ଦୁଃଖରେ ଭୂମି ଦୟାଭରା କଣ୍ଠରେ କହିଲେ।
ରାଜ୍ଞାଂ ବଲୈର୍ବଲଵତାଂ ଖିନ୍ନାସ୍ମି ଭୃଶପୀଡିତା। ନିତ୍ଯଂ ଭାରପରିଶ୍ରାନ୍ତା ଦୁଃଖଂ ଜୀଵାମ୍ଯହଂ ସୁରାଃ
ହେ ଦେବଗଣ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନଙ୍କର ସେନା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଳାନ୍ତ ଓ ପୀଡିତ। ସଦା ଏହି ଭାର ବହିବାରେ ଅଳସିଯାଇଛି, ଦୁଃଖରେ ଜୀବନ ଯାପନ କରୁଛି।
ପୁରେ ପୁରେ ଚ ନୃପତିଃ କୋଟିସଙ୍ଖ୍ଯୈର୍ବଲୈର୍ଵୃତଃ। ରାଷ୍ଟ୍ରେ ରାଷ୍ଟ୍ରେ ଚ ଶତଶୋ ଗ୍ରାମାଃ କୁଲସହସ୍ରିଣଃ
ପ୍ରତ୍ୟେକ ସହରରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜା କୋଟିକୋଟି ସେନା ଦ୍ୱାରା ଘିରିଥାନ୍ତି; ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟରେ, ଶତଶଃ ଗ୍ରାମ ଓ ହଜାରହଜାର ପରିବାର ଅଛନ୍ତି।
ଭୂମିପାନାଂ ସହସ୍ରୈଶ୍ଚ ତେଷାଂ ଚ ବିଲନାଂ ବଲୈଃ। ଗ୍ରାମାଯୁତୈଃ ପୁରୈ ରାଷ୍ଟ୍ରୈରହଂ ନିର୍ଵିଵରୀକୃତା
ହଜାରହଜାର ଭୂମିପତି ଓ ସେମାନଙ୍କର ଭୂଗତ ସେନା, ଦଶହଜାର ଗ୍ରାମ, ସହର ଓ ରାଜ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ନିରନ୍ତର କ୍ଳାନ୍ତ ଓ ଅବିରତ ହୋଇଯାଇଛି।
ତସ୍ମାଦ୍ଧାରଯିତୁଂ ଶକ୍ତ୍ଯା ନ କ୍ଷମାସି ଜନାନହମ୍। ଦୈତ୍ଯୈଶ୍ଚ ବାଧ୍ଯମାନାସ୍ତାଃ ପ୍ରାଜ ନିତ୍ଯଂ ଦୁରାତ୍ମଭିଃ
ଏହିକାରଣରୁ, ଏବେ ମୁଁ ଆପଣ ଶକ୍ତିରେ ଲୋକମାନେକୁ ବହିପାରୁନି; ଦୁଷ୍ଟ ଦାନବମାନେ ସଦା ମୋତେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଉଛନ୍ତି।
ଭୂମେସ୍ତୁ ଵଚନଂ ଶ୍ରୁତ୍ଵା ଦେଵୋ ନାରାଯଣସ୍ତଦା। ଵ୍ଯାଦିଶ୍ଯ ତାନ୍ସୁରାନ୍ସର୍ଵାନ୍କ୍ଷିତୌ ଵସ୍ତୁଂ ମନୋ ଦଧେ
ଭୂମିର କଥା ଶୁଣି, ତାପରେ ଦେବତା ନାରାୟଣ ସମସ୍ତ ଦେବମାନେକୁ ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।
ଯଚ୍ଚକେ ଭଗଵାନ୍ଵିଷ୍ଣୁର୍ଵସୁଦେଵସୁତସ୍ତଦା। ତତ୍ତେଽହଂ ସମ୍ପ୍ରଵକ୍ଷ୍ଯାମି ଶୃଣୁ ସ୍ରଵମଶେଷତଃ
ଏହି ସମୟରେ ବସୁଦେବପୁତ୍ର ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ କ’ଣ କରିଥିଲେ, ମୁଁ ସେଥିରେ ସବୁକିଛି ତୁମକୁ କହିବି; ମନୋଯୋଗରେ ଶୁଣ।
ଵାସୁଦେଵସ୍ଯ ମହାତ୍ମ୍ଯଂ ଚରିତଂ ଚ ମହାତ୍ମନଃ। ହିତାର୍ଥଂ ସୁରସର୍ତ୍ଯାନାଂ ଲୋକାନାଂ ଚ ହିତାଯ ଚ
ବସୁଦେବଙ୍କର ମହିମା ଓ କାର୍ଯ୍ୟ, ଏହି ମହାତ୍ମାଙ୍କର କଥା, ଦେବତା ଓ ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କ ଭଲ ପାଇଁ ମୁଁ କହିବି।